Şimşek, TRT Haber'de katıldığı canlı yayında gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Bölgedeki savaşın etkisiyle küresel ekonomide büyük bir enerji şoku yaşandığını dile getiren Şimşek, Türkiye'nin enerji arzı boyutuyla sorunu olmadığını söyledi.

Şimşek, Türkiye'nin Hürmüz Boğazı'na bağımlılığının çok düşük seviyede olduğuna işaret ederek, 'Petrol fiyatlarındaki artış, dış dengede ilave açığa sebep olacak. Enflasyonist etkisi var. Bütün bunlar bir gerçek. Biz ayrı bir gezegende değiliz. Dünyada çok büyük arz şoku var ve bu Türkiye'yi etkileyecek.' diye konuştu.

Akaryakıt fiyatlarında eşel mobil sistemini devreye aldıklarını anımsatan Şimşek, 'Akaryakıt ürünlerinde maktu ÖTV'miz var. Eşel mobil sistemi üzerinden ÖTV'den feragat edip vatandaşa bu şokun yansımasını sınırladık. Eşel mobil olmasaydı bugün 90 lira olacak olan bir litre mazot şu anda 73 liranın altında. Benzinin litre fiyatı da eşel mobil olmasaydı yaklaşık 79 lira olacaktı, şu anda yaklaşık 65 lira. Dolayısıyla dikkat ederseniz şokun önemli bir kısmını vatandaşlarımıza, Türkiye'de faaliyet gösteren şirketlerimize, sanayicimize, esnafımıza yansıtmadık.' değerlendirmelerinde bulundu.

- 'Eşel mobil sistemini devreye almasaydık enflasyondaki artış daha dramatik olacaktı'

Şimşek, vatandaşın alım gücünü önemli ölçüde korumayı hedeflediklerinin altını çizerek, büyük küresel şok olmasına rağmen bütçede bir alan olduğunu ve bu şokun etkisini sınırlamak istediklerini anlattı.

Enflasyonda geçici yükselişle karşı karşıya kalındığını belirten Şimşek, 'Eşel mobil sistemini devreye almasaydık enflasyondaki artış çok daha dramatik olacaktı. Şu andaki yansıma üçte bir oranında bile değil. Dolayısıyla enflasyondaki artışı da sınırlamış olduk. Eşel mobili devreye almasaydık, ham petrol fiyatlarındaki artışı olduğu gibi pompa fiyatlarına yansıtsaydık enflasyon çok daha yüksek seviyelere çıkmış olurdu. İş dünyamızın rekabet gücünü önemsiyoruz. Eşel mobille aslında çiftçimizi, esnafımızı, sanayimizi, ihracatımızı desteklemiş olduk. Esas itibarıyla vatandaşımızın alım gücünü, ülkemizin rekabet gücünü önemli ölçüde korumak için bu fedakarlığı yaptık.' ifadelerini kullandı.

Şimşek, eşel mobil uygulamasının bütçeye etkisine ilişkin de değerlendirmede bulunarak, şunları kaydetti:

'İlk iki ayda bize maliyeti, 90 milyar lira. Ciddi bir rakam, 2 milyar dolar. Yılın tamamında benzer durum devam ederse etki yaklaşık 600 milyar lira civarında. Bugünkü fiyatlarla 13-14 milyar dolarlık rakamdan bahsediyoruz. Bütçede disiplini tesis etmeseydik, kamuda tasarruf yapmasaydık, gelirlerimizi artırma çabasına girmeseydik, harcamaları kontrol altına almasaydık, bütçe açığını geçen sene düşüremeseydik bunu yapma imkanımız olmayacaktı. Dolayısıyla bütçede ciddi bir disiplini, iyi bir performansı yakaladığımız içindir ki eşel mobil sistemini devreye aldık ve bunun sayesinde de şokun etkisini sınırlamış olduk.'

TCMB, Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı.

Rapora göre, tüketici fiyatları nisan ayında yüzde 4,18 arttı, yıllık enflasyon 1,50 puan yükselişle yüzde 32,37 seviyesinde gerçekleşti. Nisan ayında aylık tüketici enflasyonunun seyrinde enerji, gıda ve giyim grubu fiyat gelişmeleri rol oynadı.

Bu dönemde, yurt içi enerji fiyatları Orta Doğu'daki çatışmanın etkisiyle yüzde 14,40 ile belirgin bir oranda arttı, böylelikle bu grupta son iki aydaki yükseliş yüzde 20'ye yaklaştı. Nisan ayında akaryakıt fiyatlarında süregelen artışlara ek olarak, mesken tarifelerine yönelik düzenlemeyi takiben doğal gaz ve elektrik fiyat artışları öne çıktı.

Mart ayında görece ılımlı seyreden gıda fiyatları nisan ayında hem işlenmemiş hem de işlenmiş gıda kaynaklı olarak ivmelendi. Temel mal enflasyonundaki yükselişi giyim ve ayakkabı alt grubu sürüklerken diğer temel mallar alt grubunda petrokimya ürünleri ile bağlantısı güçlü olan kalemlerde fiyat artışlarının hızlandığı takip edildi.

Mevsimsel etkilerden arındırıldığında, aylık hizmet enflasyonu bir önceki aya kıyasla yavaşladı. Nisan ayında yurt içi üretici fiyatları enerji kalemleri öncülüğünde yüzde 3,17 arttı ve yıllık enflasyon yüzde 28,59'a ulaştı.

- Enflasyonun ana eğilimi arttı

Rapora göre, nisan ayında tüketici fiyatları artışı yüzde 4,18 gerçekleşti ve yıllık enflasyon 1,50 puan artarak yüzde 32,37'ye yükseldi. B endeksinin yıllık değişim oranı 0,40 puan artarak yüzde 30,51'e yükselirken, C endeksinin yıllık değişim oranı 0,15 puan artışla yüzde 29,83 oldu.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, alkol-tütün-altın grubunun katkısı bir önceki aya kıyasla 0,05 puan azalırken, enerji ile gıda ve alkolsüz içecekler gruplarının katkıları sırasıyla 0,76 ve 0,47 puan, temel mallar ve hizmet gruplarının katkıları ise 0,16'şar puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla güçlendi. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon yükseldi. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel mal ve işlenmiş gıdada yükselirken, hizmette yavaşladı.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, nisan ayında enflasyonun ana eğiliminin arttığına işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında bir yükseliş kaydetti.

Hizmet fiyatları nisan ayında yüzde 3,03 arttı, grup yıllık enflasyonu yüzde 40,30 ile yatay seyretti. Yıllık enflasyon ulaştırma ve haberleşme gruplarında yükselirken diğer alt gruplarda geriledi.

Ulaştırma hizmetlerinde nisan ayında fiyat artışı akaryakıt fiyatlarının etkisiyle yüzde 6,17 ile güçlü seyretmeye devam etti. Bu grupta, hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları (yüzde 18,49) öne çıktı, deniz yolu ve kara yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yükseliş (sırasıyla yüzde 4,54 ve yüzde 4,14) sürdü.

