Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan verilere göre, uluslararası gıda emtia fiyatlarının aylık değişimini izleyen küresel gıda fiyat endeksi mayıs ayında genel olarak istikrarlı bir seyir izledi. Tahıl ve şeker fiyatlarındaki artışlar, bitkisel yağlar ve süt ürünlerindeki düşüşlerle dengelendi.

FAO Gıda Fiyat Endeksi, mayıs ayında bir önceki aya göre %0.2 oranında sınırlı bir düşüş göstererek 130.8 puan seviyesinde gerçekleşti. Bu sonuçla endeks, geçen yılın aynı dönemine göre %2.9 daha yüksek bir seviyede bulunurken, Mart 2022'de ulaştığı tarihi zirvesinin %18.4 oranında altında kaldı.

Tahıl fiyatlarında yükseliş eğilimi mayıs ayında da devam etti. Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda %2.6 artışla 114.3 puana ulaştı. Kışlık buğday koşullarının son on yılların en düşük seviyelerinde seyrettiği ABD başta olmak üzere, büyük ihracatçı ülkelerdeki düşük rekolte beklentileri ve küresel ölçekte artan yakıt ile gübre maliyetleri, uluslararası buğday fiyatlarının üst üste dördüncü ayda da yükselmesini tetikledi. Brezilya ve ABD'deki arz daralması ile güçlü ithalat talebi mısır fiyatlarını desteklerken, pirinç fiyatları da hava koşullarına yönelik endişeler ve ham petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle %2.7 yükseldi.

Şeker fiyat endeksi ise mayıs ayında %7.5 oranında güçlü bir artış kaydederek 95.1 puana ulaştı ve Ekim 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Brezilya'da şeker kamışı üretiminin daha büyük bir kısmının etanol üretimine yönlendirileceğine dair beklentiler ve El Niño hava olayının Hindistan ile Tayland'daki üretim üzerindeki olumsuz etkilerine dair endişeler fiyatlardaki yükselişte belirleyici oldu.

Buna karşılık, bitkisel yağ fiyatlarında yılın ilk düşüşü kaydedildi. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, mayıs ayında %4.6 azalarak 185.0 puana geriledi. Bu düşüşte, küresel ithalat talebinin zayıflayacağı beklentisiyle gerileyen palm yağı ve Güney Amerika'daki mevsimsel arz artışının baskıladığı soya yağı fiyatları etkili oldu.

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi mayıs ayında %0.5 oranında hafif bir düşüşle 119.2 puan oldu. Batı Avrupa ve Okyanusya'da artan süt yağı mevcudiyeti tereyağı fiyatlarını aşağı çekerken, yağsız süt tozu fiyatları Yakın Doğu ve Kuzey Afrika'dan gelen güçlü taleple yükselişini sürdürdü. Et fiyat endeksi ise sığır ve koyun eti fiyatlarındaki artışın domuz eti fiyatlarındaki düşüşle dengelenmesi sonucu 130.5 puan ile neredeyse değişim göstermedi.

JP Morgan, overweight önerilerini neredeyse tamamen en yüksek kalitedeki ihraççıların kısa vadeli tahvilleri ile sınırlı tuttuğunu belirtti.

Türkiye'nin CEMBI performansı 2018'den bu yana ilk kez piyasanın gerisinde kalıyor. Rapora göre, bunun ardında birden fazla olumsuz etken yatıyor: İran savaşı riski, yerel siyasi gelişmeler, enerji şoku ve buna bağlı enflasyon baskısı ile bozulan cari hesap dengesi bunların başında geliyor.

Sektörel zorluklar da tabloya ekleniyor: Düşük spot elektrik fiyatları yenilenebilir enerji şirketlerini, aşırı yağışlar çimento sektörünü, İran savaşı ve yükselen petrol fiyatları ise havacılık sektörünü olumsuz etkiliyor.

Zorlu Enerji ve Vestel gibi şirketlerde yaşanan şirkete özgü sorunlar da bu görünümü daha da ağırlaştırıyor.

JP Morgan analistleri, seçimlerin yıl sonundan önce yapılabileceği ihtimalini dışlamıyor. Böyle bir senaryoda seçim öncesi teşvik paketleri ve ihtiyati dolarizasyon dalgası yaşanabilir.

Otoritelerin kur istikrarına bağlılığı koruması sayesinde Türk lirasının yılın büyük bölümünde dengeli seyretmesi beklense de bu tablo belirli riskler barındırıyor.

'Mayısta aylık yüzde 1,7, yıllık yüzde 32,6 gerçekleşti.

Olumlu seyreden hava koşullarının da desteğiyle gıda fiyatları aylık yüzde 0,5 azaldı.

Eğitimde kural bazlı fiyatlama ve kira enflasyonundaki düşüş ile yıllık hizmetler enflasyonu geçtiğimiz senenin aynı dönemine göre 10,1 puan iyileşerek yüzde 41,1 oldu.

Jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarındaki oynaklık enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturmaya devam etse de attığımız adımlarla bu etkileri sınırladık. Kalıcı fiyat istikrarı hedefimiz doğrultusunda politikalarımızı sürdüreceğiz.'

Enflasyon mayısta aylık yüzde 1,7, yıllık yüzde 32,6 gerçekleşti.

Olumlu seyreden hava koşullarının da desteğiyle gıda fiyatları aylık yüzde 0,5 azaldı.

Eğitimde kural bazlı fiyatlama ve kira enflasyonundaki düşüş ile yıllık hizmetler enflasyonu geçtiğimiz senenin aynı dönemine: pic.twitter.com/k821VbfyXw

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) June 5, 2026

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, TÜFE'de mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,71, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 16,61, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32,61 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 32,24 artış görüldü.

Ana harcama grupları itibarıyla mayısta bir önceki aya göre düşüş gösteren gruplar 0,48 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 0,02 ile alkollü içecekler ve tütün oldu. Söz konusu dönemde, en yüksek artışın yaşandığı ana grup ise yüzde 11,29 ile giyim ve ayakkabı olarak hesaplandı.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,48 azalış görülürken ulaştırmada yüzde 2,03, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda da yüzde 2,28 artış gerçekleşti.

İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde eksi 0,12, ulaştırmada 0,35 ve konutta 0,27 yüzde puan oldu.

Yıllık değişimler

Mayısta, geçen yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup, yüzde 14,08 ile giyim ve ayakkabı olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 50,06 ile eğitim olarak tespit edildi.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 34,86, ulaştırmada yüzde 34,29, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 45,59 artış görüldü.

İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,60, ulaştırmada 5,63, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,07 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan 28'inde düşüş gerçekleşirken 9 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı, 137 alt sınıfın endeksinde ise artış kaydedildi.

Sektörlere ve alt gruplara göre aylık ve yıllık değişimler şöyle:

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, mayısta bir önceki aya göre yüzde 2,87, geçen yılın aralık ayına kıyasla yüzde 14,93, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,30 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 31,74 artış şeklinde oldu.

Özel kapsamlı tüketici fiyatları endeksi göstergelerine bakıldığında, mayısta aylık bazda en az yükseliş yüzde 1,63 ile 'Mevsimlik ürünler hariç TÜFE' göstergesinde oldu.

Yıllık bazda en yüksek artış ise yüzde 33,76 ile 'Mevsimlik ürünler hariç TÜFE' göstergesinde kaydedildi.

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri şöyle:

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, mayısta yüzde 15,65 olan 'hava yolu ile yurt içi yolcu taşımacılığı'ndaki fiyat artışını, yüzde 14,88 ile 'erkek ve erkek çocuk giysileri' ve yüzde 14,29 ile 'hava yolu ile yurt dışı yolcu taşımacılığı' kategorileri izledi.

Mayısta fiyatı en çok artış gösteren diğer ürünler arasında yüzde 13,97 ile 'diğer sebzeler, taze veya soğutulmuş (soğan, sarımsak, havuç, mantar, zeytin gibi)' yüzde 13,05 ile 'kadın ve kız çocuk giysileri', yüzde 9,53 ile yağlar, yüzde 8,66 ile 'tuz, çeşniler ve soslar' yer aldı.

En çok meyvesi yenen sebzeler ucuzladı

Geçen ay en fazla fiyat düşüşü, yüzde 22,21 ile 'meyvesi yenen sebzeler, taze soğutulmuş (domates, biber, salatalık, kabak gibi)' kategorisinde gerçekleşti. Bunu, yüzde 19,97 ile 'yeşil baklagil sebzeleri, taze veya soğutulmuş', yüzde 15,54 ile 'yeşil yapraklı veya saplı sebzeler, taze veya soğutulmuş', yüzde 7,7 ile motorin, yüzde 3,78 ile 'diğer küçük ev aletleri', yüzde 3,14 ile 'çikolata, kakao, kakao bazlı gıda ürünleri', yüzde 2,96 ile 'kahvaltılık tahıl ürünleri' takip etti.

TÜİK'in tüketici fiyatları endeksine göre, mayısta aylık bazda fiyatları en fazla artan ürünler ile bunların bir önceki aya göre değişim oranları şöyle:

Mayısta fiyatı en fazla düşen seçilmiş maddeler ile bir önceki aya göre değişim oranları ise şöyle:

Açıklanan verilere göre, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarına yansıyacak beş aylık enflasyon farkı yüzde 16,61 olarak hesaplandı. Böylece emeklilerin Temmuz ayında alacağı zam oranı, Haziran ayı enflasyon verisiyle birlikte daha da netleşecek.

SSK ve Bağ-Kur Emeklilerinde Zam Oranı Yüzde 16,61'e Ulaştı

İşçi ve Bağ-Kur emeklileri, yılda iki kez gerçekleşen altı aylık enflasyon oranı kadar zam alıyor. Ocak-Mayıs dönemini kapsayan beş aylık enflasyon verilerine göre emeklilerin şimdiden hak ettiği zam oranı yüzde 16,61 oldu.

Temmuz ayında uygulanacak kesin zam oranı ise Haziran ayı enflasyonunun açıklanmasının ardından belli olacak.

Memur ve Memur Emeklilerinde Farklı Hesaplama

Memur ve memur emeklilerinin maaş artışları ise toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkının birleşiminden oluşuyor. 2026 yılının ikinci yarısı için toplu sözleşmeden kaynaklı yüzde 7 zam hakkı bulunan memur ve memur emeklileri, enflasyonun toplu sözleşme sınırını aşan kısmı kadar da enflasyon farkı alıyor.

Beş aylık veriler dikkate alındığında memur ve memur emeklilerinin alacağı toplam zam oranı yüzde 12,40 olarak hesaplandı.

Gözler Haziran Enflasyonunda

Temmuz ayında uygulanacak kesin maaş artışları için şimdi gözler Haziran ayı enflasyon verisine çevrildi. Haziran enflasyonunun açıklanmasının ardından SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile memur ve memur emeklilerinin maaşlarına yapılacak nihai zam oranları kesinlik kazanacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Stratejik Araştırmalar ve Verimlilik Genel Müdürlüğü 2026 yılı 1.çeyrek verimlilik istatistiklerini açıkladı.
Konuya ilişkin olarak yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

Çalışan kişi başına üretim %0,8 arttı

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam sanayi çalışan kişi başına üretim endeksi, bir önceki döneme göre %0,8 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış toplam sanayi çalışan kişi başına üretim endeksi, önceki yılın aynı dönemine göre %3 arttı.

Çalışılan saat başına üretim %2,2 arttı

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam sanayi çalışılan saat başına üretim endeksi, önceki döneme göre %2,2 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış toplam sanayi çalışılan saat başına üretim endeksi, önceki yılın aynı dönemine göre %5,1 arttı.

En fazla artış Sermaye Malları sektöründe gerçekleşti

Takvim etkilerinden arındırılmış ana sanayi grupları (MIGs) verileri incelendiğinde, çalışan kişi başına üretim endeksinde önceki yılın aynı çeyreğine göre en fazla artışın %6,6 ile Sermaye Malları sektöründe gerçekleştiği görülmüştür.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış çalışan kişi başına üretim endeksinde önceki çeyreğe göre en fazla artış %5,5 ile Enerji sektöründe gerçekleşmiştir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Mayıs ayı yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) verilerini açıkladı.

TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %28,93 arttı, aylık %2,75 arttı

Yİ-ÜFE (2003=100) 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %2,75 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %14,04 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %28,93 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %26,96 artış gösterdi.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık %30,72 arttı

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %42,74 artış, imalatta %30,72 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %6,88 artış ve su temininde %35,00 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında %27,76 artış, dayanıklı tüketim mallarında %31,39 artış, dayanıksız tüketim mallarında %31,05 artış, enerjide %31,45 artış ve sermaye mallarında %23,73 artış olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde aylık %1,99 arttı

Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %2,85 artış, imalatta %1,99 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %12,04 artış ve su temininde %3,37 artış olarak gerçekleşti.

Dün yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,0270'ten tamamladı.

Dolar/TL saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 46,0850'den işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,3 artışla 53,5580'den ve sterlin/TL yüzde 0,2 yükselişle 61,9660'tan satılıyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 99,3 seviyesinde bulunuyor.

Orta Doğu'da tamamen yatışmayan jeopolitik tansiyon ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmeler varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis'te düzenlediği bir etkinliğin ardından dış politika ve İran gündemine ilişkin yaptığı değerlendirmede anlaşma yapmak için İran lideri Mücteba Hamaney ile görüşebileceğini belirterek, 'Onunla tanışmaktan onur duyarım. Bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim.' dedi.

Orta Doğu'daki risklerin ekonomi üzerindeki etkilerine yönelik değerlendirmeler sürerken, gözler ABD'de bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Para politikası cephesinde de ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid merkez bankasının önündeki seçeneğin sabırlı olup faiz oranlarını sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu kontrol altına almak amacıyla faizleri artırmak arasında olduğunu ifade etti.

Öte yandan yurt içinde enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor. Ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,40 oldu.

Analistler, bugün yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirtti.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,67 değer kaybederek 13.872,25 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 17,12 puan ve yüzde 0,12 artışla 13.889,37 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,45, holding endeksi yüzde 0,04 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 0,63 ile madencilik, en çok gerileyen yüzde 1,12 ile elektrik oldu.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve teknoloji rallisinin duraksamasıyla yön arayışı öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Jeopolitik riskler ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmeler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici oluyor. Yatırımcıların piyasaları rekor seviyelere taşıyan yapay zeka hisselerine olan ilgisinin düşmesi piyasalarda teknoloji sektöründen kaynaklı iyimserliğin azalmasına neden oldu.

ABD'li çip üreticisi Broadcom'un gelir tahminin ve çip satışlarına ilişkin sunduğu görünümün beklentilerin altında kalması da teknoloji hisselerindeki sert yükselişleri durdurdu.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.200 puanın direnç, 13.800 ve 13.700 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor.

Dün ons altındaki yükselişe paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 1 artışla 6 bin 621 liradan tamamladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,5 altında 6 bin 592 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 870 liradan, cumhuriyet altını 43 bin 300 liradan satılıyor.

Altının onsu yüzde 0,6 değer kaybıyla 4 bin 449 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin devam eden belirsizlikle petrol fiyatlarında görülen yükselişler altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da altın fiyatlarını olumsuz etkilerken, ABD'de bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Analistler, ABD'de bu hafta JOLTS açık iş sayısı ve ADP özel sektör istihdamı verilerinin beklentilerin üzerinde geldiğini, tarım dışı istihdam verisinin de beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda Fed'in faiz artırımına gidebileceğine yönelik tahminlerin güç kazanabileceğini belirtti.

Uluslararası piyasalardaki fiyat dalgalanmalarından dolayı Çin ve Hindistan'da da altın talebi azaldı.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirtti.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor.

TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık %32,61 arttı, aylık %1,71 arttı

TÜFE'deki (2025=100) değişim 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %1,71 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %16,61 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %32,61 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %32,24 artış olarak gerçekleşti.

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık %34,86 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde %34,86 artış, ulaştırmada %34,29 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda %45,59 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,60, ulaştırmada 5,63 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,07 yüzde puan oldu.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) yıllık %31,30 arttı, aylık %2,87 arttı

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %2,87 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %14,93 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %31,30 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %31,74 artış olarak gerçekleşti.

Dün 97,44 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 95,03 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.36 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,2 artarak 95,20 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 92,89 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki yükselişte, Hizbullah'ın İsrail ile ateşkesi reddetmesi ve ABD-İran geriliminin yeniden tırmanmasıyla Orta Doğu'da barış umutlarının zayıflaması etkili oldu.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail ve Lübnan'ın Hizbullah'ın saldırılarını tamamen durdurması ve tüm unsurlarını Litani Nehri'nin güneyinden çekmesi şartıyla geniş kapsamlı bir ateşkes konusunda mutabakata vardığını duyurmuştu. Ancak İsrail ordusunun duyurulan kapsamlı ateşkese rağmen Lübnan'ın çeşitli bölgelerinde düzenlediği hava saldırıları devam etti.

Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım da Lübnan ile İsrail arasında ABD arabuluculuğunda yürütülen doğrudan müzakereleri 'utanç verici' olarak nitelendirdi. Kasım, İsrail Lübnan topraklarından çekilene kadar savaşmaya devam edeceklerini söyleyerek ateşkesi reddetti.

Bölgede askeri gerilimin yeniden tırmanması ve somut diplomatik ilerleme işaretlerinin görülmemesi, ABD ile İran arasında olası bir barış anlaşmasına ilişkin beklentileri zayıflatarak fiyatları destekledi.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, anlaşma yapmak için İran lideri Mücteba Hamaney ile görüşebileceğini belirterek, 'Onunla tanışmaktan onur duyarım, bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim.' dedi.

İran ile anlaşma yapmaya yakın olduklarını kaydeden Trump, anlaşma sağlanması halinde İran'ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul edeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın hemen açılacağını ifade etti.

