Koç Üniversitesi tarafından yayımlanan Mart 2026 tarihli Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi sonuçları, enflasyon beklentilerindeki aşağı yönlü trendin sürdüğünü ortaya koydu. Ankete göre, hanehalkının Mart 2027'ye kadar olan 12 aylık döneme ilişkin enflasyon beklentisi bir önceki aya göre 1 puan azalarak %49 seviyesine indi.

Katılımcıların geçmiş 12 aya yönelik enflasyon hissiyatı da benzer şekilde gerileyerek %58'den %57'ye düşerken, gelecek döneme dair 8 puanlık bir iyileşme öngörüsü dikkat çekti. Enflasyon beklentilerindeki düşüş eğiliminin sürmesi, İran saldırıları gibi jeopolitik gerilimlerin hanehalkı tarafından geçici olarak algılandığı ve makroekonomik dengeleri kalıcı olarak sarsmasının beklenmediği şeklinde yorumlanıyor.

Hanehalkının tasarruf tercihlerinde ise Ortadoğu'daki çatışmaların etkisiyle 'güvenli liman' arayışı öne çıktı. Anket sonuçları, altın tercihinde artış yaşanırken diğer tasarruf araçlarına olan ilginin genel bir azalış gösterdiğine işaret etti. Katılımcıların %40'ı savaşın tasarruf davranışını değiştirmeyeceğini belirtirken, yaklaşık üçte birlik bir kesim belirsizlikler nedeniyle daha fazla tasarruf yapma eğiliminde olduğunu beyan etti.

Demografik kırılımlara bakıldığında, kadınların enflasyon beklentilerinin erkeklere oranla daha yüksek seyrettiği görüldü. Bu farkta, market alışverişini bizzat yapan bireylerin gıda fiyatlarındaki artışa daha fazla maruz kalmasının etkili olduğu saptandı; zira market alışverişini kendi yapanların beklentisi, yapmayanlara göre ortalamada 2 puan daha yüksek gerçekleşti. Ayrıca, ekonomi politikalarına duyulan güven ile beklentiler arasındaki ters yönlü ilişki bu ay da korunurken, 'güveniyorum' diyenler ile 'kesinlikle güvenmiyorum' diyenler arasındaki beklenti farkı 10 puan olarak ölçüldü.

Yılmaz paylaşımında şu ifadelere yer verdi :

Kurumlarımızla eşgüdüm içerisinde ve etkin bir şekilde uyguladığımız program sayesinde bölgemizde yaşanan gerilimlere rağmen işsizlik oranı istikrarlı ve tek haneli seviyesini korumaktadır. 2026 yılı mart ayında mevsim etkisinden arındırılmış verilere göre işsizlik oranı yüzde 8,1 ile tek haneli rakamlardaki seyrini 35'nci aya taşımıştır.

Gençlerde işsizlik oranı geçen aya göre 0,5 puan, kadınlarda ise 0,8 puan azalarak sırasıyla yüzde 15,3 ve yüzde 10,7 olarak gerçekleşmiştir. Savaşın ekonomimiz ve dolayısıyla istihdamımız üzerindeki etkilerini sınırlamak amacıyla turizmden sanayiye, ticaretten finansa kadar birçok alanda sektörlerimizin ihtiyacına karşılık veren tedbirleri kurumlarımızla eşgüdüm içerisinde hazırlayarak hayata geçirdik.

KOBİ'lerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, yüksek teknolojili yatırımların teşviki, emek yoğun sektörlere verilen destekler ve ihracatçıların finansman imkanlarının genişletilmesine yönelik uyguladığımız politikaların yanı sıra geçen hafta Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan 'Türkiye Yüzyılında Yatırımlar için Güçlü Merkez Programı' kapsamında atacağımız adımların da yeni yatırımların önünü açmasını ve istihdamı artırmasını öngörüyoruz.

Yürüttüğümüz politikalar sayesinde işgücü piyasasını daha da güçlendirerek işsizliği azaltmayı ve toplumsal refahı kalıcı olarak artırmayı amaçlıyoruz.

Kurumlarımızla eşgüdüm içerisinde ve etkin bir şekilde uyguladığımız program sayesinde bölgemizde yaşanan gerilimlere rağmen işsizlik oranı istikrarlı ve tek haneli seviyesini korumaktadır.

2026 yılı mart ayında mevsim etkisinden arındırılmış verilere göre işsizlik oranı yüzde: pic.twitter.com/afgcfR06EU

— Cevdet Yılmaz (@_cevdetyilmaz) April 29, 2026

Avrupa Merkez Bankası (ECB), şirket ve tüketici kredilerinin martta yaşanan değişimlerini yayımladı.

Buna göre, Avro Bölgesi'ndeki şirketlere yönelik banka kredileri martta yıllık bazda yüzde 3,2 artış gösterdi. Söz konusu rakam şubatta yüzde 3 seviyesindeydi. Hane halkına yönelik kredi büyümesi ise yüzde 3 ile sabit kaldı.

Gelecekteki ekonomik faaliyetlerin öncü göstergesi olarak kabul edilen en geniş tanımlı para arzı M3 ise yüzde 3,2 artarak analistlerin yüzde 3,1 olan beklentisini geride bıraktı. Söz konusu veri şubatta yüzde 3 seviyesinde gerçekleşmişti.

Gözler ECB'nin faiz kararında

Birçok analist, ECB'nin, yarın gerçekleştireceği toplantıda faiz oranlarını sabit tutmasını bekliyor.

Öte yandan, İran ile yaşanan gerilim ve buna bağlı artan enflasyonist baskılar karşısında ECB Başkanı Christine Lagarde, bankanın her türlü senaryoya karşı hazırlıklı olduğunu ve gerektiğinde müdahaleye hazır bulunduğunu yineledi.

Uzmanlar, mevcut sıkılaşma eğilimi ve jeopolitik riskler göz önüne alındığında, hazirandaki toplantıda faiz artışının güçlü bir ihtimal olarak masada olduğunu belirtiyor.

Yeni düzenlemelerle birlikte, İFM'de faaliyet gösteren kurumların transit ticaret ve yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisi indirimi yüzde 50'den yüzde 100'e çıkarıldı. Ayrıca asgari kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin istisna kapsamı genişletilerek, teşvik kapsamındaki gelirlerin de bu çerçevede değerlendirilmesi planlanıyor.

Finansal hizmet ihracatına yönelik vergi avantajlarının 2047 yılına kadar yüzde 100 oranında uygulanması öngörülürken, harç muafiyeti süresi de 20 yıla çıkarıldı. Bu adımların uzun vadeli öngörülebilirliği artırarak yatırım ortamını desteklemesi bekleniyor.