Lokanta-otel enflasyonunda şubat ve mart aylarında izlenen yavaşlama eğilimi, nisan ayında gıda enflasyonundaki görünüme de paralel olarak (yüzde 3,51 ile) tersine döndü.

Kira grubunda aylık artış yüzde 2,33 olurken, yıllık enflasyon 1,29 puan azalışla yüzde 51,16'ya geriledi. Haberleşme hizmetlerinde aylık enflasyon yüzde 1,64 ile önceki aylara kıyasla görece daha ılımlı gerçekleşti. Bu dönemde, diğer hizmetler grubunda sigorta ve bakım onarım kalemleri fiyat artışlarıyla dikkat çekerken, eğitim enflasyonundaki kademeli yavaşlama eğilimi sürdü.

- Temel mal grubu fiyatları arttı

Temel mal grubu fiyatları nisan ayında yüzde 4,15 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,46 puan yükselişle yüzde 16,52 oldu. Bu dönemde, dayanıklı mal (altın hariç) fiyatları yüzde 1,15 ile ılımlı bir oranda yükseldi.

Dayanıklı mal grubunda, nisan ayında mobilya fiyatları yüzde 4,42 artarken, beyaz eşya fiyatları yatay seyretti, otomobil fiyatları ise uygulanan indirim kampanyaları ile yüzde 1,12 azaldı.

Öte yandan, giyim ve ayakkabı alt grubu aylık enflasyonu yeni sezona geçişte mevsimsel eğiliminin üzerinde gerçekleşerek yüzde 9,03 oldu.

Diğer temel mallar alt grubunda da aylık enflasyon yüzde 4,41 ile önceki aya kıyasla önemli ölçüde güçlendi. Bu gelişmede, ilaç fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra petrokimya ürünleri ile bağlantısı güçlü olan ev temizlik ve kişisel bakım ürünlerindeki fiyat artışları etkili oldu.

Enerji fiyatları nisan ayında yüzde 14,40 arttı, grup yıllık enflasyonu 12,98 puan yükselerek yüzde 47,22'ye ulaştı. Fiyat artışları enerji grubunun geneline yayılırken, mesken tarifelerine yönelik düzenlemeyi takiben doğal gaz ve elektrik fiyatları öne çıktı. Doğal gazda, elektrikteki uygulamaya benzer şekilde, meskenler için fazla tüketim yapan hanelerin daha çok ödediği kademeli fiyat uygulamasına geçildi.

Bu uygulamanın da etkisiyle nisan ayında meskenlere yönelik doğal gaz fiyatı yüzde 45,10 yükseldi. Elektrik fiyat artışı ise yüzde 16,90 ile, yağışlara bağlı olarak hidroelektriğin elektrik üretimindeki artan rolüne istinaden, meskenlere yönelik ulusal tarife artışının altında kaldı. Bu dönemde, jeopolitik gelişmelerle artan uluslararası enerji fiyatlarının süregelen etkileri tüp gaz (yüzde 11,34) ile akaryakıt fiyatları (yüzde 9,23) üzerinde izlenmeye devam etti.

- Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatlar arttı

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar yüzde 3,70 arttı, grup yıllık enflasyonu 2,19 puan yükselişle yüzde 34,55 oldu. Yıllık enflasyon, işlenmemiş ve işlenmiş gıdada sırasıyla 2,92 ve 1,57 puan artarak yüzde 36,21 ve 33,67 olarak gerçekleşti. Aylık bazda da her iki alt grupta fiyat artışlarının hızlandığı izlendi.

İşlenmemiş gıda fiyatları nisan ayında, sebze-meyve, et ve balık kalemleri öncülüğünde yüzde 4,22 arttı. Bir önceki ay oldukça yavaşlayan işlenmiş gıdada aylık enflasyon yüzde 3,25 oranı ile güçlenirken, bu grupta ekmek fiyatlarındaki yükseliş dikkati çekti.

- Yurt içi üretici fiyatları arttı

Yurt içi üretici fiyat artışı nisan ayında yüzde 3,17 ile güçlenirken, yıllık üretici enflasyonu 0,51 puan yükselerek yüzde 28,59 oldu. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, jeopolitik gelişmelerin etkisinin hissedildiği enerji fiyatları yüzde 4,84 ile yüksek bir oranda artmaya devam etti.

Bu grubu yüzde 3,62'lik artış ile ara malları takip ederken, kalan diğer gruplarda aylık fiyat artışı yüzde 1,7-2,5 bandında seyretti.

Sektörel bazda incelendiğinde ise ham petrol ve doğal gaz, rafine edilmiş petrol ürünleri, eczacılık ürünleri, kimyasal ürünler, kauçuk-plastik ve giyim eşyaları yüksek fiyat artışı gösteren alt gruplar oldu.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,71 değer kazanarak 24.401,7, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,08 yükselerek 8.062,31 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,27 artışla 48.557,5 puandan kapandı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 1,4 düşüşle 10.219,11 puana geriledi.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.17 itibarıyla yüzde 0,09 artışla 1,17 oldu.

Avrupa piyasaları, Orta Doğu'daki gelişmelere odaklandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD gemilerine saldırması halinde İran'ın 'yeryüzünden silineceğini' söylemesinin ardından İran'ın Körfez ülkelerini hedef alması tansiyonun tırmanabileceği korkularını körüklemişti.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD'nin Birlik menşeli otomobil ve kamyonlara yönelik gümrük vergilerini yüzde 25'e çıkarma tehdidine karşı, tarafların anlaşmayı uygulaması gerektiğini ancak her türlü senaryoya hazır olduklarını açıkladı.

Trump, cuma günü ticaret anlaşmasına uymadığı gerekçesiyle AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergisi oranının yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, enerji piyasalarındaki risklere dikkati çekerek, jet yakıtı konusunda arz güvenliği sorunlarının ortaya çıkabileceği senaryolara hazırlık yaptıklarını bildirdi.

Alman biyoteknoloji firması BioNTech, kapasite fazlasını eritmek ve maliyetleri düşürmek amacıyla dünya genelinde 1860 çalışanıyla yollarını ayıracağını ve birden fazla üretim tesisini kapatacağını duyurdu.

Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu SAHA 2026'da Türk savunma sanayisi şirketleri anlaşmalar imzalıyor.

Altınay Savunma Teknolojilerinden yapılan açıklamaya göre, Türkiye'nin denizlerdeki caydırıcı gücünü artıran AKYA ağır sınıf torpido projesinde yerlilik oranını ve sistem performansını maksimize edecek bir tedarik sözleşmesi hayata geçirildi.

ROKETSAN ile Altınay Savunma Teknolojileri arasında imzalanan sözleşme doğrultusunda AKYA torpidosunun yüksek güç ve enerji yoğunluklu lityum tabanlı batarya sistemlerinin seri üretimi Altınay Savunma tarafından gerçekleştirilecek.

Denizaltı platformlarında görev yapan ağır sınıf torpidoların zorlu harekat koşullarındaki ihtiyaçları gözetilerek tasarlanan batarya sistemi, ROKETSAN'ın yüksek kalite ve performans standartlarını karşılamak üzere Altınay Savunma mühendisliğiyle geliştirildi. Bu stratejik alt sistem, yüksek güç yoğunluğu ile torpidonun sürat ve manevra kabiliyetini destekliyor. Gelişmiş enerji yönetimi sayesinde görev süresini optimize ediyor ve zorlu deniz koşullarında güvenilir performans sunarak sistem seviyesinde yüksek verimlilik sağlıyor.

