Sektörde en yüksek kâr artışı, geçen yılın aynı döneminde zarar açıklayan ICBCT'de gerçekleşti. Banka, 2025 ilk çeyreğindeki 408 milyon TL'lik zararını 2026'nın aynı döneminde 877 milyon TL net kâra çevirerek yüzde 314,86'lık artış yakaladı.

Özel bankalar tarafında YKBNK ve ISCTR güçlü performanslarıyla öne çıktı. YKBNK net kârını yüzde 77,74 artırarak 20,3 milyar TL seviyesine taşırken, ISCTR ise yüzde 63,94 artışla 20,35 milyar TL kâr açıkladı. Kamu bankaları arasında HALKB yüzde 48,42'lik artışla dikkat çekerken, sektörün en yüksek nominal kârını ise 33,3 milyar TL ile GARAN elde etti.

AKBNK ve SKBNK da ilk çeyrekte kârlılığını artıran bankalar arasında yer aldı. Buna karşılık TSKB, VAKBN ve ALBRK tarafında yıllık bazda kâr gerilemeleri görüldü. Özellikle ALBRK'te yaşanan yüzde 88,48'lik düşüş dikkat çekti.

Bankacılık sektöründe açıklanan bu sonuçlar, yüksek faiz ortamı, kredi büyümesi ve net faiz marjlarının sektör üzerindeki etkilerinin yatırımcılar tarafından yakından izlenmeye devam ettiğini gösteriyor. Önümüzdeki çeyreklerde kredi büyümesi, aktif kalitesi ve faiz politikalarının banka kârlılıkları üzerinde belirleyici olmaya devam etmesi bekleniyor.

Borsa İstanbul Bankalarının İlk Çeyrek Karları ve Değişimleri

BBVA Research'ün aylık bankacılık sektörü raporuna göre, Nisan ayında kredi büyümesi güçlü ivmesini koruyarak trend oranını 2026 başındaki düzenleme öncesi seviyelere taşıdı. Artan enflasyon beklentileri ve derinleşen reel değerlenmenin, ağırlıklı olarak tavan uygulanmayan kalemler aracılığıyla kredi büyümesini desteklediği görülüyor.

BBVA Research'ın raporunda şu değerlendirmeler yer aldı:

Özel ve kamu bankaları arasındaki kredi büyüme hızı ayrışması Nisan'da belirginleşti. Kamu bankaları tüketici kredilerinde daha güçlü büyüme kaydederken, özel bankalar ticari kredilere ağırlık verdi.

Dolarizasyon eğilimi kontrol altında seyrediyor. Yerleşiklerin birikimlerini büyük ölçüde Türk lirası cinsinden tutmaya devam etmesi, TL mevduat kuralları ve TCMB'nin yüzde 40 seviyesinde tuttuğu fonlama faizi tarafından destekleniyor. Dezenflasyonun temel çıpası olmayı sürdüren kur gözetildiğinde, TL mevduat kurallarının önemini koruyacağı değerlendiriliyor.

Kurulan yeni finansal stres göstergeleri, Nisan ayında hem ticari hem de bireysel segmentte sınırlı bir bozulmaya işaret ediyor. Konkordato başvurularındaki artış ve yeniden yapılandırılan kredilerle birlikte kurumsal sıkıntı belirginleşse de seviye, 2025'in ikinci yarısındaki stres düzeyinin çok altında kalıyor.

Çatışmaya ilişkin farklı senaryolar çerçevesinde mevduat bankalarının özkaynak kârlılığının (ROE) 2026'da % 25,6'lık 2025 yılsonu değerine yakın seyredebileceği ya da kamu bankalarındaki olası düşük ROE iyileşmesi nedeniyle bu seviyenin bir miktar altına gerileyebileceği öngörülüyor.

Sermaye yeterliliği oranları, sektör genelinde gerçekleştirilen temettü ödemelerinin ardından özel bankaların Ana Sermaye 1 kalemindeki düşüşün etkisiyle Mart 2026'da gerilemeye devam etti. Bununla birlikte oranlar, yasal asgari zorunlulukların oldukça üzerinde kalmayı sürdürüyor.

Brent petrolün varili, uluslararası vadeli piyasalarda 106,51 dolardan satılıyor.

Dün 108,45 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 107,77 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 10.00 itibarıyla kapanışa göre yüzde 1,1 azalarak 106,51 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 101,04 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, yatırımcıların Orta Doğu'daki kırılgan ateşkes sürecine ilişkin gelişmeleri yakından izlemesi ve ABD ile Çin liderleri arasında Çin'de yapılması beklenen zirve öncesinde temkinli davranmasıyla düşüş kaydetti.

Uzmanlar, arz kesintilerine yönelik endişelerle Orta Doğu'daki belirsizliklerin fiyatları desteklemeyi sürdürdüğünü, bu nedenle yatırımcıların piyasalarda net bir yön belirlemekte zorlandığını belirtiyor.

Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 3'ün üzerinde yükseliş kaydederken ABD ile İran arasında kalıcı bir ateşkes ihtimalinin zayıflaması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik beklentileri de sınırladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin 'yaşam desteğine bağlı şekilde sürdüğünü' ifade etmesi, bölgede gerilimin kısa sürede azalacağına yönelik beklentileri zayıflatırken Trump'ın bundan önce ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağlamak amacıyla daha önce başlatılıp askıya alınan Özgürlük Projesi operasyonunu daha geniş kapsamlı şekilde yeniden devreye almayı değerlendirdiğini açıklaması da enerji arz güvenliğine yönelik endişeleri canlı tuttu.

- Küresel riskler ve enflasyon baskısı petrol piyasalarında belirsizliği artırıyor

Trump, Çin'in İran ile savaşın sona erdirilmesi için yardımına ihtiyaç duymayacağını düşündüğünü dile getirirken İran petrolünün en büyük alıcısı konumundaki Çin üzerindeki baskıya rağmen ticaretin sürdüğü belirtiliyor. Trump'ın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile perşembe ve cuma günleri Pekin'de bir araya gelmesi bekleniyor.

