İstanbul Ticaret Odası (İTO), İTO 2023=100 bazlı İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi ile Toptan Eşya Fiyatları İndeksi'nin nisan ayı verilerini açıkladı.

Buna göre kentte, nisanda bir önceki aya kıyasla perakende fiyat hareketlerinin göstergesi olan İTO İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi yüzde 3,74, toptan fiyat hareketlerini yansıtan Toptan Eşya Fiyatları İndeksi ise yüzde 4,32 arttı. Geçen yılın aynı ayına göre değişim oranı perakende fiyatlarda yüzde 36,83, toptan fiyatlarda yüzde 22,28 oldu.

-En yüksek artış giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda

İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi'ndeki artış oranı nisanda bir önceki aya göre en yüksek yüzde 11,09 ile giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda görüldü. Bunu yüzde 8,80 ile 'konut', yüzde 6,49 ile 'haberleşme', yüzde 2,57 ile 'gıda ve alkolsüz içecekler', yüzde 2,36 ile 'ev eşyası', yüzde 1,83 ile 'sağlık', yüzde 1,80 ile 'çeşitli mal ve hizmetler', yüzde 1,58 ile 'lokanta ve oteller', yüzde 0,87 ile 'alkollü içecekler ve tütün', yüzde 0,48 ile 'ulaştırma', yüzde 0,03 ile 'eğitim' harcamaları grubu izledi.

'Eğlence ve kültür' harcama grubunda ise yüzde 0,12 azalış görüldü.

İstanbul'da nisan ayı fiyat indeksinin belirlenmesinde giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda yer alan ürünlerde mevsim değişiminin devreye girmesi etkili oldu.

Konut ve haberleşme harcama gruplarında yer alan bazı ürün ve hizmetlerde kamu kaynaklı yukarı yönlü fiyat değişimleri, gıda ve alkolsüz içecekler harcama grubunda mevsim geçiş etkisinin görülmesi ile diğer harcama gruplarında piyasa koşullarına bağlı olarak izlenen fiyat değişimleri de etki etti.

Toptan eşyada en yüksek artış mensucatta

Nisanda bir önceki aya göre toptan eşya fiyatlarının en çok arttığı grup yüzde 10,62 ile 'mensucat' oldu. Bunu yüzde 9,15 ile 'işlenmemiş maddeler', yüzde 7,83 ile 'kimyevi maddeler', yüzde 3,68 ile 'inşaat malzemeleri', yüzde 3,64 ile 'yakacak ve enerji maddeleri', yüzde 2,55 ile 'madenler' ve yüzde 1,11 ile 'gıda maddeleri' takip etti.

Yıllık artış ise inşaat malzemelerinde yüzde 32,93, madenlerde yüzde 27,13, gıda maddelerinde yüzde 26,51, yakacak ve enerjide yüzde 21,53, mensucatta yüzde 19,95, işlenmemiş maddelerde yüzde 14,84, kimyevi maddelerde ise yüzde 12,26 oldu.

Hangi şirketler? Çinli, Rus, İranlı, Kuzey Koreli sahipliğinde olanlar. Ne kadar gelir kaybeder? Yüz milyonlarca dolar. Anthropic'in bu kararı 2025 sonbaharında verdi. Ve bugün, Nisan 2026'da, kararını daha da sıkılaştırdı.

Bu Silikon Vadisi'nde alışılmış bir şey değil. Tarihte ilk kez büyük bir Amerikan yapay zeka şirketi, ulusal güvenlik gerekçesiyle pazardan kendi isteğiyle çıkıyor.

Ama hikayenin daha çelişkili bir tarafı var. Anthropic Çin'i, Rusya'yı reddederken — Pentagon'la da kavga ediyor. Ve dün, 30 Nisan'da, Beyaz Saray Anthropic'i geri istiyor. Geri adım atıyor. "Yüz kaybetmeden geri getirelim" diye fısıldaşıyor.

Niye Anthropic Bu Kadar Sert?

Resmi gerekçe net: Çin yasaları, Çin'de bulunan ya da Çinli şirketlerin sahip olduğu firmalardan veri talep edebiliyor. Bu firmalar talep gelirse devletle paylaşmak zorunda. Yani bir Çinli şirket Claude'u kullanıyorsa, Pekin teorik olarak o şirketin Claude ile yaptığı her sohbete erişebilir.

Anthropic'in kuruluş hikayesi de açıklayıcı. Şirket 2021'de OpenAI'dan ayrılan bir grup araştırmacı tarafından kuruldu. CEO Dario Amodei daha önce OpenAI'ın araştırma direktörüydü. Anthropic'in odağı: yapay zeka güvenliği. "AI alignment" — yani yapay zekanın insan değerleriyle uyumlu olması.

Amodei başından beri Çin'e karşı sert ihracat kontrolleri savunuyor. 2025 başında ABD'nin Çin'e yapay zeka çipi ihracatını durdurmasını istemişti. Şimdi kendi şirketinin müşteri tabanını sınırlandırıyor.

Maliyet de net. Anthropic yöneticisi Reuters'a "yüz milyonlarca dolar gelir kaybedebiliriz" dedi. Anthropic'in Aralık 2025'te 9 milyar dolar olan yıllık geliri Mart sonu 30 milyar dolara, Nisan'da 40 milyar dolara çıktı. Yüz milyonlarca dolarlık kayıp toplam gelirin yüzde 1'i bile değil. Şirket sırf ilkesi için bunu göze aldı.

Politika çok kapsamlı: Yüzde 50'den fazlası Çinli, Rus, İranlı ya da Kuzey Koreli şirket tarafından kontrol edilen tüm firmalar. Singapur'da ya da Cayman Adaları'nda kurulmuş olsalar bile. Bu, ByteDance, Tencent, Alibaba gibi büyük Çinli teknoloji şirketleri için Claude'u kapatıyor — dünyanın herhangi bir yerinde olsalar da.

Anthropic'in 1 trilyon doları aşan değerlemesini detaylı anlattık: Anthropic 1 Trilyon Doları Aştı: Yeni AI Devi

Pentagon ile Hesaplaşma — Trump'ın Geri Adımı

Hikaye burada bitmiyor. Anthropic'in başka bir cephesi var: ABD savunma bakanlığı.

27 Şubat 2026'da Trump Truth Social'da yazdı: "HER Federal Kurum DERHAL Anthropic teknolojisi kullanmayı bıraksın." Aynı gün Savunma Bakanı Pete Hegseth Anthropic'i "tedarik zinciri risk işaretlemesi" yaptı. Sebep: Anthropic Pentagon'un istediği "tüm yasal amaçlar için sınırsız kullanım" şartını reddetti. Anthropic iki kırmızı çizgi koymuştu: kitlesel yurt içi gözetim yasak, otonom silah sistemleri yasak. Pentagon kabul etmedi.

OpenAI ve Google daha sonra "tüm yasal amaçlar" anlaşmasını imzaladı. Onlar da benzer kırmızı çizgilere sahip ama Pentagon'la geçinmeyi seçti. Anthropic prensipsiz davrandığı için cezalandırıldı.

Anthropic dava açtı. 26 Mart'ta Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi yargıcı Rita Lin Pentagon'un işaretlemesini "intikamcı" olarak nitelendirdi ve geçici tedbir kararı verdi. Yargıç Anthropic'in 1. Anayasa Değişikliği haklarının ihlal edildiğine, kurumun usulleri takip etmediğine hükmetti.

Sonra büyük sürpriz: 30 Nisan'da Bloomberg ve Axios haberleri geldi. Beyaz Saray geri adım atıyor. Bir kaynağın deyimiyle: "Yüz kaybetmeden geri getirmek." Beyaz Saray Şef Susie Wiles ve Hazine Bakanı Scott Bessent CEO Dario Amodei ile toplantı yaptı. Beyaz Saray Yürütme Kararı taslakta — Pentagon'un Anthropic engelini delecek hükümler içeriyor.

İlginç detay: Şu an NSA zaten Mythos modelini kullanıyor. Pentagon Claude'u eski sözleşme şartlarıyla kullanmaya devam ediyor — ama yeni güncellemeleri alamıyor. Yani Pentagon ile Anthropic kavgası dış dünyaya gösterilirken iç işleyişte modeller hâlâ kullanılıyordu.

Daha çarpıcı detay: 27 Şubat — Trump yasaklama gününden saatler önce — ABD ve İsrail Anthropic araçlarını kullanarak İran'ı bombalamaya başladı. Council on Foreign Relations'ın doğruladığı bilgi. Yani Anthropic modelleri Pentagon kavgası başlamadan önce zaten İran savaşında kullanılıyordu. Trump'ın 30 Nisan'daki geri adımının asıl sebebi de bu olabilir: Ordu Anthropic'siz İran savaşını yürütemiyor.

NASA'nın Anthropic ile çalıştığını anlattık: NASA İnsanı Bıraktı: AI Mars'ta 28 Yıllık İşi Devraldı

Mythos: Yapay Zeka Tarihinin En Tartışmalı Modeli

Anthropic'in son modeli Mythos sektörü titreten kapasitelere sahip. OpenBSD işletim sisteminde 27 yıllık güvenlik açığı buldu. FreeBSD'de 17 yıllık uzaktan kod yürütme açığı tespit etti. 32 adımlı kurumsal ağ saldırısını uçtan uca çözen ilk model oldu.

Anthropic bu güçten dolayı Mythos'u sınırlı tuttu — sadece 50 organizasyona açtı. Ama 30 Nisan'da Wall Street Journal haberi: Anthropic erişimi 70 organizasyona genişletmek istiyor. Beyaz Saray engelleme planında. "Anthropic'in modeli Mythos'a 70 organizasyona erişim verme planına katılmıyoruz" dedi yetkili.

Ama paradoks burada başlıyor. Federal kurumlar Mythos'a erişim için yarışıyor. NSA zaten kullanıyor. Diğer kurumlar da istiyor. Hazine Bakanı Bessent ve Fed Başkanı Powell uyarı yaptı: "Mythos finansal sistem güvenliği için risk." Aynı zamanda fırsat olarak görüyorlar.

OpenAI'ın cevabı: 30 Nisan'da Sam Altman X'te paylaştı. GPT-5.5-Cyber duyuruldu. Mythos'a doğrudan rakip. Ama OpenAI farklı strateji izliyor: Mythos sadece 50 organizasyona açıkken, OpenAI GPT-5.5-Cyber'ı geniş Trusted Access programıyla yayacak. Devlet kurumları, kritik altyapı, güvenlik şirketleri, finansal kurumlar — daha geniş erişim.

Çin Boş Durmuyor

Anthropic'in Çinli şirketlere kapısını kapatması, Çin'in yapay zekasız kalacağı anlamına gelmiyor. Tam tersi.

Çin'in yerli yapay zeka modelleri DeepSeek, Qwen, Kimi, GLM hızla gelişiyor. Anthropic'in yasak haberi sonrası Çinli Zhipu şirketi hemen kampanya başlattı: "Claude'dan göç edin. Ücretsiz token, üçte biri fiyat." GLM-4.5 modeli Claude'a alternatif olarak sunuluyor.

