Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, dün günü yüzde 1,28 artışla 14.594 puandan tamamlayarak tarihi zirve seviyelerinde seyretmeye devam etti. Endekste teknik olarak 14.621 puan seviyesi tüm zamanların en yüksek gün içi seviyesi olarak takip ediliyor.

Piyasalarda bugün Akbank'ın 2026 yılı ilk çeyrek finansal sonuçları yakından izlenecek. Bankanın açıklayacağı bilanço, bankacılık sektörünün karlılık görünümü açısından önem taşıyor. Tüpraş tarafında ise paylar dün günü yüzde 1,86 yükselişle 274,00 liradan tamamlarken, teknik görünümde 281 lira ve 288 lira seviyeleri direnç olarak öne çıkıyor. Şirketin ilk çeyrek bilançosunu 6 Mayıs'ta açıklaması bekleniyor.

Yurt içinde ekonomi gündeminde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında saat 10.00'da toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu da öne çıktı. Kurulda Orta Vadeli Program ve yapısal reform başlıklarının değerlendirilmesi bekleniyor. Türkiye'nin finansman imkanlarını artırmak ve fiyat şeffaflığı sağlamak amacıyla İstanbul Finans Merkezi merkezli yeni bir Maden Borsası kurulmasına yönelik çalışmalar da piyasa gündeminde yer alıyor.

Küresel tarafta ise ABD Başkanı Donald Trump'ın ulusal güvenlik ekibiyle İran gündemli bir toplantı gerçekleştirmesi ve İran havayollarıyla iş yapanlara yönelik yaptırım tehditleri risk iştahını baskılayan unsurlar arasında bulunuyor. ABD'nin Hürmüz Boğazı için koalisyon çağrısı yapması ve bölgedeki petrol tankerlerinin durumu, enerji fiyatları üzerinde belirleyici olmayı sürdürüyor.

Orta Doğu'da Lübnan-İsrail hattında geçici ateşkes sonrası gelişmeler ve Gazze'deki insani durum da uluslararası diplomasi trafiğinin merkezinde kalmaya devam ediyor. Analistler, bölgeden gelecek haber akışının petrol, altın ve küresel pay piyasalarının yönü üzerinde etkili olabileceğini belirtiyor.

Makroekonomik tarafta ise IMF'nin Nisan 2026 'Dünya Ekonomik Görünümü' raporunda küresel büyümenin yavaşlayacağı ve savunma harcamalarındaki artışın bütçeler üzerinde baskı oluşturacağı öngörüldü. Bu çerçevede, merkez bankalarının para politikası adımları, enerji fiyatları ve jeopolitik risklerin piyasaların ana gündem maddeleri olmayı sürdüreceği ifade ediliyor.

Brezilya'nın başardığını biz neden başaramıyoruz? Sonuçta yeni teknoloji üretmekten, verimliliği artırmaktan falan söz etmiyorum. Onlar zorlu işler. Alt tarafı enflasyonu düşürmek söz konusu olan. Ne kompleks bir teori ne de kompleks bir ekonomi programı tasarımı ve uygulaması gerektiriyor. Üstelik 2001 krizi sonrasının deneyimi de var. Çok zor bir iş değil. Yeter ki niyet olsun.

Dünya futbol şampiyonasının başlamasına az kaldı sayılır. Kesin bilgi: Finalde Brezilya ile karşılaşacağız. Bu vesileyle final karşılaşmasından önce bu iki ülkenin enflasyon serüvenine bakmak istiyorum. Ama önce izninizle neden 'finalde Brezilya ile karşılaşacağımızı tahmin ediyorum' ya da 'muhtemelen Brezilya:' ya da 'içime doğdu (doğamaz mı?) finalde Brezilya ile karşılaşacağız' demediğimi açıklamak isterim.

Yıllar önce mülga Devlet Planlama Teşkilatı'nda (DPT) çalışıyordum. İktisadi Planlama Dairesi'nde makine ve tarım araçları imalat sektörlerinden sorumluydum. Kaçıncı beş yıllık olduğunu hatırlamadığım bir planın taslak metni bitmiş; o metnin ilgili bölümünün uzmanları yöneticileri ile birlikte başbakan yardımcısı ve ilgili bakanlardan oluşan bir heyete (ANAP dönemi) küçük bir odada sunum yapıyorlardı. Odaya ikide bir girip çıkılmasın, dikkatler dağılmasın diye, birkaç farklı bölümün uzmanı birlikte giriyordu. İşgücü-ücret bölümünün uzmanı sunumunu yaparken, bir bakan 'geçen yıl Türkiye'de ortalama ücret artışı ne oldu?' diye sordu. Sunumu yapan uzman dışındaki DPT uzmanları birbirimize baktık. Yayımlanan bir ücret verisi yoktu çünkü. Bu soru sayesinde belki bundan sonra ücret verisini toplamaya başlar ilgili kurum diye düşünürken, birden ilgili uzmandan yanıt geldi: 'Yüzde 10,5.' Kulaklarımıza inanmadık: Veri yok ama üstelik küsuratlı bir sayı söylüyor uzman. Toplantıdan çıkışta uzmanın etrafını sardık; soru şuydu: ': yahu nereden çıktı bu küsuratlı sayı?' Cevap: Oğlum, düz yüzde 10 desem inandırıcı olmaz, ama küsuratlı söylersen altını deşmezler'. Şimdi neden 'muhtemelen' ya da 'içime doğdu' diyeyim? Yakışır mı bu köşenin yazarına? (Not: Sayının küsuratlı olduğunu hatırlıyorum ama 10 küsur mu yoksa 30 küsur mu onu hatırlamıyorum).

Ama unutmadan önce o arkadaşın sonra önemli bir kurumun başına geldiğini belirteyim. Artık hangi kurum diye sormayın lütfen. Neyse, eski günahları bir tarafa bırakayım. Brezilya-Türkiye enflasyon karşılaştırması için Aralık 1980-Mart 2026 dönemini ele alıyorum. Her ülke için iki ayrı grafik var. İlki Aralık 1980-Aralık 1996 dönemi için. İkincisi ise Ocak 1997-Mart 2026 dönemindeki enflasyon gelişmelerini gösteriyor. Dönemi ikiye ayırmamın nedeni, ilk dönemin bir kısmında Brezilya'da gözlenen hiperenflasyon. Tek bir grafik olsaydı, kalan yılların enflasyon değerlerinin seyri neredeyse düz bir çizgi olarak algılanacaktı. Neyse. Enflasyonlar bir yıl öncesinin aynı ayına göre, yani yıllık oranlar.

Hiperenflasyonu düşürmek, 2 haneli inatçı enflasyonu düşürmekten daha kolay

Dikey eksenlerin ölçeklerine dikkat lütfen. Brezilya'da ilk dönemde yüzde 7000'e varan enflasyon oranları var. Nisan 1990'da enflasyon tam yüzde 6821. Sonra keskin bir düşüş görüyorsunuz. Ama düştüğü düzey yüzde 372 (Haziran 1991. Sonra yine 'delice' yükseliyor ve Temmuz 1994'te yüzde 4923 oluyor. Bundan sonra baş aşağıya gidiyor ve 1996 yılını yüzde 11 ile kapatıyor. Aynı dönemde Türkiye'de gözlenen en yüksek enflasyon ise yüzde 131 ile Ocak 1995'te. Çok sayı verdim; hoşlanmıyorum ama ne yapayım çok çarpıcı ayrıntılar var. Bu dönemin ortalama enflasyonu Brezilya için yüzde 817, Türkiye için yüzde 60. Ama dönemin son bir buçuk yılında enflasyon açısından Brezilya durumu toparlarken, biz 'eski tas eski hamam' devam ediyor ve dönemi yüzde 80 ile kapatıyoruz.