İran ile süren savaşın, dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD üzerinde de etkilerini göstermeye başladığı, artan petrol fiyatlarının yakıt maliyetlerini yükselttiği ve bunun önümüzdeki aylarda ikinci tur etkiler yaratmasının beklendiği kaydedildi.

Aynı zamanda ABD'de açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verilerinin enerji maliyetlerinden kaynaklı baskının arttığını ortaya koyduğu ve bunun küresel piyasalarda risk iştahını sınırladığı ifade edildi.

Nisan ayında tüketici fiyatlarının üst üste ikinci ayda da güçlü artış kaydederek yaklaşık üç yılın en yüksek yıllık enflasyon artışına işaret etmesi, piyasalarda enflasyon sorununun daha da kötüleşeceğine yönelik beklentileri artırdı.

Uzmanlar, söz konusu gelişmelerin ABD Merkez Bankasının (Fed) karar alma sürecini zorlaştırdığını ve bankanın bu yıl daha şahin adımlar atabileceğine yönelik endişeleri güçlendirdiğini belirtiyor.

Yüksek faiz oranlarının borçlanma maliyetlerini artırarak petrol talebini baskılayabileceği değerlendirilirken yüksek enflasyonun ve süregelen jeopolitik gerilimlerin yatırımcılara yüksek enerji maliyetlerinin kısa vadede düşmeyeceğini hatırlattığı kaydedildi.

Brent petrolde teknik olarak 106,69 doların direnç, 105,93 doların destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Türkiye'nin cari işlemler hesabı mart ayında 9 milyar 672 milyon dolar, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı da 3 milyar 886 milyon dolar açık verdi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, Mart 2026'da cari işlemler hesabı 9 milyar 672 milyon dolar, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı da 3 milyar 886 milyon dolarlık açık verdi.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 9 milyar 515 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre, mart ayında cari açık yaklaşık 39,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesinde 77,8 milyar dolarlık açık oluştu.

Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,1 milyar dolar fazla verdi. Birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 23,8 milyar dolar ve 1,1 milyar dolar açık verdi.

Söz konusu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı net girişler bu ay 2 milyar 592 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1 milyar 627 milyon dolar ve 2 milyar 246 milyon dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mart ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı.

Buna göre, ihracat birim değer endeksi, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 12,3 artış gösterdi.

Endeks, Mart 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 11,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 15,4, yakıtlarda yüzde 33,3, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 10,2 arttı.

İthalat birim değer endeksi, martta yıllık bazda yüzde 6,3 arttı.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde yüzde 0,6, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 1, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,9 artarken yakıtlarda yüzde 2,7 azaldı.

- Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 16,7 azalış kaydetti. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 15,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 7,4, yakıtlarda yüzde 23,5, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 14,8 düşüş gösterdi.

İthalat miktar endeksi martta yıllık bazda yüzde 1,8 arttı. Endeks geçen yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde yüzde 20,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 8,7, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 5,4 yükselirken yakıtlarda yüzde 0,5 azaldı.

- Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış seriye göre, ihracat miktar endeksi, Şubat 2026'da 138,2 iken Mart 2026'da yüzde 4,7 azalarak 131,7 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Mart 2025'te 170,8 iken Mart 2026'da yüzde 18,3 azalışla 139,5 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, ithalat miktar endeksi, 2026 Şubat'ta 128,1 iken 2026 Mart'ta yüzde 2,5 artarak 131,3 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl martta 136,2 iken bu yılın aynı ayında yüzde 0,3 yükselişle 136,6 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Mart 2025'te 87,6 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 4,9 puan artarak, Mart 2026'da 92,5 olarak kayıtlara geçti.

Asya borsalarında, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin ziyareti öncesinde Hong Kong hariç pozitif seyir izleniyor.

Küresel piyasalarda, ABD ve İran arasındaki ateşkese dair belirsizlikler ve ABD'de hızlanan enflasyonun ABD/İsrail-İran savaşının ekonomik etkilerini ortaya koymasıyla yön arayışı öne çıkıyor.

Jeopolitik gerilimlerle yükselen petrol fiyatlarıyla artan enflasyonist endişeler, piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor. ABD-İran hattından gelen çelişkili mesajlar da petrol fiyatları üzerinde etkili olurken bu durum küresel ölçekte makro görünüme yönelik endişelerin devam etmesine neden oluyor.

Asya piyasalarında ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin ziyareti öncesinde alış ağırlıklı bir seyir izleniyor.

Trump'ın Çin ziyaretinde Nvidia Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın da bulunacağına dair haberler Asya piyasalarında risk iştahını destekledi. Söz konusu haberin ardından bölgede çip şirketlerinin hisselerinde yükselişler görüldü.

Japonya'da yükselen enerji fiyatlarının enflasyonist baskıları tetiklemesiyle ülkede 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,49'a çıkarak Ağustos 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Yen'deki zayıflık da devam ederken, dolar/yen paritesi yatay seyirle 157 seviyesinde seyrediyor. Yendeki zayıflığın enflasyonist riskleri ve tahvil piyasasındaki satış baskısını artırması Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesine neden oluyor.

Söz konusu gelişmelerle, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,63 artışla 7.844 puandan, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,94 değer kazancıyla 63.330 puandan kapandı.

Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 kazançla 4.236, puanda, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 düşüşle 26.312 puanda, Hindistan'da Sensex endeksi de yüzde 0,4 primle 74.886 puan seviyesinde bulunuyor.

Dolar/TL, güne yükselişle başlamasının ardından 45,4170 seviyesinden işlem görüyor.

Dün yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3860'tan tamamladı.

Dolar/TL saat 09.45 itibarıyla yüzde 0,1 artışla 45,4170'ten işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yatay seyirle 53,2970'ten, sterlin/TL önceki kapanışın hemen üzerinde 61,5390'tan satılıyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 98,3 seviyesinde seyrediyor.

