Savaşla yaşanan şok İkinci Dünya Savaşı sonrası yaşanan en büyük şok. Ateşkese varılması memnuniyet verici ama normalleşme en iyi ihtimalle aylar alacak. Küresel enflasyonun yükselmesi riskiyle karşı karşıyayız.

Finansal koşullar sıkılaşırken büyüme tahminlerinin aşağı yönlü risk taşıması risk iştahını azaltıyor. Risk iştahının azalması birçok gelişmekte olan ülkeden fon çıkışına neden oluyor.

1970'lerde yaşanan şoklardan çok daha büyük bir şok var. Yüksek enerki fiyatları gündem olmaya devam ederse küresel resesyon riski olabilir.

Önemli olan ateşkesin devamı ve bununla birlikte tedarik zincirlerinin yeniden inşasıdır.

Ateşkes bozulursa büyümede düşüş, enflasyonda yükseliş olur.

Gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik temelleri aslında sağlam. Türkiye'de de bunu gördük. Türkiye'de risk fiyatlaması çarpıcı biçimde dün indi. Risk iştahının dönme ihtimali oldukça yüksek.

Savaşın süresi beklenenden uzun sürdü, yayılımı da öyle. Ama 45 günün altında kalması olumlu. dedi

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Türk Eximbank'ın ICIEC işbirliğiyle sağladığı 10 yıl vadeli 100 milyon avroluk kredi, Türk ihracatçılarının işletme sermayesi ve yatırım finansmanı ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılacak.

Söz konusu kaynakla, özellikle ihracatçı firmaların üretim kapasitelerinin artırılmasına, yeni pazarlara erişimlerinin desteklenmesine ve küresel değer zincirlerindeki konumlarının güçlendirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Son işlemle, Türk Eximbank'ın sağladığı uzun vadeli finansmanın toplamı 500 milyon avroyu aştı. Katılım finans ilkeleriyle uyumlu olarak temin edilen bu kaynak, finansal çeşitliliğin artırılması ve farklı yatırımcı gruplarının Türkiye ekonomisine erişiminin kolaylaştırılması açısından da önemli bir rol üstleniyor.

Söz konusu işlem, bu yönüyle yalnızca bir finansman temini değil aynı zamanda uluslararası finansal mimaride çeşitlilik ve derinliğin artırılmasına yönelik stratejik bir adım olarak da öne çıkıyor.

'İhracatçılarımızın büyüme stratejilerini destekliyoruz'

Açıklamada anlaşmaya ilişkin değerlendirmeleri yer alan Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, artık uluslararası ticaretin yalnızca mal ve hizmet akışından ibaret olmadığını, aynı zamanda finansman yapılarının niteliğiyle şekillenen çok katmanlı bir ekosisteme dönüştüğünü bildirdi.

Güney, 'Bu çerçevede ihracatın sürdürülebilir biçimde artırılması, uzun vadeli, uygun maliyetli ve çeşitlendirilmiş finansman kaynaklarına erişimle doğrudan ilişkilidir. Türk Eximbank olarak bu anlayışla, ihracatçılarımızın finansmana erişimini güçlendirirken, aynı zamanda finansman araçlarımızı küresel eğilimlerle uyumlu şekilde çeşitlendirmeye büyük önem veriyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

İslam Kalkınma Bankası Grubunun önemli kuruluşlarından ICIEC ile uzun yıllara dayanan köklü ve geniş yelpazede işbirliklerinin bulunduğunu kaydeden Güney, 'Uluslararası birlik ve platformlar çatısı altında da devam eden güçlü ortaklığımız bulunmaktadır. Son işlem de söz konusu stratejik yaklaşımın güçlü yansımasıdır. Bu süreklilik hem kurumsal işbirliklerimizin derinliğini hem de Türkiye'ye duyulan güveni ortaya koymaktadır.' ifadelerini kullandı.

Ali Güney, sağlanan finansmanın ihracatçılara sağlayacağı katkılara ilişkin şu açıklamalarda bulundu:

'Sağlanan bu finansman ihracatçılarımızın işletme sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasının ötesinde, yatırım odaklı büyüme stratejilerinin desteklenmesine de hizmet edecektir. Özellikle üretim kapasitesini artırmaya, katma değerli ihracatı geliştirmeye ve firmalarımızın uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü kalıcı biçimde yükseltmeye yönelik yatırımların finansmanında etkin bir şekilde kullanılmasını öngörüyoruz. Önümüzdeki dönemde de uluslararası finans kuruluşlarıyla geliştirdiğimiz işbirliklerini çeşitlendirerek, ihracatçılarımıza sunduğumuz finansman imkanlarını daha da genişletmeyi ve Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme vizyonuna güçlü katkı sağlamaya devam edeceğiz.'

Bakanlık, yılın ikinci çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni açıkladı.

Buna göre, ihracat beklenti endeksi, bu dönemde bir önceki çeyreğe göre 10,1 puan azaldı. Yılın ilk çeyreğinde 109,2 olan endeks, ikinci çeyrekte 99,1 seviyesine geriledi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 10,4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeks, bir önceki çeyreğe göre gelecek 3 aya ilişkin ihracat beklentisi, ihracat sipariş beklentisi ve son 3 aya ilişkin ihracat sipariş düzeyi azalış yönünde, şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyine ilişkin değerlendirmeler ise artış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın ikinci çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi de bir önceki çeyreğe göre 4,4 puan azalarak 104,9 seviyesinde gerçekleşti. Endeks geçen yılın aynı dönemine göre ise 1,3 puan arttı.

Endekse, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi, şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler azalış, gelecek 3 aya ilişkin birim fiyatı beklentisi ise artış yönünde etki etti.

Gram altın, güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 770 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki artışa paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 6 bin 753 liradan tamamladı.

Güne yükselişle başlayan gram altın saat 10.35 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,30 artışla 6 bin 770 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakika itibarıyla çeyrek altın 11 bin 260 liradan, Cumhuriyet altını 45 bin 540 liradan satılıyor.

Altının onsu, önceki kapanışın yüzde 0,3 üstünde 4 bin 725 dolardan işlem görüyor.

Hürmüz Boğazı'nda akışın tam normalleşmediğine ve jeopolitik risklerin fiyatlamalarda etkisini sürdürdüğüne işaret eden gelişmeler altın fiyatlarının yönü üzerinde etkili oluyor.