Düzenlemeler kapsamında, küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye'ye taşımalarını teşvik edecek vergi avantajları da devreye alındı. Bunun yanı sıra nitelikli çalışanlara yönelik ücret istisnası uygulamalarının kapsamı genişletildi.

İFM bünyesinde uygulanan 'Tek Durak Büro' sistemi ile şirket kuruluşu ve izin süreçlerinin tek merkezden yürütülmesi sağlanarak operasyonel kolaylıkların artırılması hedefleniyor.

Açıklanan teşviklerin, İstanbul'un uluslararası finans merkezi olma hedefini destekleyerek yatırımcı ilgisini artırması amaçlanıyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerinden derlenen bilgilere göre, tekstil ve ham maddeleri sektörü, ocak-mart döneminde 181 ülke ve serbest bölgeye ihracat yaptı.

Sektör, bu dönemde 600 bin 430 ton ürün karşılığında 2 milyar 235 milyon 437 bin dolar gelir elde etti. Geçen yılın aynı dönemine göre ihracat, değerde yüzde 8, miktarda ise yüzde 10 azaldı.

En fazla gelir, 1 milyar 376 milyon 515 bin dolarla kumaş ihracatından elde edildi. Bu ürünü 570 milyon 371 bin dolarla iplik ve 288 milyon 561 bin dolarla elyaf izledi.

Avrupa Birliği zirvede

Ülke grupları bazında en fazla ihracat, yüzde 39 pay ve 872 milyon 880 bin dolarla Avrupa Birliği ülkelerine yapıldı. Afrika ülkeleri 343 milyon 517 bin dolarla ikinci sırada yer aldı.

Geçen yılın ocak-mart döneminde Amerika ülkelerine yapılan 160 milyon 237 bin dolarlık ihracat, bu yılın aynı döneminde yüzde 17,2 artarak 187 milyon 861 bin dolara yükseldi.

Ülke bazında ise 187 milyon 8 bin dolarla İtalya ilk sırada yer alırken yüzde 20 artışla 144 milyon 133 bin dolara ulaşan İngiltere ikinci, yüzde 4 artışla 143 milyon 390 bin dolara ulaşan İspanya üçüncü oldu.

Yaklaşık yüzde 20 paya sahip olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden ise bu dönemde 447 milyon 858 bin dolarlık ihracat gerçekleştirildi.

Küresel ekonomi yavaşladı

Güneydoğu Anadolu Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mete Akcan, AA muhabirine, ihracattaki daralmanın küresel ölçekte yaşanan ekonomik yavaşlamanın bir yansıması olduğunu belirtti.

Akcan, bu gerilemenin yalnızca rakamsal bir düşüş olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade ederek, şunları kaydetti:

'Bu gerileme, küresel ekonomideki yavaşlama, artan üretim maliyetleri ve daralan kar marjlarının doğrudan bir sonucudur. Özellikle işçilik maliyetlerindeki artış, sanayicimizin rekabet gücünü ciddi şekilde zorlamaktadır. Bununla birlikte en büyük ihracat pazarımız olan Avrupa Birliği'nde yaşanan ekonomik durgunluk, talepte belirgin bir yavaşlamaya neden olmuş ve siparişler beklentilerin altında kalmıştır. İhracatçımız bugün bir yandan maliyet baskısıyla mücadele ederken diğer yandan küresel pazardaki konumunu korumaya çalışmaktadır. Bu süreci sağlıklı şekilde aşabilmek için yüksek katma değerli üretime yönelmek ve sürdürülebilirlik yatırımlarını hızlandırmak artık bir tercih değil, zorunluluktur.'

Dijital ve çevreci dönüşüm vurgusu

Sektörde dönüşümün kaçınılmaz olduğuna dikkati çeken Mete Akcan, dijital ve çevreci üretim yapısına geçişin önemine işaret etti.

Akcan, 'Tekstil sektöründeki durağanlığı aşmanın yolu, geleneksel üretim modellerinden dijital ve çevreci üretime geçişten geçmektedir. Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi uygulamalarını engel değil, rekabet gücünü artıracak bir fırsat olarak değerlendirmeliyiz.' dedi.

Sektörel hedeflerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akcan, sözlerini şöyle tamamladı:

'Pazar stratejilerimizde mevcut güçlü pazarlardaki konumumuzu korurken, teknik tekstil ve inovatif ürünlerle Amerika ve Uzak Doğu gibi yüksek potansiyelli pazarlarda etkinliğimizi artırmayı hedefliyoruz. Maliyet odaklı rekabetten, değer ve teknoloji odaklı büyüme modeline geçişle bölgemiz küresel tekstilde daha güçlü bir konuma ulaşacaktır. 2026 yılı sonuna kadar tekstil ihracatındaki daralma eğilimini tersine çevirerek sürdürülebilir büyüme ivmesi yakalamayı hedefliyoruz.'

Türk Eximbank'tan yapılan açıklamaya göre, imzaları atılan finansman, başta kadın girişimciler olmak üzere 6 Şubat depremlerinden etkilenen bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin yeniden yapılanma süreçlerinin desteklenmesi, orta-yüksek teknoloji üreten firmaların finansmana erişiminin güçlendirilmesi ve KOBİ'lerin ihracat kapasitelerinin artırılması amacıyla kullandırılacak.

Türkiye'nin üretim ve ihracat ekosisteminde kapsayıcı büyümenin güçlendirilmesine katkı sunması hedeflenen finansman, uluslararası kalkınma finansmanı alanındaki işbirliklerinin çeşitlendirilmesi açısından da önem taşıyor.

Bu kapsamda sağlanan kredi, Türk Eximbank'ın G7 Kalkınma Finans Kuruluşları tarafından başlatılan, kadın girişimcilerin finansmana erişimini artırmayı, kadınların ekonomik hayata katılımını güçlendirmeyi ve ölçülebilir kalkınma etkisi yaratmayı amaçlayan 2X Challenge girişimiyle uyumlu olarak gerçekleştirilen ilk işlem olma özelliğini taşıyor.

Gerçekleştirilen bu anlaşmayla Türk Eximbank, uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarıyla geliştirdiği stratejik işbirliklerini daha da genişletirken ihracatçı firmaların uzun vadeli ve uygun maliyetli finansmana erişimini güçlendirmeye yönelik çalışmalarını da sürdürüyor.

'Ekonomik verimlilik ve sürdürülebilir büyüme açısından kritik unsur'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, yeni dönemde finansman kaynaklarının sürdürülebilir büyüme, kapsayıcı kalkınma ve toplumsal refah gibi hedeflerle uyumlu biçimde yapılandırılmasının giderek daha fazla önem kazandığını bildirdi.