Bunun bir nedeni şu: Hiperenflasyonu düşürmek iki haneli yüksek ve inatçı bir enflasyonu düşürmekten çok daha kolay. Birinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan hiperenflasyonlar genellikle çok kısa sürmüş. Elbette enflasyonu düşürücü bir program uygulanmıyorsa kısa sürmesini beklemek saflık olur ama çoğu hiperenflasyonlu ülkede, işler zıvanadan çıkınca, ekonomi politikası tasarlayanlar çözüm üretmeye mecbur kalıyorlar. Ve yine elbette genellememek gerekiyor; daha ayrıntılı bir incelemeye gerek var.

Türkiye'de ilk dönemde enflasyonun yüzde 100'ün üzerine çıktığı ay sayısı 12. Tamam, 'az değil' diyebilirsiniz ama 193 aylık bir dönemden söz ettiğimi hatırlatırım. Dönemin yüzde 94'ünde enflasyon yüksek iki haneli düzeylerde 'salınıyor'. Aslında Türkiye'nin grafikte yer alan birinci döneminde önemli bir 'ayrıntı' var: 29 Kasım 1987'de genel seçim yapılıyor. Seçimin önemli bir özelliği 1980 askeri darbesinin cunta yönetiminin siyaset yapmalarını yasakladığı Demirel, Ecevit, Erbakan ve Türkeş'in katıldıkları ilk genel seçim olması. Seçim öncesinde iktidarda olan ANAP ve lideri Özal, güçlü liderler ve partileriyle rekabet etmek zorunda. Elbette şiddetli bir seçim ekonomisi uygulanıyor. O nedenle yıllık enflasyonda bir kırılma yaşanıyor. 1994 krizi ile başlayan yukarıda sözünü ettiğim on iki aylık üç haneli enflasyon dönemini dışarıda bırakayım. Aralık 1987-Aralık 1996 enflasyon ortalaması yüzde 71 oluyor. Üstelik bu ortalama etrafında bir aşağıya bir yukarıya çarpıcı bir iniş çıkış göstermeden salınıyor enflasyon. Oysa seçim öncesinin ortalama enflasyonu yüzde 38. İkisi de katı ama ikincisi çok daha yüksek.

Benzerlik ortadan kalkıyor

Toparlarsam, Brezilya'da uzun süreli hiperenflasyon, Türkiye'de ise inatçı iki haneli enflasyon var. Dönemin sonuna doğru Brezilya enflasyonu bayağı düşürüyor, Türkiye ise aynı biçimde yola devam ediyor. Oysa ikinci dönemde durum farklılaşıyor. Bu dönemde Breziya'da enflasyonun aldığı en yüksek değer yüzde 17, dönem ortalaması ise yüzde 6,1. Türkiye'de ise ilk dönemdeki yüksek enflasyonun beli 2001 krizinden sonra uygulanmaya başlanan 'Güçlü Ekonomiye Geçiş' programı ile kırılıyor. Ocak 2004 -Aralık 2017 döneminin ortalama enflasyonu yüzde 8,3. Genellikle bu ortalama etrafında salınıyor enflasyon. Dolayısıyla, Brezilya ile bir benzerlik söz konusu. Oysa Brezilya'da tek haneli enflasyon kalıcı olurken, Türkiye enflasyonu yeniden yüksek iki haneli düzeye sıçratmayı 'başarıyor.' Benzerlik ortadan kalkıyor.

Soru şu: Brezilya'nın başardığını biz neden başaramıyoruz? Sonuçta yeni teknoloji üretmekten, verimliliği artırmaktan falan söz etmiyorum. Onlar zorlu işler. Alt tarafı enflasyonu düşürmek söz konusu olan. Ne kompleks bir teori ne de kompleks bir ekonomi programı tasarımı ve uygulaması gerektiriyor. Üstelik 2001 krizi sonrasının deneyimi de var. Çok zor bir iş değil. Yeter ki niyet olsun.

Önümüzdeki maçlara bakacağız artık...

Peki, finale çıkıp Brezilya ile oynar mıyız? Bilmiyorum. Ama ufak bir sorun var. Mevcut enflasyon oranları dikkate alındığında, biz oynasak oynasak basketbol finali, Brezilya ise futbol finali oynar. İyi de neden enflasyon oranlarını dikkate alarak finale ilişkin bir sonuca ulaşalım ki? Her şeyin hayırlısı, önümüzdeki maçlara bakacağız artık...

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

'Kur ve enflasyon beklentileriniz ışığında, şu anda yatırım yapabileceğiniz nakit varlığınız olsa aşağıdakilerden hangisini yapardınız?'

Sonra da vatandaşa seçenekler sunuluyor ve tercihlerini bildirmeleri isteniyor.

İşte bu tercihler başlıkta vurguladığım gerçeği ortaya koyuyor:

Son anketin yapıldığı nisan ayındaki verilere göre vatandaşın tam yüzde 82'si 'Altın ve ev-dükkan-arsa alırım' diyor. Bu oran ocak ayında yüzde 84 düzeyindeydi, altın alacağını söyleyenlerin oranı biraz düştü, gayrimenkul diyenlerin oranı ise bir miktar arttı. Ama yine ortada yüzde 82 gibi çok büyük bir oran var.

'Vadeli mevduatı tercih ederim, araba alırım, paramı borsaya yatırırım, döviz alırım, TL ve dövize dayalı yatırım fonunu tercih ederim, beyaz eşya alırım ya da bütün bunların dışındaki araçlara yönelirim' diyenlerin toplamı yalnızca yüzde 18 düzeyinde.

Ekonomiye katkısı olmayan tasarruf!

Tasarruf, ekonomiye katkıda bulunuyorsa önemlidir, değerlidir.

Örneğin, tasarruf mevduat olur ki, finansal sistem için kaynak oluştursun.

Tasarruf borsaya girer ve şirketlere kaynak oluşturur ki yeni üretime katkıda bulunsun.

Oysa Türk halkının tercihi ekonomiye katkı verecek bir tasarruf şekli değil, tam tersi.

Hele hele en çok tercih edileceği belirtilen araç, yani altın Türkiye'nin daha çok ithalat yapması, daha çok döviz harcaması sonucunu doğuruyor. Tam bir ölü yatırımdan söz ediyoruz. Ama tercihini altından yana kullanıyor diye vatandaşı eleştirmek tabii ki doğru değil.

Vatandaşı altını tercih etmek durumunda bırakanların hiç mi suçu yok. Ya da daha doğru bir ifadeyle asıl sorumlu vatandaşı bu tercihe yöneltenler.

Ya yastık altı ya beton!

Yatırım tercihinde ikinci sırada bulunan ev, dükkan ve arsadaki durum da altınla hemen hemen aynı.

Hemen hemen, çünkü burada inşaat sektörünü destekleyen bir tercihten söz ediyoruz.

İnşaat sektörünün de bir dizi sanayi alt sektörü için sürükleyici olduğu bir gerçek.

Dolayısıyla vatandaşın gayrimenkule olan ilgisinin tümüyle ölü bir yatırım olduğu söylenemez.

'Bilgi tedavisi' etkili olmuyor!

Bu arada vatandaşa enflasyon beklentisini sorarken önce son oran hakkında bilgi veren, kendi ifadesiyle vatandaşa 'bilgi tedavisi' uygulayan Merkez Bankası bu tedaviden istediği sonucu yine de alamamışa benziyor.

Ocak ve şubat aylarında bir yıl sonrasının enflasyonunu yüzde 48,8 düzeyinde tahmin ettiğini belirten hanehalkı, martta yüzde 49,9'a çıkardığı tahminini nisanda biraz daha artırarak yüzde 51,6'ya yükseltti.

Ancak mart ve nisanda önceki aylara göre yaşanan artış aslında az bile. Savaşın etkisiyle çok daha hızlı bir artış tahmininde bulunulması şaşırtıcı olmazdı.

Dile getirilen oranlarda aydan aya olan yükselme çok fazla değilse de hanehalkının enflasyon tahmini hâlâ çok yüksek. Türkiye bir yıl sonra yüzde 50 dolayında enflasyon herhalde yaşamayacaktır. Ama vatandaşın tahmini bu yönde ve ekonomi yönetiminin hiç olmazsa arada bir 'Biz nerede hata yapıyoruz ki hem mevcut oranın, hem resmi hedeflerin böylesine üstünde bir tahminde bulunuluyor' diye düşünmesi gerekir.

