Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, son yıllarda art arda yaşanan krizlerin ardından dünyanın daha sık hale gelen şoklara karşı dayanıklı temeller inşa etmesi gerektiğini söyledi. Dünyanın bu yeni gerçekliği henüz tam olarak içselleştiremediğinden endişe ettiğini belirten Georgieva, şokların tamamen ortadan kalktığı bir döneme ulaşılamayacağını ifade etti.

Görevi 2019 yılından bu yana sürdüren Georgieva; salgın dönemi, Ukrayna savaşı, gümrük tarifeleri gerilimleri ve Orta Doğu'daki çatışma sürecini yönettiklerini hatırlattı. Yaklaşık 1 trilyon dolar kredi kapasitesi bulunan kurumun lideri, temel görevlerinin 191 üye ülkeyi küresel ekonominin ortak çıkarı için birlikte çalışmaya odaklamak olduğunu vurguladı. Ellerindeki en iyi mühimmatın nesnel analizler olduğunu dile getirdi.

Yapay zeka (YZ) alanındaki gelişmelere de değinen Georgieva, küreselleşme sürecinde yapılan hataların bu yeni teknolojide tekrarlanmaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu. IMF dahil tüm kuruluşların, küreselleşmenin yarattığı eşitsizlikleri ve buna karşı oluşan tepkiyi zamanında fark edemediğini itiraf etti. Küresel ekonominin bir bütün olarak büyümesine rağmen, iş imkanlarını kaybeden birçok topluluğun çöktüğünü ve bu kesimlere yeterli ilginin gösterilmediğini aktardı. Aynı tablonun yapay zeka gelişiminde yaşanmasını istemediğini vurguladı.

Euro Bölgesi Sentix Güven Endeksi Haziran ayında -13,4 puana yükselerek hem -14,6'lık piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşerek önceki aya ait -16,4 seviyesine göre iyileşme gösterdi.

Aynı dönemde, geleceğe yönelik altı aylık dönemi ölçen Sentix Beklenti Endeksi -11,3 puandan -6,5 puana yükselirken; mevcut ekonomik durumu yansıtan Sentix Cari Durum Endeksi de -21,5'ten -20,0 seviyesine geldi.

Sentix Endeksi Neyi İfade Eder?

Sentix Endeksi, yaklaşık 5.000 finansal piyasa analisti ve kurumsal yatırımcının katıldığı anketlerle hazırlanan, ekonomideki güveni ölçen öncü bir göstergedir. Endeksin sıfırın altında (negatif) kalması piyasada kötümserliğin sürdüğünü gösterir. Ancak verilerin hem beklentileri aşması hem de bir önceki aya göre yükselmesi, Euro Bölgesi ekonomisinde dipten dönüş ve toparlanma umutlarının güçlendiğini ifade eder. Özellikle beklenti endeksindeki hızlı yükseliş, önümüzdeki döneme dair iyimserliğin arttığına işaret etmektedir.

Türkiye'nin sivil havacılık alanında önemli ilerleme kaydettiğini vurgulayan Alawadhi, 'Türkiye, havalimanı altyapısı, hava yolu işletmeciliği ve sektör yönetimi açısından güçlü bir performans sergiliyor.' diye konuştu.

Alawadhi, Türk hava yolu şirketlerinin IATA'nın aktif üyeleri arasında bulunduğunu, bu şirketlerin birliğin çok sayıda komite ve çalışma grubunda görev aldığını dile getirdi.

Türkiye ile yakın iletişim içinde olduklarını vurgulayan Alawadhi, 'Türkiye ile Afrika ve Orta Doğu'daki birçok ülkeden daha yoğun temas yürütüyoruz.' ifadesini kullandı.

'(Türkiye'nin) Küresel havacılık ağındaki rolü giderek artıyor'

Kamil Alawadhi, Türkiye'nin havacılık sektöründe uzun yıllardır pozitif büyüme sergilediğini belirterek, ülkedeki hava yolu şirketlerinin verdiği büyük ölçekli uçak siparişlerinin geleceğe yönelik büyüme beklentilerini yansıttığını söyledi.