Öte yandan dün açıklanan ABD Merkez Bankası (Fed) tutanakları, Orta Doğu'daki gerilimin ekonomide çift yönlü risk oluşturduğunu açıklıyor. Enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıların güçlenebileceği, buna karşın iş gücü piyasasında zayıflama riskinin arttığı değerlendirmesi, Fed'i faiz indirimi ile artışı arasında daha zor bir dengeyle karşı karşıya bırakıyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), şubat dönemine ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, şubatta bir önceki aya kıyasla yüzde 1,51, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25,72 yükseldi.

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 2,33, işçilik endeksi yüzde 0,2 arttı.

Yıllık bazda malzeme endeksi yüzde 23,73, işçilik endeksi yüzde 29,12 artış gösterdi.

Bina inşaatı maliyet endeksi, şubatta bir önceki aya göre yüzde 1,25, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 25,72 yükseliş kaydetti. Şubatta bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 2,08 arttı, işçilik endeksi yüzde 0,04 azaldı. Geçen yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 23,89, işçilik endeksi yüzde 28,74 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, şubatta bir önceki aya göre yüzde 2,36, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 25,72 yükseliş gösterdi. Söz konusu yapılarda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3,11, işçilik endeksi yüzde 1,03 artış kaydetti. Malzeme endeksi, şubatta yıllık bazda yüzde 23,24, işçilik endeksi yüzde 30,46 yükseldi.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 97,03 dolardan işlem görüyor.

ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesin ardından dün 90,40 dolara kadar gerileyen Brent petrolün varil fiyatı, günü 94,75 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.45 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,41 artarak 97,03 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 97,48 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki artışta, geçici ateşkese karşın Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamalar ile İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının yol açtığı arz endişeleri etkili oldu.

İki haftalık ateşkes şartlarından biri olarak Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişleri yeniden başlamış olsa da İran'ın geçiş ve erişim üzerinde önemli ölçüde kontrolünü sürdürmesi nedeniyle deniz taşımacılığındaki aksamalar devam ediyor.

İran Limanlar ve Denizcilik Kurumu, devlet televizyonundan yaptığı duyuruda, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş planlayan gemilerden olası deniz mayınları riskine karşı İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ile koordinasyon sağlamalarını istedi ve boğaza giriş ve çıkış rotası harita eşliğinde anlatıldı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'na yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde ise İsrail'in Lübnan'a saldırıları nedeniyle boğazın kapatıldığı ifade edilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, geçici ateşkes kapsamında 'İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını ve Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını' belirterek, aksi halde saldırılara devam edileceği tehdidinde bulundu.

Trump, tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personelinin ek mühimmat ve silahlarla birlikte 'varılan gerçek anlaşma tam olarak yerine getirilene kadar İran'ın içinde ve çevresinde kalmaya devam edeceğini' belirtti. Aksi halde saldırıların yeniden başlayacağını öne süren Trump, bunun 'daha büyük ve daha önce kimsenin görmediği kadar daha güçlü şekilde' gerçekleşeceğini iddia etti.

İsrail'in Lübnan'a yönelik artan saldırıları da ateşkesin geleceğine ilişkin belirsizliği derinleştirdi.

İsrail ordusu, dün öğle saatlerinde Beyrut ile Lübnan'ın doğu ve güney kesimlerine ön uyarı yapmadan, eş zamanlı yaklaşık 100 hava saldırısı düzenlemişti. Akşam saatlerinde ise İsrail uçakları Beyrut'un 'Tel Hayyat' bölgesini hava saldırılarıyla hedef almıştı. Dünkü saldırılar, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana Lübnan'a düzenlediği en şiddetli saldırılar olarak kayda geçti.

Öte yandan, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt dün düzenlediği basın brifinginde, 11 Nisan'da İslamabad'da yapılacak ABD-İran müzakerelerinin ilk turuna Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılacağını, görüşmelere ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in de öncülük edeceğini açıkladı.

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ve bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade ederken İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini belirtmişti.

Brent petrolde teknik olarak 99,46 doların direnç, 94,54 doların destek olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar/TL, güne yükselişle başlamasının ardından 44,5530 seviyesinden işlem görüyor.

Dün düşüş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 altında 44,5030'dan tamamladı.

Dolar/TL saat 09.50 itibarıyla yüzde 0,1 artışla 44,5530'dan işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,2 yükselişle 52,0340'tan, sterlin/TL önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 59,7690'dan satılıyor.

Dolar endeksi de yatay seyirle 99,1 seviyesinde bulunuyor.

ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes, tarafların anlaşmayı ihlal edici hamleleriyle tehlikeye girdi. Bu durum varlık fiyatlarında oynaklığı artırırken bölgeye ilişkin haber akışı yatırımcıların odağında yer alıyor.

Öte yandan dün ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Söz konusu gelişmelerin paralelinde makroekonomik veri tarafında ise ABD'de bugün açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi verileri de yakından takip edilecek.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 4,76 değer kazanarak 13.536,84 puandan tamamladı.

Bugün açılışta BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 6,23 puan ve yüzde 0,05 azalışla 13.530,61 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,51, holding endeksi yüzde 0,06 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,01 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen yüzde 0,85 ile tekstil deri oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.300 puanın destek, 13.600 ve 13.700 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen nisan vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 5,61 artışla 15.820,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını geri vererek 15.780,00 puandan işlem gördü.

Nisan vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,40 altında 15.756,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 15.700 ve 15.800 puanın direnç, 15.500 ve 15.400 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında geçici ateşkes sağlanmasına karşın ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Dün Orta Doğu'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik tarafların geçici ateşkes açıklamasının ardından İran tarafından gelen ateşkes ihlali haberleri küresel risk iştahının törpülenmesine neden oluyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile dün yaptığı telefon görüşmesinde, İran'da Siri ve Lavan adalarına yapılan saldırıların ateşkesi ihlal anlamına geldiğini belirterek, 'İran'ın sunduğu 10 şarttan birisi de Lübnan'da ateşkesin sağlanmasıdır. İran her türlü saldırıya karşılık verecektir.' dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de yaptığı açıklamada, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ABD ile varılan geçici ateşkesi ihlal ettiğini aktararak, 'Top ABD'nin sahasında. Dünya, ABD'nin taahhütlerini yerine getirip getirmeyeceğini izliyor.' ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında varılan geçici ateşkese dair şartların net ve açık olduğunu vurgulayan Erakçi, 'ABD, ateşkes ya da İsrail aracılığıyla devam eden savaş arasında bir seçim yapmak zorunda. İkisini birden seçemez.' değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İsrail'in Lübnan'a saldırılarının İran'la yapılan geçici ateşkesin bir parçası olmadığını belirterek, 'Asla böyle bir söz vermedik.' dedi.