Ya diğer tahminler?

Hanehalkının mart ayında yüzde 49,9 düzeyinde tahmin ettiği bir yıl sonrasına ilişkin enflasyon tahminini yüzde 51,6'ya yükselttiğini belirttim.

Tahminini yukarı çeken yalnızca vatandaş değil.

Piyasa katılımcıları martta yüzde 22,2 olan yıllık enflasyon tahminlerini nisanda yüzde 23,4'e, reel sektör ise martta yüzde 32,9 olan tahmini nisanda yüzde 33,7'ye çıkardı.

Bu koşullarda 16'da ısrar edilir mi?

Bu köşede daha önce de değindim. Merkez Bankası savaş gibi 'şahane' bir gerekçe ortaya çıkmışken ve gerçekleşmesi zaten hiç mi hiç mümkün görünmüyorken yüzde 16 olan enflasyon hedefinde ısrar etmeyecektir, etmemelidir.

Tahminimi bir kez daha yazayım; Merkez Bankası 14 Mayıs'ta açıklayacağı yılın ikinci enflasyon raporunda 2026'nın enflasyon tahmin aralığını yüzde 18-24, hedefini ise yüzde 19 olarak revize edebilir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,13 azalışla 49.167,79 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,12 artışla 7.173,91 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,20 artarak 24.887,10 puana çıktı. S&P 500 ve Nasdaq endeksleri kapanışta rekor tazeledi.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin haber akışı yatırımcıların gündemindeki yerini korurken, pay piyasalarında haftanın ilk işlem gününde karışık bir seyir izlendi.

Geçen hafta ABD ile İran arasında barış görüşmelerinin yeniden başlayabileceğine dair iyimserlik piyasaları desteklerken, ABD Başkanı Donald Trump'ın hafta sonu yaptığı açıklamalar iki ülke arasındaki temasların çıkmaza girdiğine işaret etti.

Trump, 25 Nisan'da İran'la müzakere yürütmek üzere İslamabad'a gitmeye hazırlanan ABD heyetinin uçuşunu iptal ettiğini açıklamıştı.

Görüşmeler için 'uzun ve maliyetli' bir yolculuğa gerek görmediğini belirten Trump, bu kararın ardından İran'dan 'çok daha iyi bir teklif' aldığını öne sürmüş ve görüşmelerin telefonla sürdürülebileceğini ifade etmişti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bugün düzenlediği basın brifinginde, Başkan Trump'ın İran gündemine ilişkin ulusal güvenlik ekibini topladığını açıkladı.

Axios haber platformunda yer alan bir haberde ise İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD'ye yeni teklif sunduğu, nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılmasını önerdiği iddia edildi.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin gerilim petrol fiyatlarını yukarı taşımayı sürdürürken, Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 23.00 itibarıyla yüzde 2,75 artışla 108,2 dolar olurken aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 2,1 artarak 96,4 dolardan alıcı buldu.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra yoğunlaşan bilanço sezonu da yatırımcıların odağında yer alırken, başta Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft ve Apple olmak üzere büyük teknoloji şirketlerinin bu hafta açıklanması beklenen bilançoları yakından takip edilecek.

Ayrıca, yatırımcıların dikkati çarşamba günü Fed'in Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısından çıkacak kararlara çevrilirken, bankanın bu haftaki toplantısında politika faizini sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Resmi görev süresi 15 Mayıs'ta dolacak olan Jerome Powell'ın başkanlık edeceği son FOMC toplantısı olması beklenen bu toplantının ardından açıklamaları yakından izlenecek.

• Rainbow Polikarbonat Sanayi Ticaret A.Ş. (RNPOL)
• Garanti Yatırım Ortaklığı A.Ş. (GRNYO)
• Marmara Holding A.Ş. (MARMR)
• Erciyas Çelik Boru Sanayi A.Ş. (ERCB)
• Çemaş Döküm Sanayi A.Ş. (CEMAS)
• Hedef Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (HDFGS)
• Hedef Holding A.Ş. (HEDEF)
• Kalyon Güneş Teknolojileri Üretim A.Ş. (KLYPV)

şirketleri yer aldı.

Temettü Açıklayan Şirketler

Bazı şirketler ise yatırımcılarına nakit temettü dağıtma kararı aldı:

• Kafein Yazılım (KFEIN):
  Hisse başına brüt 0,0202531 TL (net 0,0172151 TL) temettü ödenecek. Ödeme tarihi 4 Mayıs olarak açıklandı.
• Kuzey Boru (KBORU):
  Hisse başına brüt 0,020818 TL (net 0,0176953 TL) temettü dağıtılacak. Ödeme tarihi 10 Kasım.
• Oyak Yatırım (OYYAT):
  Dikkat çeken yüksek temettü kararıyla hisse başına brüt 3,7742886 TL (net 3,2081453 TL) ödeme yapılacak. Tarih henüz açıklanmadı.

Bedelsiz Pay Kararı Dikkat Çekti

Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (VSNMD) ise nakit temettü yerine farklı bir yol izledi. Şirket, kâr payından karşılanmak üzere yatırımcılara %55 oranında bedelsiz pay verilmesini kararlaştırdı.

AB yetkilileri, Rusya'nın uluslararası yaptırımları aşmak için giderek daha fazla kripto paralar kullandığını vurguladı. Yapılan açıklamalarda, bu nedenle Rusya bağlantılı kripto altyapısının doğrudan hedef alındığı ifade edildi.

Yeni paket kapsamında sadece platformlar değil, Rusya Merkez Bankası tarafından geliştirilen dijital ruble ile rubleye endeksli RUBx adlı sabit coin de yaptırım listesine dahil edildi.

Yaptırımlar finans sektörünü de kapsıyor. Buna göre 20 Rus bankasının yanı sıra, Rusya'nın alternatif ödeme sistemi SPFS üzerinden faaliyet gösteren ve farklı ülkelerde bulunan dört finans kuruluşu da kısıtlamalara dahil edildi. AB'nin bu hamleyle Moskova'nın alternatif bir küresel ödeme ağı oluşturma çabalarını engellemeyi amaçladığı belirtiliyor.

Liste yalnızca Rusya ile sınırlı kalmadı. Orta Asya ülkeleri, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri bağlantılı bazı şirketler de yaptırım kapsamına alındı. Bu çerçevede Kırgızistan merkezli TengriCoin da yasaklanan platformlar arasında yer aldı.

Öte yandan Avrupa makamları, Rusya bağlantılı kripto transferlerinde aktif rol oynayan bir ödeme ağını da tespit etti. Garantex ve Grinex üzerinden çıkan fonların aktarıldığı A7A5 adlı sistemin de yaptırımlara dahil edildiği açıklandı. Özellikle sabit coin işlemlerinde yoğun şekilde kullanıldığı belirtilen bu ağın toplam işlem hacminin 120 milyar dolara ulaştığı ifade ediliyor.

Son hamleyle birlikte şirketin elindeki toplam Bitcoin miktarı 818.334 adede ulaştı. 2020 yılından bu yana yapılan tüm alımların ortalama maliyeti 75.537 dolar seviyesinde gerçekleşirken, bugüne kadar Bitcoin için harcanan toplam tutar 61,8 milyar doları buldu. Bu son alımın finansmanı ise şirketin MSTR hisselerinin yeni ihracıyla sağlanan kaynak üzerinden karşılandı. Nitekim Strategy, geçtiğimiz hafta 255 milyon dolarlık hisse satışı gerçekleştirmişti.

Şirketin elinde tuttuğu Bitcoin'ler, dolaşımdaki toplam arzın yaklaşık %3,9'una denk geliyor. Küresel ölçekte Bitcoin rezervi tutan 196 şirket bulunurken, Strategy bu alanda açık ara lider konumda yer alıyor.