Analistler, dünyada tüketilen petrolün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının savaş öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ettiğine dikkati çekiyor. Bu durumun küresel arz endişelerini canlı tuttuğunu belirten uzmanlar, Orta Doğu'da gerilimin azalacağına dair net işaretlerin henüz görülmemesinin petrol fiyatlarını desteklemeyi sürdürdüğünü kaydediyor.

Brent petrolde teknik olarak 95,63 doların direnç, 95,15 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat güne yatay seyirle 15.940,00 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,91 düşüşle 15.939,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kayıplarının bir kısmını telafi ederek 15.965,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,01 üzerinde 15.940,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve teknoloji rallisinin duraksamasıyla yön arayışı öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Yurt içinde ise enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor. Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,40 oldu.

Analistler, bugün yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.000 ve 16.100 puanın direnç, 15.800 ve 15.700 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve teknoloji rallisinin duraksamasıyla yön arayışı öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Jeopolitik riskler ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmeler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici oluyor. Yatırımcıların piyasaları rekor seviyelere taşıyan yapay zeka hisselerine olan ilgisinin düşmesi piyasalarda teknoloji sektöründen kaynaklı iyimserliğin azalmasına neden oldu.

ABD'li çip üreticisi Broadcom'un gelir tahminin ve çip satışlarına ilişkin sunduğu görünümün beklentilerin altında kalması da teknoloji hisselerindeki sert yükselişleri durdurdu.

Jeopolitik gerilimlerin tırmanmasına karşın Orta Doğu'da ABD ile İran arasında anlaşmanın sağlanacağına yönelik beklentilerin devam etmesi ise piyasalardaki teknoloji kaynaklı satış baskısını dengeledi.

ABD Temsilciler Meclisinde, Washington yönetiminin İran'a yönelik saldırılarının sona ermesini öngören 'savaş yetkileri' tasarısının kabul edilmesi küresel piyasalarda risk algısının biraz azalmasına destek verdi.

ABD Başkanı Donald Trump da Oval Ofis'te düzenlediği bir etkinliğin ardından dış politika ve İran gündemine ilişkin yaptığı değerlendirmede anlaşma yapmak için İran lideri Mücteba Hamaney ile görüşebileceğini belirterek, 'Onunla tanışmaktan onur duyarım. Bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim.' dedi.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 30 Mayıs ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 13 bin kişi artarak 225 bine yükseldi ve piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Jeopolitik riskler ana gündem olmaya devam ederken, piyasalarda bu hafta ABD'deki iş gücü piyasası verileri öne çıkıyor.

Analistler, ABD'de bu hafta JOLTS açık iş sayısı ve ADP özel sektör istihdamı verilerinin beklentilerin üzerinde geldiğini, tarım dışı istihdam verisinin de beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gidebileceğine yönelik tahminlerin güç kazanabileceğini söyledi.

Para politikası cephesinde de Fed yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid merkez bankasının önündeki seçeneğin sabırlı olup faiz oranlarını sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu kontrol altına almak amacıyla faizleri artırmak arasında olduğunu ifade etti.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ise para politikasının şu anda iyi bir konumda olduğunu ancak ekonomideki belirsizliklerin faiz oranlarının gelecekteki seyrine ilişkin net bir görüş ortaya koymayı zorlaştırdığını aktardı.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,47'de, dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 99,4 seviyesinde seyrediyor.

Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin devam eden belirsizliklerle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,1 artışla 94,4 dolarda seyrederken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 445,3 dolardan işlem görüyor.

- Dow Jones endeksi rekor kırdı

New York borsasında dün karışık bir seyir izlendi. Teknoloji şirketlerinde düşüşler görülmesine karşın açıklanan makroekonomik verilerin ABD'de ekonominin dirençli kaldığını göstermesi ve ekonomik aktivitenin devam edeceğine yönelik beklentiler sanayi şirketlerinin hisselerine yönelimi artırdı.

Kurumsal tarafa bakıldığında Broadcom hisseleri yüzde 12,6 değer kaybetti.

Diğer çip üreticilerinin hisselerinde de düşüş görülürken Qualcomm'un hisseleri yaklaşık yüzde 3, AMD'nin hisseleri yüzde 3,6 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 7,7 geriledi.

Öte yandan, siber güvenlik çözümleri sunan ABD'li teknoloji şirketi CrowdStrike'ın hisseleri de gelir beklentilerinin zayıf bulunmasıyla yüzde 3,8 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 1,73, S&P 500 endeksi yüzde 0,41 artarken, Nasdaq endeksi yüzde 0,09 geriledi. Dow Jones endeksi, 51.657,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı.

- Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları, İsrail ve Lübnan'ın ateşkesin uygulanması konusunda mutabık kaldığına yönelik haberler sonrasında petrol fiyatlarındaki geri çekilmelerin pozitif etkileriyle alış ağırlıklı seyretti.

Avrupa borsalarındaki pozitif seyirde sağlık sektöründeki yükselişlerin de etkisi oldu. Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde ise perakende satışlar nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4 düşerken, yıllık bazda yüzde 1 yükseldi.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde perakende satışların aylık yüzde 0,3 azalacağı, yıllık yüzde 0,3 artacağı yönündeydi.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Basel III küresel bankacılık standartlarının bir parçası olan ve bankaların alım-satım faaliyetlerinden kaynaklanan risklerin daha doğru ölçülmesinin amaçlandığı Ticaret Hesabının Temel Gözden Geçirilmesi (FRTB) kurallarında geçici değişikliklerin kabul edildiğini açıkladı.

AB bankacılık sektörünün uluslararası rakipleriyle eşit şartlarda rekabet edebilmesini sağlamak amacıyla bankalar için yeni piyasa riski sermaye çerçevesinin uygulanmasına yönelik hedefli ve geçici değişiklikler getirildi.