Alawadhi, 'Türkiye'nin uçak siparişleri oldukça yüksek seviyede. Bu nedenle Türkiye'nin mevcut büyüklüğünde kalması mümkün değil. Türk havacılık sektörünün önümüzdeki dönemde büyümesini sürdürmesini bekliyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin son yıllarda uluslararası hava taşımacılığında önemli bir merkez haline geldiğini ifade eden Alawadhi, ülkenin coğrafi konumu, güçlü taşıyıcıları ve modern havalimanları sayesinde küresel havacılık ağındaki rolünü giderek artırdığını sözlerine ekledi.

AB'nin Kızıldeniz'deki ASPIDES Operasyonu'na dikkati çeken Kallas, bölgede bu operasyon kapsamında daha fazla ne yapabileceğini değerlendirdiklerini belirtti.

Kallas, "Ayrıca bugün seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin yaptırımların İran'a ilk kez uygulanacağı gün olacak." dedi.

Hürmüz Boğazı bağlamında İran ile ABD'nin anlaşmaya varması gerektiğinin altını çizen Kallas, taraflara diyalog çağrısında bulunduklarını söyledi.

Orta Doğu'da gerilimin yeniden tırmandığına dikkati çeken Kallas, "Bölgenin ihtiyacı olan şeyin tırmanma değil tarafların müzakere masasına oturup anlaşmaya varması olduğunu düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Kallas, AB'nin ateşkes sağlandıktan sonra gemilere refakat edilmesi konusunda da katkı sağlayabileceğini, bugün bu konuyu görüşeceklerini belirtti.

İlk olarak ateşkesin sağlanması gerektiğini vurgulayan Kallas, "Her iki tarafla da temas halindeyiz ve onlara bu mesajı vermeye çalışıyoruz, ateşkes son derece önemli." görüşünü paylaştı.

Şüpheliler, sağlık kontrolünün ardından Anadolu Adliyesi'ne sevk edildi.

Operasyon

İstanbul mali polisinin yaptığı çalışmada, şüpheli İ.Ö.Ö. tarafından koordine edilen suç ağı üzerinden önceden sonucu üzerinde anlaşma sağlanan müsabakalar ile yasal ve yasa dışı bahis faaliyetlerinden gelir elde edildiği, bunların kripto varlık cüzdanları aracılığıyla transfer edilip, kullanıcıları tespit edilemeyen farklı cüzdanlara aktarıldığı belirlenmişti.

Suç ağı içerisinde döviz ve kuyumculuk sektöründe faaliyet gösteren şüphelilerin de yer aldığını tespit eden ekipler, bu kapsamda 192 milyar liralık işlem hacmi gerçekleştirildiğini ortaya çıkarmış, çalışmaların tamamlanmasının ardından İstanbul merkezli 24 ilde belirlenen adreslere düzenlenen eş zamanlı operasyonda 80 zanlı gözaltına alınmıştı.

Çalışmaların devamında 6 şüpheli daha yakalanmış, işlemlerinin ardından 4'ü serbest bırakılmıştı.

Soruşturma kapsamında ayrıca suçtan elde edildiği değerlendirilen 350 milyon lira değerindeki 83 menkul ve gayrimenkule el konulmuş, zanlılara ait banka ve kripto varlık hesaplarına bloke işlemi uygulanmıştı.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki toplantıya, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci ve Ahmet Baha Öğütken, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı İsmail İlhan Hatipoğlu ve Osman Çelik, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Faruk Özçelik, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, İçişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Cangir, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı, Ticaret Bakan Yardımcısı Özgür Volkan Ağar, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü Salim Arda Ermut, İstanbul Finans Merkezi Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem katıldı.