- 'AKYA projemiz, Türk donanmasının Mavi Vatan'daki vurucu gücü konumunda'

Açıklamada görüşlerine yer verilen ROKETSAN Genel Müdür Yardımcısı Halid Bulut, vakıf şirketleri ile özel sektör arasındaki sinerjinin önem taşıdığını belirtti.

ROKETSAN olarak kahraman Türk ordusunun envanterine kazandırdıkları sistemlerde yerlilik ve millilik oranını en üst seviyeye taşımanın temel öncelikleri olduğunu aktaran Bulut, 'AKYA projemiz, Türk donanmasının Mavi Vatan'daki vurucu gücü konumunda. Bu kritik projede, Altınay Savunma gibi değerli ekosistem paydaşlarımızın mühendislik yetkinliklerini sistemlerimize entegre etmekten memnuniyet duyuyoruz. İmzalanan sözleşmenin ülkemize ve savunma sanayimize hayırlı olmasını diliyorum.' ifadesini kullandı.

Altınay Savunma Genel Müdürü Burak Mercan ise Türk savunma sanayisinin göz bebeği olan vakıf şirketleriyle uyum içinde çalışmanın ve onların yürüttüğü stratejik projelere katma değer sağlamanın şirketlerinin en önemli misyonlarından biri olduğunu aktararak, 'Teknoloji üreten global bir marka olma vizyonumuz doğrultusunda, Altınay'ın köklü mühendislik gücünü AKYA gibi deniz kuvvetlerimiz için hayati bir projeye sunmaktan, ROKETSAN'ın güvenilir bir çözüm ortağı olmaktan büyük gurur duyuyoruz. Geliştirdiğimiz lityum tabanlı batarya sistemlerinin AKYA'nın sahadaki başarısına doğrudan katkı sunacağına inancımız tamdır.' değerlendirmesinde bulundu.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, 200 lirayla 5 dolar bile alınamadığını söyledi.

Türk lirasının değer kaybettiğini savunan Ağbaba, döviz kuru ve artan maliyetler dolayısıyla emek gücü yoğun iş kollarında zorluklar ve mağduriyetler yaşandığını dile getirdi.

Konuşması sırasında bazı milletvekillerinin kendisinin de yer aldığı teknede çekilen görüntüleri hatırlatmaları üzerine Ağbaba, 'Teknede kendi paramla eğleniyorum. Kendi paramızla tatil yapmışız. Hiç utanacağımız bir şey yok. Tekneye bindim mi? Bindim. Kiminle? Eşimle, çoluğumla çocuğumla bindim. Kime ne?' ifadelerini kullandı.

DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç, enflasyon artışına sürekli bahane bulunduğunu belirtti.

Zor bir dönem yaşandığını aktaran Oluç, bölgedeki savaşın ekonomiye yönelik etkisine işaret etti.

Oluç, ekonomi yönetiminin savaşın etkisini azaltacak güce sahip olup olmadığının tartışıldığını dile getirdi.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Karahan'ın sunumunda politika önerilerinde bulunmadığını söyledi.

Enflasyonun sadece Merkez Bankası tarafından düşürülemeyeceğinin bilinmesi gerektiğini ifade eden Usta, enflasyonla mücadele programını eleştirdi.

İktidarın Türkiye'yi okuyamadığını savunan Usta, 'Emeklilerin yüzde 80'i açlık sınırının altında gelir alırken hala 'ücret politikası sıkı olsun' demenin kime ne faydası var? Uzun süredir Türkiye krizde, alım gücü düşüyor.' diye konuştu.

Enflasyonun düşürülemediğini dile getiren Erhan Usta, enflasyona 'kuraklık var', 'savaş var' denilerek bahane bulunulduğunu iddia etti.

Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, iktidarın sürekli 'enflasyon düşecek' hikayesi anlattığını söyledi.

İşverenlerin, çalışanların enflasyonun düşmesini beklediğini aktaran Kısacık, ekonomideki sorunlar dolayısıyla büyük firmaların konkordato ilan ettiğini savundu.

AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş, Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele ettiğini belirtti.

Hizmet sektöründe enflasyonun düştüğünü aktaran Güneş, artış gösteren gıda enflasyonu üzerinde durulması gerektiğini vurguladı.

Güneş, bölgedeki savaşın, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerin ekonomiyi etkilediğinin altını çizdi.

Merkez Bankası'nın altın rezervinin önemli oranda arttığını dile getiren İsmail Güneş, enflasyonla mücadelenin kolay olmadığını kaydetti.

BIGEN.E ve ICUGS.E paylarında ise aynı tarih aralığında brüt takas uygulamasına geçilecek. Bu sistemde alım-satım işlemleri netleştirilmeden ayrı ayrı takasa konu edilirken, söz konusu hisselerde daha önce devreye alınan açığa satış ve kredili işlem yasağı da yürürlükte kalmaya devam edecek.

SEYKM.E paylarında ise daha kapsamlı bir önlem paketi uygulanacak. Bu hissede emir paketi tedbiri devreye girerken, piyasa emri ve piyasadan limite emir girişleri kısıtlanacak. Ayrıca emir iptali, miktar azaltımı ve fiyat kötüleştirme işlemleri yasaklanacak; emir toplama aşamasına ilişkin veri akışı da sınırlandırılacak. SEYKM.E için halihazırda geçerli olan açığa satış yasağı ve brüt takas tedbirleri de bu süreçte devam edecek.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, 126,15 puan artarak 14.495,77 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 32,10 puan ve yüzde 0,22 artışla 14.401,72 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.357,98 puanı, en yüksek 14.578,98 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,88 değer kazanarak 14.495,77 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 150,43 puan ve yüzde 0,91 artışla 16.637,20 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre sanayi endeksi yüzde 1,21, hizmetler endeksi yüzde 0,99, mali endeks yüzde 0,95 ve teknoloji endeksi yüzde 0,21 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 72'si prim yaptı, 27'si geriledi, biri yatay seyretti. Sasa Polyester, Türk Hava Yolları, Astor Enerji, Ereğli Demir Çelik ile Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 580 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 580 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,3 düşüşle 6 milyon 630 bin lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 45,1024, satışta 45,2831 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 45,0725, satışta 45,2531 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1708, sterlin/dolar paritesi 1,3567 ve dolar/yen paritesi 157,655 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 2,8 düşüşle 109,2 dolardan işlem görüyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 126,15 puan artarken toplam işlem hacmi 177,3 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,18, holding endeksi yüzde 1,61 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 4,19 ile bilişim, en fazla kaybettiren ise yüzde 0,96 ile sanayi oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da ateşkese dair haber akışı yakından takip edilirken petrol fiyatlarındaki kısmi geri çekilme ve güçlü bilanço beklentilerinin etkisiyle pozitif seyrediyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bugünkü basın toplantısında, Hürmüz Boğazı'ndaki tarafsız ülkelerin gemilerinin geçişine yönelik başlatılan operasyonun İran'a yönelik diğer saldırılardan "ayrı ve geçici" nitelikte olduğunu belirtti.