Söz konusu gelişmeler yatırımcılar tarafından yakından takip edilirken, Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin sürmesi geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişeleri baskılıyor.

Öte yandan, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, 11 Nisan Cumartesi günü İslamabad'da yapılacak ABD-İran müzakerelerinin ilk turuna Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılacağını açıkladı.

ABD'li sözcü, görüşmelere ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in öncülük edeceğini duyurdu.

- Fed tutanaklarında enflasyon ve istihdama yönelik riskler vurgulandı

Öte yandan ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Ayrıca tutanaklar, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Analistler, ABD'de bugün açıklanacak büyüme ve PCE Fiyat Endeksi verilerinin yanı sıra yarın açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini belirterek, söz konusu verilerin bankanın gelecekte izleyeceği yol haritasına ilişkin bilgi vereceğini kaydetti.

- New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında dün Orta Doğu'daki geçici ateşkes ve düşen petrol fiyatlarının etkisiyle pozitif bir seyir öne çıkarken, Dow Jones endeksi yüzde 2,85, S&P 500 endeksi yüzde 2,51 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,80 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.

Orta Doğu'daki geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişeler tahvil piyasasında sert hareketlere neden oldu. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 4,23 seviyesine kadar gerilemesinin ardından ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişelerle yüzde 4,29'dan kapandı. Yeni işlem gününde ise 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,30 seviyesinde bulunuyor.

Altın fiyatları da ateşkes ihlallerine yönelik haber akışından etkilenirken, bölgede gerilimin tekrar artabileceği ve enerji maliyeti kaynaklı fiyat artışlarına yönelik endişelerle dün kazançlarının önemli bir kısmını geri verdi. Ons altın dün yüzde 0,3 artışla 4 bin 719 dolardan kapanırken, yeni günde yatay seyirle işlem görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı ise Hürmüz Boğazı'nın geçişlere tekrar açılmasının ardından sert düşüş kaydetti. Dün yüzde 8,2 düşüşle 94,5 dolara düşen Brent petrolün varil fiyatı, yeni işlem gününde geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişelerle yüzde 0,3 yükselişle 94,8 dolardan satılıyor.

- AB, enerji piyasalarında kısa sürede normalleşme beklemiyor

Avrupa borsalarında dün alıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki geçici ateşkes haberinin ardından bölgede risk iştahı yükseldi.

Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklı artan enerji maliyetleri ve arz sıkıntısından en çok etkilenen bölgelerden olan Avrupa'da, geçici ateşkes haberinin ardından bir miktar rahatlama olsa da enerji piyasasına yönelik endişeler sürüyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkese rağmen Avrupa'da yüksek enerji fiyatlarının kısa sürede düşmeyeceğini söyledi.

Itkonen, yaşanan krizin kısa sürmeyeceğini vurgulayarak, 'Şu anda yüksek enerji fiyatlarına yol açan bu krizin kısa süreli olacağına dair kendimizi kandırmamalıyız.' dedi.

AB'nin Hürmüz Boğazı'ndan enerji ürünleri tedarikine ilişkin Itkonen, 'Aldığımız hacimlere bakacak olursak sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık yüzde 8,5'i Hürmüz Boğazı'ndan geliyor. Ham petrol ve petrol ürünleri dahil olmak üzere petrol tarafında ise bu oran yaklaşık yüzde 7 civarında ve ağırlıklı olarak Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden sağlanıyor. Jet yakıtı ve dizel açısından ise bu oran yaklaşık yüzde 40 seviyesinde.' ifadelerini kullandı.

Diplomatik tarafta ise Orta Doğu'da geçici ateşkesin bozulabileceği endişeleri bölgede de etkili olurken, Avrupa Birliği (AB) başkanları, 7 Avrupa ülkesi ile Kanada'nın liderleri, ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesin, savaşa hızlı ve kalıcı bir son vermek için müzakerelerin önünü açması gerektiğini açıkladı.

Bu gelişmelerle, dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 5,1, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 4,5, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,7 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 2,5 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.

- Asya borsaları ateşkesin bozulabileceği endişeleriyle negatif seyrediyor

Asya borsalarında, Orta Doğu'daki geçici ateşkesin bozulabileceği endişesiyle artan risk algısının etkisiyle negatif bir seyir izleniyor.

Bölge ekonomileri çatışmalar esnasında Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatılmasından büyük ölçüde etkilenirken, Orta Doğu'daki çatışmaların tekrar başlayabileceği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin aksayabileceği endişesi bölge piyasalarında risk algısını artırıyor.

Dün güçlü yükselişlerin görüldüğü bölge piyasalarında bugün geçici ateşkese yönelik tedirginlikler etkisini gösterirken, taraflardan gelecek mesajlar yakından takip ediliyor.

Bölgedeki diplomatik temaslar da izlenirken, Japonya Savunma Bakanı Koizumi Şinciro, başkent Tokyo'yu ziyaret eden Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles ile görüştü.

Görüşme sonrası düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Koizumi, 'Orta Doğu küresel dikkatleri üzerine çekse de Japonya çevresi ve Hint-Pasifik bölgesinde güvenliğimize yönelik bir boşluk oluşmasına izin vermemeliyiz.' ifadesini kullandı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 değer kaybetti.

- Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 4,76 değer kazanarak 13.536,84 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışının yüzde 0,25 altında 15.780,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dünü 44,5030'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 44,5310'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.700 puanın direnç, 13.400 ve 13.300 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, şubat ayı kişisel gelirler ve harcamalar

15.30 ABD, şubat ayı PCE Fiyat Endeksi

15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları

15.30 ABD, 4. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH)

17.00 ABD, şubat ayı toptan eşya stokları

Küresel piyasalarda ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin ardından artan risk iştahı öne çıkarken, yurt içinde enerji fiyatları ve enflasyon görünümü yatırımcıların odağında yer alıyor.

Küresel pay piyasalarında, Orta Doğu'da gerilimin azalabileceğine yönelik beklentilerle birlikte güçlü bir toparlanma yaşanıyor. ABD borsalarında teknoloji hisseleri öncülüğünde yükselişler dikkat çekerken, özellikle Nasdaq endeksinde yüzde 3'ü aşan artışlar kaydedildi. Söz konusu gelişmeler, yatırımcıların güvenli liman varlıklardan çıkarak yeniden riskli varlıklara yönelmesine neden oldu.

Asya tarafında da iyimserlik hakim olurken, Japonya ve Güney Kore borsalarında sert yükselişler görüldü. Analistler, ateşkesin kalıcılığına ilişkin belirsizliklerin devam ettiğini ancak kısa vadede küresel risk iştahını desteklediğini belirtiyor.