Orta Vadeli Program kapsamındaki yapısal reform eylemlerinin değerlendirileceği toplantıda, uluslararası iş gücünün istihdamına ve 'Tek Durak Ofis' uygulamasına yönelik çalışmalar ele alınacak.

Toplantının ardından yazılı açıklama yapılması bekleniyor.

Kuruluştan yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre, Türkiye ihracatının lideri otomotiv endüstrisinin mayıs ayı ihracatı geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 17 azalışla 3 milyar 264 milyon dolar oldu. Türkiye ihracatında birinci sıradaki yerini koruyan endüstrinin toplam ihracattan aldığı pay ise yüzde 16,8 olarak gerçekleşti. Yılın ilk beş ayında otomotiv endüstrisi ihracatı yüzde 2,6 artarak 17 milyar dolar barajına ulaştı.

OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, sektörel liderliğin sürdüğüne dikkat çekerek 'Mayıs ayında işgünü sayısının geçen yıla göre az olması ihracatımıza olumsuz yansıdı. İlk 10 pazarın 9'unda yaşanan düşüşlere karşı Fransa pazarındaki yüzde 18'lik büyüme ve ABD ile Norveç gibi stratejik pazarlardaki ürün bazlı yüksek oranlı artışlarımız önem taşıyor' dedi.

Tedarik Endüstrisi ihracatı 1 milyar 215 milyon dolar

Mayıs ayında en büyük ürün grubu olan Tedarik Endüstrisi ihracatı yüzde 14 azalış ile 1 milyar 215 milyon dolar olarak gerçekleşti ve otomotiv ihracatında en büyük payı almaya devam etti. Binek Otomobiller ihracatı yüzde 23 azalarak 1 milyar 13 milyon dolar, Eşya Taşımaya Mahsus Motorlu Taşıtlar ihracatı yüzde 27 düşüşle 543 milyon dolar, Otobüs-Minibüs-Midibüs ihracatı yüzde 2,5 düşüşle 269 milyon dolar oldu. Buna karşılık Çekiciler ihracatı yüzde 13 artışla 168 milyon dolara yükseldi.

Tedarik Endüstrisinde en fazla ihracat yapılan ülke Almanya olurken, bu ülkeye ihracat yüzde 11 azaldı. Önemli pazarlardan Fransa'ya yüzde 13, ABD'ye yüzde 18, Romanya'ya yüzde 28, Polonya'ya yüzde 19, İspanya'ya yüzde 14, Belçika'ya yüzde 17 ihracat düşüşü yaşandı.

Binek otomobillerde en fazla ihracat yapılan ülke olan Fransa'ya ihracat yüzde 48 artış gösterdi. Önemli pazarlardan İsveç'e yüzde 122, Yunanistan'a yüzde 42 ihracat artışı yaşanırken; İspanya'ya yüzde 27, İtalya'ya yüzde 38, Almanya'ya yüzde 36, Slovenya'ya yüzde 33, Birleşik Krallık'a yüzde 57, Polonya'ya yüzde 41, Belçika'ya yüzde 43 ihracat düşüşü görüldü.

Eşya Taşımaya Mahsus Motorlu Taşıtlarda Fransa'ya yüzde 40 ihracat artışı yaşanırken; Birleşik Krallık'a yüzde 59, Almanya'ya yüzde 29, İspanya'ya yüzde 31, İtalya'ya yüzde 14, Slovenya'ya yüzde 30, Belçika'ya yüzde 35 ihracat düşüşü kaydedildi.

Otobüs-Minibüs-Midibüs ürün grubunda ABD'ye yüzde 582, İtalya'ya yüzde 129, Romanya'ya yüzde 56 ihracat artışı yaşanırken; Fransa'ya yüzde 28, Birleşik Krallık'a yüzde 55 düşüş oldu. Çekicilerde ise Norveç'e yüzde 257, Almanya'ya yüzde 50, Slovenya'ya yüzde 42 ihracat artışı sağlandı.