Öte yandan İngiltere'deki siyasi belirsizlik ülke gündeminde yer almaya devam ederken, ülkede savaştan dolayı artan enerji maliyetleri ve yüksek faiz oranlarından kaynaklı olarak inşaat sektörüne ilişkin riskler de öne çıkıyor.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,60, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,15, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi de yüzde 0,27 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları Çin hariç negatif seyrediyor

Asya borsaları da teknoloji hisseleri kaynaklı satış baskısıyla Çin hariç negatif seyrediyor. Teknoloji hisseleri kaynaklı olumsuz etkilerle Güney Kore borsasında sert düşüşler görülürken dolar/Güney Kore wonu paritesi de 1.550 ile 2009'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Analistler, kırdığı rekorlarla öne çıkan Kospi endeksindeki sert düşüşlerin küresel hisse senedi piyasasına ilişkin risk algısının artmasına sebep olabileceğini söyledi.

Güney Kore piyasaları ayrıca Güney Kore Çalışma Bakanı Kim Young-hoon'un ülkenin en büyük teknoloji firmalarının yapay zeka karlarının daha büyük bir kısmını tedarikçiler, taşeronlar ve çalışanlarla paylaşması gerektiğini söylediğine dair haberlerden de olumsuz etkiledi.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu ayki toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da Japonya borsası üzerinde satış baskısı oluşturuyor.

Ülkede nisan ayına ilişkin hane halkı harcamalarının yüzde 1,6 yükselerek beklentilerin üzerinde artması BoJ'un faiz oranlarını artırmak için daha fazla hareket alanına sahip olduğunu gösterdi.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 değer kaybederken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde ise yüzde 0,4 değer kazandı.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,67 değer kaybederek 13.872,25 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,16 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü yüzde 0,1 artışla 46,0270'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,0740'tan işlem görüyor.

Bugün yurt içinde enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor.

Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,40 oldu.

Analistler, bugün yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, Mayıs ayı Tüketici Fiyat Endeksi TÜİK

10.00 Türkiye, Mayıs ayı Üretici Fiyat Endeksi TÜİK

11.00 Türkiye, Nisan Konaklama İstatistikleri KTB

14.00 Türkiye, Nisan Bankacılık Sektörü Bilanço Bilgileri BDDK

12.00 Avro Bölgesi, 1. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla

15.30 ABD, Mayıs ayı tarım dışı istihdam

15.30 ABD, Mayıs ayı ortalama saatlik kazançlar

15.30 ABD, Mayıs ayı işsizlik oranı

17.30 Türkiye, Mayıs ayı hazine nakit dengesi

Baskın sırasında İsrail askerleri ile Filistinliler arasında çatışma yaşanırken, İsrail askerlerinin gerçek mermi ile ses ve göz yaşartıcı gaz bombaları kullandığı belirtildi.

Müdahale sırasında belde merkezindeki bir tarım arazisinde yangın çıktığı kaydedildi.

Filistin Sağlık Bakanlığı, Sivil İşler İdaresinin, 18 yaşındaki Heysem İzzeddin Ömer Humeyde'nin İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiğini bildirdiğini duyurdu.

Açıklamada, İsrail ordusunun Humeyde'nin cenazesini alıkoyduğu da aktarıldı.

İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler, neredeyse her gün Batı Şeria'nın farklı bölgelerine baskınlar düzenliyor.

Bu saldırılar sık sık ölüm, yaralanma ve gözaltılarla ayrıca mülklerin tahrip edilmesi, ekinlere ve hayvanlara zarar verilmesiyle sonuçlanıyor.

"Donbas bölgesinin tamamını kontrol etmek mi istiyorsunuz yoksa anlaşma sağlamaya hazır mısınız?" sorusunu yanıtlayan Putin, bu hususların birbiriyle çelişmediğini söyledi.

Putin, Rus ordusunun Ukrayna’da cephenin tüm yönlerinde ilerlediğini belirterek "Son zamanlarda yaklaşık 2 bin 440 kilometrekare alan üzerinde kontrol sağlandı. Rus güçleri, her gün ilerliyor. Rusya, Luhansk Halk Cumhuriyeti’nin tamamını, Donetsk Halk Cumhuriyeti’nin yüzde 85'ini, Zaporijya bölgesinin yüzde 80’ini kontrol altına aldı. Bu süreç devam ediyor." diye konuştu.

Ukrayna’nın çatışmalarda büyük kayıplar verdiğine işaret eden Putin, "Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin asker sayısı, son zamanlarda 100 bin azaldı. Aylık kayıpları 40 bin civarında. Bu yılın başında ordudan firar edenlerin sayısı yaklaşık 60 bine ulaştı. İnsanlar, orduya zorla alınıyor, motivasyonları yok. Kimse savaşmak istemiyor." ifadelerini kullandı.

Vladimir Putin, Ukrayna krizini barış yoluyla çözmeye hazır olduklarını dile getirerek "Ukrayna ile barış yoluyla, Anchorage'da (ABD Başkanı Donald) Trump’la uzlaşıya vardığımız esaslar temelinde anlaşmaya hazırız ve bu konuda istekliyiz. Rusya, Anchorage'de sağlanan uzlaşıları kabul ediyor. Ukrayna tarafı da bunları kabul etmeli. Böylece çatışmalar sonlandırılacak. Ukrayna’yı bu konuda ikna etmek lazım." dedi.

Ukrayna yönetiminin iktidarda kalmak için çatışmaları durdurmak istemediğini aktaran Putin, "Kiev, iç siyasetteki durumdan dolayı krizi çözmeye hazır değil. Eğer orada barış sağlanması durumunda, Kiev'deki iç siyasi mücadele, iktidar mücadelesi ve ekonomik durumu kökten kötüleştirecek." diye konuştu.

Müzakere etmek için çatışmaların durdurulmasına ihtiyaç olmadığını söyleyen Putin, "Çatışmaların yerine, Anchorage'da sağlanan uzlaşılar doğrultusunda savaşı tamamen durdurmak daha iyi." değerlendirmesinde bulundu.