Öte yandan petrol fiyatlarında dalgalı seyir sürüyor. Brent petrol fiyatları ateşkes sonrası bir miktar geri çekilse de jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması fiyatlar üzerinde oynaklığa neden oluyor. Enerji fiyatlarındaki bu hareketlilik, küresel enflasyon görünümü açısından da yakından izleniyor.

Makroekonomik veri akışı ve para politikalarına ilişkin beklentiler de piyasaların yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor. ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim sürecine ilişkin belirsizlikler sürerken, tahvil faizlerinde dalgalı bir seyir izleniyor. Analistler, enflasyon ve büyüme verilerinin Fed'in politika adımlarına yön vereceğini ifade ediyor.

Yurt içinde ise Türkiye'nin ihracat pazarlarına ilişkin veriler ekonomik aktiviteye dair olumlu sinyaller veriyor. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi martta 50,3 seviyesinde gerçekleşerek ihracat talebinde üst üste 27. ay iyileşmeye işaret etti.

Bununla birlikte enerji fiyatlarındaki artışlar yurt içi gündemin üst sıralarında yer alıyor. Akaryakıt ürünlerine yapılan zamlar, döviz kuru ve küresel petrol fiyatlarındaki hareketlerin etkisiyle şekillenirken, söz konusu gelişmelerin enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri artırdığı değerlendiriliyor.

Pay piyasalarında ise küresel risk iştahındaki artışın etkisiyle pozitif bir seyir izleniyor. Borsa İstanbul'da özellikle bankacılık ve holding hisselerinde alımlar öne çıkarken, vadeli işlem ve opsiyon piyasasında (VİOP) endeks kontratlarında güne yükselişle başlangıçlar dikkat çekiyor.

Şirketler tarafında ise Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan bildirimler yakından takip ediliyor. Bedelsiz sermaye artırımı kararları, temettü ödeme takvimleri ve yeni iş sözleşmelerine ilişkin açıklamalar, hisse bazlı hareketliliği artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Analistler, küresel piyasalarda jeopolitik gelişmelerin yanı sıra merkez bankalarının politika adımlarının, yurt içinde ise enflasyon ve enerji fiyatlarının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini ifade ediyor.

Merkez Bankası'nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak.

Havuza su akmıyor ama havuzdan ikide bir su kullanıyorsanız eninde sonunda havuzdaki su biter. Türkiye'de şu anda sabit kur ya da 2000'deki gibi artış hızı sabit kur rejimi uygulanıyor olsaydı, para krizinin eşiğindeydik ya da o eşiği çoktan geçip kriz yaşıyor olurduk. Zira döviz arzının çok azalıp döviz talebinin çok arttığı bir ortamda Merkez Bankası faiz yükseltmiyorsa sürekli döviz satmak zorunda kalırdı. Faizi de garip seviyelere yükseltemeyeceğine göre, sabit kur sistemi terk edilir, dalgalı kur rejimine geçilirdi.

Bu işi hızlandıran da spekülatörlerin havuzdaki suyun azalmasının ilk emarelerini görerek, yüklü miktarda lira cinsi mali varlık satıp döviz almaları olurdu. Dalgalı kur rejimi uygulamasına çok daha yüksek bir kur, faiz ve çok düşük bir döviz rezervi ile başlanırdı. En önemlisi de kurun sabit kalacağı düşüncesi ile ileriye yönelik döviz cinsinden sözleşme imzalayanların bir kısmı (döviz cinsinden yükümlülük altına girenler) büyük sıkıntıya düşer, iflaslar başlar ve ekonomi küçülürdü.

Dalgalı kur rejiminin yararları

Fakat dalgalı kur rejimi uyguluyorsanız böyle bir kriz yaşamıyorsunuz. Evet, kur yükselme baskısı altında olur, evet faiz artırmak zorunda kalabilirsiniz ama son tahlilde spekülatörlerin iştahını kabartan kuru sabit tutmak üzere verilmiş bir sözünüz yok (Not: Kur rejimini seçen elbette Merkez Bankası değil, hükümet; Merkez Bankası o rejime göre para politikası araçlarını kullanıyor.). Nihayetinde bir yandan faizi yükseltebileceğiniz düzeye kadar yükseltir, kuru da bırakırsınız gider. Sistem dalgalı kur rejimi olduğu için de ileriye yönelik döviz cinsi sözleşmeler zaten kurun sabit tutulacağı varsayımı ile yapılmaz. Kurun yükselmesinden olumsuz etkilenenler daha az, etkilenme dereceleri daha düşük olur.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırması ile başlayan savaş döneminde Merkez Bankası'nın yapabileceklerine bu çerçevede bakmak yararlı olacak. İşi zorlaştıran elbette savaşın ne kadar süreceğine ve Hürmüz Boğazı'nın ne kadar kapalı kalacağına ilişkin belirsizlik. Kaldı ki bir anlaşma yapılsa ve taraflar buna uysa bile Bölge'de hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı açık. Buralara ilişkin risk alma iştahı nasıl olur? Yerleşiklerin bu ortamda 'güvenli liman' arayışları ne kadar devam eder? Arzı keskin biçimde azalan ürünlerin arzının eski düzeylerine çıkması ne kadar süre alır?

Gerçi yazının buraya kadar olan kısmını 'kaleme aldıktan' sonra iki haftalık bir ateşkes anlaşması imzalandı ama olayların nasıl gelişeceği hâlâ belirsiz. Trump delisi ve ekürisi Netanyahu'nun ne yapacaklarını kestirmek mümkün mü? Bu ortam Merkez Bankası açısından oldukça zor bir ortam.

Bir başka zorluk: Programın eksik olması

Merkez Bankası'nın işini zorlaştıran önemli bir olgu daha var. Ekonomi programı eksik bir program. Doğrudan ekonomi ile ilgili alanların dışında önemli kırılganlıkları var Türkiye'nin. Başta şüphesiz yargı sistemi geliyor. Adil ve hızlı çalışan bir yargı sistemi kurulmasına ilişkin hızlı adımlar atılsaydı, 'bu sefer farklı' kanısı güçlenir ve programa ilişkin güveni sağlamak mümkün olurdu. Ayrıca Türkiye çok daha 'çekici' bir ülke konumuna gelirdi. Bunun yanı sıra ihale ve imar yasalarının olumlu yönde değiştirildiğini düşünün. Dahası, siyasi baskı altında kalmaları halinde ekonomiye duyulan güvenin yerle bir olduğu kurumların bağımsızlıklarının güvence altına alındığını hayal edin. Bu koşullar altında, savaş elbette yine kura yukarıya doğru baskı yapardı. Ama ekonomimin temelleri sağlamlaştırıldığı için bu büyük bir sorun olmazdı. Döviz likiditesini sağlamak üzere önlemlerinizi açıklardınız ama döviz satmanıza gerek kalmazdı. Faiz artırımları yeterli olurdu.