Almanya liderliğini korudu, Fransa yükselişini sürdürdü

Mayıs ayında otomotiv sektörü ihracatında yer alan ilk 10 ülkeden Fransa dışındaki 9'unda düşüş kaydedildi. Almanya, 526 milyon dolarlık ihracat rakamı ile en fazla ihracat yapılan ülke konumunu sürdürürken, bu ülkeye yönelik ihracat yüzde 16 azaldı. Fransa, 452 milyon dolarlık ihracat ile ikinci büyük pazar olurken, bu ülkeye yönelik otomotiv ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18 artış gösterdi. Üçüncü büyük pazar İtalya'ya yönelik ihracat ise yüzde 8 azalışla 294 milyon dolar olarak gerçekleşti. Mayıs ayında diğer önemli pazarlardan Hollanda'ya yüzde 15, İsveç'e yüzde 33, Mısır'a yüzde 37 ihracat artışı yaşandı. Buna karşılık Birleşik Krallık'a yüzde 49, İspanya'ya yüzde 27, Slovenya'ya yüzde 26, Belçika'ya yüzde 33, Polonya'ya yüzde 27, Romanya'ya yüzde 29 ihracat düşüşü gerçekleşti.

AB Ülkelerinin payı yüzde 75

Mayıs ayında Avrupa Birliği ülkeleri yüzde 75 pay ve 2 milyar 453 milyon dolar ile ülke grubu bazında ihracatta ilk sıradaki ağırlığını korudu. AB ülkelerine yönelik ihracat bu dönemde yüzde 13 azaldı. Diğer Avrupa Ülkeleri yüzde 9,5 pay ile ülke grupları arasında ikinci sırada yer alırken, mayıs ayında Diğer Avrupa Ülkelerine yüzde 42, Orta Doğu Ülkeleri'ne ise yüzde 26 ihracat düşüşü yaşandı.

BBVA Research tarafından yayımlanan raporda, tüketici enflasyonunun mayıs ayında %1.7 seviyesinde gerçekleşerek beklentilerle uyumlu bir görünüm sergilediği belirtildi. Raporda, Hürmüz Boğazı'nın yılın ikinci yarısında kademeli olarak yeniden açılacağı ve enerji fiyatlarında normalleşme yaşanacağı varsayımı altında, yıl sonu tüketici fiyat endeksi beklentisinin %30 seviyesinde korunduğu, ancak savaşa bağlı belirsizlikler nedeniyle yukarı yönlü risklerin devam ettiği ifade edildi.

Fiyat istikrarı ve finansal istikrara yönelik riskleri değerlendiren BBVA Research, Merkez Bankası'nın önümüzdeki hafta gerçekleştireceği Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini %40 seviyesine yükseltmesini beklediğini açıkladı. Bununla birlikte, dolarizasyon eğiliminin hala sınırlı olması ve kredi büyüme sınırlarında yapılan son sıkılaştırmalar nedeniyle bankanın faiz artırımına ara verme olasılığının da dışlanmadığı, her halükarda Merkez Bankası'nın daha uzun süre sıkı duruşunu koruması gerektiği savunuldu.

Dış dengedeki aşağı yönlü riskler sebebiyle büyümeyi destekleyici politikaların sınırlı kalmasının beklendiği raporda, %3 oranında bir ekonomik büyüme, Hürmüz Boğazı'nın yılın ikinci yarısında kademeli açılması ve 2026 yılı genelinde petrol fiyatlarının ortalama 90 dolar seviyesinde seyretmesi senaryosu altında yıl sonu enflasyon tahmininin %30 olarak sürdürüldüğü ifade edildi.