ABD-İran hattında tarafların henüz kalıcı bir uzlaşmaya yakın olmadığına işaret eden açıklamalar, enerji fiyatları üzerinden küresel piyasalar için temel risk unsuru olmaya devam ediyor.

ABD'nin enflasyon verileri savaşın makroekonomik görünüme etkilerinin belirginleştiğini gözler önüne serdi. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda ise yüzde 3,8 arttı. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen yıllık enflasyon, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında yıl sonuna kadar beklemede kalacağı ihtimalleri güçlü kalmaya devam etti.

Küresel çapta enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişeleri fiyatlamaları zorlarken, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin ziyareti yatırımcıların odağında yer alıyor.

Öte yandan yurt içinde ise gözler Ödemeler Dengesi verilerine çevrildi. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve sanayi üretiminin takip edileceğini belirtti.

- Çeyrek altın 11 bin 260 liradan, Cumhuriyet altını 44 bin 960 liradan satılıyor

Gram altın güne düşüşle başlamasının ardından 6 bin 875 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki düşüşe paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,4 azalışla 6 bin 879 liradan tamamladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.30 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,07 azalışla 6 bin 875 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 11 bin 260 liradan, Cumhuriyet altını 44 bin 960 liradan satılıyor.

Altının onsu da önceki kapanışa göre yüzde 0,14 düşüşle 4 bin 708 dolardan işlem görüyor.

ABD ve İran arasındaki ateşkese dair belirsizlikler ve ABD'de hızlanan enflasyonun ABD/İsrail-İran savaşının ekonomik etkilerini ortaya koyması varlık fiyatlarında yön arayışını öne çıkartıyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile ateşkesin 'yaşam desteğine bağlı şekilde sürdüğünü' söylemesi, bölgede gerilimin kısa sürede azalacağına yönelik beklentileri zayıflattı.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de açıklanan enflasyon verisi de küresel piyasalardaki fiyatlamalarda etkili oldu. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda ise yüzde 3,8 arttı. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen yıllık enflasyon, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de enflasyonun hızlanmasıyla Fed'in faiz artırımına gidebileceğine yönelik öngörülerin güç kazanması altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Hindistan'ın ithalatı sınırlamak ve rupiyi desteklemek için altın ve gümüşe uygulanan ithalat vergilerini yüzde 6'dan yüzde 15'e çıkarmasının da altın fiyatlarını olumsuz etkilemesi bekleniyor.

Diğer taraftan Trump'ın Çin ziyaretinden İran konusunda olumlu bir sonuç çıkabileceğine dair umutlar bugün altındaki düşüş eğiliminin sınırlı kalmasına neden oluyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) ve sanayi üretimi verilerinin takip edileceğini belirtti.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Ticaret Bakanlığı, ocak-nisan döneminde 18 ilin ihracatının 1 milyar doların üzerine çıktığını, 49 ilde de ihracat artışı gerçekleştiğini bildirdi.

Bakanlık, nisan ayı ve yılın ilk 4 ayına ilişkin faaliyet illerine göre ihracat verilerini açıkladı.

Buna göre İstanbul, geçen ay 5 milyar 179 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,6 arttı.

İstanbul'u, 3 milyar 512 milyon dolarla ve yüzde 16,3 artışla Kocaeli, 2 milyar 40 milyon dolar ve yüzde 8,7 yükselişle İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 976 milyon 584 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 463 milyon 686 bin dolarla kazanlar, makineler, 455 milyon 894 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları izledi.

Kocaeli'de motorlu kara taşıtları, 1 milyar 329 milyon 409 bin dolarla en fazla dış satım gerçekleştirilen sektör oldu. Bu faslı, 430 milyon 480 bin dolarla mineral yakıtlar, mineral yağlar, 289 milyon 565 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar takip etti.

İzmir'in ihracatında, mineral yakıtlar, mineral yağlar, 366 milyon 28 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından 199 milyon 943 bin dolarla demir ve çelik, 195 milyon 386 bin dolarla kazanlar, makineler geldi.

- İlk üç ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında 567 milyon 891 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 330 milyon 669 bin dolarla ABD ve 327 milyon 192 bin dolar Almanya izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 346 milyon 98 bin dolarla Almanya'ya yaptı. Bu ülkenin ardından, 305 milyon 440 bin dolarla İngiltere ve 278 milyon 75 bin dolarla İtalya geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke, 222 milyon 13 bin dolarla Almanya oldu. Bu ülkeyi, 162 milyon 255 bin dolarla İspanya, 152 milyon 629 bin dolarla İtalya takip etti.

Buna göre, ocak-nisan döneminde 18 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 49 il de ihracatını artırdı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,34 değer kaybederek 14.779,93 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 66,82 puan ve yüzde 0,45 artışla 14.846,74 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,91 holding endeksi yüzde 0,50 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,42 ile madencilik, tek gerileyen yüzde 1,65 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ve İran arasındaki ateşkese dair belirsizlikler ve ABD'de hızlanan enflasyonun ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkilerini ortaya koymasıyla yön arayışı öne çıkıyor.

Jeopolitik gerilimlerle yükselen petrol fiyatlarıyla artan enflasyonist endişeler, piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor. ABD-İran hattından gelen çelişkili mesajlar da petrol fiyatları üzerinde etkili olurken, bu durum küresel ölçekte makro görünüme yönelik endişelerin devam etmesine neden oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştireceği görüşmede İran konusunda olumlu bir sonuç çıkabileceğine dair umutlar küresel piyasalarda risk algısının bir nebze de olsa azalmasını sağlıyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve sanayi üretimi verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.900 ve 15.000 seviyelerinin direnç, 14.700 ve 14.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Küresel piyasalarda, ABD ve İran arasındaki ateşkese dair belirsizlikler ve ABD'de hızlanan enflasyonun ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkilerini ortaya koymasıyla yön arayışı öne çıkıyor.