Bunun stratejik yansıması büyük. Çinli yapay zeka şirketleri, Anthropic gibi Amerikan rakipleri tarafından bırakılan boşluğu doldurmaya çalışıyor. Hatta belki bu boşluk onlar için bir fırsat.

DeepSeek son haftalarda yeni V4 modelini duyurdu. ABD piyasasında yapay zeka hisselerinde sert satışlar oldu — Çin alternatiflerinin ABD'li şirketlere bağımlılık tutkularını azaltabileceği endişesi büyüdü.

Türkiye Açısından Ne Anlama Geliyor?

Türkiye Anthropic'in yasak listesinde yok. Türk şirketleri Claude'u kullanmaya devam edebilir. Ama hikayenin Türkiye'ye bağlanan iki yolu var.

Birincisi: Yapay zeka jeopolitik bir araç oldu. Eskiden teknoloji şirketleri "biz nötrüz, herkese satarız" derdi. Şimdi taraf seçiyorlar. Türkiye gibi Doğu-Batı arasında konumlanan ülkeler için bu durum zorlu. Türk şirketleri ABD merkezli yapay zekayı (OpenAI, Anthropic, Google) ya da Çin merkezli yapay zekayı (DeepSeek, Qwen) seçmek zorunda kalabilir. İki tarafa birden bağlı olmanın maliyeti artıyor.

İkincisi: Türk yatırımcı için fırsat ve risk birlikte var. Anthropic Ekim 2026'da halka arz planı yapıyor. 30 Nisan'daki Beyaz Saray'ın geri adımı şirket için olumlu. Eğer Pentagon engeli kalkarsa hisse büyür. Kaldırılmazsa federal kontrat kapısı kapalı kalır. Ama paradoks burada: NSA zaten Mythos kullanıyor, 70 organizasyon erişim bekliyor. Yani fiili olarak Anthropic federal pazarda. Resmi olarak yasaklı.

Bir de büyük resim var. Yapay zeka şirketleri artık politik aktör. Anthropic'in Çinli şirketleri yasaklaması, Pentagon ile dava etmesi, OpenAI'ın aksine bir tutum sergilemesi — bunlar finansal kararlar değil, ideolojik kararlar. Ama bir taraftan da modelleri savaşta kullanılıyor. Çelişki var. Yatırımcı bu şirketleri sadece sayılarla değil, değerleriyle de — ve değerlerinin pratiğiyle de — değerlendirmek zorunda.

Yapay zekanın diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Sonuç: Yapay Zeka Bir Cephe Olduğunda

Üç ay önce yapay zeka rekabeti "kim daha akıllı modeli yapacak" sorusu üzerine kuruluydu. Şimdi soru farklı: "Kim hangi tarafa hizmet edecek?"

Anthropic Çin'i ve Rusya'yı reddetti. Pentagon'u da reddetti. ABD demokratik değerlerine sadık kalmak istiyor — ama hem otoriter hükümetlerden hem de askeri kullanımdan uzak duracak şekilde. Bu zor bir denge. Ve modelleri Pentagon ile kavga ederken bile İran savaşında kullanılıyordu.

OpenAI farklı yol seçti: Ana akıma daha yakın, Pentagon ile anlaşmalı, askeri kullanıma açık. ChatGPT ile tüketici tarafında lider, ama kurumsal hassasiyet konusunda Anthropic'e kaybediyor.

30 Nisan'daki Beyaz Saray'ın geri adımı önemli sinyal: Trump yönetimi de Anthropic'in modellerine ihtiyaç duyuyor. Bessent ve Wiles, Amodei'le toplantı yaptı. Yürütme Kararı taslakta. "Yüz kaybetmeden geri getirelim" çabası. Yani Anthropic'in pozisyonu — "kötüye kullanıma izin vermem ama hâlâ vazgeçilmezim" — sürdürülebilir görünüyor.

Sen hangisini tercih edersin? Henüz seçmek zorunda değilsin. Ama yakın gelecekte — Türk şirketleri, Türk hükümeti, sen — birinden ya da diğerinden yararlanmak zorunda kalacaksın. Yapay zeka çağı bir tercih çağı oluyor.

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

İki yıl sonra hangisi kazanmış olur? Cevabı muhtemelen tahmin ettiğin gibi değil.

Bu yazıda Türkiye'de 2026 yılı koşullarında mevduat ve borsa yatırımını karşılaştıracağız. TCMB politika faizi yüzde 37'de, BIST 100 endeksi 14.400 seviyesinde, dolar 44 TL bandında, enflasyon hâlâ ana endişe. Bu koşullarda paranı nereye koymalısın?

Mevduat ve Borsa Nedir? Hızlı Hatırlatma

Mevduat, bankaya parayı belli bir süre yatırıp karşılığında faiz aldığın yatırım türü. Türkiye'de en yaygın yatırım aracı bu — toplam banka mevduatları 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 17 trilyon TL. Yani Türkiye'nin yıllık ekonomisinin yaklaşık üçte ikisi mevduatta tutuluyor.

Borsa, şirketlerin hisse senetlerinin alınıp satıldığı yer. Türkiye'de Borsa İstanbul ana platform, BIST 100 ise en büyük 100 şirketin endeksi. Borsa'ya yatırım yaparak şirketin kârından pay sahibi olursun (temettü) ve hissenin değeri artarsa kazanırsın.

İki yatırımın temel farkı: Mevduat sabit getiri sağlar, borsa değişken. Mevduatta önceden ne kazanacağını bilirsin, borsada bilemezsin.

Borsa hakkında detaylı bilgi için: Hisse Senedi Nedir? Yeni Başlayanlar İçin Dürüst Rehber

2026 Koşullarında Mevduat Faizi Nasıl?

TCMB Nisan 2026 toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tuttu. Bu, üst üste üçüncü sabit tutma kararı oldu. Ocak'ta yüzde 38'den yüzde 37'ye 100 baz puanlık indirim yapılmış, ardından "bekle-gör" stratejisine geçilmişti.

Politika faizi mevduat faizinin temelidir. Bankalar TCMB'den ne kadar maliyetle borçlanırsa müşterilerine de yakın oranlarda faiz öder. Şu anda Türkiye'deki bankaların ortalama 32 günlük TL mevduat faizi yüzde 42-46 arasında değişiyor. Üç aylık vadelerde yüzde 38-43 bandı görüyor. Yıllık vadeli ürünlerde yüzde 35-40 oluyor.

Bunlar yıllık brüt rakamlar. Brüt'ten kaynak kullanım vergisi ve banka komisyonu düşülüyor. Net getirinin tahmini yüzde 28-35 arası.

Şimdi önemli soru: Enflasyon ne durumda? TÜİK'e göre Mart 2026 yıllık TÜFE yüzde 30,7. TCMB 2026 yıl sonu hedefi yüzde 16. Yani şu anki mevduat getirisi enflasyonun biraz üzerinde — gerçek pozitif faiz var, ama marj geniş değil.

Mayıs 2026'da bir faiz indirimi başlama olasılığı yüksek. Kuveyt Türk stratejistleri "Temmuz'da faiz indirim sürecinin başlayabileceğini" öngörüyor. Bu, 2026 sonuna kadar mevduat faizlerinin daha düşük olacağı anlamına geliyor.

TCMB karar metni için doğrudan kaynak: TCMB 2026 PPK Kararları

2026 Koşullarında Borsa Nasıl?

BIST 100 endeksi son bir yılda zorlu süreçlerden geçti. 16 Şubat 2026'da rekor seviye 14.339 puanı görüldü. Sonra Orta Doğu'da savaş patlak verince 13.100'e geriledi. Şu anda 14.500 üzerinde, faiz kararı sonrası toparlanma sürüyor.

Yıllık getiri tablosuna bakalım. 2024'te BIST 100 yıllık yüzde 32 getiri sağladı. 2025'te yüzde 65 getiri sağladı. Yani son iki yılın getirisi mevduat faizini çok geride bıraktı. Ama 2026'nın ilk dört ayında BIST 100 yatay — getiri yüzde 5'in altında.

BIST 100 sektör performansı eşit değil. 2026'da bankacılık endeksi yüzde 5,2 düşüşte, sanayi endeksi yüzde 8,1 yükselişte. Aselsan tek başına yüzde 30+ getiriyle yılın en parlak hissesi. Tüpraş'ın petrol fiyatlarındaki yükselişten faydalanması bekleniyor. Türk Hava Yolları tarihi yüksek seviyelerde işlem görüyor.

Borsa'nın 2026 sonu beklentisi şu anda iki ana gruba ayrılıyor:

İyimser senaryo: İran savaşı yatışır, petrol normalleşir, faiz indirim süreci başlar — BIST 100 yıl sonunda 18.000-20.000 bandını test edebilir. Bu senaryoda yıllık getiri yüzde 25-40 olur.

Kötümser senaryo: İran savaşı tırmanır, petrol 130-150 dolara çıkar, TCMB faiz artırmak zorunda kalır — BIST 100 yıl sonu 12.000-13.000 bandında kalabilir. Bu senaryoda yıllık getiri eksi yüzde 5 ila yüzde 10 arasında olur.

BIST 100 detayları için: BIST 100 Nedir? Borsa İstanbul Nasıl Takip Edilir?

Sayısal Karşılaştırma: 100.000 TL'lik Yatırım

Şimdi somut bir örnek üzerinden gidelim. Elinde 100.000 TL var ve bunu 1 yıl boyunca yatırmak istiyorsun.

Mevduat senaryosu:

Bir ay vadeli mevduata yatırırsan brüt yüzde 44 faiz alabilirsin. Bu yıl içinde her ay yenilenirse, ortalama faiz oranı yüzde 38 dolayında düşer (TCMB indirimleri varsayılır). Bir yıl sonunda kabaca 138.000 TL'ye sahip olursun. Net (vergi sonrası) yaklaşık 130.000 TL. Yıllık net getiri: yüzde 30.

BIST 100 senaryosu (orta tahmin):

BIST 100'ü izleyen bir endeks fonuna yatırırsan tarihsel ortalamaya göre yıllık yüzde 35 getiri beklenebilir. Bir yıl sonunda 135.000 TL'ye sahip olursun. Stopaj oranlı tutuluş süresine göre değişir — 1 yıldan kısa tutarsan yüzde 10 stopaj, daha uzunsa yüzde 0. Net getiri ortalama yüzde 25-32 bandında.

BIST 100 senaryosu (iyimser tahmin):

İyimser senaryoda yıllık yüzde 50+ getiri mümkün. 100.000 TL'n 150.000 TL'ye çıkar. Net 145.000 TL. Yıllık net getiri: yüzde 45.

BIST 100 senaryosu (kötümser tahmin):

Kötümser senaryoda yıllık yüzde -5 getiri olabilir. 100.000 TL'n 95.000 TL'ye düşer. Net 95.000 TL. Yıllık net getiri: yüzde -5.

Mevduat sabit yüzde 30 net getiri verirken, borsa yüzde -5 ila +45 arasında dalgalanıyor. Risk-getiri ilişkisi net görünüyor: Mevduat tahmin edilebilirlik, borsa potansiyel sunuyor.

Üç Yatırımcı Profili — Hangisisin?