Bu kapsamda Bakanlığa bağlı kredi ve kefalet kooperatiflerinin kefaletiyle yürütülen hazine destekli kredi uygulamalarıyla esnaf ve sanatkarların işletme sermayelerinin güçlendirilmesi, faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin desteklenmesi ve ekonomik hayata katkılarının artırılmasının hedeflendiği vurgulanan açıklamada, şu bilgi verildi:

'Ticaret Bakanlığına bağlı kredi ve kefalet kooperatiflerince yürütülen hazine destekli finansman uygulaması aracılığıyla esnaf ve sanatkarlarımıza sağlanan hazine destekli kredilerin tutarı 2003- 31 Mayıs 2026 döneminde 803 milyar liraya ulaştı. Esnaf ve sanatkarlarımız, 23 yılı aşkın süreçte 4 milyon 681 bin 831 kredi kullandırımıyla hazine destekli finansmandan yararlandı. Esnaf ve sanatkarlarımıza 2026'nın ilk 5 aylık döneminde de 83 bin 420 kredi kullandırımı kapsamında 63,1 milyar lira hazine destekli finansman sağlandı.'

2025'te 175,8 milyar lira hazine destekli finansman imkanı

Açıklamada, 23 yılı aşkın süreçte esnaf ve sanatkarlara 4 milyon 681 bin 831 kredi kullandırımı yapıldığı ifade edildi.

Son yıllarda sağlanan finansman desteklerinin detayları paylaşılan açıklamada, '2023'te 441 bin 151 kredi kullandırımı kapsamında 164 milyar lira, 2024'te 232 bin 192 kredi kullandırımıyla 114,8 milyar lira, 2025'te 257 bin 709 kredi kullandırımı sonucu 175,8 milyar lira hazine destekli finansman sağlanmıştır.' değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, esnaf ve sanatkarların üretimin, ticaretin, istihdamın ve sosyal hayatın temel unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekilerek, Bakanlığın öncelikli hedefleri arasında, esnaf ve sanatkarların güçlendirilmesinin, rekabet kabiliyetlerinin artırılmasının ve finansman imkanlarının geliştirilmesinin olduğu vurgulandı.

Bakanlığın, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda, esnaf ve sanatkarların finansmana ulaşmasını kolaylaştırmaya, kredi maliyetlerini hafifletmeye, yeni yatırım ve büyüme imkanlarını desteklemeye devam edeceği belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

'Güçlü esnaf, güçlü ticaret, güçlü ticaret ise güçlü Türkiye demektir. Bu anlayışla daha rekabetçi, daha sürdürülebilir ve daha kapsayıcı bir ticaret ekosistemini hep birlikte inşa etmeyi sürdüreceğiz.'

Kuruluştan yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İhracat Pazarları İklim Endeksi mayısta hafif artışla 50,3'e yükseldi ve mart ayındaki seviyesine geri döndü. Böylece endeks, son aylarda olduğu gibi dış pazarlardaki talep koşullarında sınırlı bir iyileşmeye işaret etti. Öte yandan, ihracat pazarları iklimindeki kesintisiz güçlenme eğilimi 29'uncu aya ulaştı.

Türk imalat sanayi ihracatının yüzde 19'unu oluşturan üç ekonomiden Almanya ve Fransa'da üretim azalmaya devam ederken, Birleşik Krallık'ta üretim mayıs ayında yeniden düşüşe geçti. Romanya ve Rusya'da da üretim daralırken İtalya ve İspanya'da ise oldukça sınırlı bir büyüme gözlendi. ABD'de ekonomik aktivite mayıs ayında artmaya devam etti ve mevcut genişleme süreci 40'ıncı aya ulaştı. Birleşik Arap Emirlikleri'nde petrol dışı üretim son üç ayın en güçlü büyümesini kaydederken, Suudi Arabistan'da da genişleme hız kazandı.