Türk Eximbank olarak ihracatçıların küresel rekabet gücünü desteklerken finansman faaliyetlerini kalkınma politikalarının tamamlayıcı bir unsuru olarak konumlandırdıklarını kaydeden Güney, şu değerlendirmelerde bulundu:

'İtalya'nın köklü kalkınma finansmanı kuruluşlarından CDP ile hayata geçirdiğimiz anlaşma, bu yaklaşımın somut bir yansımasıdır. 10 yıl vadeli ve 100 milyon avro tutarındaki bu kaynak, yalnızca ihracatçı firmalarımızın finansman ihtiyacını karşılamakla kalmayacak, aynı zamanda depremden etkilenen bölgelerde ekonomik toparlanma sürecini destekleyecek, kadın girişimciliğinin güçlenmesine katkı sağlayacak ve teknoloji yoğun üretim kapasitesinin gelişimini teşvik edecektir.'

Güney, bu işlemin, G7 Kalkınma Finans Kuruluşları tarafından başlatılan 2X Challenge girişimiyle uyumlu olarak gerçekleştirilmesinin kendileri için çok kıymetli olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:

'Kadınların ekonomik hayata daha güçlü katılımının sağlanmasının yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda ekonomik verimlilik ve sürdürülebilir büyüme açısından da kritik bir unsur olduğuna inanıyoruz. Türk Eximbank olarak önümüzdeki dönemde de uluslararası kalkınma ve finans kuruluşlarıyla kurduğumuz stratejik ortaklıkları çeşitlendirmeyi, ihracatçılarımıza sunduğumuz uzun vadeli finansman araçlarını geliştirmeyi ve Türkiye'nin üretim ile ihracat kapasitesini daha yüksek katma değerli bir yapıya kavuşturacak projeleri desteklemeyi kararlılıkla sürdüreceğiz.'

Dünya Altın Konseyinin, yılın ilk çeyreğine ilişkin 'Küresel Altın Trendleri' raporu yayımlandı.

Rapora göre, küresel altın talebi ilk çeyrekte 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 1230,9 tona ulaştı.

Altın talebi, değişken fiyatlar nedeniyle geleneksel olarak ağırlık bazında takip edilse de bu yılın ilk üç ayındaki harcama tutarı dikkati çeken bir tablo ortaya koydu.

Hacimdeki sınırlı büyümeye karşın altın fiyatlarında yaşanan olağanüstü artış, çeyreklik talep değerinin yüzde 74'lük rekor bir sıçramayla 193 milyar dolara ulaşmasını sağladı. Yükselişin temel itici gücü, altının sergilediği güçlü performans oldu.

Yılın ilk çeyreğinde külçe ve sikke talebi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artarak 474 tona ulaştı ve kayıtlar altındaki en yüksek ikinci çeyrek performansı olarak tarihe geçti. Özellikle Asya piyasaları ve gelişmekte olan ekonomilerden yüksek talep geldi.

Altına dayalı borsa yatırım fonlarında (ETF) alımlar ilk çeyrekte 62 tonla devam etse de mart ayında ABD merkezli fonlardan gelen yüklü çıkışlar nedeniyle bu rakam, 2025'in ilk çeyreğindeki 230 tonluk güçlü seviyenin altında kaldı.

Mücevherat sektöründe ise rekor fiyatlar baskı yaratırken talep hacmi yıllık bazda yüzde 23 daraldı ancak sektörel harcama miktarının yüzde 31 artması, tüketicilerin altın mücevheratına yönelik olumlu algısının sürdüğünü gösterdi.

Merkez bankaları ve teknoloji sektörü

Merkez bankaları, ilk çeyrek içindeki satış eğilimine rağmen net bazda 244 ton altın alımı gerçekleştirerek alımlarını yıllık bazda yüzde 3 artırdı. Teknoloji alanındaki altın kullanımı ise özellikle yapay zeka altyapısına yönelik yatırımların etkisiyle yüzde 1 artarak 82 tona yükseldi.

2026 yılının geri kalanı için jeopolitik riskler belirleyici olacak.

Yüksek enflasyon ve devam eden savaş riskleri nedeniyle yatırım ve merkez bankası talebinin desteklenmeye devam etmesi beklenirken, mücevher talebinin yüksek fiyatlar nedeniyle baskı altında kalacağı tahmin edildi.

Küresel altın arzı ise ilk çeyrekte maden üretimi ve geri dönüşümdeki artışla 1231 tona çıktı.

Altın ons fiyatında 4 bin 873 dolarla çeyreklik ortalama rekor kırıldı

Altının ons fiyatı, 2026'nın ilk çeyreğinde ortalama 4 bin 873 dolar seviyesine ulaşarak tüm zamanların çeyreklik ortalama rekorunu kırdı.

Yılın başında agresif bir yükseliş grafiği çizen değerli metal, ocak ayında 5 bin 595 dolar ile tarihi zirvesini görmesinin ardından gelen kar satışları ve düzeltmelere rağmen, ilk çeyreği yatırımcısına yüzde 6 getiri sağlayarak tamamladı.

Fed ve jeopolitik gerilimler fiyatlamayı değiştirdi

Piyasalardaki iyimser hava, ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanlığı için piyasa beklentilerinin aksine Jerome Powell'ın yerine daha 'ılımlı' bir isim olan Kevin Warsh'u aday göstermesiyle stratejik bir yön değişikliğine gitti.

Yükseliş ivmesi, jeopolitik risklerin de tırmanmasıyla sert bir kırılma yaşadı. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve akabinde Hürmüz Boğazı'nın trafiğe kapatılması, piyasalarda şok etkisi oluşturdu.

Bu gelişmelerin tetiklediği düzeltme hareketiyle altının ons fiyatı, 5 bin 595 dolarlık uç seviyeden 4 bin 710 dolar bandına kadar geri çekildi.

Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yönetmelik değişikliği Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bu kapsamda, taşınmaz satışlarında 'ödeme sistemi' kullanılacak.

Düzenleme çerçevesinde, işletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi veya Bakanlıkça belirlenen diğer ödeme yöntemleriyle yapılması halinde taşınmaz satış bedeli ve taşınmaz mülkiyeti ile satış bedelinin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayacak şekilde oluşturulan sistem üzerinden ödenecek.

Taşınmaz satış bedelinin bir kısmının veya tamamının banka veya finansman ve tasarruf finansman şirketlerince kredilendirilmesi halinde kredi tutarı haricindeki ödemeler için ödeme sistemi kullanılacak.

Sistem üzerinden yapılan her işlemde kullanım bedeli alınacak. Kullanım bedeli satıcıya aktarılan taşınmaz satış bedelinden mahsup edilecek.

Sisteme ilişkin her türlü iş ve işlemin takibi, teknik sorunların tespiti ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Ticaret ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıklarının ilgili birim temsilcilerinden komisyon oluşturulacak.