Hangi yatırım sana uygun? Üç temel profil var:

Profil 1: Korunma odaklı (35+ yaş, sabit gelirli, paraya kısa vadede ihtiyacın olabilir)

Bu profilde mevduat ağırlıklı portföy mantıklı. Yüzde 70-80 mevduat, yüzde 20-30 borsa. Borsa dalgalansa da kayıplar mevduat getirisinin altında kalır. Ancak iyimser senaryoda büyük kazançtan da pay alırsın.

Profil 2: Dengeli (28-45 yaş, orta gelirli, en az 3 yıl vade gözüyle bakabilirsin)

Yüzde 50-50 dağılım uygun. Mevduat sabit getiri, borsa potansiyel. Yılda bir kez portföyü dengele — borsa yükseldiyse bir kısmını mevduata, mevduat birikmişse bir kısmını borsaya kaydır.

Profil 3: Büyüme odaklı (25-40 yaş, zaman var, dalgalanmaya tahammüllüsün)

Yüzde 30-40 mevduat, yüzde 60-70 borsa. Tarihsel olarak uzun vadede borsa enflasyonu yenmiş tek varlık sınıfı. 5-10 yıl perspektifle bu dağılım enflasyon karşıtı korumayı sağlar. Ama dalgalanmaya hazır olmalısın — borsada bir yıl yüzde 30 düşüşü görmek normaldir.

Dolar mı altın mı tartışmasını derinlemesine işledik: Dolar mı Altın mı? 2026'da Paranı Nereye Koymalısın

Mevduatın Avantajları ve Dezavantajları

Avantajları:

Tahmin edilebilir getiri. Yatırırken faiz oranını bilirsin, vade sonunda anaparayı + faizi alırsın.

Devlet sigortası. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) 950.000 TL'ye kadar koruma sağlar. Banka batarsa paran güvende.

Likidite. Vadeli mevduatı bozarak (faiz kaybıyla) erkenden çekebilirsin. Vadesiz hesaplar her zaman çekilebilir.

Yönetim kolaylığı. Mevduat hesabı açıp parayı yatırırsın, başka bir şey yapman gerekmez. Borsa ise sürekli takip ister.

Dezavantajları:

Sınırlı potansiyel. Yıllık getiri politika faizinin altında kalır. Yüksek getirili bir yıl mümkün değil.

Vergi yükü. Brüt faizden yaklaşık yüzde 15 stopaj kesilir.

Enflasyon riski. Eğer enflasyon faizden yüksek olursa, gerçek getiri eksi olur. 2022-2023'te bu durum yaşandı — mevduat sahipleri reel olarak para kaybetti.

Kur riski. Türk lirası dolar karşısında değer kaybetmeye devam ederse, dolar bazında zarar edersin.

Borsanın Avantajları ve Dezavantajları

Avantajları:

Yüksek getiri potansiyeli. İyi yıllarda yüzde 50-100 getiri mümkün. Mevduatla bu kadar kazanamazsın.

Enflasyon koruma. Şirketler enflasyon ortamında fiyatlarını yükseltebilir, gelirleri ve hisseleri reel olarak korunur. Tarihsel olarak BIST 100 enflasyonu uzun vadede yenmiştir.

Çeşitlendirme. 100 farklı şirkete yatırım yaparsın. Bir sektör çökse de diğeri kazanabilir.

Temettü. Bazı şirketler kârlarını yatırımcılarına dağıtır. Mevduata ek nakit akışı.

Düşük vergi. 1 yıl ve üzeri tutulan hisselerde stopaj yok. Mevduata göre vergi avantajlı.

Dezavantajları:

Volatilite. Bir yıl yüzde 30 kazanabilirsin, bir sonraki yıl yüzde 20 kaybedebilirsin. Mide dayanıklılığı gerektirir.

Bilgi gerektirir. Şirketleri analiz etmek, sektörleri anlamak, makro ekonomiyi takip etmek lazım. Yoksa endeks fonu kullanırsın ama bu da ortalama getiri sağlar.

Zaman gerektirir. Borsa takip edilmek ister. Mevduat gibi "yatır ve unut" değil.

Likidite riski yok ama fiyat riski var. İhtiyacın olan zaman düşüşte olabilir, zarara satmak zorunda kalabilirsin.

Temettü mantığı için detaylı yazımız: Hisseyi Tut, Parayı Al: Temettü Nedir?

2026 İçin Tavsiyeler

Bu yıl Türkiye için olağandışı bir dönem. İran savaşı, yüksek enerji fiyatları, faiz indirim belirsizliği. Bu koşullarda hangi strateji?

Tavsiye 1: Tek bir varlığa kilitlenme.

Hem mevduat hem borsa tut. Yüzde 100 mevduat enflasyon riski taşır. Yüzde 100 borsa volatilite riski. Karışık tutmak en mantıklısı.

Tavsiye 2: Mevduat vadeyi kısa tut.

TCMB Mayıs-Temmuz arasında faiz indirim başlatabilir. Bir yıllık vadeye kilitlenme — 1-3 ay vade ile esnek kal, faiz değişimine adapte olabilirsin.

Tavsiye 3: Borsada endeks fonu ile başla.

Tek tek hisse seçmek deneyim ister. Yeni başlıyorsan BIST 100 endeks fonu (TEFAS'ta birçok seçenek var) iyi bir başlangıç. Diğerleri Aselsan, Tüpraş, Garanti gibi ana şirketlere dağıtılabilir.

Tavsiye 4: Ay sonu yatırım yap, panik yapma.

"Dollar cost averaging" — her ayın sonunda sabit miktar yatırmak. Borsa düşse bile aynı miktar yatırırsın, ortalama maliyet düşer. Borsa yükselirse zaten kazanırsın. Bu yöntem psikolojik baskıyı azaltır.

Tavsiye 5: Acil ihtiyaç fonunu mevduatta tut.

3-6 aylık geçim için gerekli parayı mevduatta tut. Borsada parayı kaybetsen bile bu fon sayesinde panik satışı yapmazsın.

Sıkça Sorulan Sorular

Mevduat faizi vergisi nasıl hesaplanır?

TL mevduat brüt faizinden yüzde 15 stopaj kesilir. Banka otomatik olarak stopajı kaynakta keser, sen net rakamı alırsın. Kaynak kullanım destekleme fonu (KKDF) ayrıca yüzde 0,3-1 oranında olabilir.

Borsa kazançları nasıl vergilendirilir?

1 yıldan az tutulan hisselerde yüzde 10 stopaj kesilir. 1 yıl ve üzeri tutulan hisselerin satışında stopaj yok. Yatırım fonu (BIST 100 endeks fonu vb.) için 2026'da yüzde 0 stopaj uygulanıyor — fakat bu kural değişebilir, güncel mevzuata bakmalısın.

Mevduat sigortası ne kadar?

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) banka başına 950.000 TL'ye kadar koruma sağlar. Üzerinde tuttuğun para sigortasız.

BIST 100 endeks fonu nedir?

BIST 100 endeksindeki 100 şirketin tamamına aynı oranlarda yatırım yapan fon. TEFAS üzerinden alınabilir. Tek tek hisse seçmek istemeyenler için kolay yöntem. Yıllık komisyon yüzde 0,5-1,5 bandında.

Mayıs'ta TCMB faiz indirir mi?

Belirsiz. Enerji fiyatları yüksek seyrederse erteler. Enflasyon düşerse indirir. Ekonomistler Temmuz 2026'yı muhtemel başlangıç olarak görüyor. 14 Mayıs Enflasyon Raporu kritik gösterge olacak.

Bana hangisi uygun?

Yaşına, gelirine, vade tercihine ve risk tahammülüne bağlı. Genel kural: Genç ve uzun vadelisin → borsa ağırlıklı. Yaşlı ve kısa vadelisin → mevduat ağırlıklı. Karışık ortamda yarı yarıya başlangıç noktası.

Sonuç: Tek Cevap Yok

Mevduat mı, borsa mı sorusunun tek doğru cevabı yok. İkisi de farklı amaçlar için gerekli.

Mevduat sabit getiri ve güvenlik sağlar. Borsa potansiyel kazanç ve enflasyon koruma. İkisi birbiriyle yarışan değil, tamamlayan araçlar.

2026'nın geri kalanı için en akıllı strateji: portföyünü ikisi arasında dağıtmak. Risk tahammülün, yaşın ve vadeli ihtiyaçların oranı belirler. Ama tek bir varlığa hepsini koymamak — kilit kural budur.

Bir gerçek de unutma: En iyi yatırım, anladığın yatırımdır. Borsa sana karmaşık geliyorsa, mevduatla başla. Sonra öğrendikçe borsayı denersin. Aceleci kararlar genelde kötü kararlardır.

Tarihsel Veri: 10 Yıllık Karşılaştırma

Tarih bize ne anlatıyor? Son 10 yılda mevduat ve BIST 100'ün getirilerine bakalım. Veriler TCMB ve Borsa İstanbul kayıtlarına dayanıyor.

2016-2025 ortalamaları: BIST 100 yıllık ortalama yüzde 42 nominal getiri sağladı. Mevduat ortalaması yüzde 21'di. Tüfe ise ortalama yüzde 28 oldu.

Bu rakamlar yanıltıcı görünebilir — borsa mevduatın iki katı getirmiş gibi. Ama önemli detay var: Reel getiri. Yani enflasyondan arındırılmış net kazanç.

BIST 100 reel getiri (10 yıllık): Yıllık ortalama yüzde 11. Mevduat reel getiri: Yıllık ortalama eksi yüzde 5,5. Yani mevduatçı reel olarak para kaybetmiş, borsa yatırımcısı reel olarak yüzde 11 kazanmış.

Ama "ortalama" terimi tehlikeli. 2018'de BIST 100 reel olarak yüzde 25 kaybetti. 2019'da yüzde 10 kazandı. 2020'de yüzde 30 kazandı. 2021'de yüzde 5 kaybetti. 2022'de yüzde 60 kazandı. 2023'te yüzde 25 kazandı. 2024'te yüzde 0,5 kazandı. 2025'te yüzde 30 kazandı. Volatilite çok yüksek.

Mevduat ise daha tutarlı — yılda yüzde -2 ile yüzde -10 arasında reel kayıp. 2021'de mevduat sahipleri yüzde 25 reel kayıp yaşadı. Bu Türkiye'nin yüksek enflasyon dönemiyle çakışıyor.

Sonuç: Uzun vadede borsa mevduatı yener. Ama her yıl değil. Borsada para kaybetmeye razıysan, yıllık yüzde 11 reel kazanç hedefleyebilirsin. Kaybetmeye razı değilsen, mevduat reel kayıpla seni karşılar.

Vergisel Karşılaştırma — Detaylı Tablo

Yatırım kararını verirken vergi etkisini anlamak önemli. Her iki yatırımın vergi yapısı farklı.

Mevduat vergisi:

TL mevduat faizinden yüzde 15 stopaj. Bu kaynakta kesilir, sen net faizi alırsın. KKDF (Kaynak Kullanım Destekleme Fonu) ayrıca uygulanabilir — vade ve müşteri tipine göre yüzde 0-1 arası.

Tüzel kişi mevduatları daha farklı vergilendirilir — kurumlar vergisi muhasebe yıl sonunda hesaplanır. Bireyseller için durum daha basit, brüt faizden yüzde 15.