Türkiye imalat sektörünün ana ihracat pazarlarındaki faaliyet koşullarını ölçen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi'nin Mayıs 2026 dönemi sonuçları açıklandı. Endekste eşik değer olan 50,0'nin üzerinde ölçülen tüm rakamlar ihracat ikliminde iyileşmeye, 50'nin altındaki değerler ise bozulmaya işaret ediyor. Nisan ayında 50,2 düzeyinde bulunan İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi, mayısta hafif artışla 50,3'e yükseldi ve mart ayındaki seviyesine geri döndü. Böylece endeks, son aylarda olduğu gibi dış pazarlardaki talep koşullarında sınırlı bir iyileşmeye işaret etti. Öte yandan, ihracat pazarları iklimindeki kesintisiz güçlenme eğilimi 29'uncu aya ulaştı.

Avrupa pazarları zayıflık belirtisi gösterirken, ABD'de ekonomik aktivite artışı sürdü

Mayıs ayında bazı Avrupa pazarları zayıflık belirtileri gösterdi. Euro Bölgesi'nin en büyük iki ekonomisi olan Almanya ve Fransa'da üretim azalmaya devam etti. Fransa'daki düşüş Ocak 2024'ten bu yana en belirgin düzeyde kaydedildi. Birleşik Krallık'ta da üretim mayıs ayında yeniden düşüşe geçti. Bu üç ekonomi, Türk imalat sanayi ihracatının yüzde 19'unu oluşturuyor. Romanya ve Rusya'da da üretim daralırken İtalya ve İspanya'da ise oldukça sınırlı bir büyüme gözlendi. ABD'de ekonomik aktivite mayıs ayında artmaya devam etti ve mevcut genişleme süreci 40'ıncı aya ulaştı. Bununla birlikte, büyüme ılımlı düzeyde ve nisan ayına göre daha düşük oranda gerçekleşti.

BAE'de petrol dışı üretimde güçlü büyüme

Bölgede başlayan savaşın yol açtığı aksamaların ardından, Orta Doğu'da toparlanma işaretleri devam etti. Birleşik Arap Emirlikleri'nde petrol dışı üretim son üç ayın en güçlü büyümesini kaydederken, Suudi Arabistan'da da genişleme hız kazandı. Mısır, Kuveyt, Lübnan ve Katar'da ise üretimdeki düşüş bir önceki anket dönemine göre daha ılımlı gerçekleşti. Mayıs ayında PMI verisi kapsamındaki tüm ekonomiler arasında en güçlü üretim artışı Singapur'da kaydedilirken, bu ülkeyi küçük bir farkla Hindistan takip etti. Ekonomik aktivitede en sert düşüş, keskin maliyet artışlarına bağlı olarak Kenya'da gerçekleşti. Ancak bu ülke Türk imalat sanayi ihracatının yalnızca yüzde 0,1'ini oluşturuyor.

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İhracat Pazarları İklim Endeksi hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şunları söyledi: 'Mayıs'ta ihracat pazarlarında talep koşullarının genel olarak istikrarlı seyretmesi, Türk imalat sanayi ihracatı açısından önemli bölgesel pazarlarda ortaya çıkan farklı eğilimleri gölgede bıraktı. Avrupa'da zayıflık belirtileri artarken, Almanya ve Fransa'nın ardından Birleşik Krallık'ta da üretimin daralması dikkat çekti. Birçok ekonominin hızlı fiyat artışları nedeniyle zorlandığı bölgede şimdilik zayıf bir büyüme görünümü söz konusu. Orta Doğu ekonomilerinde ise daha olumlu bir tablo ortaya çıktı ve Şubat ayı sonunda patlak veren savaşın ardından Mayıs'ta toparlanma sinyalleri gözlendi. Bununla birlikte, genel olarak bakıldığında, jeopolitik sorunların en azından yakın vadede uluslararası talebi sınırlamaya devam edeceği öngörülüyor.'

Cuma günü yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,0520'den tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.55 itibarıyla önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 46,1020'den işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,2 artışla 53,1470'ten ve sterlin/TL yatay seyirle 61,4770'ten satılıyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda tarafların karşılıklı saldırılarıyla Orta Doğu'da tansiyonun yeniden yükselmesi, yakın zamanda olası bir anlaşma sağlanabileceğine yönelik beklentileri azalttı.