Putin, Ukrayna yönetiminin meşruiyetiyle ilgili ise "Ukrayna ile barış anlaşmasını meşru yönetimle imzalamak istiyoruz. Eğer belgeleri imzalama noktasına gelirsek, bunları imzalayacak şahısları bulacağız. Yeter ki istesinler." ifadelerini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı, ülkesinin Ukrayna’daki askeri sanayi tesislerine yönelik sistematik olarak düzenlediği saldırılarda Oreşnik orta menzilli hipersonik balistik füzesini tam ölçekli olarak kullanmadıklarını kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna krizini samimi şekilde çözmeye çalıştığını belirten Putin, "Trump’ın teklifleri, barış anlaşmasının temelini oluşturabilir." görüşünü paylaştı.

Vladimir Putin, ABD yönetiminin şu an İran kriziyle meşgul olduğuna dikkati çekerek "Eğer Ukrayna’daki kriz bölgesel nitelikteyse, İran’la ilgili kriz küresel niteliktedir. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, küresel ekonomiyi etkiledi. Maalesef, Avrupa devletleri Ukrayna krizine küresel boyut kazandırmaya çalışıyor." şeklinde konuştu.

Avrupa ülkeleriyle diyaloğa açık olduklarını dile getiren Putin, ancak bunun için Avrupa’nın sömürgeci yaklaşımdan vazgeçmesi ve Rusya ile eşit şekilde konuşması gerektiğinin önemine değindi.

Rusya’nın Avrupa’ya saldırmak istediği yönündeki iddiaların ise "saçmalık" ve "provokasyon" olduğunu vurgulayan Putin, NATO ile savaşmanın anlamsız olduğunu söyledi.

Vladimir Putin, İran’la ilgili duruma ilişkin, "İran halkı, krizlerin çözümünde kendi çıkarlarının da dikkate alınması gerektiğini kanıtladı. İran halkı birlik içinde mücadele etti. Bu, sorunların nihai çözümünde mutlaka dikkate alınması gereken bir faktör." değerlendirmesinde bulundu.

ABD ve İran'ın krizin çözümüne yönelik girişimlerinin olumlu sonuçlara yol açacağı ve meselenin çözüleceği umudunu paylaşan Putin, Rusya’nın bu süreçte yardımcı olmak için elinden geleni yapmaya hazır olduğunu dile getirdi.

Filistin meselesinin İran ve Hürmüz Boğazı’ndaki durum nedeniyle unutulduğunu ileri süren Putin, "Bu trajedi devam ediyor." ifadesini kullandı.

ABD’nin Hindistan’a Rusya ile işbirliği konusunda baskı kurmaya çalıştığına işaret eden Putin, bunun uluslararası ve ikili ilişkileri zedelediğini belirtti.

Vladimir Putin, Hindistan ile ilişkileri geliştirmeye devam edeceklerini dile getirerek, "Hindistan’ı güvenilir ortak olarak görüyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Ermenistan'ın AB ile yakınlaşmasını değerlendiren Putin, bunun Ermenistan'ın Avrasya Ekonomik Birliğindeki üyeliğiyle çeliştiğini vurguladı.

İran'la bir anlaşma yapmaya yakın olduklarını kaydeden Trump, anlaşma sağlanması halinde İran'ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul edeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın hemen açılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların büyük kısmının zaten temizlendiğini anlatan Trump, anlaşma sağlanır sağlanmaz boğazın gemi trafiğine açılacağını vurguladı.

Trump, İran'la anlaşma noktasında ülkenin lideri Mücteba Hamaney ile görüşmeye açık olup olmadığı yönündeki bir soruya, "Onunla görüşmek istemiyorum, ama görüşürsem, onunla tanışmaktan onur duyarım; bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim. Eğer anlaşırsak, onunla görüşmem mümkün olabilir." şeklinde yanıt verdi.

Olası bir Trump-Hamaney görüşmesinin Beyaz Saray'da olup olmayacağı yönündeki soruyu ise Trump, bu konuları henüz görüşmediklerini ifade ederek yanıtladı.

ABD Başkanı, İran'ın askeri ve siyasi kapasitesini büyük ölçüde yok ettiklerini savunarak, "Bir şekilde kazanacağız, ya kağıt üzerinde (anlaşma yoluyla) kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız." dedi.

Bununla beraber İran'ı Venezuela ile kıyaslayan Trump, İran'ın çok daha zor bir başlık olduğunu ve askeri açıdan Venezuela'daki gibi olmadığını vurguladı.

"Burası (İran) Venezuela gibi değil; oraya girip biraz kalıp çıkarsın, burası ise farklı." diyen Trump, İran'da kapsamlı askeri operasyon yapabilmenin çok daha ağır bir askeri sevkiyatı gerektirdiğini ifade etti.

Trump, "İran, Amerikan askerlerini öldürürse bu ülkeye yeniden saldırır mısınız?" şeklindeki bir soruya ise, "Eğer (İran) askerlerimizi öldürseydi, sanırım hiç tereddüt etmeden saldırılara yeniden başlardım." diye yanıt verdi.

Öte yandan Trump, Lübnan konusunda hem Hizbullah tarafıyla hem de İsrail tarafıyla görüştüğünü ve barış anlaşmasına yönelik olumlu bir sürecin içinde olduklarını dile getirdi.

Trump, "Hizbullah bizi aradı ve artık durmaya ne dersiniz dediler. Bence orada bazı olumlu gelişmeler yaşanacak. Lübnan’da biraz barışın sağlanabilmesi gerçekten çok güzel olurdu." dedi.

Diğer yandan Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için ABD askerlerini İran topraklarına gönderme fikrini tartıştıklarını, ancak bu tür bir askeri operasyonun "çok riskli" olduğuna karar verip bundan vazgeçtiklerini anlattı.

Trump, bununla beraber, İran'daki nükleer kalıntıların çıkarılması konusunda İran'ın kendileri ile işbirliği yapacağını düşündüğünü belirtti.

Küba'daki yönetimin neredeyse "tamamen çöktüğünü" ve Küba halkına "iyilik" yapmak istediklerini savunan Trump, Kübalıların kendilerinden yardım istediklerini ifade etti.