Hisse senedi vergisi:

Borsa İstanbul'da işlem gören hisselerde 1 yıldan az tutulanlar yüzde 10 stopaj. 1 yıl ve üzeri tutulanlar stopajsız. Bu mevduata göre büyük avantaj.

Temettü gelirleri ayrı vergilendirilir — yüzde 10 stopaj. Yıllık 10.000 TL ve altı temettü beyan edilmiyor. Üzeri ise gelir vergisine eklenebilir.

Yatırım fonu vergisi:

Sermaye Piyasası Kurulu izinli yatırım fonlarının kazanç paylaşımları stopajdan muaf. BIST 100 endeks fonu, hisse senedi yatırım fonu, eurobond fonu — hepsi 2026 koşullarında yüzde 0 stopajla gelir.

Ancak fon yönetim ücreti var. Yıllık fon değerinin yüzde 0,5-3 arası komisyon kesilir. Yüzde 1 komisyon kulağa az gelse de 10 yıl boyunca yüzde 10 birikimi yer.

Karşılaştırma örneği:

100.000 TL'lik bir yatırım. 1 yılda yüzde 30 nominal getiri varsayalım.

Mevduatta: Brüt 30.000 TL faiz. Yüzde 15 stopaj = 4.500 TL vergi. Net kazanç 25.500 TL.

Hisse senedi (1 yıl tutulduğunda): Brüt 30.000 TL kazanç. Stopaj yok. Net kazanç 30.000 TL.

BIST 100 endeks fonu: Brüt 30.000 TL. Stopaj yok ama yüzde 1 komisyon = 1.300 TL. Net kazanç 28.700 TL.

Vergi sonrası net kazanç farkı: Hisse senedi 4.500 TL, fon 3.200 TL daha avantajlı. Önemli bir fark.

Lira mı Döviz Mevduatı mı?

"Mevduat" denilen şey aslında üç ana ürün: TL mevduat, döviz mevduat, ve emtia bağlantılı mevduat. Hepsinin avantaj ve riski farklı.

TL mevduat: Yukarıda bahsettiğimiz yüzde 38-46 brüt getiri. En yüksek nominal faiz. Ama TL değer kaybederse dolar bazında kaybedersin.

Dolar mevduat: Türkiye'deki bankalarda dolar mevduat faizi yıllık yüzde 1-3 bandında. Düşük gibi görünüyor ama dolar bazında. Eğer dolar yüzde 20 değer kazanırsa, TL bazında etkin getirin yüzde 23 olur.

Euro mevduat: Yıllık yüzde 0,5-2 bandı. Avro Bölgesi merkez bankası faizleri ABD'ye göre düşük.

Altın mevduat: Bankalar fiziki altın hesabı sunuyor — gram başına faiz yüzde 0-1, ama altın fiyatı artarsa o getiriyi de alırsın.

Bu detayları daha derin işledik: Dolar mı Altın mı? 2026'da Paranı Nereye Koymalısın

Risk Yönetimi Temel Kuralları

Mevduat ya da borsa, hangisini seçersen seç, bazı risk yönetimi kurallarını uygulamalısın.

Kural 1: Konsantrasyon riskinden kaçın.

Tek bir bankaya tüm parayı koyma. TMSF sigortası 950.000 TL'ye kadar — bunun üzeri sigortasız. Birden fazla bankada hesap aç.

Aynı şekilde tek bir hisseye tüm portföyü yatırma. En sevdiğin hisse bile beklenmedik bir gelişmeyle çökebilir. En az 5-10 hisse veya bir endeks fonu üzerinden dağıt.

Kural 2: Vade dağılımı yap.

Tüm mevduatını aynı vadeye kilitleme. 1, 3, 6 ay ve 1 yıl vadeli mevduatlara dağıt. Bu sana her ay yenilenen para sağlar — faiz değişimine adapte olabilirsin.

Borsada zaman dağılımı yap. Bir ayda hep yatırma — ay başında, ortasında ve sonunda parçalı al. Ortalama maliyetin düşer.

Kural 3: Stop-loss düşün.

Borsada bir hisse alırken kabul edebileceğin maksimum kaybı önceden belirle — örneğin yüzde 15. Bu seviyeye gelirse satıp kaybı sınırla. Mevduatta stop-loss yok ama "ne zaman bozarım?" sorusuna cevap olmalı.

Kural 4: Acil fonu ayır.

Toplam birikiminin yüzde 10-20'sini hiçbir yatırıma koyma. Likit (vadesiz mevduat ya da kısa vadeli) tut. Hayatın getireceği sürpriz harcamalar (sağlık, kaza, iş kaybı) için.

Kural 5: Düzenli dengeleme yap.

Yılda en az bir kez portföyünü gözden geçir. Hedeflediğin yüzde 50-50 dağılım yıl sonu yüzde 70-30 olmuşsa (borsa çok yükseldiyse), bir kısmını sat ve mevduata kaydır. Ya da tersi.

Türk Yatırımcının En Sık Yaptığı Hatalar

Türk yatırımcıları gözlemleyen ekonomistler birkaç yaygın hata tespit etti. Bunlardan kaçınmak getirinizi yüzde 5-10 artırabilir.

Hata 1: Tepe noktada satın alma.

Borsa yüzde 50 yükseldikten sonra "kaçırmayayım" diye girersin. Sonra düzeltme gelince zarar edersin. Doğru yaklaşım: Yüksek borsayı görüyorsan azalt, düşükken artır. Karşı yönlü psikoloji önemli.

Hata 2: Korkuyla satma.

Borsa yüzde 20 düşünce panikleyip satarsın. Sonra borsa toparlanır, sen dışarıda kalırsın. Tarihsel veriler gösteriyor ki, en kötü 10 günü kaçıran yatırımcılar yıllık getirisini yarıya indirir.

Hata 3: Tek varlığa odaklanma.

"Altın hep kazanır" ya da "dolar hep yükselir" gibi mitler. Hiçbir varlık her zaman kazanmaz. Çeşitlendirme tek koruma.

Hata 4: Komşu tavsiyesiyle yatırım.

"X hissesi uçacak" diye duyduğun bilgi büyük ihtimalle çoktan fiyatlanmıştır. Bilgi seninle herkesi aynı anda ulaşıyor. Avantaj kaybetmiş haldesin.

Hata 5: Vergi maliyetini görmezden gelmek.

Brüt getiriyi karşılaştırırken vergi farkı atlanır. Hisse senedi (1 yıl üzeri) mevduata göre yüzde 15 vergi avantajı sağlar — bu büyük bir fark.

Hata 6: Mevduat eline değse hemen harcamak.

Mevduat vade sonu para "geldi" hissedersin, harcarsın. Sonuç: Birikim yapamazsın. Vade sonunda otomatik yenileme talimat ver, kendin ulaşamayacağın hesapta tut.

Mevduat dışındaki yatırım araçları için: Halka Arz Nedir? Nasıl Katılınır?

Sonuç ve Eylem Listesi

Mevduat ve borsa arasında karar vermek, 2026'nın belirsiz koşullarında zor. Ama bu yazıdan çıkardığın somut adımlar olabilir:

Bugün yapacakların:

Mevcut tasarrufunu listele. Vade sonu olan mevduat hesaplarını saptayın.

Risk profilini değerlendir — yaşın, gelirin, vade tercihin, tahammülün. Yukarıdaki üç profil hangisine yakınsın?

Risk profiline göre dağılım hedefini belirle. Örneğin yüzde 60 mevduat, yüzde 40 borsa.

Bu hafta yapacakların:

Aracı kurum hesabı yoksa aç. Borsada işlem yapmak için aracılığa ihtiyacın var.

BIST 100 endeks fonu seç. TEFAS üzerinden seçenekler var. Yıllık komisyonu en düşük olanı tercih et.

Mevduat vadelerini kademeli yap (1, 3, 6 ay).

Bu ay yapacakların:

İlk yatırımları yap. Hedeflediğin dağılımın yarısını başlat — ay sonuna doğru ikinci yarıyı.

Acil fon ayır — toplam birikimin yüzde 10-20'si vadesiz mevduatta kalsın.

14 Mayıs TCMB Enflasyon Raporu'nu izle. TCMB faiz indirim sinyali verirse mevduat ağırlığını azalt, borsayı artır.

Yıl sonuna kadar yapacakların:

Aylık olarak portföyüne ek yatırım yap (dollar cost averaging mantığı).

Her 3 ayda bir performansı gözden geçir.

Yıl sonu portföyü dengele.

Yatırım rehberi pillarımızda diğer detayları bulabilirsin: Türkiye'de Yatırım Rehberi 2026

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanız ve mali durumunuzla orantılı olarak verin. Geçmiş performans gelecekteki getiriyi garanti etmez.

Vakıf Katılım Bankası 13,1 milyar liralık, Ziraat Katılım Bankası ile Emlak Katılım Bankası 10,5 milyar liralık, Dünya Katılım Bankası 7,1 milyar liralık, Hayat Finans Katılım Bankası da 750 milyon liralık sukuk ihracı gerçekleştirdi.

Katılım bankaları, yılın ilk çeyreğinde toplam 58,4 milyar liralık sukuk ihraç etti.

Ortalama vadesi 108,3 gün olan bu ihraçların yüzde 98,71'i yönetim sözleşmesine, yüzde 1,29'u alım satıma dayalı yapıldı.

İstatistiklerin tutulmaya başlandığı 2013'ten bu yılın ilk çeyreğine kadar toplam 800,4 milyar liralık sukuk ihracı gerçekleşti, bu ihraçların ortalama vadesi 139,99 gün oldu.

'Sukuk, likidite yönetiminin en temel araçlarından biridir'

Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Akben, AA muhabirine, Türkiye'de sukuk piyasasının ulaştığı ölçeğin, bu enstrümanın artık niş bir alternatif olmaktan çıktığını açık biçimde ortaya koyduğunu söyledi.

Akben, sukuk ihraçlarının 2013-2025 döneminde yaklaşık 800 milyar liralık kümülatif hacme ulaşılması ve yalnızca 2025 yılında katılım bankaları tarafından 215 milyar liralık ihraç gerçekleştirilmesinin, büyümenin kalıcı ve yapısal nitelik kazandığına işaret ettiğini dile getirdi.

Sukukun sermaye piyasalarında lokomotif ve taşıyıcı ürün haline geldiğini anlatan Akben, bunun nedeninin sukukun güçlü ve yerleşik borçlanma aracı olarak konumlanması olduğunu söyledi.

Akben, 'Biz, bu çerçevede sukukun yerleşik bir borçlanma aracı olarak nitelik kazandığını değerlendiriyoruz çünkü bu konumun göstergesi yalnızca ihraç hacmi değildir, aynı zamanda ürünün sürekli yatırımcı talebi üretmesi, kurumların fonlama mimarisinde kalıcı bir yer edinmesi ve düzenli ihraç takvimleriyle kullanılabilmesidir. Türkiye'de sukuk ihraçlarına baktığımızda vade yapısı, yatırımcı profili ve ihraç sıklığı açısından ciddi bir çeşitlenme olduğunu görüyoruz. Bu da piyasada güçlü bir kullanım alışkanlığının oluştuğunu teyit etmektedir.' ifadelerini kullandı.