Ödeme sisteminin kurulmasına ve işletilmesine, sisteme dahil olmayacak taşınmaz satışlarına, verilen hizmetler karşılığında alınacak kullanım bedeli ile bu bedelin paylaşımına ve komisyonun kuruluşuna, çalışmasına, görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görüşü alınarak, Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek ve duyurulacak.

1 Temmuz'a kadar yapılacak taşınmaz satışlarında söz konusu ödeme sistemi kullanılmayabilecek. Bakanlık bu tarihi 3 aya kadar uzatabilecek.

Taşınmaz, motorlu kara taşıtları ve kuyum ticareti yetki belgelerinde 'tadil' düzenlemesi

Taşınmaz ticaretinin yanı sıra motorlu kara taşıtları ve kuyum ticaretine ilişkin yönetmelik değişiklikleri de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, taşınmaz, motorlu kara taşıtları ve kuyum ticaretinde yetki belgeleri, ticaret ünvanı veya işletme adı değişikliği hariç olmak üzere, içeriğindeki bilgilerden herhangi birinde değişiklik olması durumunda tadil edilecek.

Ticaret ünvanı veya işletme adının değişmesi durumunda yetki belgesi yenilenecek.

Kuyum ve taşınmaz ticareti için tadil ve yenileme başvurusu, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 gün içinde, motorlu kara taşıtlarında ise 30 gün içinde 'Bilgi Sistemi' üzerinden yapılacak.

Taşınmaz ticaretinde işletme adresinin değişmesi nedeniyle yetki belgesinin tadili veya ticaret ünvanının veya işletme adının değişmesi nedeniyle yetki belgesinin yenilenmesi durumunda, belgenin tadil edildiği veya yenilendiği tarihten itibaren 10 gün içinde o işletmenin sözleşmeli işletmelerinin yetki belgeleri de herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın tadil edilecek veya yenilenecek.

Öte yandan, motorlu kara taşıtları ticaretinde yetki belgesi başvurusunda bulunan alım satım sorumlusunun en az ilköğretim mezunu olması gerekecek.

Haberde, Trump yönetiminin İran'ın nükleer programına yönelik geri adım attırmak amacıyla ekonomik baskıyı artırma stratejisini sürdürdüğü belirtildi. Bu kapsamda özellikle petrol gelirlerini hedef alan yaptırımların ve deniz trafiğini kısıtlayacak adımların ön plana çıktığı ifade edildi.

Yetkililer, Trump'ın danışmanlarına İran limanlarını kapsayan daha uzun süreli bir abluka planı üzerinde çalışmaları yönünde talimat verdiğini aktarırken, bu stratejinin Tahran'ı uzun süredir reddettiği nükleer tavizleri kabul etmeye zorlamayı amaçladığı vurgulandı.

Alternatif seçenekler arasında yer alan yeniden hava saldırıları ya da bölgeden tamamen çekilme senaryolarının daha riskli bulunduğu belirtilirken, mevcut ablukanın sürdürülmesinin daha kontrollü bir baskı aracı olarak değerlendirildiği ifade edildi.

Haberde ayrıca, Trump'a yakın bazı isimlerin İran üzerindeki baskının sürdürülmesini desteklediği, bazı çevrelerin ise Hürmüz Boğazı'nın kapanması veya çatışmaların derinleşmesinin küresel ekonomi ve siyasi dengeler açısından ciddi riskler barındırdığı konusunda uyarıda bulunduğu aktarıldı.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırılarının ardından 2 Mart'ta Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu. Sürecin ardından Trump da yaptığı açıklamada, boğaza yönelik abluka adımlarının başlatılacağını belirtmişti.

Bu gelişmelerin ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 13 Nisan itibarıyla İran limanlarına giriş-çıkış yapan tüm gemileri kapsayan deniz ablukasının başlatılacağını açıklamıştı.

Ekonomik güven endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 1,5 azalışla 96,4 değerini aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin ekonomik güven endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, martta 100,7 olan endeks, nisanda yüzde 1,5 gerileyerek 96,4 değerine indi.

Tüketici güven endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,5 artarak 85,5'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,4 azalışla 98,6 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 3,1 gerilemeyle 109,7 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 1,8 düşüşle 111,6, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 3,6 artarak 83,6 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde yaklaşık son 5 yılın aylık verileri şöyle:

- Çeyrek altın 10 bin 938 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 652 liradan satılıyor

Gram altın, güne düşüşle başlamasının ardından 6 bin 643 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki azalışa paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,7 değer kaybıyla 6 bin 657 liradan tamamladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,3 azalışla 6 bin 643 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 938 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 652 liradan satılıyor.

Altının onsu, önceki kapanışının yüzde 0,3 altında 4 bin 585 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyonist endişelerin yüksek seyretmesine neden olması kıymetli madenler üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Orta Doğu'daki gerilimin gölgesinde ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bugün politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılıyor. Yatırımcılar politika metninden ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına ilişkin sinyaller arayacak.

Analistler, bugün yurt içinde Ekonomik Güven Endeksi ve işsizlik oranının takip edileceğini belirterek, yurt dışında Almanya'da enflasyon, Avro Bölgesi'nde Tüketici Güven Endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini söyledi.

Dolar/TL, güne düşüşle başlamasının ardından 45,0700 seviyesinden işlem görüyor.

Dün yatay seyreden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üzerinde 45,0960'tan tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.55 itibarıyla yüzde 0,1 azalışla 45,0700'den işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,3 artışla 52,8860'tan, sterlin/TL de önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 61,0660'tan satılıyor.

Dolar endeksi, yüzde 0,1 artışla 98,7 seviyesinde seyrediyor.

ABD ile İran hattındaki haber akışı varlık fiyatlarını etkilemeyi sürdürürken ABD Merkez Bankasının (Fed) bu akşam alacağı para politikası kararları ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın yapacağı sözle yönlendirmeler yatırımcıların odağına yerleşti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in politika faizini değiştirmeyeceğine kesin gözüyle bakılıyor. 15 Mayıs'ta görev süresi sona erecek olan Powell'ın son toplantısında kullanacağı ton ve yönlendirme piyasalar tarafından yakından izlenecek.

Powell'ın açıklamalarında yüksek petrol fiyatlarının enflasyon görünümüne etkisine yönelik yapacağı olası yönlendirmeler takipte olacak.

Petrol fiyatlarının seyri ve ABD'de yoğunlaşan bilanço sezonunda şirketlerin finansal sonuçları da öne çıkıyor. OpenAI kaynaklı haber akışı sonrası yarı iletken hisselerinde oynaklıklar artarken 'Muhteşem Yedili' şirketlerinden gelecek finansal sonuçların piyasaların yönü açısından belirleyici olabileceği tahmin ediliyor.