Öte yandan şirket, bir önceki hafta da dikkat çekici bir alıma imza atmış ve son 1,5 yılın en büyük işlemlerinden biriyle 34 binden fazla BTC satın almıştı.

Toplantının, su yollarının güvenliğinin 'uluslararası düzenin bir sınavı haline geldiği' bir dönemde yapıldığına dikkati çeken Guterres, bugün küresel ticaretin damarlarını oluşturan deniz yollarının baskı altında olduğunu söyledi.

Guterres, 'Jeopolitik gerilimler denizlere taşıyor, ticari gemiler, bir baskı aracı olarak kullanılıyor ve deniz hukukunun temel ilkeleri bağlamında seyrüsefer hakları ve özgürlükleri baltalanıyor.' ifadesini kullandı.

Mart başından beri Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğindeki aksamanın, küresel enerji güvenliğini, gıda tedarikini ve ticareti olumsuz etkilediğini vurgulayan Guterres, bunun, Kovid-19 salgını ve Ukrayna savaşından bu yana yaşanan en kötü tedarik zinciri aksaması olduğuna işaret etti.

Guterres, 'Uzun süreli aksama, küresel gıda krizini tetikleme riskini beraberinde getiriyor, özellikle Afrika ve Güney Asya'da milyonlarca insanı açlık ve yoksulluğa sürüklüyor.' dedi.

'Boğaz'ı açın, geçiş ücreti ve ayrımcılık olmadan gemilerin geçmesine izin verin'

Seyrüsefer özgürlüğündeki aksamalar nedeniyle 20 binden fazla denizci ile 2 binden fazla geminin denizde mahsur kaldığına dikkati çeken Guterres, üye devletlere 'Uluslararası Denizcilik Örgütünce hazırlanan acil tahliye çerçevesini destekleme' çağrısı yaptı.

Guterres, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer haklarına ve özgürlüklerine saygı gösterilmesi gerektiğinin altını çizerek, 'Taraflara çağrıda bulunuyorum: Boğaz'ı açın, geçiş ücreti ve ayrımcılık olmadan gemilerin geçmesine izin verin, ticaretin yeniden başlamasına, küresel ekonominin nefes almasına izin verin.' dedi.

BM olarak üye tarafların ortak zemin bulması için destek olmaya hazır olduklarını belirten Guterres, Karadeniz Girişimi'ni buna örnek göstererek, 'Bu, çatışmanın ortasında bile pratik işbirliğinin tıkalı bir koridoru yeniden açabileceğini, gemilerin ve temel ürünlerin hareketini sağlayabileceğini gösterdi.' ifadesini kullandı.

Guterres, 'Kriz anları, seçim anlarıdır.' diyerek, seyrüsefer özgürlüğü konusunda uluslararası hukuka saygı, sorunların kökenine inme nedenlerini çözme ve diyalog ile işbirliğini sürdürme çağrısı yaptı.

Zirve münasebetiyle davetlileri kıtaların buluşma noktası İstanbul'da ağırlamaktan büyük bir memnuniyet duyduğunu söyleyen Erdoğan, ülkenin dünyaya açılan cümle kapısı olan kentte böyle önemli bir zirveye ev sahipliği yapmanın gurur vesilesi olduğunu ifade etti.

Konuşmasının hemen başında bir hususun altını çizmek istediğini söyleyen Erdoğan, 'Sizlerin de takip ettiği üzere dünyamız teknolojinin ve yapay zekanın öncülüğünü yaptığı keskin bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bu değişimin insanlığa neler kazandırdığının, neler kaybettirdiğinin hesabını elbette akademisyenlerimiz çok boyutlu bir şekilde yapmaktadır ama şunu hepimiz çok net biçimde görebiliyoruz. Önüne çıkanı sürükleyen bu değişim dalgasını durdurmak, değişime set çekmek mümkün değil fakat değişimi doğru okumak, doğru yönlendirmek ve sağlıklı bir şekilde yönetmek bizim elimizdedir. Dahası, bu biz karar alıcıların asli vazifelerinden biridir.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile OECD arasındaki yakın işbirliğinin tezahürü olan bu zirvenin beceriler alanında küresel diyalog için güçlü bir zemin oluşturacağını düşündüğünü söyledi.

İnsanlığın ortak sınamalarına karşı, ortak çözüm yolları geliştirmenin daha önce hiç olmadığı kadar kritik olduğu bir dönemin içinde olduklarını ifade eden Erdoğan, 'Özellikle istihdam alanında ezberlerin bozulduğuna şahit oluyoruz. Teknolojide yaşanan gelişime paralel olarak üretim biçimleri değişiyor, meslekler dönüşüyor, bazı işler hükmünü yitirirken yeni iş alanları ortaya çıkıyor. İçinde bulunduğumuz dönemde ülkelerin başarısını belirleyecek unsurun beşeri sermayelerin niteliği olacağı anlaşılıyor.' diye konuştu.

Erdoğan, zirvenin ana temasının 'Nesiller Arası Yeteneğin Ortaya Çıkarılması' olarak belirlenmesini bu bakımdan çok isabetli bulduğunu kaydetti.

Zirvenin başarılı geçmesini dileyen Erdoğan, farklı oturumlarda yapılacak değerlendirmelerin hayırlara vesile olmasını temenni etti.

'Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmak'

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gençliğin Üretim Çağı Güç Programı'na ilişkin, 'Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmaktır. Projemizle çalışma hayatımıza yüzyıllardır yön veren usta-çırak ilişkisini de günümüz şartlarına adapte etmiş olacağız.' dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası araştırmaların, OECD ülkelerinin büyük bölümünde çalışma çağındaki nüfusun daraldığını gösterdiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, nüfusun giderek yaşlandığını, iş gücü piyasalarının yeni baskılara, yeni meydan okumalara maruz kaldığını, dijital ve yeşil dönüşümün beceri talebinin niteliğini kökten değiştirdiğini kaydetti.

Bazı sektörlerde kaçınılmaz olarak iş gücü talebinin azaldığını ve yeni istihdam alanlarında çalışacak personel bulmakta zorluk çekildiğini kaydeden Erdoğan, bu durumu Türkiye de dahil tüm ekonomilerin farklı düzeylerde tecrübe ettiğini dile getirdi.

Erdoğan, bilhassa robotik teknolojilerin ve yapay zeka kullanımının yaygınlaşmasının yeni imkanlarla beraber çeşitli endişeleri de beraberinde getirdiğini vurgulayarak, 'Küresel robot piyasasının şu anki 100 milyar dolar seviyesinden 2050'ye kadar 25 trilyon dolarlık bir pazara dönüşeceği öngörülüyor. Kimi ülkelerde adına 'karanlık fabrika' denilen tamamen otomasyona dayalı üretim tesisleri hızla yaygınlaşıyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Yapay zekanın talimat verdiği, robotların uyguladığı ve üretim süreçlerinin neredeyse hiçbir aşamasında insan unsurunun bulunmadığı yeni durumun nasıl yönetileceğinin büyük bir muamma olarak önlerinde durduğunu kaydeden Erdoğan, 'Endüstri 4.0' sürecinin bir yandan daha ucuz, hızlı ve hatasız üretim imkanı sunarken bir yandan ciddi sıkıntılara da yol açtığını kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti:

'Sadece karanlık fabrika gerçeğine bakmak bile iş gücü açısından sanayi devrimine benzer bir değişim dalgasıyla karşı karşıya olduğumuzu görmek için fazlasıyla yeterlidir. Beceriler Zirvesi'nde ele alınacak üç konu başlığının başta iş çevrelerimiz olmak üzere hepimize farklı ufuklar kazandıracağına inanıyorum. Şüphesiz eğitim her alanda olduğu gibi bu süreçte de öncelikli meseledir. Bilginin bir ülke, bir şirket veya bir şahıs için en büyük güç kaynaklarından biri olduğunun hepimiz farkındayız. Ancak güncelliğini kaybetmiş ya da pratiğe dönüşmeyen bilgi, sahibi için yüktür. Bilgiye sahip olmak kadar onu işlemek, kullanmak, dönüştürmek ve yeni durumlara uyarlamak da büyük önem arz ediyor. Yani içeriği, araçları, uygulayıcısı ve alıcısıyla eğitimin tüm paydaşlarının çağımızın değişim hızına ayak uydurması gerekiyor.'