'Ekosistemimizin güçlenerek büyümeye devam edeceğine inanıyoruz'

Akben, sukukun bankalara sadece ilave kaynak sağlamakla kalmadığını, Hazine ve Maliye Bakanlığının hem iç hem dış borçlanma stratejisinde kira sertifikasına düzenli yer vermesinin son derece önemli olduğunu vurguladı.

Geçen yıl Hazine tarafından 233 milyar lira, 36 ton altın ve 980 milyon dolar tutarında kira sertifikası ihraç edildiği bilgisini veren Akben, dış borçlanma tarafında ise 2,5 milyar dolarlık sukuk ihracının gerçekleştirildiğini söyledi.

Akben, bu tablonun, kira sertifikasının kamu borçlanma yönetiminde stratejik araç haline geldiğini açıkça gösterdiğinin altını çizdi.

Katılım bankaları açısından bakıldığında ise sukukun likidite yönetiminin en temel araçlarından biri olduğunu vurgulayan Akben, şöyle devam etti:

'İhraçların vade ve sıklık bakımından çeşitlenmesi, bankalarımızın bilanço ve likidite yönetimini daha etkin hale getirmektedir. Eylül 2025 döneminde TLREFK'ye endeksli gerçekleştirilen ihraç da bu açıdan önemli ve yapısal bir adım olmuştur. Önümüzdeki dönemde kira sertifikası piyasasının daha da derinleşmesi ve farklı oyuncuların dahil olmasıyla birlikte, katılım finans ekosistemimizin güçlenerek büyümeye devam edeceğine inanıyoruz. Nitekim şubat ayında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 5 yıl vadeli 1 milyar dolar tutarında sukuk ihracı gerçekleştirdi. Söz konusu işlem, bugüne kadar gerçekleştirilmiş en yüksek tutarlı reel sektör sukuk ihracı olurken aynı zamanda bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) tarafından yapılan ilk sukuk işlemi olarak kayda geçti.'

'Uluslararası yatırımcı ilgisine baktığımızda oldukça güçlü bir tabloyla karşı karşıyayız'

Akben, yerel piyasada ihraç edilen sukukların uluslararası standartlarla uyumu konusunda Türkiye'nin son yıllarda ciddi kurumsallaşma mesafesi aldığını ifade ederek, 'Bugün geldiğimiz noktada kira sertifikasının yalnızca Hazine ve katılım bankaları tarafından ihraç edilen bir enstrüman olmaktan çıktığını ve çok uluslu şirketlerin de bu yöntemi etkin şekilde kullandığını görüyoruz.' dedi.

Türkiye'de sukuk piyasasının derinleştiğini belirten Akben, 'Uluslararası yatırımcı ilgisine baktığımızda oldukça güçlü bir tabloyla karşı karşıyayız. Hazinemizin Haziran 2025'te gerçekleştirdiği 2,5 milyar dolarlık sukuk ihracına 119 yatırımcının ihraç tutarının iki katından fazla talep göstermesi son derece kıymetlidir. Yatırımcı dağılımı incelendiğinde Orta Doğu'dan Avrupa'ya, ABD'den Birleşik Krallık'a uzanan geniş bir coğrafyada güçlü bir talep olduğu görülmektedir. ' ifadelerini kullandı.

'Türkiye, küresel ölçekte adı anılan ve güçlü büyüme performansı sergileyen bir oyuncudur'

TKBB Yönetim Kurulu Başkanı Akben, Türk sukuk piyasasının Malezya ve Körfez ülkeleri gibi küresel merkezlerle rekabetine ilişkin kısa vadede yalnızca hacim açısından bu merkezlerle bire bir rekabet etmenin kolay olmadığını ifade ederken, 'Ancak Türkiye, artık çevre bir pazar değil küresel ölçekte adı anılan ve güçlü büyüme performansı sergileyen bir oyuncudur.' dedi.

Gelecek dönemde rekabet gücünü artıracak hususun, kendi özgün avantajlarını daha da güçlendirmek olduğuna işaret eden Akben, şunları dile getirdi:

'Güçlü kamu ihraççı yapımız, katılım bankalarımızın büyüyen bilançoları, TLREFK gibi yeni nesil fiyatlama mekanizmaları, yeşil ve sürdürülebilir sukuk gibi tematik ürünler ve reel sektöre uzanan ihraç potansiyelimiz, bu anlamda önemli fırsatlar sunmaktadır. Nitekim 2026 yılı itibarıyla kurumsal sukuk ihraçlarına yönelik uluslararası derecelendirme gelişmeleri de piyasamızın yeni bir aşamaya geçtiğine işaret etmektedir.'

Akben, bununla birlikte, ikincil piyasa likiditesinin artırılmasının daha uzun vadeli ve gösterge niteliğinde ihraçların yaygınlaştırılması için önem taşıdığını belirterek, 'Bu alanlarda ilerleme sağlandıkça Türkiye'nin yalnızca bölgesel bir merkez değil belirli ürün segmentlerinde yön veren güçlü bir sukuk piyasasına dönüşeceğine inanıyoruz.' dedi.

Dün 114,7 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 110,4 dolardan tamamladı. Yeni işlem gününde ise fiyatların yeniden yükseliş eğilimine girdiği görülüyor. ABD tipi ham petrol (WTI) da benzer şekilde değer kazanarak yukarı yönlü seyrini korudu.

Fiyatlardaki artışta, ABD/İsrail ile İran arasında süren gerilimin yarattığı belirsizlik ve Orta Doğu arzına ilişkin endişeler etkili oluyor. ABD basınında yer alan haberlerde, Amerikalı komutanların ABD Başkanı Donald Trump'a yeni askeri seçenekler konusunda brifing vereceği öne sürüldü. Ayrıca Washington yönetiminin, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını yeniden canlandırmak amacıyla uluslararası bir koalisyon kurma arayışında olduğu ifade ediliyor.

Öte yandan, İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, ABD ile koordinasyon içinde İran'a yönelik diplomatik temasların sürdüğünü ancak hedeflere ulaşılması için yeniden askeri adımların gündeme gelebileceğini belirtti.

Bölgede tansiyon, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrasında daha da yükselmiş, İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatması küresel enerji arzına ilişkin kaygıları artırmıştı. Ateşkes ve müzakere girişimlerinden ise şu ana kadar somut bir sonuç alınamadı.

Uzmanlar, jeopolitik gelişmelerin petrol fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini belirtirken, teknik açıdan Brent petrolde 122 dolar seviyesinin direnç, 99,11 dolar seviyesinin ise destek olarak izlenebileceğini ifade ediyor.

Türkiye'nin ham çelik üretimi martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6,4 yükselişle 3,3 milyon tona çıktı. Yılın ilk çeyreğinde de üretim yüzde 5,3 artışla 9,7 milyon tona ulaştı.

Nihai mamul tüketimi ise martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20,9 artarak 3,2 milyon ton, yılın ilk çeyreğinde de yüzde 8,9 yükselişle 9,9 milyon ton olarak hesaplandı.

Çelik ürünleri ihracatı martta, geçen yılın aynı ayına kıyasla miktar yönünden yüzde 5 artışla 1,5 milyon ton, değer yönünden de yüzde 0,5 yükselişle 1 milyar dolar oldu.

İhracat, ocak-mart döneminde 2025'in aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 6,8 azalışla 3,5 milyon ton, değer itibarıyla da yüzde 9,4 gerileyerek 2,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Çelik ürünleri ithalatı ise martta 2025'in aynı ayına göre miktar yönünden yüzde 38,2 artışla 1,6 milyon ton, değer yönünden de yüzde 23,4 yükselişle 1,1 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

İthalat, ocak-mart döneminde de geçen yılın aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 2,6 artışla 4,3 milyon tona çıkarken değer itibarıyla yüzde 1,5 azalarak 3 milyar dolara geriledi.

Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 84,5 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 77,8 olarak kaydedildi.

TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan, AA muhabirine, Körfez Bölgesi ve Orta Doğu'daki gerilimlerin küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğini söyledi.

Özellikle Çinli üreticilerin maliyet baskısı nedeniyle siparişler konusunda daha ihtiyatlı davranmalarının Türkiye açısından yeni bir fırsat penceresi araladığına dikkati çeken Yayan, şunları kaydetti:

'Coğrafi yakınlık ve kalite avantajı Türk çeliğini Avrupa pazarında daha görünür hale getirdi. Hurda ve enerji fiyatlarındaki hızlı yükseliş ile navlun ve sigorta giderlerindeki artış, üretim maliyetlerini yukarı yönlü baskılarken sektörün rekabet gücünü zorlayan temel unsurlar arasında öne çıktı. Diğer taraftan, Avrupa Birliği tarafından kabul edilen ithalatı sınırlamaya yönelik yeni düzenlemeler, sektörün en önemli gündem maddelerinden biri olarak ön plana çıktı. Çin'in ardından Hindistan ve Endonezya büyümelerini çelik sektöründeki gelişmeler üzerine inşa ettiğini, Birleşik Krallık ise çelik sektörünü kritik sektör ilan ederek kota seviyelerini yüzde 60 düşüreceğini açıkladı. Korumacılığın çelik sektöründe gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere hızla yayıldığı bu dönemde, Türkiye'nin de çelik sektörünü dampingli ithalata karşı daha aktif bir şekilde koruması hayati önem taşıyor.'

Hizmet ticaret fazlasının ulaştığı noktaya dikkati çeken Şimşek, şunları kaydetti:

'Ülkemizi hizmet ihracatında önemli bir merkez haline getirme hedefi doğrultusunda döviz kazandırıcı faaliyetleri desteklemeye devam ediyoruz. Hizmet ticaret fazlası 63 milyar dolara ulaşarak bu alandaki potansiyelimizi açıkça ortaya koymaktadır. Birçok hizmetlerde kazancın tamamının ülkemize getirilmesi şartıyla, vergi indirimini yüzde 100'e çıkararak yüksek katma değerli hizmet ihracatındaki küresel konumumuzu daha da güçlendireceğiz.'

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 10.00 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,6 değer kaybıyla 6 bin 673 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 949 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 683 liradan satılıyor.

Altının onsu, önceki kapanışının yüzde 0,6 altında 4 bin 592 dolardan işlem görüyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutmasının ardından, dün gelen tepki alımlarıyla yükselen altının onsu, haftanın son işlem gününde satıcılı seyir izliyor.

Doların güçlü seyrini sürdürmesi ve Fed'in gelecek dönemde temkinli yaklaşımına devam edebileceğine dair beklentiler altın fiyatlarını baskılıyor.

Dolar/TL, saat 10.10 itibarıyla yatay seyirle 45,1820'den işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışın hemen altında 52,9900'dan, sterlin/TL de yatay seyirle 61,5060'tan satılıyor.

Dolar endeksi, yüzde 0,1 artışla 98,2 seviyesinde seyrediyor.

ABD'de açıklanan büyüme verilerinin beklentileri karşılamasa da önceki çeyreğe göre ekonomik aktivitenin hızlandığına işaret etmesi, ABD/İsrail-İran Savaşı'na yönelik olumsuz haber akışının yavaşlaması ve güçlü gelen bilançolar varlık fiyatlamalarında belirleyici oluyor.