Analistler, bugün Almanya'da enflasyon ve Avro Bölgesi'nde Tüketici Güven Endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

- Türkiye'de işsizlik oranı, martta bir önceki aya göre 0,3 puan azalarak yüzde 8,1 oldu
- Genç işsizlik oranı, 0,5 puan azalışla yüzde 15,3 olarak gerçekleşti

Türkiye'de işsizlik oranı, martta bir önceki aya göre 0,3 puan azalarak yüzde 8,1 oldu.

Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaş grubundaki işsiz sayısı, martta bir önceki aya kıyasla 96 bin azalarak 2 milyon 873 bin kişiye geriledi. İşsizlik oranı da 0,3 puan azalışla yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti.

İşsizlik oranı, geçen yılın aynı ayına göre ise 0,1 puan arttı.

İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda yüzde 10,7 olarak tahmin edildi.

Söz konusu ayda 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfustaki işsizlik oranı, martta bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 15,3 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 12,8, kadınlarda yüzde 20,4 olarak hesaplandı.

TÜİK, bazı aylara ilişkin verilerde revizyona gitti.

Buna göre 2024-2026 dönemi mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

- İstihdam edilenlerin sayısı, martta bir önceki aya kıyasla 226 bin kişi artarak, 32 milyon 425 bin kişi oldu
- İstihdam oranı ise 0,3 puan artarak, yüzde 48,5 olarak hesaplandı

Türkiye'de istihdam edilenlerin sayısı, martta aylık bazda 226 bin kişi artarak, 32 milyon 425 bin kişi oldu.

Buna göre, mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı, martta bir önceki aya kıyasla 226 bin kişi artarak, 32 milyon 425 bin kişi oldu. İstihdam oranı ise 0,3 puan artışla, yüzde 48,5 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde yüzde 66 iken, kadınlarda yüzde 31,5 olarak kayıtlara geçti.

Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü, martta bir önceki aya göre 129 bin kişi artarak, 35 milyon 298 bin kişiye ulaştı. İş gücüne katılma oranı ise 0,1 puan yükselişle, yüzde 52,8 olarak gerçekleşti. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,8 iken, kadınlarda yüzde 35,3 olarak hesaplandı.

İstihdam edilenlerden referans döneminde iş başında olanların mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi, martta bir önceki aya göre 0,8 saat azalarak, 41,7 saat olarak gerçekleşti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan atıl iş gücü oranı, martta aylık bazda 1,6 puan artarak, yüzde 31,5 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21 iken, işsiz ve potansiyel iş gücünün bütünleşik oranı yüzde 20,4 olarak tahmin edildi.

Türkiye genelinde mart ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış temel iş gücü göstergeleri şöyle:

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 105,13 dolardan işlem görüyor.

Dün 105,83 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 104,4 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.45 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,7 artarak 105,13 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 100,21 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki yükselişte, Hürmüz Boğazı'nda devam eden belirsizliklerin küresel arzı daha da daraltabileceğine yönelik beklentiler etkili oluyor.

Birleşmiş Milletler (BM), ABD-İsrail ile İran savaşının başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'nda kısıtlamalar nedeniyle gemi geçişlerinin yüzde 95,3 azaldığını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin kendilerinden Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayı kaldırmaları için 'istekte bulunduğunu' ileri sürdü. Trump, sosyal medya hesabından, Tahran yönetiminin kendisine 'İran'da sistemin çökmek üzere olduğunu' bildirdiğini öne sürdü.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim devam ederken 72 saatte 52 İran gemisinin ABD abluka hattından geçtiği bildirildi.

Hürmüz Boğazı'nın 8 haftadan uzun süredir ulaşıma kapalı kalması, piyasalardaki arz endişelerini ve krizin daha da uzayabileceği beklentilerini artırarak fiyatların yukarı yönlü hareketini destekliyor.

ABD-İran görüşmelerinde devam eden belirsizlikler de fiyatların yükselişinde etkili oluyor. ABD merkezli Axios sitesi, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın sona erme ihtimalinin yakın zamanda görünmediğini belirtti.

Axios'un haberinde, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın adeta 'Soğuk Savaş dönemini andıran' bir aşamaya girdiği belirtildi. Taraflar arasındaki durumun 'çıkmaz' olarak nitelendirildiği haberde, savaşın sona erme ihtimalinin ufukta görülmediği ifade edildi.

İran Ordu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya ise ateşkese rağmen ABD'ye güvenmemeleri nedeniyle Tahran için hala savaş koşullarının geçerli olduğunu söyledi.

Brent petrolde teknik olarak 106,01 doların direnç, 103,09 doların destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.​​​​

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,81 değer kaybederek 14.329,34 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 92,30 puan ve yüzde 0,64 artışla 14.421,65 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,73, holding endeksi yüzde 0,44 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,79 ile finansal kiralama faktoring, en çok gerileyen yüzde 0,74 ile orman kağıt basım oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin müzakere süreçlerinin durması ve teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle karışık bir seyir izliyor. Jeopolitik belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmaması ve petrol fiyatlarındaki yükselişin oluşturduğu temkinli hava küresel piyasalarda risk iştahını sınırlıyor.

Orta Doğu'daki gerilimin gölgesinde ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bugün açıklayacağı para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, yatırımcılar politika metninden ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına ilişkin sinyaller arayacak.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve işsizlik oranı, yurt dışında ise Almanya'da enflasyon, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi başta olmak üzere yoğun veri takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın ise destek konumunda olduğunu söyledi.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin müzakere süreçlerinin durması ve teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle karışık bir seyir izlerken, gözler bugün ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikası kararına çevrildi.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin haber akışı yatırımcıların odağında bulunuyor. ABD basınında yer alan haberlere göre, Başkan Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında nükleer programa ilişkin müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine sıcak bakmıyor.

Bölgedeki gerilimin kısa vadede biteceğine ilişkin beklentiler, yerini bölgedeki gerilimin daha geniş bir zaman dilimine yayılabileceği tahminlerine bırakırken, enerji arzına yönelik riskler Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesiyle artış gösterdi. Yükselen enerji fiyatları ve enflasyonist baskılar ABD ve Avrupa ülkelerinin temel odaklarından biri olmaya devam ediyor.

Öte yandan OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla ABD'li teknoloji hisselerinde satıcılı bir seyir öne çıktı. OpenAI'nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerine ulaşmakta zorlandığına, ayrıca şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek maliyetli yatırımlarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin endişelerin güç kazandığına yönelik basında çıkan haberler sonrası teknoloji hisselerinde satış baskısı öne çıktı.

- Fed'in politika faizini sabit tutması bekleniyor

Merkez bankaları tarafında ise Orta Doğu'daki gerilimin gölgesinde Fed'in bugün açıklayacağı para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, yatırımcılar politika metninden ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına ilişkin sinyaller arayacak.

Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırabileceği endişesi Fed'e yönelik fiyatlamalarda etkili oluyor. Mevcut şartlarda bankanın bu sene bir gevşemeye gitmesi öngörülmüyor.

Fed'de 2018'de devraldığı başkanlık görevi sırasında modern ekonomi tarihinin büyük şoklarıyla karşı karşıya kalan Powell'ın bugünkü para politikası toplantısında resmi olarak başkan sıfatıyla son mesajlarını vermesi bekleniyor.

- New York borsasında bazı 'Muhteşem Yedili' şirketlerinin bilançoları bekleniyor

Kurumsal tarafta ABD'de yoğunlaşan bilanço sezonu da piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor. Bugün 'Muhteşem Yedili' olarak bilinen Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft'un bilançoları takip edilecek.

Bilanço sezonunda özellikle büyük teknoloji firmalarının yayımlayacağı finansal tablolar ile raporlarda, yapay zeka odaklı talep görünümü ve yeni sipariş akışına yönelik mesajlar yatırımcıların odağında bulunuyor.

New York borsasında dün negatif bir seyir izlenirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,05, S&P 500 endeksi yüzde 0,49 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,90 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratları güne hafif alıcılı seyirle başladı.

Jeopolitik gerilimlerin enflasyonist endişeleri artırmasıyla tahvil piyasasında satıcılı bir seyir öne çıkıyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan yükselişle yüzde 4,36'ya çıktı. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 98,7 seviyelerinde dengelendi.

Altın tarafında ise denge arayışı öne çıkarken, ons altının fiyatı yüzde 0,2 yükselişle 4 bin 605 dolardan işlem görüyor.

Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), dün 1 Mayıs itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldı. Bu karar petrol piyasalarına yönelik belirsizliklerin artmasına neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı dün 105,5 dolara kadar yükselmesinin ardından, günü 103,9 dolardan tamamladı. Şu sıralarda Brent petrolün varili 104 dolardan işlem görüyor.

- Almanya'da tüketici enflasyonu Avrupalı yatırımcıların odağına yerleşti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlendi. Yeni günde gözler bölgenin en büyük ekonomisi olan Almanya'da açıklanacak nisan ayı enflasyonuna çevrildi. Almanya verisinde ayrıca artan enerji maliyetlerinin bölgedeki enflasyon görünümüne etkisi de izlenecek.

Öte yandan, bölgede enerji fiyatlarındaki yükselişin üretim maliyetlerini artırarak havacılık ve sanayi başta olmak üzere birçok alanda faaliyetleri üzerinde baskı oluşturabileceğine ilişkin tahminler de risk algısının yüksek kalmasında etkili oluyor.

Avrupa'nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair Group'un Üst Yöneticisi (CEO) Michael O'Leary, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle yükselen uçak yakıtı fiyatlarının, Avrupa'daki birçok havayolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmelerle dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 değer kaybederken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti.

- Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsaları sanayi ve teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişlerle dirençli kalmaya devam ederken, Japonya'da resmi tatil nedeniyle işlemler gerçekleştirilmiyor.

Yüksek seyreden enerji maliyetleri bölgede bazı ülkeler için daha sarsıcı olsa da Çin ve Hong Kong tarafında enflasyonist bir eğilimin olmaması bölgedeki risk algısının daha sınırlı kalmasında etkili oluyor. Japonya ve Güney Kore ise Orta Doğu'daki gerilim ve artan enerji maliyetlerinden daha çok etkilenirken, ihracat odaklı şirket sayısının fazla olması risklerin dengelenmesine yardımcı oluyor.

Güney Kore'de Kospi endeksi rekor serisini yeni günde de sürdürürken, söz konusu görünümde petrokimya şirketlerindeki yükseliş dikkati çekiyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 değer kazandı.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,81 değer kaybederek 14.329,34 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 artarak 16.578,00 puandan işlem gördü.

Analistler, yarın endeks ve pay vadeli kontratlarda vade sonu olduğunu hatırlatarak, yatırımcıların pozisyon taşıma ve kapatma işlemleri nedeniyle piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Dolar/TL, dünü 45,0960'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının yüzde 0,1 altında 45,0690 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve işsizlik oranı, yurt dışında ise Almanya'da enflasyon, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi ve ABD'de Fed'in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın ise direnç konumunda olduğunu söyledi.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, nisan ayı ekonomik güven endeksi

10.00 Türkiye, mart ayı işsizlik oranı

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı ekonomik güven endeksi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı tüketici güven endeksi

14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları

15.00 Almanya, nisan ayı Tüketici Fiyat Endeksi

15.30 ABD, mart ayı konut başlangıçları

15.30 ABD, mart ayı dayanıklı mal siparişleri

15.30 ABD, mart ayı inşaat izinleri

21.00 ABD, nisan ayı Fed'in faiz kararı

21.30 ABD, Fed Başkanı Powell'ın basın toplantısı

Japonya'da piyasalar kapalı

Enerji piyasaları tarafında ise Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılacağını açıklaması küresel arz dengelerine ilişkin belirsizlikleri artırdı. Söz konusu gelişmenin ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket hızlanırken, Brent petrolün varil fiyatı 110 doların üzerine çıktı. ABD ile İran arasında müzakerelerin çıkmaza girmesi ve Hürmüz Boğazı'na yönelik risklerin sürmesi de enerji fiyatlarındaki yükselişi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

ABD pay piyasaları ise güne karışık bir seyirle başladı. Yapay zekaya ilişkin artan endişeler teknoloji hisselerinde satış baskısını artırırken, OpenAI'ye yönelik beklentilerin zayıfladığına dair haberler veri merkezi yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini gündeme taşıdı. Bu gelişmelerin etkisiyle Nvidia, AMD, Broadcom ve Arm Holdings gibi çip şirketlerinin hisselerinde sert düşüşler görülürken, Nasdaq endeksi üzerinde baskı oluştu. Dow Jones endeksi sınırlı yükseliş kaydederken, S&P 500 endeksi negatif bölgede açılış yaptı.

Öte yandan ABD'de bilanço sezonu da fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor. UPS ve Spotify'ın beklentilerin altında kalan finansal sonuçları hisselerde düşüşe neden olurken, Coca-Cola'nın güçlü görünümü hisse performansına olumlu yansıdı.

Yurt içinde ise gözler veri gündemine çevrildi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıklayacağı iş gücü verileri ve ekonomik güven endeksi yatırımcıların takibinde bulunuyor. Küresel piyasalardaki dalgalı seyir ve enerji fiyatlarındaki yükselişin, yurt içi varlık fiyatları üzerinde de etkili olmaya devam etmesi bekleniyor.