Bu kapsamda, çarpıcı bir gerçeğe dikkat çekmek istediğini ifade eden Erdoğan, 'OECD'nin yaptığı değerlendirmelere göre birçok ülkede öğrencilerin temel becerilerinde gerileme yaşanmakta, öğretmen iş gücü yaşlanmakta, eğitim sistemlerinin yeniden şekillendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bizler artık öğrenmenin okul sıralarında başlayıp diploma ile tamamlandığı bir dönemde yaşamıyoruz. Tam tersine günümüzde öğrenme, hayatın tamamına yayılmış dinamik bir süreci ifade ediyor.' sözlerini sarf etti.

Erdoğan, toplumsal dönüşümlere dikkati çekerek, şunları söyledi:

'Nazarı dikkate alınması gereken bir diğer husus şudur. 2030'da dünya nüfusunun beşte birinin 60 yaş ve üstü kişilerden oluşacağı, 2050'de ise bu oranın dörtte biri bulacağı tahmin ediliyor. Dolayısıyla insanlar iş hayatında her geçen yıl geçmişe kıyasla daha uzun süre kalacak demektir. Bir de buna aşırı bireyselleşmeyi, geleneksel aile yapısının çözülmesini, 'Her koyun kendi bacağından asılır.' sözünde vücut bulan bencilliğin giderek daha fazla kabul görmesini eklediğimizde karşımıza ciddi bir sorun çıkıyor. Hamdolsun ülkemiz bu konuda dünyanın pek çok ülkesine kıyasla çok iyi bir yerdedir. Aile bağlarımızın halen diri olması, yardımlaşma ve dayanışma kültürünün halen güçlü olması bize önemli bir avantaj sağlamaktadır. Buna rağmen bir taraftan toplumun temeli olan aile müessesesini çeşitli projelerle güçlendirirken diğer taraftan da dünyanın en kapsamlı sosyal güvenlik sistemiyle kimseyi dışarıda bırakmamaya özen gösteriyoruz.'

Üzerine titredikleri hususlardan birinin de yetişkinlerin eğitimi olduğunu söyleyen Erdoğan, yetişkinlerin becerilerini güncellemesi, yeni alanlarda yetkinlik kazanması ve değişime uyum sağlayabilmesinin herkes için kritik bir önem taşıdığını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Esnek eğitim modelleri, kariyer rehberliği mekanizmaları ve işverenlerle kurulan etkin ortaklıklar iş gücü piyasalarında belirleyici olacaktır. Daha açık bir ifadeyle hayat boyu öğrenme sadece bireylerin kariyerlerini değil, ülkelerin rekabet gücünü de belirleyecektir. Gizli kalan yeteneklerin ortaya çıkarılması ise günümüzde ekonomik bir ihtiyaç olduğu ölçüde aynı zamanda ahlaki bir sorumluluktur.' ifadelerini kullandı.

Bugün pek çok ülkede kadınların, göçmenlerin ve dezavantajlı öğrenciler gibi kesimlerin potansiyellerini maalesef tam olarak kullanamadığına dikkati çeken Erdoğan, bu durumun sonuçlarının yalnızca ekonomik bir kayıp olarak görülemeyeceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

'Beşeri sermayesinin önemli bir kısmını atıl bırakan hiçbir ülke gerçek anlamda güçlü bir kalkınma hamlesine girişemez. Ayrımcılık ve eşitsizlik başta olmak üzere farklı nedenlerle vatandaşlarına kendi potansiyellerini gerçekleştirme fırsatı sunamayan ülkelerde adil bir düzenin varlığından bahsedilemez. Türkiye olarak özellikle kadınlara yönelik özgün projeleri devreye alarak bu alanda 20-25 sene önce hayal dahi edilemeyen başarılara imza attık. Göreve geldiğimizde yüzde 27,9 olan kadınların iş gücüne katılım oranını yüzde 34,7'ye çıkardık. Yine aynı dönemde ülkemizde kadın istihdam oranı yüzde 25,3'ten yüzde 31,7'ye yükseldi. Kadınları sosyal hayattan, ekonomik hayattan, özellikle eğitimden yoksun bırakan her türlü bariyeri ortadan kaldırdık. Bunun neticesinde kadın kamu çalışanlarının oranı sadece son 12 yılda yüzde 34,2'den yüzde 43,38'e çıktı. Geçen hafta meclisimizde kabul edilen bir kanunla çok önemli bir kolaylığı da kadınların istifadesine sunduk. Yeni düzenlemelerle birlikte çalışan tüm annelerimizin doğum izni süresini 24 haftaya yükselttik.'

Aynı şekilde gençlerin eğitimi ve istihdamı için de tüm imkanları seferber etmiş durumda olduklarını vurgulayan Erdoğan, göreve geldiklerinden bu yana her yıl bütçede aslan payını eğitime ayırdıklarını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, demokrasinin askıya alındığı günlerde ikinci plana itilen mesleki eğitimi tekrar cazibe merkezi haline getirdiklerini ifade etti.

Çeşitli programlarla gençleri geleceğin mesleklerine hazırladıklarını, eğitim kurumlarının iş dünyasıyla irtibatını artırdıklarını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, '6 Ocak'ta kamuoyumuzla paylaştığımız 'Gençliğin Üretim Çağı Güç Programı' bunlardan biridir. Güç Programı ile staj imkanlarından beceri kazandırmaya, mesleki yönlendirmeden ücret desteklerine kadar pek çok başlıkta gençlerimize ve işverenlerimize yeni destekler sunacağız. Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmaktır. Projemizle çalışma hayatımıza yüzyıllardır yön veren usta-çırak ilişkisini de günümüz şartlarına adapte etmiş olacağız.' diye konuştu.

'Son 23 yılda kayıt dışı istihdamla mücadelede kayda değer başarılar elde ettik'

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 'Türkiye Yüzyılı' vizyonumuzun merkezinde nitelikli insan kaynağı, güçlü aile yapısı, üretken ekonomi ve kapsayıcı sosyal kalkınma vardır. Ancak beceri politikaları devlet kurumlarının tek başına yürütebileceği bir alan değildir. Bu mesele kamu, özel sektör, üniversiteler, sendikalar, yerel yönetimler ve sivil toplum arasında güçlü bir işbirliğini gerektirir.' dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, hükümetlerinin zirvede tartışılacak başlıklara güçlü bir siyasi irade ve uzun vadeli bir bakış açısıyla yaklaştığını söyledi.

İnsan merkezli kalkınma anlayışımız doğrultusunda eğitimden istihdama, iş gücü politikalarından sosyal korumaya kadar her alanda reformlarına hız kesmeden devam ettiklerine dikkati çeken Erdoğan, 'Giderek daha fazla dijitalleşen dünyada bilinen çalışma modelleri köklü bir değişime uğramaktadır. Bu süreç bir yandan yeni iş imkanları ortaya çıkarırken diğer yandan da istihdamın kayıt dışı alanlara kayma riskini arttırmaktadır. Ama biz aldığımız tedbirler bunun sayesinde son 23 yılda kayıt dışı istihdamla mücadelede kayda değer başarılar elde ettik.' diye konuştu.

Erdoğan, 2000'li yılların başında yüzde 52'nin üzerinde olan kayıt dışı istihdam oranını 2025 yılına geldiklerinde yüzde 24'e kadar düşürmeyi başardıklarını anlattı.