Bugün yurt içi piyasalar 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü nedeniyle kapalı olacak.

Analistler, bugün ABD'de imalat aktivitesine yönelik verilerin takip edileceğini söyledi.

Buna göre yüzde 2 olarak uygulanan konaklama vergisi, 31 Aralık 2026'ya kadar yüzde 1 olacak.

Beyaz Saray tarafından paylaşılan bilgilere göre, ABD'nin Montana eyaletinin Phillips County bölgesinde yer alan sınır hattında petrol ve petrol ürünlerinin taşınmasına yönelik boru hattının inşası, bağlantısı ve işletilmesine izin verildi.

Söz konusu izin, Bridger Pipeline Expansion LLC şirketi tarafından yürütülecek projeyi kapsarken, boru hattı ABD-Kanada sınırında ham petrol ile nafta, sıvılaştırılmış petrol gazı, doğal gaz sıvıları, jet yakıtı, benzin, kerosen ve dizel gibi petrol ürünlerinin taşınmasına imkan sağlayacak.

ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle gerektiğinde boru hattının kontrolünü geçici olarak devralabilecek.

ABD basınında yer alan haberlere göre, boru hattı günde 550 bin varile kadar petrol taşıma kapasitesine sahip bulunuyor.

Projenin eyalet ve federal çevresel onayları alması gerekirken, çevreci gruplar petrol sızıntısı riski nedeniyle projeye karşı çıkıyor.

Boru hattının tam kapasiteyle çalıştığında, eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde iptal edilen Keystone XL projesinin taşıma kapasitesinin yaklaşık üçte ikisi kadar petrol taşıyacağı belirtiliyor.

Buna göre Banka, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünde sağlanan destek uygulamasının süresini 30 Nisan 2026'dan 31 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmasını kararlaştırdı.

Söz konusu düzenleme, firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüşümünü teşvik eden destek uygulamasının devamını öngörüyor.

Nakit döngüsü kırılgan hale geliyor

EKONOMİ'nin sorularını yanıtlayan Taşdelenler, son dönemde reel sektörün karşı karşıya kaldığı tabloyu yalnızca 'maliyet artışı' başlığıyla açıklamanın artık yeterli olmadığını belirterek bugün şirketlerin, jeopolitik gerilimleri, enerji ve lojistik maliyetlerindeki oynaklığı, kur riskini, dış talepteki zayıflamayı ve finansman koşullarındaki sıkılaşmayı aynı anda yönetmek zorunda kaldığını vurguladı. Bu çok katmanlı baskı ortamının ise işletmeler için öngörülebilirliği ciddi ölçüde azalttığını kaydeden Taşdelenler, 'Bugün asıl kritik konu maliyetin ötesinde, bu maliyetlerin nakde dönüş süresi. Çünkü belirsizlik arttıkça vadeler uzuyor, ödeme disiplini zayıflıyor ve işletmelerin nakit döngüsü daha kırılgan hale geliyor. Bu nedenle jeopolitik riskler artık şirket bilançolarına doğrudan yansıyan somut bir ekonomik faktör haline gelmiş durumda' dedi.

Taşdelenler, bir şirket alacağını zamanında tahsil edemiyorsa nakit dengesinin çok kısa sürede bozulabildiğine işaret ederek şunları söyledi: 'Son yıllarda iş dünyasında net şekilde görülen bir gerçek var: bilanço üzerindeki kârlılık ile kasadaki nakit aynı şey değil. Şirketlerin kırılganlığı tam da bu noktada yoğunlaşıyor. Çünkü işletmeler artık yalnızca maliyet yönetimi yapmıyor; vadeyi, tahsilatı, ödeme takvimini ve nakde dönüş süresini birlikte yönetmek zorunda kalıyor.'

Ticari vadeler belirgin şekilde uzadı

Reel sektörün finansmanın ihtiyacının önemli bir bölümünün işletme sermayesinden kaynaklandığını dile getiren Taşdelenler, şirketler için nakit akışının sürekliliğinin önemli olduğunu en kritik sorunun da 'ne kadar kazanıyorum' değil, 'ne kadar sürede tahsil ediyorum' olduğunu belirtti. Son dönemde en belirgin değişimin, vadelerin uzaması ve tahsilat davranışının daha temkinli ve seçici hale gelmesi olduğuna dikkat çeken Taşdelenler, 'Sahada gözlemlediğimiz kadarıyla birçok sektörde ticari vadeler belirgin şekilde uzamış durumda. Sektör verileri de bu tabloyu destekliyor. Faktoring sektöründe ortalama alacak vadeleri 70 gün seviyelerinde seyrediyor' diye konuştu.

Faktoring sektörünün işletmenin kendi ticari faaliyetinden doğan değeri, yani alacağını esas alan bir çözüm sunduğunu hatırlatan Taşdelenler özellikle krediye erişim koşullarının sıkılaştığı dönemlerde, KOBİ'lerin teminat ve limit kaynaklı kısıtlarla daha sık karşılaştığını ve banka kredisi dışındaki finansman çözümlerine olan ihtiyacının arttığını söyledi. Faktoring sektörünün 2025 yılı itibarıyla işlem hacminin 1.7 trilyon TL'ye, aktif büyüklüğünün ise 457 milyar TL seviyesine ulaştığını kaydeden Taşdelenler, büyümenin sektörel hacim artışı olarak değerlendirilemeyeceğini aynı zamanda reel sektörün ihtiyaç yapısındaki dönüşüme de işaret ettiğini söyledi. Taşdelenler'in verdiği bilgiye göre faktoring sektöründe son bir yılda işlem hacminde yaklaşık yüzde 39, aktif büyüklükte ise yüzde 45 seviyesinde bir artış gerçekleşti.

Sıkı para, maliyetleri yukarı taşıdı

Faktoring maliyetlerinin finansal sistemdeki genel fonlama koşullarıyla doğrudan bağlantılı olduğuna işaret eden Taşdelenler, TCMB'nin sıkı para politikası, piyasa faizlerinin yüksek seyri ve jeopolitik risklerin oluşturduğu belirsizliğin, faktoring şirketlerinin fonlama maliyetlerini yukarı taşıdığını vurguladı. Faktoringde işlemin vadesi, alıcının ödeme performansı, garanti unsuru, müşterinin sektörü ve işlem hacmi gibi unsurların fiyatlamayı doğrudan etkilediğini hatırlatan Taşdelenler faktoring şirketlerinin kullandığı kredilerinin 2024 sonundaki 219 milyar TL'den 2025 sonunda 302 milyar TL'ye, alacaklarının ise 288 milyar TL'den 410 milyar TL'ye yükseldiğini söyledi.

Belirleyici unsur para politikası

Taşdelenler şöyle konuştu: 'Faktoring sektöründe bilanço pasifinin yüzde 66'sını banka kredileri oluşturmaktadır. Bu yapı nedeniyle kredi maliyetlerindeki artış, doğrudan müşteriye yansımaktadır. Ancak bu artış her firmada aynı ölçüde hissedilmemektedir. Risk kalitesi yüksek, tahsilat yapısı güçlü ve vadesi daha kısa işlemlerde maliyet daha kontrollü seyretmektedir. Bu yılın seyri açısından bakıldığında, belirleyici unsur para politikasındaki sıkılık derecesi ile jeopolitik risklerin kalıcılığı olacaktır. Sıkılaşmanın uzun süre korunması halinde faktoring maliyetlerinde hızlı bir gevşeme beklemek güçtür. Buna karşılık enflasyonda daha belirgin bir düşüş, piyasa faizlerinde normalleşme ve dış risk algısında iyileşme görülürse maliyet tarafında kademeli bir normalleşme görülebilir.'

'Takipteki alacaklarda artış görülmesi şaşırtıcı olmaz'

Finansal Kurumlar Birliği Faktoring Sektörü Başkanı Nurcan Taşdelenler, takibe düşen alacaklar tarafında son dönemde negatif yönde bir hareketlenme olduğunun görüldüğünü ancak bu bozulmanın şu aşamada kontrol edilebilir düzeyde olduğunu belirtti. Taşdelenler şunları söyledi: 'Bununla birlikte verinin ikinci tarafına da bakmak gerekir. Sektör aynı dönemde güçlü bir büyüme sergiledi. Yani takipteki alacaklardaki artış, büyüyen sektör hacmiyle birlikte okunmalıdır. Önümüzdeki dönem için risk tamamen ortadan kalkmış değil. Vadelerin uzadığı, tahsilat davranışının zayıfladığı, finansman koşullarının sıkı kaldığı ve reel sektörün nakit akışı baskısı altında olduğu bir ortamda takipteki alacaklarda bir miktar daha artış görülmesi şaşırtıcı olmaz. Özellikle düşük marjla çalışan, tahsilat gücü zayıflayan ve iç talep-dış talep dengesinde zorlanan firmalarda bu baskı daha belirgin hissedilebilir. Bu süreçte, faktoring şirketlerinin risk seçiciliğini artırması, tahsilat ve garanti fonksiyonunu daha dikkatli işletmesi ve karşılık yapısını güçlendirmesi sayesinde bu alanın yönetilebilir kalması beklenebilir.'

ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'na yönelik uluslararası koalisyon oluşturma çabalarının sürdüğünü doğruladı. Yetkili, kurulması planlanan yapının gemilerin güvenli geçişini sağlamak için gerçek zamanlı bilgi paylaşımı, güvenlik rehberliği ve koordinasyon gibi kritik görevler üstleneceğini belirtti.

'Deniz Yolu Özgürlüğü Birimi' (MFC) adıyla faaliyet göstermesi planlanan oluşumun, özellikle son dönemde artan ABD-İran geriliminin deniz taşımacılığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmayı amaçladığı ifade edildi. Yetkili, Washington'da Dışişleri Bakanlığı bünyesinde kurulacak birimin, müttefik ülkelerin başkentleriyle yakın temas halinde çalışacağını vurguladı.

Öte yandan, ABD basınında yer alan haberlere göre Washington yönetimi, diplomatik temsilciliklerine gönderdiği talimatlarla yabancı hükümetleri söz konusu koalisyona katılmaya ikna etmeye çalışıyor.

Kabuldeki konuşmasında, tüm işçilerin 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü'nü tebrik eden Erdoğan, şunları kaydetti:

'Hayata işçi unvanıyla başlamış bir kardeşinizim. 1 Mayıs'ı aynı zamanda kendi bayramım olarak gördüğümü özellikle ifade etmek istiyorum. Gerek şahsımın gerekse hükümetimizin emeğe ve emeğin hak ettiği karşılığı almasına verdiği önemi en iyi sizler biliyorsunuz. 23 yılı geride bırakan iktidarlarımız boyunca daima işçi kardeşlerimizin ve onların temsilcilerinin yanında olduk. Yıllarca istismar edilen, yıllarca hükümetlerin göz ardı, kulak arkası ettiği hususları sizlerle el birliği, gönül birliği içinde hayata geçirdik. Sendikal hakları genişlettik. Örgütlenmenin önündeki engelleri kaldırdık. Toplu sözleşme sistemini güçlendirdik. Çalışanlarımızın pazarlık gücünü artırdık. İş sağlığı ve güvenliği alanındaki tarihi düzenlemeleri devreye aldık. Kamu görevlilerimize toplu sözleşme hakkı tanıdık. Kadınların, engellilerin ve diğer hassas kesimlerin çalışma hayatındaki hak ve özgürlüklerini güçlendirdik.'