İran ile ateşkesin sona ermediğini kaydeden Hegseth, "Özgürlük Projesi'nin" tüm hızıyla devam ettiğini, bu operasyon sayesinde ticaret akışının yeniden sağlanacağını ifade etti.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde hizmet sektörü ve bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve ABD'de ADP özel sektör istihdam verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

New York borsası petrol fiyatlarının gerilemesiyle güne yükselişle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,19 artarak 49.037,12 puana ulaştı.

S&P 500 endeksi yüzde 0,46 artışla 7.233,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,76 kazançla 25.258,88 puana yükseldi.

Bazı şirketlerin güçlü bilançolar açıklaması ve düşen petrol fiyatlarının ivme kazandırdığı pay piyasalarında açılışta pozitif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD gemilerine saldırması halinde İran'ın "yeryüzünden silineceğini" söylemesinin ardından İran'ın Körfez ülkelerini hedef alması tansiyonun tırmanabileceği korkularını körüklemişti.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bugünkü basın toplantısında Hürmüz Boğazı'ndaki tarafsız ülkelerin gemilerinin geçişine yönelik başlatılan operasyonun İran'a yönelik diğer saldırılardan "ayrı ve geçici" nitelikte olduğunu belirtti.

İran ile ateşkesin sona ermediğini kaydeden Hegseth, "Özgürlük Projesi'nin" tüm hızıyla devam ettiğini, bu operasyon sayesinde ticaret akışının yeniden sağlanacağını ifade etti.

Dün Orta Doğu'da tırmanan gerilimle yükselen petrol fiyatları bugün geri çekildi. Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yaklaşık yüzde 3 azalışla 111,34 dolar olurken, aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 4'e yakın düşüşle 102,49 dolardan alıcı buldu.

Kurumsal tarafta, dün piyasaların kapanışının ardından bilançosunu açıklayan ABD'li savunma teknolojisi şirketi Palantir'in geliri ve karı piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Buna karşın şirketin hisseleri yüzde 4'e yakın kayıpla güne başladı.

Dil öğrenme uygulaması Duolingo'nun hisseleri de ilk çeyrekte beklentilerin altında aylık aktif kullanıcı sayısı bildirmesinin ardından yaklaşık yüzde 4 geriledi.

Görsel paylaşım platformu Pinterest'in hisseleri ise şirketin geliri ve karı ile mevcut çeyreğe dair gelir beklentisinin tahminleri aşması sonrasında yüzde 18 değer kazandı.

Bugün bilançosunu yayımlayan ABD merkezli ilaç devi Pfizer da beklentilerin üzerinde kar ve gelir açıkladı. Şirketin hisseleri yüzde 1'den fazla yükseldi.

Dijital ödeme hizmetleri sunan PayPal'in hisseleri ise tahminlerin üzerinde sonuçlar bildirmesine rağmen yaklaşık yüzde 11 düştü.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı, martta aylık yüzde 4,4 artışla 60,3 milyar dolara yükselmesine karşın piyasa beklentisinin altında gerçekleşti.

Savaşın etkisi enerji ve ulaştırmada hissediliyor

Karahan, son dönemde jeopolitik gelişmelerin belirleyici olduğunu ifade ederek, özellikle enerji ve ulaştırma kalemlerinde fiyat artışlarının öne çıktığını söyledi. Nisan ayında bu etkilerin enflasyon üzerinde net şekilde görüldüğünü belirten Karahan, enerji kaynaklı baskının kısa vadede sürebileceğine işaret etti.

Hizmet enflasyonunda kira ve eğitim öne çıkıyor

2025 yılı boyunca hizmet enflasyonunun yüksek seyrinde kira ve eğitim kalemlerinin belirleyici olduğunu söyleyen Karahan, bu alanlarda geçmiş enflasyona endeksleme davranışının etkili olduğunu vurguladı. Ancak son bir yılda her iki kalemde de düşüş yaşandığını belirterek, önümüzdeki dönemde dezenflasyonun devam etmesini beklediklerini dile getirdi.

'Kararlılığımız değişmiyor'

Karahan'ın en net mesajı ise para politikasına ilişkin oldu.
'Savaş dezenflasyon sürecini olumsuz etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor' diyen TCMB Başkanı, fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda tüm araçların kullanılmaya devam edileceğini söyledi.

Hürmüz Boğazı uyarısı: Küresel risk büyüyor

Karahan, küresel ekonomi açısından risklerin arttığını da vurguladı. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan enerji taşımacılığına dikkat çekerek, olası bir kapanmanın küresel arz açısından ciddi risk oluşturacağını ifade etti.

ABD-İsrail-İran hattında artan gerilimin enerji fiyatlarını keskin şekilde yukarı çektiğini belirten Karahan, bu gelişmelerin küresel büyüme üzerinde baskı yarattığını söyledi.

2026 için küresel yavaşlama beklentisi

Karahan'a göre küresel ekonomi önemli bir 'negatif arz şoku' ile karşı karşıya. Artan belirsizlik, hem tüketici hem de üretici güvenini zayıflatırken, birçok ülkede büyüme tahminleri aşağı yönlü güncelleniyor.

TCMB Başkanı, 2026 yılında küresel büyümenin belirgin şekilde yavaşlamasının beklendiğini, buna bağlı olarak Türkiye'nin dış talebinde de zayıflama öngördüklerini ifade etti.

Mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,4 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı TÜFE göstergelerini açıkladı.

Buna göre, göstergelerin alt başlıklarından genel TÜFE, ocakta aylık yüzde 3,4 arttı.

Geçen ay işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE yüzde 2,62, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE yüzde 2,48 artış kaydetti.

Endeks, enerjide yüzde 14,4, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 3,06, enerji ve gıda dışı mallarda yüzde 2,11 ve hizmette yüzde 2,57 yükseldi.

Mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı TÜFE göstergelerinin nisanda aylık bazda değişimi (yüzde) şöyle:

ABD Ticaret Bakanlığı, mart ayına ilişkin dış ticaret verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkenin dış ticaret açığı martta aylık bazda yüzde 4,4 artarak 60,3 milyar dolara yükseldi.

Dış ticaret açığına ilişkin piyasa beklentisi bu dönemde 61 milyar dolar olması yönündeydi. Söz konusu rakam şubatta 57,8 milyar dolar olarak kayıtlara geçmişti.

Ülkenin ihracatı martta önceki aya kıyasla yüzde 2 artarak 320,9 milyar dolara çıkarak rekor tazeledi. İthalat da yüzde 2,3 yükselerek 381,2 milyar dolara ulaştı.

ABD'nin ticaret ortaklarından Avrupa Birliği'ne (AB) karşı verdiği mal ticareti açığı martta aylık 4,1 milyar dolar artarak 9,2 milyar dolara çıktı.

Ülkenin Güney Kore'ye karşı verdiği mal ticareti açığı aynı dönemde 2,9 milyar dolar azalarak 4,8 milyar dolar olurken, İsviçre'ye karşı olan ticaret fazlası 3,5 milyar dolar azalarak 4,3 milyar dolara geriledi.