Jeopolitik gerilimlerle yükselen petrol fiyatlarıyla artan enflasyonist endişeler, piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor. ABD-İran hattından gelen çelişkili mesajlar da petrol fiyatları üzerinde etkili olurken, bu durum küresel ölçekte makro görünüme yönelik endişelerin devam etmesine neden oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile ateşkesin 'yaşam desteğine bağlı şekilde sürdüğünü' söylemesi, bölgede gerilimin kısa sürede azalacağına yönelik beklentileri zayıflattı.

Trump'ın bundan önce ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağlamak amacıyla daha önce başlatılıp askıya alınan Özgürlük Projesi operasyonunu daha geniş kapsamlı şekilde yeniden devreye almayı değerlendirdiğini açıklaması da enerji arz güvenliğine yönelik endişeleri canlı tuttu.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de açıklanan enflasyon verisi de küresel piyasalardaki fiyatlamalarda etkili oldu. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda ise yüzde 3,8 arttı. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen yıllık enflasyon, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,8 yükselen enerji endeksi, aylık TÜFE artışının yüzde 40'tan fazlasını oluşturdu. Enerji maliyetleri yıllık bazda da yüzde 17,9 yükseldi. Benzin maliyetlerinde nisanda aylık yüzde 5,4 ve yıllık yüzde 28,4 artış dikkati çekti.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 arttı. Çekirdek enflasyon yıllık bazda geçen yıl eylül ayından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE martta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,6 artmıştı.

ABD'de açıklanan enflasyon verisinin ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan kaynaklı enerji maliyetlerine yönelik baskının arttığını ortaya koyması küresel piyasalardaki risk iştahını sınırladı.

Piyasalarda, enflasyon sorununun daha da kötüleşeceğine dair beklentiler artıyor. Bu durum ABD Merkez Bankasının (Fed) karar almasını zorlaştırırken, Bankanın bu yıl şahin adımlar atacağına yönelik endişelerin artmasına neden oluyor.

Beklenenden yüksek gelen enflasyon ve süregelen jeopolitik gerilimler, yatırımcılara yüksek fiyatların ve yüksek enerji maliyetlerinin yakın zamanda ortadan kalkmayacağını hatırlattı.

Öte yandan ABD Senatosu, Trump'ın Fed başkanlığına aday gösterdiği Kevin Warsh'un bankanın Yönetim Kurulu'na üyeliğini onaylayarak başkanlık oylamasının önünü açtı.

Trump'ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirmesi beklenen görüşme de ticaret, teknoloji, İran ve küresel risk algısı açısından yakından izlenecek.

Brent petrolün varil fiyatı, Trump'ın Çin ziyaretinden İran konusunda olumlu bir sonuç çıkabileceğine dair umutlarla yüzde 1,1 azalışla 104,2 dolarda seyrediyor.

ABD'de enflasyonun hızlanmasıyla ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan artışla yüzde 4,45'te seyrederken, altının onsu yüzde 0,3 azalışla 4 bin 700 dolardan işlem görüyor.

Hindistan'ın ithalatı sınırlamak ve rupiyi desteklemek için altın ve gümüşe uygulanan ithalat vergilerini yüzde 6'dan yüzde 15'e çıkarması da altın fiyatlarındaki düşüşte etkili oldu.

Dolar endeksi de yatay seyirle 98,3 seviyesinde seyrediyor.

- New York borsası karışık seyretti

New York borsasında dün ABD'de açıklanan enflasyon verisinin ardından karışık bir seyir izlendi.

Teknoloji hisselerindeki satış baskısı da piyasalar üzerinde etkili olurken, özellikle yarı iletken hisselerindeki düşüşler öne çıktı. Micron Technology yüzde 3,6, Advanced Micro Devices yüzde 2,3 ve Qualcomm yüzde 11,5 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,16 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,71 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

- Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları, ABD ve İran'ın kalıcı bir barış yapacağına dair umutların azalmasıyla dün negatif seyretti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Alman ekonomisinin durgunluktan çıkması için toplu bir çaba gösterilmesi çağrısı yaparak 'Almanya artık silkelenip kendine gelmek zorundadır.' dedi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon beklentilerini tehdit etmesi durumunda Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artışına gitmesinin güçlü bir seçenek olduğunu belirterek, 'Haziran ayında tekrar bir araya geleceğiz ve yeni veriler ışığında kararımızı vereceğiz.' dedi.

Bölgede tahvil faizlerinde görülen sert yükselişler de hisse senedi piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

İngiltere'de yerel seçimler sonrası Başbakan Keir Starmer'a yönelik artan istifa çağrılarının ardından, İngiltere'de 20 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,75'le Temmuz 1998'den bu yana ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,81'le Mayıs 1998'den beri görülen en yüksek seviyeye çıktı.

Analistler, ülkede başbakan veya maliye bakanının istifa etmesi durumunda tahvil piyasasındaki satış baskısının derinleşebileceğini söyledi.

Öte yandan Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi mayısta 7 puanlık artışla eksi 10,2 puana yükseldi.

Piyasa beklentileri, endeksin bu dönemde eksi 19,5 puana gerileyeceği yönündeydi. Böylece iki aydır sert düşüş kaydeden endeks, mayısta sürpriz bir toparlanma sergiledi.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,62, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,95 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsaları, Trump'ın Çin ziyareti öncesinde pozitif bir seyir izliyor.

Trump'ın Çin ziyaretinde Nvidia Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın da bulunacağına dair haberler Asya piyasalarında risk iştahını destekledi. Söz konusu haberin ardından bölgede çip şirketlerinin hisselerinde yükselişler görüldü.