Söz konusu adımları atarken hiçbir zaman tek taraflı hareket etmediklerini, her zaman çalışanların temsilcileriyle istişare ettiklerini dile getiren Erdoğan, 'Sendikalarımızla, konfederasyonlarımızla, meslek kuruluşlarımızla birlikte yürüdük. Yine bu süreçte hangi sebeple olursa olsun işçi kardeşlerimizin hakkının yenilmesine rıza göstermedik.' diye konuştu.

'Sendikalarımızı yol arkadaşlarımız olarak görüyoruz'

En son bir firmadan alacaklarını tahsil edemedikleri için eylem yapan madencilerin sorunlarının çözülmesini sağladıklarını anımsatan Erdoğan, 'Şunu bugün bir kez daha altını çizerek dile getirmek istiyorum. Biz işçinin, emekçinin, çalışanların aleyhine hiçbir adım atmayız. Çünkü bu ülkeyi gerçek anlamıyla vatan kılan sizin alın terinizdir. Fabrikada üreten, tarlada çalışan, atölyede emek veren, ofiste alın teri döken her bir kardeşimin emeği bu ülkenin yükselişinin temelidir. Siz ve sizin gibi emeğiyle geçinen ülkesi için, milleti için katma değer üreten işçilerimizin hakkının yenilmesine asla müsaade etmeyiz.' dedi.

'Bizim vizyonumuz nettir.' diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları ifade etti:

'Biz insanı merkeze alan, emeği yücelten, sosyal adaleti güçlendiren bir çalışma hayatının bu ülkede egemen olmasını arzu ediyoruz. Sendikalarımızı da bu önemli hedefe giden yolda, yol arkadaşlarımız olarak görüyoruz. İnşallah hep birlikte, birlik beraberlik içinde, dayanışma içinde ülkemizi kalkındırmaya, büyütmeye devam edeceğiz. Rabbim yolumuzu, bahtımızı açık etsin diyorum.'

'Sendikalar 1 Mayıs'ı farklı şehirlerde kutlayacak'

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da kabuldeki konuşmasında, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü'nün tüm dünyada işçi haklarının savunulduğu, çalışma hayatındaki sorunların dile getirildiği, işçinin emek ve alın terinin ön plana çıkartıldığı farkındalık günü olarak kutlandığını hatırlattı.

Önceki dönemlerde 1 Mayıs'ın, marjinal örgütlerin ve ülkeyi karıştırmak isteyenlerin meydanları sabote ettiği bir tarih olduğunu kaydeden Işıkhan, 'Ancak ülkemizde 1 Mayıs'ı, 2009 yılında resmi tatil yaparak emekçilerin dostu bir lider olduğunuzu gösterdiniz. Dünyada mazlumların yanında olduğunuz gibi ülkemizde de işçinin, emekçinin, çiftçinin ve esnafın yanında hep oldunuz.' ifadelerini kullandı.

Sendikaların 1 Mayıs'ı farklı şehirlerde kutlayacağını anlatan Işıkhan, TÜRK-İŞ'in Edirne'de, HAK-İŞ'in Bursa'da, Memur-Sen'in Çorum'da, Türkiye Kamu-Sen'in Çanakkale'de üyeleriyle bir araya gelerek 1 Mayıs'ı barış içinde şenlik ve festivalle kutlayacaklarını dile getirdi.

Bakan Işıkhan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, milletin evinde emekçileri ve emek örgütü temsilcilerini kabulünden dolayı şükranlarını sundu.

'Aynı masanın etrafında toplanabilir hale geldik'

TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay ise kabulünden dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür ederek, son 13 yıldır 1 Mayıs'ı çeşitli illerde kutladıklarını anımsattı. Bu yıl ana merkezlerinin Edirne olduğunu ancak diğer illerde de bölge başkanlıklarınca kutlamalar düzenleneceğini aktaran Atalay, Edirne'deki programa yaklaşık 40 bin kişinin katılmasını beklediklerini söyledi.

Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, 1 Mayıs'ta Çorum'da olacaklarını belirterek, önceki yıllarda da farklı illerde kutlama programları düzenlediklerini dile getirdi.

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, emeğin, alın terinin kutsal sayıldığı, adaletli paylaşımın esas alındığı bir medeniyetin mensubu olunduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

'Geçmişten farklı olarak, birbiriyle menfaati çelişen gruplar aynı masanın etrafında toplanabilir hale geldik. Burada herkesin farklı bir hizmet alanı var. Ama hepimiz o hizmet alanında ülkemiz ve milletimizin menfaatinde birleşebiliyoruz. Ülkemizin kalkınması ve gelişmesinde en büyük sebeplerden bir tanesi de bu masanın etrafında kardeşlik duygusunun ön plana çıkması Sayın Cumhurbaşkanım. Bu da sizin başkanlığınızda mümkün oluyor. Kültürümüzde çok güzel bir söz var, sizin de bildiğiniz gibi birlikte rahmet ve bereket, ayrılıkta azap vardır. Allah'tan bu birliğimizi, beraberliğimizi muhafaza etmesini diliyorum.'

'SGK'lı çiftçi sayısını 600 bine kadar çıkardık'

TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, geçen seneki 1 Mayıs buluşmasında Sosyal Güvenlik Kurumu ile ilgili açıklamalarını hatırlatarak, şöyle konuştu:

'Üreticilerimizin sayısının azaldığını ifade etmiştim ve gerekçelerini de söylemiştim. Bu sene Çalışma Bakanlığımız, Sosyal Güvenlik Kurumu ve ziraat odalarımız sahada bir çalışma yaptık, çiftçilerimizle bir araya geldik. Sosyal Güvenlik Kurumu'na kayıtlı çiftçi sayısını artırmaya gayret gösterdik. Ben de bu arada bütün vilayetleri gezme imkanı buldum ve çiftçilerimizle sahada buluştum. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun dışında tabii bir de TARSİM biliyorsunuz bizim için önemli ürün sigortası açısından, üreticilerimizi bilinçlendirmeye çalıştık. Sosyal Güvenlik Kurumu'nda 400 bin olan çiftçi sayısını 600 bine kadar çıkardık.'

'Türkiye'nin geleceği, güvenliği çok kıymetli'

TESK Başkanı Bendevi Palandöken, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kapsamındaki buluşmanın gelenekselleşmesinin önemine işaret ederek, 'Eskiden sokaklarda cam kırmalar, sokakları işgal etmeler, olumsuz hadiseler yerine insanların birlikte kutlama günü olmasına vesile oldunuz.' dedi.

Türkiye Kamu-Sen Genel Başkanı Önder Kahveci, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü'nü Çanakkale'de kutlayacaklarını dile getirerek 'Hem ecdadımızı yad edeceğiz hem şehidimizi, şühedamızı anacağız. Gerçekten Türk töresine, Türk kültürüne yakışır bir şekilde 1 Mayıs kutlaması yapacağız. Emeğin hakkının yüceltilmesi için görüşlerimizi, düşüncelerimizi kamuoyuyla paylaşacağız.' ifadelerini kullandı.

HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, AK Parti iktidarları döneminde çalışma hayatında hayata geçirilen büyük reformları hatırlatarak, şöyle konuştu:

'Ama yeni sorunlarımız da var. Bu sorunları da yine sizin önderliğinizde sosyal diyalog mekanizmalarını kullanarak ülkeye yakışan şekilde çözeceğiz. Biz şunun farkındayız, eğer güvenlik yoksa, hiçbir şey yok. Türkiye bölgesinde büyük bir kaosun, ateş çemberinin ortasında ayakta kalmaya çalışıyor. Bu savaşların, kavgaların, çatışmaların olduğu bir bölgede ülkemizi savaşlara, kaoslara sürüklemeden yönettiğiniz için de ayrıca teşekkür ediyorum. Güvenliğimiz yoksa, hiçbir şeyimiz olmuyor. Bunun farkındayız. Ülkemizin içinde bulunduğu sorunları biliyoruz. Ama Türkiye'nin geleceği, güvenliği bizim için çok daha kıymetli. Onun için de size ayrıca teşekkür ediyorum. Emek ve Dayanışma Gününüzü de tebrik ediyorum.'

'Türk işçisi önce işini, sonra maaşını muhafaza etti'

TİSK Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Burak Akkol, devlet, işçi ve işveren ayrımına karşı olduklarını vurgulayarak, birlik taraftarı olduklarını dile getirdi.

'İşçi olmadan işveren, işveren olmadan işçi, devlet olmadan da hiçbiri olmaz.' diyen Akkol, şunları kaydetti:

'Hem Türk işçisini hem de Türk işverenini dünyadan ayıran belli örnekleri paylaşmak istiyorum. Son dönemde işçi, işveren ve devletin de desteğiyle birlikte olduğumuz ve özellikle yurt dışından ayrıştığımız belirli uygulamalar oldu. Pandemide hatırlarsınız, bütün dünyada bir panik havası olmuştu. Türkiye Cumhuriyeti'mizde işten çıkış yasağı, işverenlerin de mutabakatıyla getirildi. Özellikle dünyada Avrupa temelli milyonlarca kişi işini kaybetmişken, Türk işçisi önce işini muhafaza etti, sonra devletin desteğiyle, kısa çalışma ödeneğiyle maaşını muhafaza etti.'

Kabulde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ve çeşitli meslekleri temsilen çalışanlar yer aldı.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayiinin (TUSAŞ) Kahramankazan yerleşkesinde düzenlenen teslim törenine Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii (SSB) Başkanı Haluk Görgün, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel ve TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu katıldı.

Görgün, törende yaptığı konuşmada, GÖKBEY'in tasarımı, neredeyse tüm ana ve alt sistemlerinin üretimi, testleri ve sertifikasyonunun milli imkanlarla gerçekleştirildiğini belirterek, bu teslimatla yalnızca bir tören gerçekleştirmediklerini, milli havacılık sanayisinin ulaştığı seviyeye şahitlik ettiklerini söyledi.

Bu ay TUSAŞ'ta ikinci teslimat töreninin düzenlendiğini anlatan Görgün, daha önce de Emniyet Genel Müdürlüğüne T129 ATAK, T70 helikopterleri ile AKSUNGUR İHA'nın teslim edildiğini anımsattı.

'Toplam 83 helikopter, kurumların hizmetine sunulacak'

Milli Teknoloji Hamlesi'yle atılan adımların uluslararası alanda da gıptayla takip edildiğini vurgulayan Görgün, şunları kaydetti:

'İlerleyen yıllarda Kara Kuvvetleri Komutanlığımıza 15 adet, İçişleri Bakanlığımıza 42 adet daha GÖKBEY teslimatı gerçekleştireceğiz. Diğer kullanıcılarla beraber GÖKBEY Programı dahilinde toplamda 83 helikopteri kurumlarımızın hizmetine sunacağız. GÖKBEY, sahip olduğu özelliklerle Kara Kuvvetleri Komutanlığımızın hizmetlerine önemli katkılar sunacaktır. Çok yönlü kullanım imkanıyla, Kara Kuvvetlerimizin hareket kabiliyetini ve görev esnekliğini daha da artıracaktır.'