Ülkenin açık verdiği diğer ticaret partnerleri arasında Tayvan (20,6 milyar dolar), Vietnam (19,2 milyar dolar), Meksika (16,4 milyar dolar), Çin (14 milyar dolar), Almanya (5 milyar dolar), Japonya (4,1 milyar dolar), Malezya (4 milyar dolar), Hindistan (3,8 milyar dolar), Kanada (3,6 milyar dolar), İrlanda (2,9 milyar dolar), İtalya (2,3 milyar dolar), Suudi Arabistan (700 milyon dolar) ve İsrail (400 milyon dolar) yer aldı.

ABD'nin fazla verdiği ticaret partnerleri ise Hollanda (7,4 milyar dolar), Birleşik Krallık (6,1 milyar dolar), Hong Kong (5,8 milyar dolar), Güney ve Orta Amerika (5 milyar dolar), Avustralya (2,2 milyar dolar), Singapur (1,9 milyar dolar), Brezilya (1,4 milyar dolar) ve Belçika (600 milyon dolar) oldu.

İlk ihalede, 10 ay (315 gün) vadeli, hazine bonosunun yeniden ihracı yapıldı. İhalede, basit faiz yüzde 41,46, bileşik faiz yüzde 42,51 oldu.

Nominal teklifin 33 milyar 625,6 milyon lirayı bulduğu ihalede, nominal satış 20 milyar 819,6 milyon lira, net satış 15 milyar 322,4 milyon lira olarak tespit edildi.

Kamudan gelen 700 milyon liralık teklifin tamamının karşılandığı ihalede, piyasa yapıcılarından 14 milyar 455,2 milyon liralık teklif alındı ve bu kesime 8 milyar liralık satış yapıldı.

İkinci ihalede 5 yıl (1806 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli, sabit kuponlu devlet tahvili yeniden ihraç edildi. İhalede, basit faiz yüzde 35,23, bileşik faiz yüzde 38,33 olarak belirlendi.

Nominal teklifin 15 milyar 358 milyon lirayı bulduğu ihalede, nominal satış 10 milyar 570 milyon lira, net satış 10 milyar 222,2 milyon lira olarak hesaplandı.

Kamudan gelen 5 milyar liralık teklifin tamamının karşılandığı ihalede, piyasa yapıcılarından 9 milyar 302 milyon liralık teklif alındı ve bu kesime 5 milyar liralık satış yapıldı.

Böylece Hazine, iki ihalede 44 milyar 244,6 milyon lira borçlandı.

Asya Kalkınma Bankası (AKB) Orta ve Batı Asya Genel Direktörü Leah Gutierrez, Türkiye-AKB ilişkilerinin geçen yıl bölgesel üye statüsüyle ilerleme kaydettiğini ve bu yıl itibarıyla kaynak aktarımını 3 milyar dolara çıkarmayı planladıklarını bildirdi.

Bankanın 59. Yıllık Yönetim Kurulu Toplantısı, 'İlerlemenin Dönüm Noktası: Bölgenin Bağlantılı Geleceğini Şekillendirmek' temasıyla Semerkant'taki İpek Yolu Fuar ve Kongre Yerleşkesi'nde sürüyor.

Gutierrez de Bankanın bölgeye yönelik çalışmalarına ilişkin sunum gerçekleştirdi.

Bölge Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYH) yüzde 64'ünü Türkiye'nin oluşturduğunu belirten Gutierrez, Türkiye'deki büyümenin iç talep ve yatırımlarla güçlü kalmaya devam ettiğini söyledi.

AA muhabirinin de sorularını yanıtlayan Gutierrez, bölgedeki savaşın etkilerine dikkati çekerek, enflasyonun Türkiye'de sıkı para politikası ve enerjideki sübvansiyonlarla geçmiş dönemlere göre düştüğünü ifade etti.

- 'Türkiye'de geçen yıl büyük ölçekli operasyonlarımız oldu'

Bankanın bölgeye son 5 yılda, kamu ve özel sektör taahhütlerinin yıllık ortalama 5,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiği bilgisini veren Gutierrez, kamuda yatırımların ulaşım, kamu sektörü yönetimi ve finans, özel sektörde ise enerji, finans ve tarım alanlarında yoğunlaştığını bildirdi.

Gutierrez, Türkiye'nin geçen yıl bölgesel üye statüsüne geçtiğini hatırlatarak, Banka ve Türkiye'nin gelişen ilişkine yönelik şunları kaydetti:

'Türkiye ile ilişkilerimizde geçen yıl bir dönüşüm yaşadık ve şu anda Türkiye'nin ortağı olmaktan gerçekten çok memnunuz. Türkiye'de geçen yıl oldukça büyük ölçekli operasyonlarımız oldu. Yönetim kurulumuz üç kamu sektörü projesini onayladı. Bunlara ek olarak iki adet de özel sektör finansmanı gerçekleştirildi. Geleceğe baktığımızda, Türkiye ile finansman ilişkimizin sağlıklı gelişmesini bekliyoruz. Hatta 2026 yılından itibaren bu hacmi yıllık potansiyel olarak 3 milyar dolar civarına çıkarmayı öngörüyoruz.'

Kuruluştan yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan: 'PMI verileri imalat sanayinin ikinci çeyreğe belirgin bir yavaşlamayla girdiğini gösteriyor. Programın hedeflerine ulaşması için üretim odaklı tamamlayıcı adımlar gecikmeden devreye alınmalı.'

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verisinin nisan ayında 45,7'ye gerilemesinin, imalat sanayinin ikinci çeyreğe kayda değer bir yavaşlamayla başladığına işaret ettiğini belirtti. PMI verisine göre sektördeki yavaşlama eğilimi 25'inci aya ulaşırken; üretimdeki düşüş, salgın sonrası dönemin en belirgin daralma hızlarından birine işaret etti.

Bahçıvan değerlendirmesinde, anket katılımcılarının önemli bir bölümünün zayıflamada Orta Doğu'daki çatışmaların etkisine dikkat çektiğini, tedarik zincirlerinde aksamalar ve maliyet baskılarının belirginleştiğini vurguladı.

'Bugün sanayi cephesindeki zayıflama ile fiyat istikrarı hedefi etrafındaki zorlukların aynı anda yaşanması, ekonomide denge kurmanın ne kadar hassas bir noktaya geldiğini gösteriyor' diyen Bahçıvan, enflasyonla mücadelenin önemine de dikkat çekti:

'Enflasyonla mücadeleyi son derece önemli ve vazgeçilmez görüyoruz. Fiyat istikrarı olmadan sanayicimizin uzun vadeli yatırım planı yapması, finansmana sağlıklı erişmesi ve rekabet gücünü koruması mümkün değildir. Ancak bugün geldiğimiz noktada, dezenflasyon sürecinin başarısı için üretim ayağının da güçlendirilmesi gerektiği açıktır.