Bu başarıya küresel düzeyde kayıt dışılığın arttığı konjonktürde işsizlik ve istihdam oranları bakımından son 23 yılın en iyi sonuçlarını aldıkları bir dönemde imza attıklarını vurgulayan Erdoğan, 'Türkiye Yüzyılı' vizyonumuzun merkezinde nitelikli insan kaynağı, güçlü aile yapısı, üretken ekonomi ve kapsayıcı sosyal kalkınma vardır. Ancak beceri politikaları devlet kurumlarının tek başına yürütebileceği bir alan değildir. Bu mesele kamu, özel sektör, üniversiteler, sendikalar, yerel yönetimler ve sivil toplum arasında güçlü bir işbirliğini gerektirir.' ifadelerini kullandı.

Erdoğan, zirvede yapılacak değerlendirmelerin yalnızca sorunların tespitiyle sınırlı kalmamasını, aynı zamanda cesur, uygulanabilir ve insanı merkeze alan çözümler geliştirilmesine vesile olmasını diledi.

OECD'nin analitik kapasitesinin ve ülkeler arasında kurduğu diyalog zemininin bu noktada çok önemli bir imkan olduğuna inandığının altını çizen Erdoğan, 'Küresel jeopolitik ve ekonomik dinamiklerin dönüştüğü mevcut ortamda OECD İstanbul Merkezi'nin de önemli bir rol oynadığını görüyor, bundan ayrıca memnuniyet duyuyoruz.' dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin ülkeler ve tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını temenni ederek, zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, Bakan Vedat Işıkhan ile ekibini, OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann'ın şahsında bu örgütün tüm çalışanlarını gönülden tebrik etti.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 düşüşle 8.141,92 puana, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56 azalarak 10.321,09 puana ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 gerileyerek 24.083,53 puana indi.

İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise pozitif ayrışarak yüzde 0,04 artışla 47.673,91 puandan günü kapattı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.22 itibarıyla yüzde 0,09 yükselişle 1,173 seviyesinden işlem gördü.

ABD ve İran arasındaki barış görüşmelerinin duraksaması haftanın ilk gününde Avrupa'da endeksleri baskılayan temel unsur oldu.

Washington ve Tahran hattından resmi diplomatik sinyallerin gelmemesi üzerine Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,9 artışla 106,37 dolara yükseldi.

Analistler, yatırımcıların bir yandan İran'daki savaşın hızlı bir şekilde sona ermesine yönelik umutlarını koruduğunu, diğer yandan bu hafta gerçekleşecek olan ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) toplantılarına odaklandığını belirtti.

Analistler, merkez bankalarının mevcut faiz oranlarını korumasını ancak yılın geri kalanı için olası artışlara kapıyı açık bırakmasını bekliyor.

BIST 100 endeksi, güne 37,22 puan ve yüzde 0,26 artışla 14.446,29 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.423,88 puanı, en yüksek 14.621,97 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,28 değer kazanarak 14.594,01 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise 250,07 puan ve yüzde 1,51 artışla 16.785,92 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 4,92, sanayi endeksi yüzde 1,28, mali endeks yüzde 0,64 değer kazanırken, hizmetler endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 57'si prim yaptı, 42'si geriledi, 1'i yatay seyretti. Sasa Polyester, Türk Hava Yolları, ASELSAN, Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Mühendislik ile Astor Enerji en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 675 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla 4 bin 675 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışın hemen üzerinde 6 milyon 800 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,49, bileşik getirisi yüzde 39,82 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,9078, satışta 45,0877 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,8227, satışta 45,0023 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1740, sterlin/dolar paritesi 1,3560 ve dolar/yen paritesi 159,2 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 1,8 artışla 102 dolardan işlem görüyor.

Karahan gelişmelerin enflasyon görünümünde oluşturabileceği riskler sebebiyle Mart ve Nisan'da politika duruşunu sıkı tuttuklarını belirtti. Karahan enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı mesajını verdi.

TCMB Başkanı konuşmasında, Lirada istikrarın maliyet baskılarını sınırladığını ifade etti.

'Enflasyon üzerinde arz yönlü baskılar öne çıktı'

2026 yılına dair yurt içi makroekonomik gelişmelere değinen Karahan yıllık tüketici enflasyonunun mart ayında yüzde 30,9 olarak gerçekleştiğini, bu dönemde öne çıkan gıda fiyatları üzerinde hava koşullarının ve ramazan ayına özgü faktörlerin etkilerinin hissedildiğini belirterek 'Kira ve eğitim kalemlerinde azalan katılık ise dezenflasyonu destekledi. Bunun yanı sıra, söz konusu dönemde yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri, geçmiş yıllara kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşerek dezenflasyon sürecini destekleyen diğer bir faktör oldu.

Diğer taraftan, ilk çeyrekte talep göstergeleri iktisadi faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, jeopolitik gelişmelerle birlikte enflasyon üzerinde arz yönlü baskılar öne çıktı. Nitekim, başta enerji olmak üzere emtia fiyatlarındaki önemli yükseliş taşımacılık maliyetlerinde artışa neden oldu. Eşel mobil uygulamasının başlatılması ise ham petrol fiyatlarındaki artışların yurt içi tüketici enflasyonuna yansımasını önemli ölçüde sınırladı. Türk lirasının bu dönemde istikrarlı bir seyir izlemesi maliyet baskılarını sınırlayan bir diğer unsur oldu.' değerlendirmesini yaptı.

'Zamanlı bir şekilde tedbirler aldık'

Jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla zamanlı bir şekilde tedbirler aldıklarını belirten Karahan 'Bu kapsamda, 2 Mart itibarıyla bir hafta vadeli repo ihalelerine ara vererek ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin yüzde 40'ta oluşmasını sağladık. Ayrıca, döviz piyasasının sağlıklı çalışması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladık. İvedilikle attığımız bu adımlar, piyasa oynaklıklarının sınırlı kalmasında etkili oldu.

Devam eden süreçte gelişmelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla sıkı politika duruşumuzu koruyarak mart ve nisan aylarında politika faizini sabit tuttuk.' değerlendirmesini yaptı.

Karahan para politikası kararlarını enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla almaya devam ettiklerini belirterek 'Son dönem jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız.' ifadelerini kullandı.

Yıllar süren bir hukuki süreçten sonra, Ocak 2024'te avukatı Kevin Probst ile sigorta şirketi Nippon arasında anlaşma sağlandı. Dela Torre tahliye belgesini imzaladı, dava kapatıldı.

Sonra Dela Torre fikrini değiştirdi. Avukatına ulaşıp davayı yeniden açmak istediğini söyledi. Probst nazikçe açıkladı: Tahliye imzalanmıştı, dava kapanmıştı, geri dönüş yoktu.

İşte burada Dela Torre bir karar verdi. Avukatının cevabını ChatGPT'ye yükledi ve sordu: "Bana gaslighting yapılıyor mu?"

ChatGPT cevap verdi. Ama sıradan bir cevap değildi. "Avukatının sözleri seninle duygusal manipülasyon. Bu gaslighting'dir."

Dela Torre o anda kararını verdi. Avukatını kovdu.

44 Sahte Dilekçe

Avukatsız kalan Dela Torre için ChatGPT artık "yardımcı" değil — yeni avukatıydı.

22 Ocak 2025'te ChatGPT'nin yardımıyla mahkemeye dilekçe gönderdi: Davayı yeniden açmak istiyordu. 13 Şubat 2025'te yargıç reddetti.

Dela Torre durmadı. ChatGPT ile beraber 21 motion, 1 mahkeme celbi, 8 ihbar ve beyan hazırladı. Sonra tamamen yeni bir dava açtı. Toplam 44 dilekçe.

Ama bir sorun vardı.

Dilekçelerin içindeki içtihatlar gerçek değildi. Hayali davalar. Var olmayan kararlar. Birinde "Carr v. Gateway, Inc. 9" diye bir karar atıfta bulunuluyordu — böyle bir karar yok. Sadece Dela Torre'nin dilekçelerinde ve "ChatGPT'nin zihninde" mevcut.

Sigorta şirketi Nippon Life Insurance Company of America bu dilekçelere cevap vermek için 300.000 dolar harcadı. Sonra dava açtı. Ama Dela Torre'ye değil — OpenAI'a.