GÖKBEY'in sadece güvenlik ve savunma alanında değil hava ambulansı olarak sivil sahada da kullanılacağına dikkati çeken Görgün, helikopterin ihracat başarısı yakalayacağına inandığını ifade etti.

Görgün, yerli motor TS1400'ün GÖKBEY platformuna entegrasyonuna yönelik sertifikasyon faaliyetlerinin sürdüğünü belirterek, 'GÖKBEY'de yerlilik oranımız yüzde 70'in üzerinde, yerli motor entegrasyonu ile bu oranı yüzde 80'in üzerine çıkarmış olacağız inşallah.' dedi.

'İkinci helikopterin teslimatı haziran ayında'

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu da GÖKBEY'in Türk savunma ve havacılık sanayisi için ilkleri barındırdığını ifade etti.

Bu teslimatın Kara Kuvvetleri Havacılık Komutanlığına gerçekleştirilen ilk teslimat olduğunu ve iki helikopterden birincisini kapsadığını anlatan Demiroğlu, 'İkincisinin teslimatını haziran ayında gerçekleştireceğiz. Üretim, eğitim ve teslimat çalışmalarımız, hız kesmeden devam ediyor. Hem Kara Kuvvetlerimize hem diğer kuvvetlerimize inşallah bu sene ve önümüzdeki senelerde hızla artarak artan sayıda teslimatlarımızı gerçekleştireceğiz.' ifadelerini kullandı.

'Caydırıcılığımız için yerli ve milli savunma sanayisi önemli'

Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel de dünyada ve bölgede ortaya çıkan risk, tehdit ve belirsizliklerin Türk Silahlı Kuvvetlerinin caydırıcılığını artırmak için yerli, milli ve modern bir savunma sanayisine sahip olmanın önemini ortaya koyduğunu vurguladı.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı olarak teknolojik gelişmeleri dikkate alan bir vizyonla projelere destek verdiklerini belirten Tokel, 'Kamikaze dron ve İHA, uzun menzilli füzeler, entegre ve çok katmanlı hava savunma sistemleriyle bunları koruyacak beka sisteminin kurulmasına yönelik faaliyetlere devam edilmektedir. Modern uluslararası standartları karşılayabilen milli hava aracımızı Kara Kuvvetleri envanterine dahil ederek önemli bir yeteneğe kavuşmuş olacağız.' değerlendirmesinde bulundu.

Tören, konuşmaların ardından hediye ve teslimat belgelerinin takdim edilmesiyle sona erdi.

Lagarde, ECB Yönetim Konseyi toplantısında piyasa beklentileri doğrultusunda üç temel politika faizini sabit bırakma kararı alınmasının ardından Frankfurt'ta düzenlenen basın toplantısında konuştu.

'Enflasyona yönelik yukarı yönlü riskler ve büyümeye yönelik aşağı yönlü riskler arttı.' diyen Lagarde, Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatlarında keskin bir artışa yol açarak enflasyonu yukarı ittiğini ve ekonomik güveni zayıflattığını anlattı.

Lagarde, 'Savaşın orta vadeli enflasyon ve ekonomik faaliyet üzerindeki etkileri, enerji fiyat şokunun şiddetine, süresine ve dolayısıyla ikinci tur etkilerinin büyüklüğüne bağlı olacaktır. Savaş ne kadar uzun sürerse ve enerji fiyatları ne kadar uzun süre yüksek kalırsa, genel enflasyon ve ekonomi üzerindeki etkisi o kadar güçlü olacaktır.' diye konuştu.

Kısa vadeli enflasyon beklentilerinin önemli ölçüde artmış olsa da durumu yakından izleyeceklerini ve veri odaklı, toplantı bazlı bir yaklaşım benimseyeceklerini belirten Lagarde, 'Faiz kararlarımız, enflasyon görünümüne, buna ilişkin risklere, gelen ekonomik ve finansal verilere, temel enflasyon dinamiklerine ve para politikası aktarımının gücüne dayalı olacaktır. Belirli bir faiz patikasına önceden bağlı kalmıyoruz.' dedi.

Lagarde, Avro Bölgesi ekonomik görünümünün belirsiz olduğunu, görünümün Orta Doğu'daki savaşın süresine ve enerji ile emtia piyasalarına etkisine bağlı olacağını anlattı.

'Gelen veriler, çatışmanın ekonomik faaliyeti olumsuz etkilediğini göstermektedir.' diyen Lagarde, büyümenin yavaşladığını, tüketici ve işletmelerin güveninin de azaldığını vurguladı.

Lagarde, 'Ekonomik büyümeye yönelik riskler aşağı yönlüdür. Enerji arzındaki kesintiler fiyatları daha da yükseltebilir ve ekonomik faaliyet üzerinde baskı oluşturabilir. Küresel finansal koşullardaki bozulma da talebi zayıflatabilir.' diye konuştu.

Enflasyona yönelik risklerin yukarı yönlü olduğuna işaret eden Lagarde, 'Enerji fiyatlarının daha fazla ve uzun süre artması enflasyonu yükseltebilir. Tedarik zinciri sorunları ve ticaret gerilimleri de fiyat baskılarını artırabilir.' yorumunu yaptı.

Öte yandan ECB, bugün mevduat faiz oranını yüzde 2, refinansman faizini yüzde 2,15 ve marjinal borçlanma faizini yüzde 2,40 seviyesinde tutma kararı aldı.

Piyasa beklentileri de ECB'nin faiz oranlarında değişikliğe gitmeyeceği yönündeydi.

Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyon nisanda yüzde 3'e çıkarak ECB'nin yüzde 2'lik hedefinden belirgin şekilde uzaklaştı. Bu oranla bölgede enflasyon, 2023 sonbaharından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Orta Doğu'daki savaşın enerji arzı üzerindeki baskısı, petrol fiyatlarını son 4 yılın en yüksek seviyesine taşırken doğal gaz fiyatları da ciddi artış gösterdi.

Kapanışta gösterge endeksi Stoxx Europe 600, yüzde 1,38 artışla 611,75 puana yükseldi.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,41 değer kazanarak 24.292,38 puana çıkarken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,62 yükselişle 10.378,82 puana ulaştı.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,53 artışla 8.114,84 puandan ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,94 primle 48.246,12 puandan günü kapattı.

İspanya'da IBEX 35 ise yüzde 0,78 değer kazanarak 17.781 puana ulaştı.

Avro/dolar paritesi TSİ 19.20 itibarıyla yüzde 0,05 artarak 1,173 seviyesinden işlem gördü.

- Petrol piyasasında jeopolitik tansiyon

Piyasalardaki toparlanmanın ana nedeni, petrol piyasasında jeopolitik tansiyonun bir miktar azalması oldu.

Avrupa piyasalarını sabah saatlerinde baskılayan temel unsur, petrol fiyatlarındaki sert yükseliş oldu.

Brent petrolün varil fiyatı, ABD ve İran arasındaki müzakerelerin tıkanması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni askeri seçenekleri değerlendirdiğine dair haberlerin ardından 126,41 dolara çıkarak Orta Doğu'daki savaşın başından beri en yüksek seviyesini test etti.

Ancak gün ortasında kar satışlarıyla gelen gevşeme, borsalardaki toparlanmayı tetikledi.

Para politikası tarafında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB), Avro Bölgesi'nde enflasyonun nisan ayında yüzde 3'e yükselmesine rağmen faiz oranlarını değiştirmeyerek beklentilere paralel hareket etti. İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve ABD Merkez Bankası (Fed) da benzer şekilde faizleri sabit tutarak bekle-gör stratejisini sürdürdü.

Yatırımcılar, nisan ayında Avro Bölgesi'nde yüzde 3'e, Almanya'da ise yüzde 2,9'a yükselen enflasyonun ardından ECB'den ilk faiz artış hamlesinin haziran ayında gelebileceğini öngörüyor.

Şirket, daha önce ayrı bir alt birim olarak yürüttüğü kripto işlemlerini, ana ödeme sistemleriyle entegre etme kararı aldı. Bu hamleyle birlikte kripto varlıklar, PayPal'ın faaliyetlerinde artık yan bir alan değil, doğrudan merkezde konumlanacak.

400 milyonu aşkın aktif kullanıcıya sahip olan şirket, yeni yapılanmasını üç temel departman altında topladı: PayPal & Ödeme Çözümleri, Venmo & Tüketici Finans ve Ödeme Hizmetleri & Kripto Paralar. Bu yapı, kripto varlıkların şirketin genel finansal ekosistemine daha derin şekilde entegre edileceğini gösteriyor.

PayPal'ın ayrıca PYUSD adlı bir sabit kripto para geliştirmiş olması, firmanın bu alandaki uzun vadeli planlarının bir diğer göstergesi olarak öne çıkıyor. Yapılan son değişiklikler, şirketin kripto paralara yönelik yaklaşımının daha ciddi ve kalıcı hale geldiğine işaret ediyor.

Öte yandan, Bitcoin piyasasında PayPal'ın geçmişteki etkisi hâlâ hatırlanıyor. 2020 yılında, kripto piyasalarının uzun süren durgunluk döneminde şirketin kullanıcılarına Bitcoin alım-satım imkânı sunması, sektörde önemli bir kırılma noktası olmuştu. Bu gelişmenin ardından kurumsal ilgi hızla artmış; MicroStrategy büyük ölçekli alımlara yönelmiş, Tesla ise bilançosuna Bitcoin eklemişti.

Bu süreçte Bitcoin fiyatı kısa sürede yaklaşık 15 bin dolardan 64 bin dolar seviyelerine kadar yükselmişti. PayPal'ın son hamlesi, benzer bir etkinin yeniden oluşup oluşmayacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.

Toplamda 142 milyar dolarlık varlığı yöneten fon, bu işlemle birlikte ilk kez Strategy hisselerine yatırım yapmış oldu. Bu gelişme, kamu kurumlarının Bitcoin'e doğrudan değil, daha regüle edilmiş araçlar üzerinden erişme eğiliminin arttığını ortaya koyuyor.

Özellikle büyük ölçekli fonların Strategy gibi şirketleri tercih etmesi, kripto varlıklara yatırım konusunda temkinli ancak kararlı bir yaklaşımın benimsendiğine işaret ediyor. AIMCo'nun ilk yatırımda 200 milyon doların üzerinde bir alım gerçekleştirmesi ise ilerleyen dönemde pozisyonunu daha da büyütebileceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor.

Daha önce El Salvador ve Bhutan gibi ülkeler doğrudan Bitcoin alımlarıyla gündeme gelirken, birçok büyük fon dolaylı yatırım yöntemlerini tercih ediyor. Bu alanda Norway Sovereign Wealth Fund da Strategy ve Coinbase hisseleri üzerinden dikkat çeken yatırımlar yapmıştı.

Öte yandan Strategy, Bitcoin biriktirme stratejisini sürdürmeye devam ediyor. Şirket son olarak geçtiğimiz hafta içinde 3.270 adedin üzerinde BTC satın aldığını açıklamıştı. Toplam Bitcoin varlığı 818 bin adedi aşan şirket, bu alanda açık ara en büyük kurumsal yatırımcı konumunu koruyor.