Enflasyon açısından bakmalı mı?

Yazı, Merkez Bankası'nın yapabilecekleri hakkında olduğu için enflasyonu dikkate almadan analiz yapmak mümkün değil. Yasası gereği Merkez Bankası'nın temel amacı fiyat istikrarını sağlamak çünkü. Bu savaş olmasaydı 2026 sonunda enflasyonun yüzde 25 civarında gerçekleşmesi beklenirdi. Savaşın birden fazla kanalla enflasyonu yükseltmekte olduğu açık. Bir yandan kura yukarıya doğru baskı, diğer yandan enerji fiyatlarındaki sıçrama, bitmedi, gübre ve plastik ürünleri fiyatları, taşıma maliyetleri... Savaş şimdi kesilmiş olsa bile üretim tesislerine ve üretilen ürünlerin dağıtım kanallarına önemli hasar verildiği ortada. Enflasyonun yüzde 30 civarında bir yerde takılıp kalması şaşırtıcı olmaz. Ateşkes bozulur ve savaş uzarsa bu düzeyin de üzerine çıkabilir. Ne kadar çıkacağı savaşın ne kadar süreceğinin yanı sıra ne kadar şiddetleneceğine de bağlı.

Ateşkes yapıldı: Merkez Bankası ne yapmalı?

Bu koşulları dikkate alarak şu soruyu sormanın tam vakti: Merkez Bankası bundan sonra ne yapmalı? Savaşın başlangıç günlerinde 'savaş kısa sürer' ihtimali ile artan döviz talebinin kuru sıçratmasını önlemek üzere döviz satmasını anlıyorum. Ama yukarıdaki tartışma çerçevesinde bunun sürdürülebilir olmadığı açık.

Ateşkes bir barış anlaşmasına dönüşürse, dövize olan talebin azalması beklenir. Buna rağmen enflasyonist baskı bir süre daha devam edecektir. Brent ham petrol fiyatı anlaşma sonrasında yüzde 14 oranında azaldı ama hâlâ 94 dolar düzeyinde; yüksek. Yukarıda vurgulandığı gibi tüm arz kısıntılarının hemen bitmesini beklememek gerekir. Bu durumda Merkez Bankası'nın en azından savaş öncesindeki politika faizi olan haftalık repo politika faizini, şu andaki fiili politika faizi olan koridorun üst sınırına (yüzde 40) yükseltmesi iyi olur. Bu çerçevede koridorun üst sınırı da yukarıya çıkar (yüzde 43?). Ateşkese bağlı belirsizliğe bağlı olarak üst sınır yeniden politika faizi olarak kullanılabilir. Ancak artan enflasyonist baskı da dikkate alınarak yüzde 40 olan politika faizi düzeyi ölçülü biçimde yükseltilebilir. Bu durumda, faiz koridorunun üst sınırı daha da yukarıya çekilir.

Savaş devam ederse: Merkez Bankası ne yapmalı?

Peki, ateşkes istenilen sonucu vermez ve savaş devam ederse? Merkez Bankası'nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak. O zaman ileride -savaş uzarsa ve şiddetlenirse çok da ileride bir tarihte değil- yapamayacağı şeyi şimdiden kendi rızası ile yapmaktan vazgeçmek daha akılcı bir davranış olmaz mı?

Bu çerçevede doğru politikanın, döviz satmamak, döviz talebinin şiddetine bağlı olarak faiz artırmak ve enflasyonun yüzde 30'a, savaş şiddetlenir ve daha da uzun sürerse yüzde 35'e yükselmesine rıza göstermek olduğunu düşünüyorum. Elbette bu rızayı gösterirken şeffaf biçimde yeni hedefini, tahminini ve neden bu yolu seçtiğini anlatmak gerekiyor.

Peki, bu politika zaten zorluk çekmekte olan sanayi üretimi ile ihracatı vurmaz mı? Mevcut reel faiz düzeyinin ne kadar yükseleceğine bağlı. Reel faizin çok fazla yükselmeyeceği koşullar oluşursa, soruya verilecek yanıt 'hayır' şeklinde olur. Kaldı ki döviz kuruna döviz satarak müdahale de olmayacağına göre (politika bileşiminde o da var) liranın reel olarak değer yitirmesi söz konusu olacak. İhracatçının kurdan yana şikayetlerinin azalması beklenir.

Bu elbette ihracatın artacağı anlamına gelmiyor. Aksine, gelişmiş modeller kullanarak TEPAV araştırmacılarının elde ettikleri ilk sonuçlar savaş nedeniyle ihracatı en fazla etkilenecek ülkelerden birinin de Türkiye olduğunu gösteriyor. Farklı bir deyişle, savaşın sürmesi ve şiddetlenmesi durumunda, reel faizi eksi düzeye çekseniz bile kur artacak diye ihracatı yükseltmeniz mümkün olmayacak. İhracatçı ve elbette sanayici giderek artan girdi temin etme sıkıntısı ile yüzleşecekler. Buna fazla yapılabilecek bir şey yok; talep olsa da yeteri kadar üretemeyecek bazı sektörler.

Bu durumda, Merkez Bankası'nın faiz politikasını, önce döviz talebinin dizginlenmesi ve sonra da enflasyonun yükseltilen yeni hedeften (30, 35?) daha yukarıya çıkmaması için oluşturması gerekiyor. Bunlardan daha öncelikli olan da şu: Lira cinsinden faizleri sıçratan bir likidite sıkışıklığına izin vermemek gerekiyor.

Savaş sürerse, büyüme düşecek enflasyon yükselecek

Çok fazla belirsizlik var ama şu oldukça açık: Şiddetlenmese bile savaşın sürmesi halinde Türkiye'de büyüme belirgin biçimde düşecek, enflasyon da yükselecek. Maliye politikasını ya da para politikasını gevşeterek bu sondan kaçış mümkün görünmüyor. Sonuçta önemli bir arz şokundan söz ediyoruz. Bu dönemde, nafile çabalarla zaman kaybetmek yerine, iç barışı tesis etmeye, ekonomik (ve ekonomiyi etkileyen) kurumsal yapıyı güçlendirmek için kullanmaya odaklanmak gerekiyor. Bu da 'olmayacak duaya amin demek' gibi oldu ama buraya not düşmekte yarar var; ben de not düştüm.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yalnızca enerji de değildi tabii ki. İhracat sekteye uğrayacak, diğer yandan ithalat artacak ve ticaret açığı büyüyecekti. Zaten mart ayında bunun işaretleri alınmıştı. Turizm sektörünün 'akan rezervasyon' diye tanımladığı rezervasyonların hızı savaşla birlikte çok büyük ölçüde düşmüş, hatta yaz sezonu için yapılmış rezervasyonlarda da iptaller gözlenmeye başlamış ancak bu düşüş giderek yavaşlamıştı. Dolayısıyla turizmden beklenen gelir elde edilemeyecek, bütün bunların sonucu olarak cari açık öngörülenin çok üstüne çıkacaktı ve bu da daha fazla döviz ihtiyacı doğuracaktı. Daha fazla döviz ihtiyacı da daha yüksek maliyetle borçlanmak demekti.