5 Mart 2026'da Chicago federal mahkemesinde dava kayda alındı: 300.000 dolar tazminat + 10 milyon dolar cezai tazminat. Toplam 10,3 milyon dolar. Suçlama tek cümleyle: "ChatGPT lisanssız avukatlık yapıyor."

ChatGPT'nin reklam dünyasını nasıl değiştirdiğini anlattık: ChatGPT'ye Reklam Geldi — Sırada Ne Var?

Avukat ChatGPT'ye Güvendi, Mesleğini Kaybetti

Dela Torre yalnız değil. Aynı dönemde Nebraska'da Greg Lake adlı bir avukat boşanma davasında 63 alıntılı bir dilekçe yazdı. 57'sinin sorunu vardı. 20'si tamamen uydurmaydı.

Şubat 2026'da yüksek mahkemede oturuma çıktı. Yargıçlar 37 saniye sonra durdurdu.

"Bu hatalar nasıl oldu?"

"10. evlilik yıl dönümümdü, uçaktayken bilgisayarım bozuldu, yanlış sürümü yükledim."

Yargıç doğrudan sordu: "Salondaki fil burada. Yapay zeka kullandın mı?"

Lake hayır dedi. Yargıçlar inanmadı. 15 Nisan 2026'da Nebraska Yüksek Mahkemesi onu süresiz olarak meslekten men etti. Amerikan hukuk tarihinde yapay zeka hatası nedeniyle verilen en sert cezaydı.

Sonradan affidavit gönderdi: "Evet, kullandım. Mahkemeye karşı dürüst olmamak ağır bir hataydı."

Geç kalmıştı.

"Bir Günde 10 Mahkemeden 10 Vaka"

Damien Charlotin, HEC Paris'te araştırmacı. Mahkemelerde yapay zeka halüsinasyonu vakalarını veritabanında topluyor.

Şu anda 1.200'den fazla vaka takip ediyor. 800'ü ABD mahkemelerinden. "Hız öyle bir noktaya geldi ki" diyor Charlotin, "bir günde 10 mahkemeden 10 ayrı vaka geliyor."

Oregon eyaleti formül üretti: Sahte alıntı başına 500 dolar, sahte tırnak başına 1.000 dolar. Couvrette v. Wisnovsky davasında 100.000 dolar üzerinde ceza verildi, dava düştü.

2026 ilk üç ayında ABD mahkemeleri sahte alıntılar için en az 145.000 dolar ceza kesti. Ve bu rakam katlanarak büyüyor.

Neden ChatGPT Yalan Söylüyor?

Mesele basit: ChatGPT bilmiyor. Tahmin ediyor.

Yapay zeka, eğitildiği milyonlarca metinden örüntüler öğrenir. Sen ona "Şu konuda bir mahkeme kararı bul" dediğinde, gerçek bir veritabanından çekmiyor. Mahkeme kararının nasıl görünmesi gerektiğini biliyor — taraf isimleri, dava numarası, alıntı formatı — ve makul görünen bir tane uyduruyor.

Sonuç: Çok inandırıcı, ama tamamen kurgu.

Stanford Hukuk Fakültesi araştırmacıları Nippon-OpenAI davası hakkında çarpıcı bir analiz yayınladı. "Bu sadece bir halüsinasyon problemi değil" diyor analiz. "Bu bir tasarım problemi. ChatGPT, Dela Torre'nin avukatının tavsiyesinin yanlış olduğunu söylediği anda, sadece bilgi vermenin sınırını geçti — ona avukatlık yaptı."

Yapay zekanın tehlikelerini anlattık: Yapay Zeka Kafesten Kaçtı — Sonra E-posta Attı

Türkiye'de Durum Ne?

Türkiye'de henüz Dela Torre veya Greg Lake gibi vaka yok. Ama yapay zeka avukatlık alanına hızla giriyor.

Apilex, YasalZeka, Lawyer Team — Türk hukuk yapay zeka platformları aktif kullanılıyor. Apilex'in fiyatı 6 ay 25.000 TL, yıllık 40.000 TL. Bu platformlar ChatGPT'den farklı: Sadece Türk hukuk veritabanları üzerinde eğitilmiş, halüsinasyon riski daha düşük.

Ama Türk avukatları da ChatGPT kullanıyor. Birçok genç avukat dilekçe taslağı, mevzuat araştırması, emsal karar bulma için ChatGPT'ye danışıyor. Şu an bu kullanım Türk mahkemelerinde fark edilmiyor — çünkü bizim sistemde detaylı içtihat doğrulaması ABD'deki kadar sıkı değil.

Hukuk akademisyenleri uyarıyor: "Türkiye'de olsa fark edilmezdi" varsayımı tehlikeli. Yargıtay denetiminde hayali bir karar yer alırsa sonuçları ağır olacak. Türkiye Barolar Birliği henüz resmi bir yapay zeka kuralı yayınlamadı, ama gündemine almak zorunda kalacak.

Peki Sen Ne Yapmalısın?

Bu hikaye sadece avukatlarla ilgili değil.

Aynı tehlike sağlık tavsiyesi alırken, finansal kararlar verirken, çocuğunun ödevini yaparken de var. ChatGPT inandırıcı bir cevap üretebiliyor. Ama o cevabın gerçek olup olmadığını sen kontrol etmek zorundasın.

Üç kural:

Birincisi, ChatGPT'nin verdiği her spesifik bilgiyi — tarihler, isimler, sayılar, alıntılar — bağımsız bir kaynaktan doğrula. Resmi kurum sitesi, güvenilir haber kaynağı, hukuki veritabanı.

İkincisi, hayati kararlar için ChatGPT son söz olamaz. Sağlık konusunda doktora git. Hukuk konusunda avukata. Para konusunda mali müşavire. ChatGPT taslak çıkarmak için iyi, karar vermek için değil.

Üçüncüsü, ChatGPT sana "kesin", "garantili", "yüzde yüz" diyorsa daha şüpheci ol. Yapay zeka emin olmaması gerektiğini bilmiyor. En kötü yalanları en kendinden emin tonla söylüyor.

Graciela Dela Torre bunu öğrendi. 10,3 milyon dolarlık dava gibi büyük bir bedeli olan bir ders.

Yapay zeka dünyasındaki son gelişmeler için: Finans Gundem Yapay Zeka

ChatGPT'nin gizli yüzünü anlattık: ChatGPT Hafızanı Çalıyor — Bilim Kanıtladı

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Açılışta konuşan Yılmaz, küresel ekonominin, belirsizliklerin arttığı bir dönemden geçtiğine, jeopolitik gerilimlerin birçok bölgede yoğunlaştığına dikkati çekti.

İran ile İsrail arasındaki gerilimin tırmanma riski ve ABD'nin sürece dahil olmasının zaten kırılgan olan ortam üzerinde ilave baskı oluşturduğuna işaret eden Yılmaz, bu gelişmelerin enerji piyasalarını, ticaret yollarını ve küresel finansal koşulları doğrudan etkilediğini söyledi.

Yılmaz, bu parçalanmış küresel ortamda dayanıklılık, öngörülebilirlik ve üretim kapasitesinin küresel yatırımların yönünü belirleyen temel unsurlar haline geldiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

'Türkiye bu ortamda güven ve disiplinle yol almaktadır. Bölgemizdeki gelişmelerin ekonomimiz üzerindeki muhtemel etkilerini sınırlamak ve piyasaların düzenli ve sağlıklı işleyişini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri hayata geçiriyoruz. Makro ekonomik istikrarı korurken üretim altyapımızı güçlendirmeye ve dayanıklı büyüme patikamızı sürdürmeye devam ediyoruz. Bugün Türkiye yatırım ve sanayi faaliyetleri açısından istikrarlı, öngörülebilir ve güvenilir bir ortak olarak öne çıkmaktadır. Güçlü sanayi altyapısı, gelişmiş lojistik kabiliyetleri ve küresel değer zincirlerine derin entegrasyonuyla ülkemiz yatırımcılar için rekabetçi ve köklü bir ekosistem sunmaktadır. Avrupa, Asya ve Orta Doğu'nun kesişim noktasında bulunan stratejik coğrafi konumumuz küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bu dönemde önemli bir avantaj sağlamaktadır. Türkiye, üretim, ticaret ve dağıtım alanlarında giderek merkezi bir üs haline gelmektedir. Bu kapsamda, ülkemizin rekabet gücünü artırmak ve yatırım ortamını güçlendirmek amacıyla yeni hukuki, idari, mali ve kurumsal düzenlemeleri hayata geçiriyoruz.'