Üretim cephesinde yaşanan yavaşlama ile maliyet baskılarının eş zamanlı seyretmesi, ekonomi politikalarının sanayiyi, istihdamı ve ihracatı koruyan tamamlayıcı adımlarla desteklenmesini zorunlu kılmaktadır. Enflasyonla mücadele ile üretimin korunması birbirinin alternatifi değil; aynı programın iki tamamlayıcı ayağı olarak değerlendirilmelidir.

Kalıcı fiyat istikrarına giden yol, üretim kapasitesini zayıflatmadan; verimlilik, teknoloji, finansmana erişim ve öngörülebilirlik başlıklarında sanayicinin desteklenmesinden geçmektedir.'

Bahçıvan, Orta Vadeli Program'ın mevcut şartlar karşısında üretim hayatının ihtiyaçlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

Orta Vadeli Program'ın (OVP) temel hedefi olan dezenflasyon ve finansal istikrar yönündeki kararlılığı değerli buluyoruz. Ancak ortaya çıkan yeni koşullar; programın üretim hayatını destekleyecek tamamlayıcı adımlarla güçlendirilmesini artık kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu güncellemenin, üretim paydaşlarıyla istişare içinde ve sahadaki gerçeklik dikkate alınarak yapılacağına inanıyoruz.

Bahçıvan, üç yıldır uygulanan istikrar yaklaşımına en güçlü desteğin üretim kesiminden geldiğini hatırlatarak, sanayinin bu desteği sürdürebilmesi için zamanlamanın kritik olduğunu ifade etti:

'Sanayimizin yeniden ivme kazanabilmesi için; finansmana erişimin kolaylaştırılması, maliyet baskılarının hafifletilmesi ve öngörülebilirliğin artırılması büyük önem taşıyor. Aynı zamanda teknolojik dönüşümü hızlandıracak, verimliliği yükseltecek ve yüksek katma değerli üretimi teşvik edecek yapısal adımların gecikmeden devreye alınması gerekiyor.'

'Bölgesel riskler artarken Türkiye'nin üretim rolü daha da stratejik'

Bahçıvan, küresel ve bölgesel gelişmelerin hızla değiştiği bir dönemde Türkiye'nin üretim kapasitesinin yalnızca ekonomik açıdan değil, stratejik açıdan da kritik olduğunu vurguladı:

'Bölgesel gerilimlerin tedarik zincirlerini ve maliyetleri etkilediği bu dönemde, Türkiye'nin bu coğrafyada üretimin güvenli limanı olma rolü daha da güçleniyor. Türk sanayisinin rekabet gücünü korumak ve artırmak; bugünün şartlarında stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir.'

İSO olarak her zaman çözümün parçası olduklarını vurgulayan Bahçıvan, 'Üretimi merkeze alan, uzun vadeli kalkınma hedefleriyle uyumlu ve reel sektörü güçlendiren yeni bir politika çerçevesinin oluşturulmasını kritik görüyoruz. İSO olarak ilgili tüm paydaşlarla birlikte çalışmaya hazırız' dedi.

Bahçıvan, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:

'Ekonomi yönetimimizin bu süreci hızlı ve kararlı adımlarla tamamlayacağına, dezenflasyon hedefinden sapmadan sanayimizin rekabet gücünü koruyacak destek mekanizmalarını gecikmeden devreye alacağına güvenimiz tamdır. Türkiye'nin bu coğrafyada üretimin güvenli limanı olma rolünü güçlendirmesi hem ekonomik hem de stratejik bir zorunluluktur.'

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), nisan ayına ilişkin 'Reel Efektif Döviz Kuru Gelişmeleri'ni yayımladı.

Buna göre, 2025=100 bazlı reel efektif döviz kuru endeksi, TÜFE bazında nisanda bir önceki aya kıyasla 1,59 puan artarak 106,30 oldu. Endeks, martta 104,71 düzeyindeydi.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru endeksi ise bu dönemde 0,64 puan artarak 102,16'ya çıktı.

Böylece, Türk lirasının değeri geçen yılın aynı dönemine göre TÜFE bazında 5,80 puan, Yİ-ÜFE bazında 3,04 puan arttı.

TCMB'nin REK endeksi gelişmeleri değerlendirmesinde şu ifadeye yer verildi:

'REK endeksindeki artış, temel olarak TÜFE'deki artıştan kaynaklanmaktadır. TÜFE bazlı REK endeksine etki eden bileşenler incelendiğinde, Türk lirası karşısında bir önceki aya göre dolar ortalama yüzde 1,31 değer kazanırken, avro ortalama yüzde 2,20 değer kazanmıştır. TÜFE ise bir önceki aya göre yüzde 4,18 artarken, Yİ-ÜFE yüzde 3,17 artmıştır.'

Değerlendirmede, Türkiye TÜFE'sindeki değişimin endeksteki artışa katkıda bulunduğu, dünya TÜFE sepeti ile nominal kur sepetindeki değişimin ise endeksi azaltıcı yönde etkilediği kaydedildi.

Tesla Model Y giriş seviyesi 2026 Mayıs fiyat listesinde 2.349.300 TL'den başlıyor. Performance AWD 4,4 milyon TL'yi aşıyor. Performance modeli için ise hesap daha çarpıcı: 110 yıl aylık abonman parası.

Aslında bu hesabı bir de farklı sayalım. Türkiye'de ortalama bir asgari ücretli toplam birikimi olmadan Tesla'yı alabilmek için 70 yıl çalışıp tüm parasını biriktirmesi gerekiyor. Yiyip içmemek, kira ödememek, fatura ödememek şartıyla.

Sayılarla Tesla ile Toplu Taşıma

İstanbul'da güncel toplu taşıma fiyatları yüksek seyirde. Şubat 2026'da yüzde 20 zam yapıldı. Aylık tam Mavi Kart 3.298 TL. Öğrenci abonmanı 593 TL. Tek geçiş elektronik bilet 42 TL. Ortalama bir İstanbullu ayda 90-100 geçiş yaptığı için tek geçiş kullansa aylık 4.000 TL'yi geçiyor — abonmanı tercih ediyor.

Bir Tesla Model Y giriş seviyesi 2.349.300 TL. Bu paranın aylık 3.298 TL'lik tam abonmana bölümü 712 ay yapıyor. 712 ay ise 59 yıldır.

Hesap şu anlama geliyor: Bir Tesla parasıyla bir kişi 21 yaşından emekli yaşına (80) kadar — yani neredeyse tüm yetişkin hayatı boyunca — İstanbul'da toplu taşıma kullanabilir.

Performance AWD versiyonu 4,4 milyon TL. Aynı hesap: 1.334 ay = 111 yıl. Yani üç nesilden fazla ulaşım masrafı.

Karşılaştırma sürdürülürse şöyle: 2.349.300 TL ile alabileceğin alternatifler:

• 59 yıl boyunca aylık tam Mavi Kart (711 ay)
• 329 yıl boyunca aylık öğrenci abonmanı (3.962 ay)
• Aylık 3.500 TL'lik kira ile 56 yıl ev kirası
• Aylık 30.000 TL maaş alan birinin 78 aylık maaşı (6,5 yıl)
• Asgari ücretli için 84 aylık net maaş (7 yıl)

Tesla almak Türkiye'de bir lüks tüketim ürünü değil. Tam anlamıyla yıllık servet birikimi gerektiren bir adım.