Analistler, mevcut görünümde Fed'in para politikası duruşu, jeopolitik gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki hareketin küresel piyasalarda yön tayini açısından belirleyici olmaya devam edeceğini ifade ediyor.

Bu ülkeleri önce ekonomik yapıları açısından sınıflandıralım:

Çin, bu ülkeler arasında ekonomide uzmanlaşmayı en fazla çeşitlendirmiş olanıdır. Çin dışındakilerin dünya ticaretinde ağırlığı düşük görünüyor. Tayland ve Endonezya dışındakiler ağırlıklı olarak yüksek teknolojiye dayalı ürün ihracatı yapıyor. Vietnam'ın, ihracatının yarısının yüksek teknolojili ürünlere dayanması gelecek için bu ülkeyi öne çıkarıyor.

Tabloya bakıldığında ilk dikkat çeken unsur, bölgedeki ekonomik heterojen yapıdır. Aynı coğrafyada yer almalarına rağmen ülkeler arasında hem gelir düzeyi hem de büyüme dinamikleri açısından belirgin farklar bulunmaktadır.

Çin, yaklaşık 18,7 trilyon dolarlık ekonomisiyle sistemin merkezinde yer almaya devam etmektedir. Yüzde 5 dolayındaki büyüme oranı, önceki dönemlere göre daha düşük olsa da ölçek etkisi nedeniyle küresel ekonomide belirleyici olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte yüksek kamu borcu ve artan bütçe açığı, büyümenin maliyetini artıran unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Cari fazla ise ülkenin dış ticaret gücünü koruduğunu göstermektedir.

Güney Kore, daha küçük ölçekli ancak yüksek gelirli bir ekonomi olarak farklı bir konumda bulunmaktadır. Kişi başı gelirin 36 bin doların üzerinde olması, ülkeyi gelişmiş ekonomi sınıfına yerleştirmektedir. Düşük büyüme oranı, olgunlaşmış ekonomi yapısıyla uyumludur. Buna karşın yüksek cari fazla ve düşük işsizlik oranı, sanayi ve teknoloji temelli üretim yapısının istikrarını göstermektedir.

Vietnam, bölgedeki en yüksek büyüme oranına sahip ekonomidir. Yüzde 7,8'lik büyüme, üretim zincirlerindeki kaymanın bu ülkeye yöneldiğini göstermektedir. Ancak kişi başı gelir hâlâ düşük düzeydedir. Bu durum, büyümenin erken kalkınma evresinde gerçekleştiğine işaret etmektedir. Düşük borç düzeyi ve yüksek cari fazla, dış şoklara karşı görece dayanıklı bir yapı oluşturmuştur.

Malezya, orta gelir düzeyinde yer alan ve geçiş ekonomisi özellikleri gösteren bir ülkedir. Büyüme istikrarlı olmakla birlikte kamu borcunun yüzde 70 düzeyini aşması mali alanı sınırlamaktadır. Cari fazla düşük düzeydedir ancak pozitiftir. Bu durum dış denge açısından kırılganlığın sınırlı olduğunu göstermektedir.

Tayland ekonomisi, düşük büyüme ve çok düşük enflasyon ile dikkat çekmektedir. Hatta negatif enflasyon, iç talep zayıflığına işaret etmektedir. Kamu borcu orta düzeydedir. Buna karşılık turizm ve sanayiye dayalı yapı, ekonomiyi dış şoklara açık hale getirmektedir. Büyüme dinamiği zayıf kalmaktadır.

Endonezya, büyük nüfusuna karşın hâlâ gelişmekte olan bir ekonomi görünümündedir. Yüzde 5,4'lük büyüme oranı istikrarlı kabul edilebilir. Ancak cari dengenin sıfıra yakın olması, dış tasarruf üretme kapasitesinin sınırlı olduğunu gösteriyor. Düşük borç düzeyi ise mali alanın görece geniş olduğunu ortaya koyuyor.

Topluca bir değerlendirme yaparsak üç farklı ekonomik küme ortaya çıkıyor. Çin ve Güney Kore, sistemik ve yapısal olarak küresel ekonomiyi etkileyen büyük ve olgun ekonomilerdir. Vietnam ve Endonezya, yüksek büyüme potansiyeline sahip ancak kişi başı gelir açısından düşük düzeyde kalan yükselen ekonomilerdir. Malezya ve Tayland ise bu iki grup arasında sıkışmış, yapısal dönüşüm sürecinde olan ekonomiler olarak değerlendirilebilir.

Bu yapısal farklılıklar, dış şoklara karşı duyarlılığı da belirlemektedir. Bu çerçeveye enerji fiyatları ve jeopolitik riskler, özellikle İran çatışması eklendiğinde tablo daha karmaşık hale geliyor.

Enerji ithalatçısı olan Çin, Güney Kore, Vietnam ve Tayland için bu durum maliyet artışı anlamına geliyor ve özellikle sanayi üretimi ve ihracat rekabet gücü üzerinde baskı oluşturuyor. Vietnam gibi düşük maliyet avantajına dayalı ekonomiler bu durumdan daha hızlı etkilenebilir. Buna karşılık Endonezya ve kısmen Malezya, enerji ve emtia ihracatçısı olmaları nedeniyle fiyat artışlarından görece olumlu etkilenebilir. Bu etkinin kalıcı olup olmayacağı küresel talep koşullarıyla biçimlenecek.

Jeopolitik risklerin bir diğer etkisi finansal piyasalarda ortaya çıkıyor. Risk algısındaki artış, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarını zayıflatıyor ve bu, döviz kurları ve finansal istikrar üzerinde baskı yaratıyor.

Uzak Doğu ekonomilerinin performansı yalnızca iç dinamiklerle açıklanabilecek bir yapıda değildir. Enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmeler, bu ülkelerin büyüme ve istikrar dengelerini doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle bölge ekonomilerini değerlendirirken makro verilerin yanı sıra küresel sistemdeki kırılganlıkları da dikkate almak gerekiyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Hani ciddiye alınacak görüşler olsa, örneğin bir yıl önceye gidip acaba bugünler için ne tahmin edilmiş diye bakıp bu tahminlerin ne kadar havada kaldığını ortaya koymak mümkün ama dediğim gibi bu görüşlerin ciddiye alınır bir tarafı yok ki!

Tek yönlü bir bakışla dövizin artmasından herhalde şöyle bir sonuç bekleniyor: Dolar şimdiki gibi 45 lira değil de örneğin 55 lira, 65 lira ya da 75 lira olduğunda ihracat tırmanıp gidecek. İhracatçı 1 dolara sattığı malın bedeli olarak 45 lira değil de 75 lira kazanacak.

Ne güzel, ne kadar iyimser bir düşünce!