İsrail, Tahran yönetiminin balistik füze saldırılarının ardından İran'daki bazı hedeflere yönelik misilleme amaçlı hava operasyonları düzenlediğini duyurdu. ABD cephesinden şu ana kadar doğrudan askeri müdahaleye ilişkin somut bir saldırı haberi gelmezken çatışmaların ağırlıklı olarak İsrail ile İran arasında yoğunlaştığı görüldü.

Söz konusu gerilimle birlikte petrol fiyatları yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde 96 dolara kadar çıktı. Petrol fiyatlarındaki yükselişin mevcut enflasyonist baskıları artırabileceği değerlendirilirken ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruması da dikkate alındığında, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) olası 'şahin' adımlarına ilişkin ihtimallerin gelecek yıla yayıldığı görülüyor.

Piyasalarda halihazırda gelecek yıl sonuna kadar Fed'e yönelik herhangi bir faiz indirimi beklentisi bulunmuyor.

Fed'e ilişkin tahminlerin 'şahin' tarafa kayması ve Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen dolar endeksi cuma günü 7 Nisan'dan bu yana ilk kez 100 seviyesini aştı.

Analistler, yatırımcıların bugünlerde Orta Doğu'daki gerilimler, yükselen petrol fiyatları ve merkez bankalarını faiz artırımına zorlayan enflasyonist baskılar gibi pek çok olumsuzluk altında karar almaya çalıştığını belirterek, bu hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini kaydetti.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu ifade etti.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,28 değer kaybederek 13.694,19 puandan tamamlamıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 104,03 puan ve yüzde 0,76 azalışla 13.590,16 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 1,27, holding endeksi yüzde 0,93 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında tek kazandıran yüzde 0,76 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen ise yüzde 1,70 ile elektrik oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da çatışmaların yeniden alevlenmesiyle haftaya satış baskısı altında başladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda tarafların karşılıklı saldırılarıyla Orta Doğu'da tansiyon yeniden yükseldi. Çatışmaların giderek şiddetlenmesi, yakın vadede diplomatik bir uzlaşı sağlanabileceğine yönelik beklentileri zayıflattı.

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkes sonrasında görece sakin seyreden gerilim, İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırılarıyla yeniden tırmandı. İsrail, Tahran yönetiminin balistik füze saldırılarının ardından İran'daki bazı hedeflere yönelik misilleme amaçlı hava operasyonları düzenlediğini duyurdu.

ABD cephesinden şu ana kadar doğrudan askeri müdahaleye ilişkin somut bir saldırı haberi gelmezken, çatışmaların ağırlıklı olarak İsrail ile İran arasında yoğunlaştığı görüldü.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.500 ve 13.540 puanın destek, 13.600 ve 13.700 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Cuma günü ons fiyatındaki azalışa paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 3,2 altında 6 bin 408 liradan tamamladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.30 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,5 altında 6 bin 387 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 630 liradan, Cumhuriyet altını 42 bin 320 liradan satılıyor.

Altının onsu yüzde 0,4 değer kaybıyla 4 bin 449 dolardan işlem görüyor.

ABD'de cuma günü açıklanan güçlü istihdam raporunun ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik endişelerle azalan altın fiyatları, Orta Doğu'daki yeniden tırmanan gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve enflasyon endişelerini tetiklemesiyle düşüş eğilimini yeni haftada da sürdürdü.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirtti.

Cuma günü 95,90 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 93,09 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.20 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,6 artarak 97,33 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 94,34 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki yükselişte, Orta Doğu'da artan gerilimin küresel piyasalarda devam eden arz endişelerini desteklemesi etkili oluyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail'in balistik füzeler kullanarak İran'daki bazı hedeflere saldırı düzenlediğini açıkladı. Buna karşılık, İran'dan fırlatılan füzeler nedeniyle İsrail'in orta ve güney kesimindeki birçok kentte sirenlerin çaldığı bildirildi.