Japonya'da yükselen enerji fiyatlarının enflasyonist baskıları tetiklemesiyle ülkede 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,49'a çıkarak Ağustos 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Yen'deki zayıflık da devam ederken, dolar/yen paritesi yatay seyirle 157 seviyesinde seyrediyor. Yendeki zayıflığın enflasyonist riskleri ve tahvil piyasasındaki satış baskısını artırması Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesine neden oluyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,4 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,34 değer kaybederek 14.779,93 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,29 yükselerek 17.527,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dün günü yüzde 0,1 artışla 45,3859'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,4130'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve sanayi üretimi, takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.600 puanın destek, 14.900 ve 15.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, mart ayı cari işlemler dengesi

12.00 Avro Bölgesi, 1. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla

12.00 Avro Bölgesi, mart ayı sanayi üretimi

14.00 ABD, 8 Mayıs haftalık mortgage başvuruları

15.30 ABD, nisan ayı Üretici Fiyat Endeksi

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat güne 0,42 yükselişle 17.550,00 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 2,52 azalışla 17.476,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kayıplarının bir kısmını telafi ederek 17.527,00 puandan kapandı.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,42 üzerinde 17.550,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda, ABD ve İran arasındaki ateşkese dair belirsizlikler ve ABD'de hızlanan enflasyonun ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkilerini ortaya koymasıyla yön arayışı öne çıkıyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve sanayi üretimi, takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 17.700 ve 17.800 puanın direnç, 17.400 ve 17.300 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Enflasyonla mücadelede ilk kural, onun yükselmesine izin vermemektir. Türk siyasetine egemen olan; 'ekonomi büyüsün, canlı kalsın, enflasyon biraz artsa da sonra düşürürüz' şeklindeki anlayış son derece yanlıştır. Çünkü enflasyon yalnızca fiyatların yükselmesi değildir. Aynı zamanda beklentilerin bozulmasıdır. Beklentiler bozulduğunda insanlar gelecekte fiyatların daha da artacağını düşünmeye başlar. Bu beklenti yerleştiğinde enflasyonu düşürmek çok daha zor hale gelir.

İkinci önemli konu, enflasyonun kaynağını doğru belirlemektir. Eğer ortada bir talep enflasyonu varsa yani insanlar aşırı harcama yapıyorsa, bunu durdurmanın yolu faizleri ve vergileri artırarak talebi kısmaktan geçer. Buna karşılık sorun maliyetlerden kaynaklanıyorsa yani bir maliyet enflasyonu söz konusuysa, o zaman üretim maliyetlerini yükselten unsurları frenlemek gerekir.

Türkiye gibi üretimin büyük ölçüde ithal girdilere dayandığı ekonomilerde kur artışı doğrudan maliyet artışı yaratır. Kur yükseldikçe ithal hammadde pahalanır, bu da üretim maliyetlerine ve sonuçta fiyatlara yansır. O nedenle böyle ekonomilerde kuru baskılamak kısa vadede enflasyonu frenleyen bir araç haline gelir. Ne var ki yüksek faiz ve düşük kur politikası uzun süre sürdürülebilecek bir uygulama değildir. Bir süre sonra sanayi kesimi zarar görmeye, ihracat gücü zayıflamaya ve cari açık büyümeye başlar.

Enflasyon konusunda yapılan önemli hatalardan biri de her şeyi tek nedene bağlamaktır. Oysa ekonomide sorunlar çoğu zaman çok nedenlidir. Talep enflasyonu ile maliyet enflasyonu aynı anda ortaya çıkabilir. Hatta çoğunlukla durum böyledir. Bu nedenle alınan bir önlem bir sorunu çözerken başka bir sorunu büyütebilir. Örneğin talebi kısmak amacıyla faiz ve vergiler artırıldığında finansman maliyetleri yükselir. Bu durum üreticinin maliyetlerini artırarak yeni fiyat artışlarına yol açabilir. Ekonomi yönetiminin bu yan etkileri dikkate alarak hareket etmesi gerekir.

Enflasyonla mücadelede en kritik konulardan biri de beklentilerdir. Eğer üretici, tüketici, yatırımcı ya da ihracatçı gelecekte enflasyonun düşeceğine inanmıyorsa fiyatlama davranışı buna göre şekillenir. Böyle bir ortamda enflasyonu düşürmek son derece güçleşir.

Beklentileri düzeltmenin yolu yalnızca faiz artırmak değildir. İnsanları geleceğe ilişkin olarak ikna edecek kapsamlı bir değişim programı gerekir. Bu programın içinde hukukun üstünlüğü, liyakat, kurumların bağımsızlığı, demokrasi standardı ve öngörülebilirlik gibi yapısal unsurlar da yer almak zorundadır. Çünkü ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir; aynı zamanda bir güven meselesidir.

Enflasyonla mücadelede genellikle iki yöntem uygulanır: Şok program ve aşamalı program.

Şok programda faizler hızla yükseltilir, vergiler artırılır ve kur sabitlenmeye çalışılır. Amaç kısa sürede talebi baskılayarak fiyat artışlarını durdurmaktır. Eğer enflasyon uzun süre devam etmişse ücret, fiyat ve kira denetimleri de devreye sokulabilir. Ne var ki bu tür programlar uzun süre sürdürülemez. Süre uzadıkça kayıt dışılık artar, karaborsa ortaya çıkar ve ekonomik faaliyet ciddi zarar görmeye başlar.

Aşamalı program ise daha yavaş ilerler. Faizler zamana yayılarak artırılır. Piyasada ani kırılmalar yaratmadan enflasyonun düşürülmesi hedeflenir. Bu yöntem ekonomide sert çöküşlere yol açmaması açısından daha avantajlıdır. Ancak bu program uzun süreceği için başarısı şok programa göre daha ağırlıklı olarak yapısal reformlara ve onların yaratacağı olumlu beklentilere bağlıdır.

Türkiye'nin son yıllardaki deneyimi bu açıdan dikkat çekicidir. Özellikle 2021 yılında uygulanan düşük faiz politikası enflasyonun denetimden çıkmasına yol açtı. Enflasyon yükselirken faiz indirildi ve bunun sonucunda kur şoku yaşandı. Kur artışı maliyetleri yükseltti, yükselen maliyetler de hızla fiyatlara yansıdı ve sonuçta enflasyon yüzde 80'lere kadar çıktı.