ABD Başkanı, "Orası bir nevi çökmüş durumda. İran İslam Cumhuriyeti ile işimizi bitirir bitirmez burayla ilgileneceğiz. Her seferinde tek bir iş yapmayı severim. Dönüş yolunda (Küba'da) kısa bir mola vereceğiz." ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca, Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel'e ABD'nin getirdiği yeni yaptırımların işe yarayacağını savundu.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin Rusya Devlet Başkanı Putin'e yaptığı "ikili" görüşme çağrısına ilişkin görüşü sorulan Trump, bu durumu memnuniyetle karşıladığını belirtti.

"Bir araya gelmeyi konuşuyor olmalarına sevindim. Bence bunda bizim de büyük payımız var. Buluşurlarsa harika olur, bu işi halletmeleri lazım." diyen Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın artık sona ermesi gerektiğini ifade etti.

İki ülkenin de bir anlaşmaya varmak için bazı tavizler vermesi gerektiğini kaydeden Trump, bu tavizlerin neler olabileceği ile ilgili sorulara yanıt vermemeyi tercih ettiğini söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Putin'e sosyal medya hesabından yayımladığı açık mektupta, iki liderin bir araya gelmesi ve savaşı aralarında sona erdirmeleri gerektiğini belirtmişti.

Savaşın bitirilmesi gerektiğini vurgulayan Zelenskiy, "Bunu dürüstçe, onurlu bir şekilde yapmalıyız ve yeni bir savaşın çıkmayacağını garanti etmeliyiz. ABD'nin tüm dikkatini İran meselesine ayırdığını görüyoruz ve dikkatlerinin Avrupa'daki savaşa yönelmesini beklemek yanlış." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında kömür üretimine yönelik açıklamalarda bulundu.

"Temiz ve güzel" kömürün gücüyle Amerikalılar için enerji fiyatları ve yaşam maliyetlerini düşürmek adına tarihi bir adım attıklarını dile getiren Trump, Çin dahil birçok başarılı ülkenin kömür kullandığını, "büyük çöküş" yaşayan bazı ülkelerin ise "pek bir işe yaramayan" rüzgar gibi alternatiflere yöneldiğini anlattı.

Trump, "Bugün duyurduğum 700 milyon dolarlık yatırımın bir sonucu olarak 14 kömür santralini ve 42 kömür madenini koruyacak, iki yeni kömür santrali ve devasa bir yeni ihracat terminali inşa edeceğiz. Bu adımlar 14 binden fazla istihdamı destekleyecek ve Amerikan halkına elektrik masraflarından 50 milyar dolar tasarruf sağlayacak." diye konuştu.

West Virginia, Kentucky, North Carolina, Indiana, Tennessee, Arizona, Arkansas, Oklahoma, North Dakota ve Wisconsin'deki 13 kömür santralini kurtarmak için "Savunma Üretim Yasası"nı devreye soktuklarını ifade eden Trump, bu adımın söz konusu tesislerin operasyonel ömürlerini on yıllarca uzatacağına dikkati çekti.

Trump, bunun elektrik şebekesinin güvenilirliğini sağlamlaştıracağını ve Amerikan halkı için elektrik fiyatlarını düşük tutacak yatırımlar yapılmasına olanak tanıyacağını vurguladı.

Bu yazdan itibaren West Gateway projesinin temelinin atılacağını ve 2028 yazına kadar yılda 12 milyon tondan fazla kömürün dünyanın dört bir yanındaki ülkelere gönderileceğini bildiren Trump, söz konusu projenin 10 yıldan fazla bir süredir geciktirildiğini öne sürdü.

Trump, "dolandırıcılık" olarak nitelendirdiği, yeşil enerji için ayrılan yaklaşık 200 milyon doları, Maryland'de bir kömür santralini yeniden başlatmak ve Alaska ile West Virginia'da iki yeni kömür santrali inşa edilmesi için tahsis edeceklerini söyledi.

Bu santrallerin yeni teknolojilerle "temiz şekilde" inşa edileceğini kaydeden Trump, ABD'de 2013'ten beri kömür santrali açılmadığını belirtti.

Trump, halihazırda kömürle ilgili 76 projeyi onayladıklarına değinerek, "Geçen yıl 17 gigavatlık kömür enerjisinin devreden çıkmasını engelledik. Bu, yaklaşık 13 milyon eve en düşük fiyattan yetecek kadar güç demek." değerlendirmesinde bulundu.

ABD İçişleri Bakanı Doug Burgum da önceki yönetimin aşırı sübvansiyonlu, kesintili ve hava durumuna bağlı elektrik kaynaklarının peşinden gittiğini bu nedenle şebekenin risk altına girdiğini öne sürdü.

Trump yönetiminin ülkede kömürü korumak, geliştirmek ve yaygınlaştırmak için önceki yönetimlerden çok daha fazla çaba harcadığını savunan Burgum, "Ülkemize, elektrik şebekemize, yapay zekadaki rekabet gücümüze ve üretime güç sağlamak için uygun fiyatlı, güvenilir ve emniyetli Amerikan enerjisinin omurgası kömürdür." dedi.

Eichner, Trump'ın, telefon görüşmesinin ayrıntılarını açıklamasının, iki liderin ilişkilerinin bozulduğuna işaret edebileceği yorumunu yaptı.

Eichner'e göre, Netanyahu'nun İsrail ordusuna Beyrut'a saldırma emri vermesi, İran'la bir anlaşmaya varmaya çalışan ve bu adımın, çabalarını sekteye uğratmasından korkan Trump'ı kızdırdı.

İsrail'in Beyrut ve Dahiye'ye yönelik büyük ölçekli saldırı olasılığı, Washington ve birçok Arap ülkesinde ciddi endişelere yol açtı.

Yeniden büyük ölçekli bölgesel bir savaş çıkmasını istemeyen Trump, Netanyahu'nun Beyrut'u vurma tehdidini duyduğunda onun "kontrolü" kaybettiğini düşündü.

İsrailli analiste göre, Trump bölgesel bir anlaşmaya varmak istiyor ancak onun bölgedeki kilit ortağı bunun gerçekleşmemesi için elinden geleni yapıyor.