1 milyon TL'lik mevduatın aylık faizinin asgari ücreti aştığını detaylı işledik: 1 Milyon TL'nin Aylık Faizi Asgari Ücreti Aştı

Kim Tesla Alıyor?

Türkiye'de 2025 yılı boyunca 31.509 Tesla Model Y satıldı. 2026 ilk dört aylık veriler Türkiye'nin elektrikli araç pazarının yüzde 25'ini Tesla'nın oluşturduğunu gösteriyor. Togg ile birlikte ülkenin EV pazarının yüzde 80'ini bu iki marka kontrol ediyor.

Alıcı profili belli. Yüksek gelir grubu — aylık 80.000 TL ve üzeri net gelirli profesyoneller. İstanbul, Ankara, İzmir merkezli. Yaş ortalaması 35-50. Yüzde 60'ı erkek. Yüzde 70'i ikinci ya da üçüncü araç olarak alıyor — yani Tesla'ları aile bütçesinde tek araç değil.

İlginç detay: Tesla Türkiye'de en çok pazarlanan kampanya 60 ay (5 yıl) taksit. Aylık ödeme 47.000 TL bandında. Asgari ücretin neredeyse iki katı sadece otomobil için. Bu rakam ortalama bir Türk hane gelirine yakın — yani Tesla satın alma kararı bir aile için tüm gelirini araba taksitine bağlamak demek.

Çoğu alıcı bu nedenle yerli kredi kullanmıyor. Mevcut tasarruflarından peşin ödüyor ya da gayrimenkul satarak finanse ediyor. UBS Wealth Report 2024'te Türkiye dolar milyoneri sayısı 88.300 — bu grup Tesla pazarının ana hedefi.

Türk milyoner sayısının yüzde 8,4 artışını detaylı işledik: Türk Milyoner Sayısı 2024'te Yüzde 8,4 Arttı

İki Türkiye'nin Otomobili

Türkiye'nin gelir dağılımı tablosunda Tesla iki ucu net göstergelir bir sembol. Yüksek gelirli azınlık — yaklaşık 90.000 dolar milyoner — Tesla'yı ikinci ya da üçüncü araç olarak alıyor. Geri kalan 80 milyon ise toplu taşıma, dolmuş, eski araba kullanıyor.

Bu tablo 2026'da daha keskinleşiyor. Yüksek faiz dönemi varlık sahibi olanlara daha fazla para getiriyor — 1 milyon TL'lik mevduat asgari ücretten fazla aylık net faiz veriyor. Aynı zamanda enflasyon (yıllık yüzde 32) toplu taşıma kullanan vatandaşın bütçesini ezmeye devam ediyor.

Tesla almak Türkiye'de bir tüketim kararı değil — bir sınıf belgesidir. 2,3 milyon TL'lik bir araç sahibi olabilmek, ülke nüfusunun yüzde 1'inin parçası olduğunu gösterir. Geri kalan yüzde 99 için aynı para 60 yıllık ulaşımdır.

Yapay zekanın ve dünya ekonomisinin diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Sonuç: Sayılar Bir Hikaye Anlatıyor

Bir Tesla 60 yıllık toplu taşıma. Bir Tesla 7 yıllık asgari ücret. Bir Tesla 200 metrekare daire (Esenyurt'ta).

Bu rakamlar Türkiye'nin 2026 ekonomik gerçeğini özetliyor. Lüks tüketim ürünlerinin fiyatları küresel piyasaya bağlı, ama hane gelirleri yerel piyasaya bağlı. İkisi arasındaki açık her yıl genişliyor.

Tesla satın almak tabii ki kişisel bir tercih. Ancak ekonomik anlamı net: Türkiye'de bir Tesla'nın bedeli, ortalama bir asgari ücretlinin tüm yetişkin hayatı boyunca yapacağı toplu taşıma harcamasıyla denk. İki paralel Türkiye var ve bu otomobil hangi tarafta olduğunu net gösteriyor.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

2026'da bu hikayenin somut karşılığı geldi. Financial Times'ın 1 Mayıs'ta yayınladığı haber rakamları net ortaya koyuyor: Huawei AI çip gelirini bu yıl yüzde 60 artıracak. Yıllık 12 milyar dolara çıkacak. Üç yıl önce neredeyse sıfırdı.

ByteDance — TikTok'un Çinli sahibi — tek başına 5,6 milyar dolarlık Ascend siparişi verdi. Geçen yıl bu rakam neredeyse sıfırdı. Alibaba ve Tencent de büyük sipariş listesinde. Çin'in dev teknoloji şirketleri Nvidia'dan uzaklaşıp yerli alternatife döndü.

Geçen hafta gelişme daha da çarpıcı bir noktaya geldi. Pekin Çinli teknoloji şirketlerine resmen direktif verdi: Nvidia çipleri sadece yurt dışı operasyonlarında kullanılsın, Çin içinde yerli alternatifler tercih edilsin. ABD ise tam tersi diyor: "Nvidia çipleri sadece Çin'de kullanılsın." İki çelişkili kural gümrükte stalemate yarattı. Nvidia'nın H200 sevkiyatları beklemede.

Ascend 950PR — Çin'in Sessiz Devrimi

Huawei'nin amiral gemisi Ascend 950PR Mart 2026'da seri üretime girdi. Teknik özellikleri etkileyici. 1,56 PFLOPs FP4 performansı sunuyor — Nvidia'nın Çin'de hâlâ satılabilen H20 çipinin 2,8 katı. 112 GB HiBL 1.0 hafıza var — Huawei'nin kendi geliştirdiği yeni teknoloji, HBM3E ve HBM4E'den daha ucuz. 1,4 TB/s bant genişliği sunuyor.

Karşılaştırma yararlı: Nvidia'nın yeni Blackwell GB200 sistemleri 5 PFLOPs FP4 sunuyor — 3 kat daha güçlü. Ama Çin'e satılamıyor. Çinli şirket için seçenek basit: Mevcut en güçlü çipi al ya da güç kaybet.

Üretim hedefi 2026 için 750.000 adet 950PR. Talep daha fazla — fiyatlar yüzde 20 yükseldi. Ascend 950DT'nin (144 GB hafıza, 4 TB/s bant genişliği) son çeyrekte seri üretime girmesi bekleniyor. Huawei üç yıllık yol haritası açıkladı: 2027'de Ascend 960, 2028'de Ascend 970. Şirket SuperPoD adlı yeni bir sistem tasarımıyla 8.192 ile 15.488 Ascend çipini tek bir sanal makinede çalıştırmayı planlıyor.

Çin tarafında Huawei AI çip pazarının yüzde 60'ından fazlasını kontrol edecek 2026 sonunda. Cambricon, Biren, Moore Threads gibi yerel rakipler küçük paylar alıyor. Ancak Huawei'nin entegre yazılım/donanım yaklaşımı (CANN platformu) onu lider yaptı.

Anthropic'in 1 trilyon dolar değerlemesini detaylı işledik: Anthropic 1 Trilyon Doları Aştı: Yeni AI Devi

Nvidia İçin Ne Anlama Geliyor?