2023 yılının ortasından itibaren daha geleneksel bir programa dönüldü. Faizler artırıldı, vergiler yükseltildi ve kayıt dışılıkla mücadele edilmeye başlandı. Bu yaklaşım aşamalı bir enflasyonla mücadele programı niteliği taşıyordu. Ancak programın en önemli eksikliği yapısal reformların devreye sokulmaması oldu. Oysa beklentileri düzeltecek olan şey tam da bu reformlardı.

Türkiye aslında geçmişte enflasyonu düşürmeyi başarmış bir ülkedir. 2001 krizinden sonra uygulanan program yalnızca faiz ve maliye politikalarından ibaret değildi. Bankacılık reformu yapıldı, kamu mali disiplini sağlandı, Avrupa Birliği tam üyelik süreci ekonomi açısından önemli bir çıpa işlevi gördü. Bu sayede beklentiler düzeldi ve enflasyon tek haneye geriledi.

Enflasyonu bir süre düşürsek bile onu kalıcı olarak düşük düzeyde tutamıyoruz. Bunun nedeni yıllardır aynı noktada düğümleniyor: Beklentilerin düzeltilememesi. Onun nedeni açıklanan programa güvenilmemesinde, onun da nedeni başta hukuk düzeni olmak üzere yapısal reformların yapılmaması, hatta mevcut olanların daha da bozulmasında yatıyor. Güven zayıfladığında beklentiler bozuluyor, beklentiler bozulduğunda da enflasyon yeniden yükselmeye başlıyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Bana gönderdiği uzun mesaja 'İktidar sözcüleri zaman zaman ülkemizde kamu borç stokunun çok olmadığını söylüyor. Bunun üzerine birkaç kelâm etmenin yararlı olacağını düşündüm' diye başlıyor.

Bu görüşlerde ilk bakışta haklılık payı olduğunun altını çizen eski Hazineci 'Doğrudur, uluslararası karşılaştırma yapılırken her zaman kamu borç stokunun milli gelire oranı dikkate alınır; yani reel borç, nominal stokun GSYH'ye oranıdır ama kritik bir hatırlatma yapayım, stok anapara demektir. Yani nominal borç stokunun içinde ödenecek faizler yoktur' diyor ve konuyu Türkiye'nin borç yüküne getiriyor.

Ben en iyisi sözü uzmanına bırakayım:

'Faiz yükünü baştan bilmek zordur!

Hazine'nin ilk borçlanma anında nominal değer olarak kaydettiği miktar, stok olarak izlenir. Çünkü faizi baştan kaydetmek zordur. Özellikle değişken faizli ve uzun vadeli borçlanma senetleri için nasıl kayıt yapılacağı konusu çözümlenmeden, anaparanın yanına faizi de koyarak toplam borç yükünü izlemek tartışmalı olabilir. Çünkü faiz hesaplanırken kullanılacak döviz, enflasyon ve faiz varsayımları herkese göre değişecektir.

Bu bağlamda, kamu borç yöneticileri, nominal stokun (anaparanın) GSYH'ye oranını öne çıkarırlar. Oran Türkiye için, geçen yıl sonunda, yüzde 30'un biraz altındaydı. Buna karşılık ABD, Japonya, Belçika, İtalya gibi ülkelerde yüzde 100'lük, hatta yüzde 200'lük oranlar söz konusu. Olaya bu zaviyeden bakınca bizim oran ehven.

'Benim bakış açım başka'

Bizim anapara (stok) toplamımızın, milli gelire oranlayınca aşırı görünmediği doğrudur. Tamam. Ama faizleri ve stokun enstrüman yapısını dikkate alınca resim aynı mı?

Önce enstrüman yapısına dikkatinizi çekmek isterim. Toplam kamu borç stokunun (anapara) yüzde 52'si altın ve döviz. Hiç yeni borç alınmasa bile, döviz kuru ve altın fiyatlarındaki değişim sonucu, anapara (stok) durduğu yerde şişiyor, büyüyor. Hazine'nin ödemesi gereken miktar artıyor.

Mart 2026 itibariyle stokun sadece yüzde 33'ü sabit faizli lira enstrümanlardan oluşuyor. Diğer bir deyimle faiz veya kur değişse bile bu borçlanma senetlerinin anapara ve faiz ödemeleri etkilenmiyor. Bu arada hatırlamakta yarar var: Haziran 2023'te bu oran yüzde 27 imiş. Artmış. Enflasyonla mücadele edildiğinin iddia edildiği, faizlerin düşmesinin beklendiği bir dönemde Hazine sabit faizle borçlanmayı tercih eder mi? Eğer enflasyonun düşeceğine gerçekten inanıyorsa, değişken faizle borçlanıp, faiz düştükçe daha az faiz ödeyerek kamunun yükünün azalmasını hedeflemesi gerekmez mi?

'Faiz mi haram, enflasyon mu?'

Ancak değişken faizle borçlanmanın da başka bir riski var. Uzun söze gerek yok. Eski Kamu Finansmanı Genel Müdürü Coşkun Cangöz'ün harika bir çalışmasını örnek vereyim. Coşkun Cangöz, 'Faiz mi haram, enflasyon mu' başlıklı harika çalışmasında, TÜFE'ye endeksli kağıtların anaparasının bugün itibariyle yaklaşık 605 milyar lira olduğunu belirtiyor. Ardından OVP, IMF varsayımı ve piyasaların enflasyon beklentisine göre 2027-2033 verilerine dayanarak hesaplamalar yapıyor. Ödemelerin OVP varsayımlarına göre 2,7 trilyon liraya, piyasa beklentilerine göre ise yaklaşık 4 trilyon liraya ulaştığını hesaplıyor. Aradaki farkın 1,3 trilyon liraya olduğuna dikkat çekiyor.