Tüm dünya ekonomileri gibi Türkiye ekonomisinde de büyüme yavaşlayacak, bu da işsizliğin artmasına yol açacaktı.

Enerji fiyatlarındaki artışın piyasalarda yaratacağı kaçınılmaz etki enflasyonun tırmanması olacaktı. Hemen herkesin kuşkuyla baktığı TÜİK'in verilerine göre bile ilk çeyrekteki enflasyon yüzde 10'u geçmişti ve bu oranda savaşın etkisi neredeyse hiç yoktu. Özellikle mart ayında savaşa ve savaşın etkisiyle akaryakıta gelen yüklü zamlara rağmen yüzde 1,94'lük bir oran açıklanmış olması TÜİK'in oranlarına olan güvensizliğin iyice artmasına neden olmuştu.

Bütün bunlar konunun ekonomik boyutuydu. Bir de önceki gün neredeyse tüm dünya adeta dile getirmekten korkarcasına bir nükleer kâbusu yaşadı. Ne zaman ne yapacağı, ne zaman ne söyleyeceği kestirilemeyen, diplomatik bir üsluba hiçbir zaman sahip olamayan Trump gibi bir başkanın elinde öylesine bir güç vardı ki, 'Bir medeniyetin yok edileceği' söylemi 'Acaba kastedilen nükleer bomba' mı sorusunu gündeme getirdi.

Bütün bu sıraladıklarım önceki gece yarısına kadar olan bitendi, düşünülenlerdi. İran ve ABD arasında ateşkes sağlanmasıyla tüm dünya bir nefes aldı, soluklandı. Ama sorun geride kalmadı tabii ki. Zaten sağlanan bir ateşkes ve elbette bir süresi var. Ateşkes bozulabilir, ateşkes bozulmasa bile süre bittikten sonra bu kez soluklanmış olan taraflar yeniden savaşa tutuşabilir. Bütün bunlar olmasa ve savaş tümüyle bitse bile kaybedilenleri anında yerine koymak mümkün olmayacak. Ne enerji fiyatları kısa zamanda savaş öncesindeki düzeye döner, ne istense bile döndürmek mümkün olabilir. Körfez'deki yanmış yıkılmış enerji tesislerini yeniden kurmak çok zaman ister.

Kaldı ki fiyatlar bu enerji maliyetleri yüzünden arttı bir kere ve geri dönüş çok zor. Mevsimsel ürünlerin fiyatları arza bağlı olarak günden güne bile değişebilir ve aşağı gelebilir ama bu durumu tüm mal ve hizmetler için geçerli saymak yanlış olur. Bazı kalemlere bu maliyetler yapıştı bir kere:

Ekonomide ne beklemeli?

Ateşkesin getirdiği ekonomik rahatlamaya daha detaylı bakalım:

Tabii ki ateşkes, savaş tümüyle sona ermiş gibi bir etki doğurmayabilir. Ama yine de ateşkesle birlikte çok şey anında değişti bile.

Sağlanan ateşkesle birlikte Türkiye de ekonomide bir dizi kaybını belli ölçüde de olsa telafi edebilme olanağına kavuştu.

■ Örnek mi, ilk etapta motorine dünden geçerli olmak üzere yapılan yüzde 10 düzeyindeki astronomik zam bugün-yarın fazlasıyla geri alınacaktır. Çünkü ham petrol fiyatlarında bu satırların yazıldığı saat itibarıyla yüzde 14-15 dolayında bir ucuzlama vardı. Motorinde de bu orana yakın bir indirim gelmesi bekleniyor.

■ Yazımın girişinde saydığım olumsuzluklar yavaş yavaş tümüyle değilse bile belli ölçüde yok olacaktır. Dış ticaret normal seyrine dönecek, turizm ile ilgili kaygılar giderilecek, hatta Körfez bölgesindeki ülkelere daha mesafeli yaklaşması muhtemel turistlerin Türkiye'ye yönelmesi mümkün olabilecektir.

■ Merkez Bankası döviz rezervini yeniden toparlama olanağına kavuşacaktır.

■ Para Politikası Kurulu'nun 22 Nisan'da yapacağı toplantıda faiz artırımına gitmek zorunda kalacağı görüşü giderek daha çok taraftar buluyordu. Halen yüzde 37 olan haftalık repo ihale faizi belki yüzde 40'a çıkarılacak ve fonlamada yeniden haftalık repoya dönülecek ve ama fiili faiz oranı değiştirilmemiş olacaktı. Çünkü piyasa zaten 1 Mart'tan beri haftalık repo ihaleleri yoluyla değil yüzde 40 faizle gecelik borç verme kanalından fonlanıyor. 22 Nisan'da politika faizi yüzde 40'a çıkarılırsa gecelik borç verme faizi de muhtemelen yüzde 43 olacaktı. İşte ateşkes sayesinde Merkez Bankası belki de 22 Nisan'da oranlarda bir değişikliğe gitme gereği duymayacak; hatta fonlamayı yeniden haftalığa çekerek faizi fiilen indirebilecektir.

Haritayı değiştiremediler

Sağlanan ateşkesle dünya en azından şimdilik rahat bir nefes aldı. Savaşan taraflara bakıyorsunuz; ikisi de kendini kazançlı sayıyor.

Ama herkesin gördüğü gerçek, bu savaştan İran'ın kazançlı çıktığı. Elbette İran daha fazla yıkıma uğradı, elbette daha fazla can kaybı verdi. Ama ABD üç beş günde kıracağını sandığı İran'ın direncini bir türlü aşamadığı gibi neredeyse tüm üst düzey yetkilileri devre dışı bırakmasına rağmen rejimi yıkma anlamında da hiç mesafe alamadı. Gerçi Trump'a bakarsanız rejim değişti de o nasıl oldu pek anlaşılamadı. Trump mantığı deyip geçmek gerek!