Eichner'e göre, Trump ve Netanyahu arasındaki ilişki son derece hassas bir aşamaya girmiş durumda. Zira Trump artık savaş döneminden anlaşmalar dönemine geçmek istiyor ama Netanyahu'nun da aynı kulvarda seyrettiğinden emin olamıyor.

Analist yazısını şu ifadelerle bitiriyor:

"İki lider arasındaki mevcut kriz geçici bir anlaşmazlık mı yoksa daha derin stratejik bir dönüşüm mü? Trump, bölgesel anlaşmalara varmayı kendisine hedef olarak belirlemişse Netanyahu'nun Orta Doğu'daki en önemli dayanağı mı yoksa yoluna çıkan bir engel mi olduğuna karar vermek zorunda kalabilir."

Amerikan Axios haber platformunda 2 Haziran'da çıkan haberde, Trump'ın 1 Haziran'da telefonda görüştüğü İsrail Başbakanı Netanyahu'ya sert çıktığı belirtilmişti.

Haberde, Trump'ın İsrail'in Lübnan'da son günlerde gerginliği tırmandırmasından duyduğu rahatsızlığı açıkça dile getirerek Netanyahu'ya, "Sen delisin." ifadesini kullandığı kaydedilmişti.

(1) Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarıyla Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan varlıklar, 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilebilecek. Bildirilen varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında vergi alınacak. Ancak varlıkların belirli vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetlerinde, kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde bu oran, taahhüt süresine bağlı olarak yüzde 0 ile yüzde 4 arasında uygulanacak.

(2) Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, bu statüyü kazanmadan önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâhlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmaması şartıyla, yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna edilecek.

(3) Doğrudan Yabancı Yatırımlar Yasası'nda yapılan değişiklikle, en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren ilişkili şirketlere veya şirketler topluluklarına hizmet sunmak üzere kurulan ve yıllık hasılatlarının en az yüzde 80'ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketleri 'nitelikli hizmet merkezi' olarak tanımlanıyor.

Nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde 95'i kurum kazancından indirilebilecek. Belirli bölgelerde bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. İndirim, faaliyete geçilen hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi boyunca geçerli olacak.

Ayrıca bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin, brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilecek. Endüstri bölgeleri ve İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri için bu sınır brüt asgari ücretin beş katı olarak uygulanacak.

(4) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yine yurt dışında satılmasından veya yurt dışındaki mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların yüzde 95'i kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından indirilebilecek. Belirli endüstri bölgeleri ile İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren kurumlar bakımından bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak.

(5) Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim kazançlarına yüzde 12,5 oranında kurumlar vergisi uygulanacak.

Yasanın bazı maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girerken, bazı düzenlemeler 1 Ocak 2027, 1 Temmuz 2027 ve daha sonraki tarihlerde uygulanmak üzere yürürlüğe girecek.

Bu düzenleme, bir varlık barışı yasasından çok, Mevlânâ'nın 'Gel, ne olursan ol yine gel' çağrısını hatırlatıyor.

Bu tür düzenlemeler hakkındaki görüşlerimi şöyle özetleyebilirim:

(1) Yabancı yatırımcıya ya da varlıklarını yurt dışında tutan yerli yatırımcıya sağlanan avantajlar, Türkiye'de faaliyet gösteren ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren yatırımcılara tanınan çerçevenin ötesine geçmemelidir. Dolayısıyla varlıklarını Türkiye'ye getirenlere, aynı varlıkları Türkiye'de elde edip zamanında beyan eden ve vergisini ödeyen mükelleflere hangi hükümler uygulanıyorsa, aynı hükümler uygulanmalıdır.

Tanınabilecek tek ayrıcalık, geçmişe dönük ceza uygulanmaması olabilir. Bunun ötesine geçen her düzenleme, Türkiye'de kazancını dürüstçe beyan eden ve vergisini zamanında ödeyen mükellefler açısından bir adaletsizlik yaratır. Devletin görevi, yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz yerine getirenleri dezavantajlı duruma düşürmek değil, onları teşvik etmektir.

(2) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya bu işlemlere aracılık edilmesinden elde edilen kazançların büyük ölçüde kurumlar vergisinden istisna edilmesi, ilk bakışta Türkiye'yi bölgesel bir ticaret merkezi haline getirme amacı açısından makul görülebilir. Ancak işlemin konusu, tarafları ve mal hareketi tamamen yurt dışında gerçekleşeceğinden, bu faaliyetlerin etkin biçimde denetlenmesi son derece güç olacaktır. Bu nedenle, söz konusu düzenlemenin kara para aklama ve uluslararası vergi şeffaflığı bakımından ne tür riskler yaratabileceği dikkatle değerlendirilmelidir. Bu alanda ortaya çıkabilecek sorunların Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleri ve gri liste deneyimi açısından nasıl önleneceği ise ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır.

Eğer yanılmıyorsam, 2008 yılından bu yana çıkarılan ve her seferinde bu son denilen varlık barışı düzenlemelerinin sayısı bununla birlikte sekize ulaşmış bulunuyor. Bir önceki düzenleme yürürlüğe girdiğinde meselenin artık 'varlık barışı' aşamasını çoktan aşıp 'sürekli af' niteliği kazandığını söylemiştim. Bugün ise yalnızca affeden değil, belirli yatırımcı gruplarına sistematik avantajlar tanıyan bir yapıya doğru ilerlediğimizi düşünüyorum. Döviz ihtiyacının arttığı ve doğrudan yabancı sermaye girişlerinin zayıfladığı bir dönemde, kısa vadeli sermaye girişlerini teşvik etmeye yönelik bazı uygulamalara başvurulması anlaşılabilir. Ancak geçici ihtiyaçlar için geliştirilen istisnai düzenlemelerin kalıcı hale getirilmesi ciddi sorunlar yaratabilir.

Vergi sisteminin temel ilkeleri olan eşitlik, adalet ve öngörülebilirlikten uzaklaşıldığında, kısa vadede elde edilen kazançlar uzun vadede toplum açısından çok daha büyük maliyetler yaratabilir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.