605 milyar nere 4 trilyon nere! Nominal stok (anapara) üzerinden yapılan hesaplamada bu tutar esas alınıyor. Oysa hesaba faizleri de katınca iş değişiyor. Hazine de ödeme projeksiyonları yayınlıyor. Hiç yeni borçlanma yapılmasa ödenecek anapara ve faizler hesaplanıyor. Sadece iç borçlar için anapara borç toplamı 8,7 trilyon lira iken ödenecek faizin 9,2 trilyon lira olduğunu görüyoruz.

'Onların borcu kendi paralarıyla:'

Demem o ki; evet ABD, Japonya, İtalya, Belçika yüzde 100'lerin üstünde reel borç stoku büyüklüğü taşıyor. Ancak borçları kendi paralarıyla. Dövizle borçlanmamışlar. İkincisi yıllık faizleri yüzde 1-4 aralığında. Bizim aylık faizlerimiz kadar.

Bizim kamu borcumuzun bu faiz ve enstrüman yapısının sonucunda sarsıcı bir tablo ortaya çıkıyor.

Hazine'nin borç stoku önceleri 5-9 yıl arasında katlanırken, artık 1,5-2 yılda bir katlanma hızına erişti. 2018'deki rejim değişikliği ve rahip krizinden sonraki bu hızlanmanın bir nedeni de döviz ve altın ağırlıklı borçlanma. Diğer neden de aşırı yüksek faiz ödemeleri için de yeni borç alınması.

Normal şartlarda, yani enflasyonla mücadele edildiği durumlarda, kamu bütçesinde faiz dışı harcamalar kısılır. Tüketimi düşürmek için azaltılır. Gelirler artınca, faiz dışı fazla yaratılır. Bu fazla ile borç faizleri ödenir, faizler için yeni borçlanma yapılmaz. Böylelikle piyasalarda faiz baskısı azalmış olur.

Görüldüğü gibi bizde bunların hiçbiri yok. Yüksek faiz ödemeleri ile gelir dağılımı daha da bozuluyor. Yüksek faiz ödemeleri ile geliri artanlar daha fazla harcama yaparak talebi kısma mücadelesine sekte vuruyor.

Dolayısıyla sadece anaparaya (stoka) bakınca, işin yüksek faiz ve katlanma hızı tarafının etkileri unutulmuş oluyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

JPMorgan, tokenizasyon alanındaki çalışmalarını genişleterek blokzincir tabanlı yeni bir para piyasası fonu oluşturmak için adım attı. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na yapılan başvuruya göre şirket, kısa vadeli ABD Hazine tahvilleri, nakit varlıklar ve kamu borçlanma araçlarıyla desteklenen gecelik repo işlemlerine yatırım yapacak yeni bir fon kurmayı planlıyor.

'OnChain Liquidity-Token Money Market Fund' adı verilen yapı kapsamında yatırımcıların fon üzerindeki payları, blokzincir üzerinde temsil edilen dijital tokenler aracılığıyla izlenecek. Fon işlemlerinde Ethereum ağı kullanılacak. Yetkilendirilmiş yatırımcılar, alım, satım ve transfer işlemlerini doğrudan ağ üzerinden gerçekleştirebilecek.

Fonun teknolojik altyapısı, JPMorgan'ın dijital varlık çözümleri birimi Kinexys Digital Assets tarafından sağlanacak. Daha önce Onyx adıyla faaliyet gösteren birim, finansal ürünlerin blokzincir sistemleriyle entegrasyonu üzerine çalışmalar yürütüyor. Başvuruda ayrıca fonun yapısının, ABD'de stabilcoin ihraççılarına yönelik düzenlemeleri kapsayan GENIUS Act kapsamında belirlenen rezerv kriterlerine uygun şekilde tasarlandığı belirtildi.

Bu gelişme, geleneksel finans kuruluşlarının blokzincir tabanlı ürünlere yönelik son dönemde artan ilgisinin yeni bir örneği oldu. BlackRock da yakın zamanda blokzincir destekli hazine ürünleri ve tokenleştirilmiş para piyasası fonlarıyla ilgili yeni başvurular yapmıştı.

Tokenizasyon, geleneksel finansal varlıkların dijital temsillerinin blokzincir üzerinde oluşturulmasını ifade ediyor. Son dönemde finans sektörü ve kripto piyasalarında öne çıkan bu yöntem, işlemlerin dijital ortamda yürütülmesine olanak sağlıyor.

Temettü açıklayan şirketler arasında öne çıkanlardan Büyük Şefler Gıda Turizm Tekstil Danışmanlık Organizasyon Eğitim Sanayi ve Ticaret A.Ş. pay başına brüt 0,10 TL temettü dağıtacak. Ödemenin 18 Eylül'de yapılması planlanıyor.

PANELSAN Çatı Cephe Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise hisse başına brüt 0,6879501 TL, net 0,5847575 TL temettü ödemesi gerçekleştirecek. Dağıtım tarihi 8 Temmuz olarak açıklandı.

Kervan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. için yönetim kurulu hisse başına brüt 0,0364561 TL temettü önerisinde bulundu. Ödeme tarihi ise henüz duyurulmadı.

Buna karşılık Loras Holding A.Ş., Adese Gayrimenkul Yatırım A.Ş., İmaş Makina Sanayi A.Ş., Selva Gıda Sanayi A.Ş., Klimasan Klima Sanayi ve Ticaret A.Ş., Ünlü Yatırım Holding A.Ş., Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ve Besler Gıda ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. temettü dağıtmama kararı aldı.

ÇAYKUR'un 2025'te 49 yaş çay fabrikasında 823 bin ton yaş çay alımı yaptığına işaret edilen açıklamada, 'ÇAYKUR, bu yıl ortalama aynı miktarda alım yapmayı hedeflemektedir. 2025 yılında kilogram başına 25,44 lira olan yaş çay bedeli 2026 yılı için 35 lira olarak belirlenmiştir. Üreticilerimize hayırlı ve bereketli olmasını dileriz.' ifadelerine yer verildi.