Artık moral üstünlüğü tartışmasız İran'da. ABD ve İsrail, İran'ın tahminlerinin çok ötesinde sert bir kaya olduğunu gördü. Şurası kesin, artık Ortadoğu'ya dönük planlar tümüyle yeniden gözden geçirilecektir.

Bu hiç kuşku yok ki Türkiye'nin toprak bütünlüğü açısından da çok önemli bir gelişmedir. Birilerinin Türkiye'nin topraklarında gözü vardı; yurt içinden ve dışından bunu pervasızca dile getirenler çıkıyordu ve bu hayaller yapılan tuhaf haritalara da yansıyordu. Ama bu savaşla birlikte Türkiye'nin güneydoğusunu da kapsayacak ve İran ve Irak'tan da toprak alacak şekilde kurulması planlanan Kürt devleti hayali en azından şimdilik suya düştü. Aynı şekilde İsrail'in genişleme hayalleri de:

Girişte belirttiğim görüşü bir kez daha tekrar etmek gerekirse ateşkes tabii ki sürelidir ve bu iki hafta bittikten sonra savaş yeniden alevlenir mi, bilinmez. Ya da ateşkes ihlal edilir ve bu iki hafta bile sözde kalır mı, o da bilinmez. Ama umulan ateşkesle birlikte bu savaşın tümüyle bitmesi. İşte bu varsayımla bakınca görülen, Ortadoğu haritasının değişmeyeceğidir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

S&P 500 endeksi yüzde 2,51 artışla 6.782,81 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 2,8 yükselişle 22.635,00 puana çıktı.

ABD ve İran arasında 2 haftalık ateşkes sağlanması sonrasında pay piyasalarında pozitif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a tanıdığı sürenin dolmasına saatler kala Pakistan'ın arabuluculuğunda yapılan görüşmelere ilişkin yaptığı duyuruda, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in öncülüğünde, İran ile yürütülen müzakerelerin olumlu sonuç verdiğini bildirmişti.

Trump, Pakistan'ın bu gece olası saldırıların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı'nın açılmasını kapsayan önerisini kabul ettiğini belirterek, 'İran'a yönelik bombardıman ve saldırıları 2 haftalık süre için askıya almayı kabul ediyorum. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacaktır.' ifadesini kullanmıştı.

İran yönetiminden yapılan açıklamada da ABD ve İsrail ile savaşı sonlandırmak için Pakistan'da yürütülecek müzakerelerin, 15 günlük ateşkes süreci içerisinde neticelendirilmesinin hedeflendiği duyuruldu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bu sürede Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişlerin, İran ordusu ile koordineli şekilde mümkün olacağını aktardı.

Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 12 azalarak 96,14 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 15 azalışla 96 dolara geriledi.

Analistler, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığına ilişkin haberlere değinerek, bölgedeki gerilime dair belirsizliklerin sürdüğünü söyledi.

Kurumsal tarafta, çatışmaların başlangıcından bu yana önemli yükselişler kaydeden enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüş dikkati çekti. ExxonMobil'in hisseleri yüzde 4,7 ve Chevron'un hisseleri yüzde 4,3 değer kaybetti.

Petrol fiyatlarındaki düşüş, hava yolu şirketlerinin hisselerini ise yukarı çekti. United Airlines'ın hisseleri yaklaşık yüzde 8, American Airlines'ın hisseleri yüzde 5,5 ve Delta Air Lines'ın hisseleri yüzde 4'e yakın yükseldi.

Öte yandan ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Ayrıca tutanaklar, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Fed, Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı.

Politika faizinin beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutulduğu son toplantının tutanakları, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklarda, yetkililerin artan petrol fiyatlarının kısa vadede enflasyonu yükseltmesini ve Komite'nin yüzde 2'lik hedefine doğru beklenen düşüşü geciktirmesini öngördüğü aktarıldı.

Orta Doğu'da uzun süreli bir çatışmanın enerji fiyatlarında daha kalıcı artışlara yol açabileceğinin ve yüksek girdi maliyetlerinin çekirdek enflasyona yansıma olasılığının daha yüksek olacağının düşünüldüğü belirtilen tutanaklarda, bazı yetkililerin hedefin üzerindeki enflasyonun birkaç yıl sürmesinin ardından uzun vadeli enflasyon beklentilerinin enerji fiyatlarındaki artışlara karşı daha duyarlı hale gelebileceği ihtimalini vurguladığı kaydedildi.

Tutanaklarda, 'Kısmen bu faktörlerin bir sonucu olarak, yetkililerin büyük çoğunluğu Komite'nin yüzde 2'lik hedefine doğru ilerlemenin beklenenden daha yavaş olabileceğini belirtti ve enflasyonun Komite'nin hedefinin üzerinde kalıcı bir şekilde seyretmesi riskinin arttığı değerlendirmesinde bulundu.' ifadeleri yer aldı.

Çoğu yetkilinin Orta Doğu'daki uzun süreli bir çatışmanın iş dünyası güvenini olumsuz etkileyebileceği ve işe alımları daha da azaltabileceği riskine de dikkati çektiği aktarılan tutanaklarda, Orta Doğu'daki son gelişmelerin ekonomik faaliyete ilişkin görünüme dair belirsizliği artırdığı ve buna bağlı aşağı yönlü riskleri yükselttiği uyarısında bulunduğu belirtildi.

Tutanaklarda, birçok yetkilinin enflasyonun beklentileriyle uyumlu olarak gerilemesi durumunda, zaman içinde politika faizini düşürmenin muhtemelen uygun hale geleceği değerlendirmesinde bulunduğu, bunlardan birkaçının ise uygun faiz patikasına ilişkin projeksiyonlarında enflasyona dair son veriler ışığında faiz indirimi için en muhtemel zamanlama değerlendirmelerini daha ileri bir tarihe öteledikleri aktarıldı.

Fed'in tutanaklarında, 'Bazı yetkililer, enflasyonun hedefin üzerinde kalmaya devam etmesi durumunda, federal fon oranı hedef aralığında yukarı yönlü ayarlamaların uygun olabileceği ihtimalini yansıtacak şekilde toplantı sonrası açıklamada Komite'nin gelecekteki faiz kararlarına ilişkin iki yönlü bir tanımlama yapılması için güçlü bir gerekçe bulunduğunu değerlendirdi.' ifadesi kullanıldı.

Yetkililerin büyük çoğunluğunun enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin yüksek olduğu değerlendirdiğine işaret edilen tutanaklarda, yetkililerin çoğunluğunun bu risklerin Orta Doğu'daki gelişmelerle birlikte arttığını not ettiği kaydedildi.