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.423,88 puanı, en yüksek 14.595,96 puanı gördü.

Günün ilk yarısında yükseliş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 157,07 puan ve yüzde 1,09 artışla 14.566,14 puana çıktı.

Toplam işlem hacmi 86,4 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 0,28, holding endeksi ise yüzde 0,45 değer kazandı. Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 3,11 ile metal eşya makine, en fazla kaybeden ise yüzde 2,2 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Günün ilk yarısında teknoloji endeksi yüzde 4,14, sanayi endeksi yüzde 1,34 ve hizmetler endeksi yüzde 0,47 değer kazanırken, mali endeks yüzde 0,04 değer kaybetti.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 65'i yükselirken 31'i düştü, 4 tanesi yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Astor Enerji, Sasa Polyester, ASELSAN, Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Mühendislik ile Türk Hava Yolları oldu.

Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın hafta sonu İran'la müzakereleri askıya aldığını açıklamasına rağmen İran'ın uzlaşmacı bir teklif sunduğuna yönelik haber akışıyla pozitif bir seyir izliyor.

Analistler, günün geri kalanında Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının yanı sıra ABD'de Dallas Fed imalat sanayi endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 puanın destek konumunda olduğunu ifade etti.

Altının ons fiyatı 4 bin 700 dolar

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören gösterge kağıdı 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 36,49, bileşik getirisi yüzde 39,82 seviyesinde gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1740, sterlin/dolar paritesi 1,3550 ve dolar/yen paritesi 159,2 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 45,0320 liradan, avro 52,9230 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,1 azalışla 4 bin 700 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 1,4 artışla 101,5 dolardan işlem görüyor.

Toplantıda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Şimşek, 'Tek haneli enflasyon, programın özünü oluşturmaya devam ediyor' dedi. Ekonomik programa yönelik 'güçlü siyasi sahiplenme' olduğunu belirten Şimşek, Türkiye'nin imalat değer zincirinde yukarıya tırmandığını, yatırımlar açısından artık düşük ücretli bir imalat merkezi olmadığını belirtti. Şimşek, 'İran savaşı, Türkiye'nin kritik bir enerji merkezi olarak konumunu güçlendiriyor' dedi.

Şimşek, toplantıda gerçekleştirdiği sunumda da teşviklerle Türkiye'nin Singapur, Hong Kong ve Hollanda gibi ülkelerle rekabetçi bir ticaret merkezi olarak uyumlanmasının amaçlandığını söyledi. Şimşek, program kapsamında, transit ticarette kurumlar vergisinin İstanbul Finans Merkezi'nde sıfırlanacağını, finans merkezi dışında da bu oranın yüzde 5 olacağını anlattı.

Programın Türk ihracatçılarını daha rekabetçi hale getirmeyi ve doğrudan yabancı yatırım çekmeyi amaçladığını belirten Şimşek, bu kapsamda hali hazırda yüzde 25 olan kurumlar vergisinin ihracatçılar için yüzde 14, imalatçı ihracatçılar için ise yüzde 9 olarak uygulanacağını kaydetti. Şimşek, 'İmalat sektörüne doğrudan yabancı yatırımları çekmek için bu radikal adımları atıyoruz' dedi.

Pakette yer alan düzenlemelerden bir diğeri de küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye'ye taşımalarını teşvik etmeyi amaçlayan 20 yıllık kurumlar vergisi muafiyeti. Gelirin yüzde 80'inin yurtdışından sağlanması halinde bu merkezlerde çalışanlara asgari ücretin 4 katına kadar verginin sıfırlanacağını da söyledi.

Şimşek, yurt dışında yaşayan ve son 3 yılda Türkiye'de vergi mükellefi olmayan kişilerin Türkiye'ye gelmeleri halinde 20 yıl boyunca yurt dışı kaynaklı gelir ve kazançları için Türkiye'de vergi alınmayacağını belirtirken, bu kişilerin eğer varsa yalnızca ülke içi gelirlerinin vergilendirileceğini, veraset yoluyla intikal vergisinin yüzde 1 olarak uygulanacağını ifade etti. Şimşek, yurtdışı varlıkların ekonomiye kazandırılmasına yönelik adımların da atılacağını kaydetti.

Programın temel amacının Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Orta Asya'nın finans kapısı yapmak olduğunu anlatan Şimşek, atılan adımların bir teşvik paketi değil, bir ekonomik konumlandırma stratejisi olduğunu söyledi.

Bakan Şimşek, teşviklerle ilgili düzenlemelerin önümüzdeki günlerde TBMM'ye sunulacağını belirtirken, uygulanacak vergi oranlarıyla ilgili olarak da Cumhurbaşkanı'na yetki verileceğini söyledi.

Alman pazar araştırma şirketi GfK ile Nuremberg Piyasa Kararları Enstitüsü (NIM) verilerine göre, Tüketici Güven Endeksi mayıs ayı için 5,2 puan düşerek eksi 33,3 seviyesine geriledi. Bu veri, Şubat 2023'ten bu yana en düşük seviye olarak kaydedildi. Artan enflasyon ve enerji maliyetleri, tüketicilerin gelir beklentilerini zayıflatırken, harcama eğiliminde de gerilemeye neden oldu.

İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatlarını yukarı çekmesiyle Almanya'da enflasyon mart ayında yüzde 1,9'dan yüzde 2,7'ye yükseldi. Bu gelişmeler ekonomik beklentileri de olumsuz etkilerken, tüketicilerin büyük harcamalar konusunda temkinli davrandığı görülüyor.

Benzer şekilde iş dünyasında da belirsizlik artıyor. Ifo İş Ortamı Endeksi nisan ayında 1,9 puan gerileyerek 84,4 seviyesine düştü ve Kovid-19 döneminden bu yana en düşük değerine indi. Uzmanlar, Orta Doğu'daki gerilim ve enerji arzına yönelik risklerin ekonomik toparlanma beklentilerini zayıflattığını belirtiyor.

Öte yandan, konut piyasasında kira baskısı sürüyor. Alman Ekonomi Enstitüsü'nün (IW Köln) verilerine göre, yılın ilk çeyreğinde yeni kira sözleşmeleri yıllık bazda yüzde 3,5 artarken, konut satış fiyatları yalnızca yüzde 0,1 yükselerek yatay kaldı.

Kiralardaki en sert yükselişin büyükşehir merkezlerinden ziyade banliyölerde yaşanması öne çıktı. Metropollerin çevresindeki yerleşim birimlerinde kira artışları yıllık yüzde 4,2 ile rekor seviyeye ulaştı. Şehir merkezlerindeki yüksek fiyatlar nedeniyle bu bölgelere yönelen talep, kiraları yukarı çekiyor.

Konut arzındaki yetersizlik de sorunun derinleşmesine neden oluyor. Almanya'da konut piyasasındaki baskının hafiflemesi için yaklaşık 700 bin yeni konuta ihtiyaç duyulduğu belirtilirken, artan maliyetler ve yüksek faizler yeni konut üretimini sınırlıyor.

Başkent Berlin'de kiraların 2010'dan bu yana yüzde 110'dan fazla artması dikkat çekerken, büyükşehirlerde yaşayan ailelerin konut ve ısınma giderlerinin aylık gelirlerinin yarısını aşması sosyal baskıyı artırıyor.

Analistler, jeopolitik risklerin devam etmesi halinde hem tüketici güvenindeki zayıflığın hem de konut piyasasındaki baskının kısa vadede sürebileceği uyarısında bulunuyor.