Bir kere Türkiye'de dövizin pahalandığını duyan yabancı alış fiyatını 1 dolarda tutar mı, yoksa 'Şu satış fiyatını biraz düşür' der mi, bu pek hesaba katılmıyor.

Onu da geçtik, kur artınca ithalat pahalanmayacak mı, Türk sanayisi hiç ithal girdi kullanmıyor mu? Üretim maliyeti ne olacak?

Genel olarak maliyetler, fiyatlar nereye tırmanacak? Kur artmadığı halde savaş yüzünden petrol fiyatlarının yükselmesinin içeride dengeleri nasıl bozduğu ortada, şu dönemde bir de kur yükselse ne olacaktı?

Ya özel sektörün döviz açığı

Bir yandan dövizin mutlaka artması gerektiği, hatta bundan kaçış olmadığı söylenecek; bir yandan da özel sektörün net döviz pozisyonu açığının yıllar sonra yeniden 200 milyar doları aşmasından kaygı duyulması gerektiği dile getirilecek:

Ne denir ki; şahane bir yaklaşım, şahane bir değerlendirme!

Finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerine ilişkin son veri bu yılın şubat ayına ilişkin ve net döviz pozisyon açığı 200,3 milyar dolar.

Söz konusu ay itibarıyla toplam varlık 184,7 milyar, buna karşılık yükümlülük 385 milyar ve net tutar 200,3 milyar dolar.

Net döviz pozisyonundaki 200,3 milyar dolarlık açık şimdiye kadarki en yüksek tutara işaret etmiyor. Pozisyon açığı 2017 sonu ile 2018'in ilk yarısında daha yüksek seyretmişti. Rekor 206,8 milyar dolarla 2018'in mart ayına ait.

Döviz pozisyonu açığı 2023'ün ikinci yarısında 60 milyar dolarlara kadar düştükten sonra yükselme eğilimine girdi ve şubatta 200 milyar yeniden aşıldı.

Dolar 1 lira artsa:

Tutarları aktardım; finansal kesim dışındaki firmaların döviz yükümlülükleri döviz varlıklarından 200 milyar dolar daha fazla.

Şimdi çok basit bir soru soralım:

'Dolar 1 lira, yalnızca 1 lira arttığında bu firmaların yükü ne kadar büyüyor?'

Yanıt da çok basit değil mi, 'yalnızca' 200 milyar lira.

Ama 'Kur artmalı' diyenleri öyle 1 liralık artış kesmez!

Kur en az 10 lira, 20 lira, hatta belki 30 lira artmalı.

Peki, örneğin 10 liralık bir artışın yükünü hiç düşündünüz mü; tam 2 trilyon lira.

Ya 30 liralık bir dolar kuru artışının yükü; tam 6 trilyon lira.

Hani bir söz var ya 'Ya sayı saymayı bilmiyorsun' diye başlayan:

Kısa vadelide fazla var

Finansal kesim dışındaki firmaların toplam net döviz pozisyonu eksi 200 milyar dolar ama kısa vadeli net pozisyonda 4,6 milyar dolar fazla var.

Kısa vadeli döviz varlığı 148,1 milyar, döviz yükümlülüğü ise 143,5 milyar dolar düzeyinde. Kısa vadeli net döviz pozisyonu fazla olmaya fazla ama tutar çok hızlı bir azalış gösterdi.

Kısa vadeli net pozisyon fazlası 2022'nin son aylarında 70 milyar doların üstünde bulunuyordu.

Varlık ve yükümlülüklerin vadesi

Yazıdaki iki grafiğin yan yana olmasının bir nedeni var. Varlık ve yükümlülüklerin vadesi daha rahat görülebilsin istedim.

Finansal kesim dışındaki firmaların toplam döviz varlıklarının önemli bir bölümü kısa vadeli. Örneğin bu yılın şubat ayındaki yaklaşık 185 milyar dolarlık varlığın yüzde 80 oranındaki 148 milyar doları kısa vadeli, yani vade bir yıldan kısa.

Oysa aynı tarihteki 385 milyar dolarlık yükümlülüğün yüzde 37 oranındaki yaklaşık 143 milyar dolarlık kısmı kısa vadeli.

Bu oranlar hiç kuşku yok ki çok olumlu bir dengeye işaret ediyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

S&P 500 endeksi yüzde 0,49 azalarak 7.138,80 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,90 kayıpla 24.663,80 puana indi.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler, yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla pay piyasalarında negatif bir seyir izlendi.

The Wall Street Journal'daki haberde, OpenAI'nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerini tutturamadığı belirtilirken şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek harcamalarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin kaygılar öne çıktı.

Bu durum, teknoloji hisselerini baskılarken özellikle çip şirketlerinin hisselerindeki düşüşler öne çıktı. Nvidia'nın hisseleri yüzde 1,6, Broadcom'un hisseleri yüzde 4,4, AMD'nin hisseleri yüzde 3,4 ve Arm Holdings'in hisseleri yaklaşık yüzde 8 değer kaybetti.

Analistler, ABD'li teknoloji devlerinden Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft'un yarın açıklanması beklenen bilançolarının yatırımcılar tarafından yakından takip edileceğini belirtti.

Jeopolitik tarafta ise ABD ile İran arasında müzakerelerin çıkmaza girmesi, petrol fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalabileceğine dair endişeleri artırdı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, TSİ 23.00 itibarıyla yüzde 2,7 artışla 111,1 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 3,7 artarak 99,9 dolardan alıcı buldu.

CNN'in haberinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine 'sıcak bakmadığı' iddia edildi.

Ayrıca Axios haber platformundaki bir haberde, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın sona erme ihtimalinin yakın zamanda görünmediği aktarıldı.

Öte yandan bilanço sezonu yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken lojistik şirketi UPS'in karının ilk çeyrekte düşmesi sonrası hisseleri yaklaşık yüzde 4 geriledi.

Dijital müzik platformu Spotify'ın da ikinci çeyreğe ilişkin kar tahmininin beklentilerin altında kalmasıyla hisseleri yüzde 12,4 değer kaybetti.

Coca-Cola'nın hisseleri ise yıllık kar tahminini yükseltmesinin ardından yüzde 3,9 değer kazandı.

General Motors'un hisseleri de şirketin ilk çeyrekteki karının beklentilerin üzerinde gelmesi ve yıl sonu kar tahminini yükseltmesi sonrası yüzde 1,3 yükseldi.

Yatırımcıların dikkati yarın Fed'in Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısından çıkacak kararlara çevrilirken bankanın politika faizini sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Resmi görev süresi 15 Mayıs'ta dolacak Jerome Powell'ın başkanlık edeceği son FOMC toplantısı olması beklenen toplantının ardından yapacağı açıklamalar yakından izlenecek.