Senato oylamasında Cumhuriyetçiler büyük ölçüde Warsh'a destek verirken Demokratlar karşı oy kullandı. Ancak Demokrat Senatör John Fetterman, partisinden farklı oy vererek Warsh'u destekledi.

Warsh'un Yönetim Kurulu üyeliğinin onaylanmasıyla Fed Başkanlığı için bu hafta yapılması beklenen oylamanın da önü açıldı.

Fed Yönetim Kurulu'ndaki görevi 2040 yılına kadar sürecek Warsh, kurulda Trump tarafından geçici olarak bu göreve getirilen Stephen Miran'ın koltuğunu devralacak.

Kevin Warsh, Fed Başkanlığı için de Senato onayı alması halinde, başkanlık görevi 15 Mayıs'ta sona erecek Jerome Powell'ın yerine geçecek.

ABD Başkanı Trump, 30 Ocak'ta eski Fed Yönetim Kurulu Üyesi Warsh'u Fed başkanlığı için aday gösterdiğini açıklamıştı.

Stanford Üniversitesi ve Harvard Hukuk Fakültesi mezunu 56 yaşındaki Warsh, daha önce 2006-2011 yıllarında Fed Yönetim Kurulu'nda görev yapmıştı.

ABD Hazine Bakanlığı, nisan ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı.

Buna göre, 1 Ekim 2025'te başlayan ve 30 Eylül'de sona erecek 2026 mali yılının 7. ayında federal hükümet, 215 milyar dolarlık bütçe fazlası verdi.

Federal hükümet, geçen yıl nisan ayında 258,4 milyar dolarlık bütçe fazlası vermişti.

Bu yıl nisan ayında kaydedilen bütçe fazlası, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 17 azaldı. Piyasa beklentisi, bütçenin bu dönemde 157,2 milyar dolar fazla vermesi yönündeydi.

Hükümetin gelirleri nisanda, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2 azalışla 837 milyar dolara gerilerken, harcamaları yüzde 5 artarak 622 milyar dolara çıktı. Bu dönemde bütçenin fazla vermesinde bireysel gelir vergisi tahsilatları etkili oldu.

Ülkede 2026 mali yılının 7. ayı olan nisan itibarıyla toplam bütçe açığı ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9 azalarak 954 milyar dolar oldu.

Söz konusu açık, geçen yılın aynı döneminde 1,05 trilyon dolar seviyesinde gerçekleşmişti.

Mali yılın 7 ayında gelirler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7 artarak 3,3 trilyon dolara çıkarken, harcamalar yüzde 3 artışla 4,3 trilyon dolara yükseldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasına kesinlikle izin vermeyeceklerini vurgulayarak, 'İran nükleer silaha sahip olamaz. Olamayacak. Bunu biliyorlar ve kabul ettiler. Ancak bize gönderdikleri mesaj bu değil. Biz oyun oynamayız' ifadelerini kullandı.

Trump, İran konusunda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile uzun bir görüşme gerçekleştireceklerini belirterek, 'Bununla ilgili uzun bir görüşme yapacağız. Onun nispeten iyi davrandığını düşünüyorum. Ablukaya bakarsanız problem yok. Çin bu bölgeden büyük miktarda petrol alıyor, şu anda bir sorun görünmüyor' diye konuştu.

'Ya Anlaşma Ya Yıkım'

İran üzerindeki baskının sürdüğünü savunan Trump, 'İran'ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz. Ya bir anlaşma yapacağız ya da yerle bir edilecekler. Her iki durumda da biz kazanacağız' dedi.

ABD'deki ekonomik duruma ilişkin bir soruya da yanıt veren Trump, önceliğinin İran'ın nükleer faaliyetleri olduğunu belirterek, 'Amerikalıların finansal durumunu düşünmüyorum. Kimseyi düşünmüyorum. Tek düşündüğüm şey İran'ın nükleer silaha sahip olmaması' ifadelerini kullandı.

'Hiçbir Şeyi Aceleye Getirmeyeceğiz'

Trump, WABC Radyo'ya verdiği röportajda ise İranlı yetkililerin zenginleştirilmiş uranyumu ABD'ye teslim etmeyi teklif ettiğini öne sürdü. İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durduracağına ve nükleer silah çalışmalarından vazgeçeceğine 'yüzde 100' emin olduğunu söyleyen Trump, İran'daki vurulan nükleer tesislerde bulunan nükleer materyallerin de ABD tarafından çıkarılacağını iddia etti.

İran'la yürütülen müzakerelerde üzerinde herhangi bir baskı olmadığını kaydeden Trump, 'Üzerimde hiçbir baskı yok. Hiçbir şeyi aceleye getirmeyeceğiz. Elimizde birçok koz var' dedi.

Trump, Beyaz Saray'da yaptığı önceki açıklamalarda ise İran'la sağlanan ateşkesin son derece kırılgan olduğunu savunmuş, Tahran yönetiminin sunduğu son öneriyi 'aptalca' olarak nitelendirmişti. ABD Başkanı, 'Ateşkes şu anda en zayıf anında. Adeta yaşam desteğine bağlı durumda' değerlendirmesinde bulunmuştu.

Trump: 'Küba Bizden Yardım İstiyor'

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Küba'nın ABD'den yardım talep ettiğini duyurdu.

Cumhuriyetçi bazı Kongre üyelerinin kendisine 'Küba'ya müdahale edilmemesi yönünde telkinde bulunduğu' yönündeki iddiaları reddeden Trump, Küba'yı 'çökmüş bir devlet' olarak tanımladı.

Trump paylaşımında, 'Küba bizden yardım istiyor ve biz de onlarla konuşacağız' ifadelerini kullandı.

Daha önce yaptığı açıklamalarda görev süresi sona ermeden 'özgür Havana'yı' ziyaret etmek istediğini söyleyen Trump, İran gündeminin ardından Küba konusuna yoğunlaşacaklarını da belirtmişti.