Nvidia 2025 mali yılında Çin'den (Hong Kong dahil) yaklaşık 17,1 milyar dolar gelir elde etmişti — bir önceki yıl 20,3 milyar dolardı. 2026 mali yılında bu rakamın 12-13 milyar dolara düşmesi bekleniyor.

Çarpıcı detay: Huawei'nin bu yılki AI çip geliri (12 milyar dolar) Nvidia'nın Çin gelirine yaklaşıyor. Tarihte ilk kez. Üstelik Pekin geçen hafta Nvidia'nın RTX Pro 6000D çipini de yasakladı — bu Nvidia'nın Çin pazarına özel olarak tasarladığı bir model. H20 çipi gümrükte beklerken yeni yasak şirket için ek darbe.

Yatırım tarafı net: Çinli yarı iletken hisseleri uçtu. SMIC son ayda yüzde 35 yükseldi. Cambricon ve Baidu yüzde 50 yükseldi. Yatırımcılar Çin'in yapay zeka bağımsızlığına büyük bahis koyuyor.

Ama Nvidia'nın küresel hikayesi farklı. Toplam gelir 2025'te 200 milyar dolara yakın. Çin pazarı toplam gelirin yüzde 8-10'u. ABD, Avrupa, Asya'nın kalan kısmı (Japonya, Güney Kore, Hindistan) hâlâ Nvidia'yı tercih ediyor. Şirket küresel ölçekte hâkim konumunu koruyor.

Yatırımcı için soru şu: Nvidia hisselerinde Çin kayıpları zaten fiyatlandı mı? Analistlerin çoğu evet diyor. NVDA hissesi 2026'da yüzde 15 yükseldi — Çin endişesine rağmen. Yapay zeka altyapı talebi (Anthropic, OpenAI, Google, Microsoft) açığı kapatıyor.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

İlk önemli ders: Yapay zeka çipi 2026'da yeni petrol oldu. Ülkelerin stratejik bağımsızlığı çip erişimine bağlı. Türkiye bu denkleme nasıl giriyor?

Türkiye'de halen yerli AI çip üretimi yok. Bilkent Üniversitesi, Sabancı, ODTÜ'de araştırmalar var ama ticarileşme uzakta. Bakan Mehmet Fatih Kacır'ın 2030 yol haritasında Türkiye'nin yapay zeka işlemci kapasitesini 250 megavattan 1 gigavata çıkarma hedefi var. Bu süreçte Türk şirketleri Nvidia mı yoksa Huawei mi tercih edecek? Karar büyük ölçüde diplomatik tutum belirleyecek.

İkinci ders: Türk şirketleri için Çin Ascend ekosistemi yeni bir tedarik kanalı sunuyor. ABD ihracat yasaklarının kapsamı sürekli genişliyor — bazı Türk savunma firmaları zaten Nvidia A100 ve H100 sipariş edemiyor. Huawei alternatifi avantajlı olabilir. Ancak yazılım uyumu (CUDA vs CANN) ek geliştirme yükü demek.

Üçüncü ders: Türk yatırımcı için hisse pozisyonu. Nvidia (NVDA) küresel kazanan ama Çin baskısı altında. Cambricon, SMIC gibi Çinli oyuncular ABD borsasında yok — yatırım kanalı sınırlı. ETF üzerinden çeşitlendirme (BOTZ, ROBO) en güvenli yol.

Apple-Google AI ittifakının hisse boyutuna bakmıştık: Apple Yenildi: Siri Artık Google'ın Beyniyle Çalışıyor

Yapay zekanın diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

İki Yapay Zeka Dünyası Doğuyor

2026'da yapay zeka pazarı bir kavşağa geldi. Tek tip teknoloji ekosistemi yerine iki paralel sistem gelişiyor. Nvidia tarafında ABD, Avrupa, Japonya, Güney Kore ve müttefikleri. Huawei tarafında Çin, Rusya, İran, ve gelişmekte olan ülkeler.

Bu ayrılık geçici değil yapısal. ABD'nin 2025'teki "AI Diffusion Rule" ve takip eden ihracat sınırlamaları, Çin'in kendi ekosistemini kurmasını zorunlu kıldı. Şimdi Çin tarafı yeterince güçlü ki, geri dönüş zor. Pekin'in son haftalardaki direktifi ve RTX Pro 6000D yasağı bu kararlılığın işareti.

Türkiye için bu hikayenin ana dersi şu: Yapay zeka altyapısı artık jeopolitik bir araç. Ülkenin diplomatik tercihleri ekonomik çıkarlarıyla iç içe geçti. Nvidia mı, Huawei mi sorusunun arkasında ABD mi, Çin mi sorusu duruyor. Türkiye'nin önümüzdeki on iki ayda bu konuda netleşmesi gerekiyor — hem savunma sanayii hem ticari sektör için.

Önümüzdeki bir yıl Çin AI çiplerinin küresel ihracatını da getirebilir. Suudi Arabistan, BAE, Mısır gibi ülkeler Ascend tedarikçisi olabilir. Türkiye eğer pozisyon almak istiyorsa şimdi karar vermesi gerekiyor.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Holdingden yapılan açıklamaya göre, Tezmen'in göreve getirilmesiyle, üniversitede yeni dönem ve yapılanma süreci başlatıldı. Yeni dönemde üniversite, teknoloji ve AR-GE odaklı vizyonla hareket edecek.

Üniversite yönetimi, bilimsel üretkenliği artırmayı, yenilikçi projeleri desteklemeyi ve araştırma geliştirme faaliyetlerini merkeze alarak akademik yapıyı daha güçlü hale getirmeyi hedefliyor.

Yeni yönetim anlayışıyla yalnızca akademik başarıyı değil, ulusal ve uluslararası alanda daha görünür ve tercih edilir bir üniversite olmayı amaçlayan üniversite, sürdürülebilir büyüme ve istikrarlı gelişim hedefleri doğrultusunda kapsamlı dönüşüm sürecine giriyor.

Tezmen liderliğinde şekillenecek yeni dönemde, üniversitenin eğitim kalitesinin artırılması, teknoloji temelli projelerin yaygınlaştırılması ve bilimsel çalışmaların güçlendirilmesi öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Emre Tezmen, yeni dönemde teknoloji ve AR-GE odaklı güçlü yapılanma sürecine girdiklerini belirtti.

Üniversiteyi sadece akademik başarıyla değil, aynı zamanda ürettiği değer ve geliştirdiği projelerle öne çıkan kurum haline getirmeyi hedeflediklerini belirtti.

Araştırma ve geliştirme faaliyetlerini merkeze alan üniversite modeli inşa edeceklerini kaydeden Tezmen, 'Öğrencilerimizin mezun olduktan sonra iş hayatına hızlı adapte olabilen, donanımlı bireyler olarak yetişmesi en önemli önceliklerimizden biri olacak. Topkapı Üniversitesini Türkiye'de en çok tercih edilen ve en beğenilen üniversiteler arasında konumlandırmaya devam edeceğiz. Teknoloji, bilim ve üretim odağında ilerleyen bir üniversite olarak güçlü bir geleceğe adım atıyoruz.' ifadelerini kullandı.