Tutanaklarda, çoğu yetkilinin Orta Doğu'daki uzayan bir çatışmanın, petrol fiyatlarının önemli ölçüde artmasının hanehalkının alım gücünü azaltabileceği, finansal koşulları sıkılaştırabileceği ve yurt dışındaki büyümeyi düşürebileceği için işgücü piyasasında daha fazla zayıflamaya yol açabileceği ve bunun da ek faiz indirimlerini gerektirebileceği endişesini dile getirdiği aktarıldı.

Bankanın tutanaklarında, yetkililerin birçoğunun ise petrol fiyatlarındaki kalıcı artışın etkisiyle enflasyonun beklenenden daha uzun süre yüksek kalma riskine dikkati çektiği, bunun enflasyonu yüzde 2 hedefine çekmeye yardımcı olmak ve uzun vadeli enflasyon beklentilerini güçlü bir şekilde sabit tutmak için faiz artışlarını gerektirebileceğini belirttiği kaydedildi.

Kurul, çok sayıda fonun ihraç belgesini onaylarken, aracı kurum ve portföy yönetim şirketlerinin sermaye artırımı taleplerine de izin verdi.

​Şirket İşlemleri ve Unvan Değişiklikleri

Tar-Paz Tariş Üzüm Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamından çıkma talebi olumlu karşılandı. Ayrıca, kuruluş halindeki Mastertürk Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ'nin unvan değişikliği talebine onay verildi.

​Fon İhraçları ve Devir İşlemleri

Kurul, Ak Portföy ve Azimut Portföy bünyesindeki çeşitli yatırım fonlarının katılma paylarının ihracına ilişkin izahname ve ihraç belgelerini onayladı. Bununla birlikte, Bulls Portföy Yönetimi AŞ Birinci Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'nun, Albaraka Portföy Yönetimi AŞ'ye devredilmesi ve fon unvanının bu doğrultuda değiştirilmesi talebi kabul edildi.

​Fon Dönüşümleri ve Tasfiyeler

Emeklilik ve yatırım fonlarında yapısal değişikliklere gidildi:

​Allianz Hayat ve Emeklilik AŞ Değişken Emeklilik Yatırım Fonu, 'İkinci Karma Emeklilik Yatırım Fonu'na dönüştürüldü.

​Yapı Kredi Portföy Kilyos Kar Payı Ödeyen Hisse Senedi Serbest (TL) Fonu, unvan ve tür değişikliği kapsamında yeniden düzenlendi.

​Azimut Portföy, Kuveyt Türk Portföy, Oyak Portföy ve RE-PIE Portföy bünyesindeki toplam 5 adet fonun tasfiye edilmesine izin verildi.

​Sermaye Artırımları

Yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerinin özkaynaklarını güçlendirme talepleri doğrultusunda şu sermaye artırımlarına onay verildi:

​Vakıf Katılım Portföy Yönetimi AŞ: 100.000.000 TL'den 200.000.000 TL'ye,

​Aktif Yatırım Menkul Değerler AŞ: 300.000.000 TL'den 450.000.000 TL'ye,

​NCM Investment Menkul Değerler AŞ: 300.000.000 TL'den 380.000.000 TL'ye,

​HSBC Yatırım Menkul Değerler AŞ: 75.000.000 TL'den 150.000.000 TL'ye yükseltildi.

Haberde, İsrail'in Lübnan'a saldırması nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin geçişinin durdurulduğu aktarıldı.

Ayrıca geçici ateşkesin sağlanmasının ardında bugün sabah 2 petrol tankerinin 'İran'ın izniyle' Hürmüz Boğazı'ndan güvenli bir şekilde geçtiği kaydedildi.

Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler temettü dağıtım kararlarını açıklamaya devam ediyor. LDR Turizm dört taksitli ödeme planıyla öne çıkarken, Doğuş Otomotiv yüksek temettü tutarıyla dikkat çekiyor.

LDR Turizm A.Ş. (LIDER)

Genel Kurul kararıyla temettü ödemesi 4 taksit halinde yapılacak.

• Hisse başı brüt/net: 0,0356506 TL (ilk 4 taksit)
• Hisse başı brüt/net: 0,030303 TL (sonraki 4 taksit)
• Ödeme tarihleri: 6 Mayıs, 8 Temmuz, 8 Eylül, 6 Kasım

Turcas Holding A.Ş. (TRCAS)

Yönetim Kurulu kararıyla tek seferde temettü dağıtılacak.

• Hisse başı brüt: 2,3474178 TL
• Hisse başı net: 1,9953051 TL
• Ödeme tarihi: 13 Mayıs

Doğuş Otomotiv (DOAS)

Yüksek temettü verimiyle öne çıkan şirket, ödemeyi iki taksit halinde yapacak.

• Hisse başı brüt: 15,00 TL
• Hisse başı net: 12,75 TL
• Ödeme tarihleri: 13 Nisan, 13 Ağustos

Coca-Cola İçecek A.Ş. (CCOLA)

Genel Kurul kararıyla tek taksit temettü dağıtımı yapılacak.

• Hisse başı brüt: 1,43 TL
• Hisse başı net: 1,2155 TL
• Ödeme tarihi: 12 Mayıs

Temettü yatırımcıları açısından özellikle DOAS'ın yüksek tutarlı dağıtımı ve LIDER'in yıl içine yayılan taksitli planı dikkat çekiyor. Önümüzdeki süreçte temettü verimi ve ödeme takvimi, hisse performansları üzerinde belirleyici olmaya devam edebilir.

İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,7 artışla 47.091,55 puana, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 4,49 yükselerek 8.263,87 puana, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 5,06 değer kazanarak 24.080,63 puana ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 2,51 artışla 10.608,88 puana çıktı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 20.17 itibarıyla yüzde 0,75 yükselişle 1,168 seviyesinden işlem gördü.

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

'İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı' açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Avrupa borsaları ateşkes kararı sonrası günü güçlü şekilde yükselerek tamamladı.

Ateşkes kararının ardından Brent petrolün varil fiyatında sert düşüş görülürken, Avrupa mayıs vadeli kontratlarda da gaz fiyatları dünkü kapanışa göre yüzde 15,3 azalarak megavatsaat başı 45,1 avrodan bugünü tamamladı.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerine yönelik belirsizlikler sürüyor.

Akşam saatlerinde İran basını, İsrail'in Lübnan'a saldırısının ardından petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişinin askıya alındığını belirtti.

Devrim Muhafızları Ordusuna yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde, ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin ardından gemilerin geçişine açılacağı açıklanan Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığı ifade edildi.