İsrail de İran'ın güneybatısındaki Huzistan eyaletine bağlı Mahşehr kentinde bulunan petrokimya tesisini vurdu. İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırılarının ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun güvenlik kabinesini toplayacağı belirtildi.

ABD Başkanı Donald Trump ise İran'a anlaşma masasına 'geri dönme' çağrısında bulundu. Fox News muhabirinin aktardığına göre Trump, İsrail'de sirenlerin çalması üzerine yaptığı açıklamada, İran'ın İsrail'e yönelik füze saldırılarının devam eden müzakerelere 'kesinlikle yardımcı olmayacağını' söyledi.

Öte yandan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülke, temmuzda üretimlerini beklentiler dahilinde günlük 188 bin varil artırma kararı aldı.

Karara göre, en yüksek üretim artışı günlük 62 bin varil ile Suudi Arabistan ve Rusya'da olacak. Bu ülkeleri günlük 26 bin varillik artışla Irak ve günlük 16 bin varille Kuveyt takip edecek. Kazakistan'ın günlük üretimini 10 bin varil, Cezayir'in 6 bin varil ve Umman'ın ise 5 bin varil artırması öngörülüyor. Böylece, söz konusu ülkelerin toplam üretim artışı günlük 188 bin varile ulaşacak.

Analistler, OPEC+'ın üretim artışı kararına rağmen Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar ve bazı üretici ülkelerdeki kapasite sorunları nedeniyle küresel arz üzerindeki baskının devam ettiğini ifade ediyor.

Brent petrolde teknik olarak 98,17 doların direnç, 96,57 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat haftaya yüzde 1,56 düşüşle 15.370,00 puandan başladı.

Cuma günü satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 2,04 düşüşle 15.614,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında da düşmeye devam ederek 15.494,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 1,56 altında 15.370,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da çatışmaların yeniden alevlenmesiyle haftaya satış baskısı altında başladı.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 15.300 ve 15.200 puanın destek, 15.500 ve 15.600 puanın direnç konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da çatışmaların yeniden alevlenmesiyle haftaya satış baskısı altında başladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda tarafların karşılıklı saldırılarıyla Orta Doğu'da tansiyon yeniden yükseldi. Çatışmaların giderek şiddetlenmesi, yakın vadede diplomatik bir uzlaşı sağlanabileceğine yönelik beklentileri zayıflattı.

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkes sonrasında görece sakin seyreden gerilim, İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırılarıyla yeniden tırmandı. İsrail, Tahran yönetiminin balistik füze saldırılarının ardından İran'daki bazı hedeflere yönelik misilleme amaçlı hava operasyonları düzenlediğini duyurdu.

ABD cephesinden şu ana kadar doğrudan askeri müdahaleye ilişkin somut bir saldırı haberi gelmezken, çatışmaların ağırlıklı olarak İsrail ile İran arasında yoğunlaştığı görüldü.

Söz konusu gerilimle birlikte petrol fiyatları yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde 96 dolara kadar çıkarken, şu sıralarda yüzde 3,4 artışla 95,2 dolarda bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin mevcut enflasyonist baskıları artırabileceği değerlendirilirken, ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruması da dikkate alındığında, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) olası şahin para politikası adımlarına ilişkin ihtimallerin gelecek yıla yayıldığı görülüyor.

Piyasalarda halihazırda gelecek yıl sonuna kadar Fed'e yönelik herhangi bir faiz indirimi beklentisi bulunmuyor.

Analistler, yatırımcıların bugünlerde Orta Doğu'daki gerilimler, yükselen petrol fiyatları ve merkez bankalarını faiz artırımına zorlayan enflasyonist baskılar gibi pek çok olumsuzluk altında karar almaya çalıştığını belirterek, bu hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini kaydetti.

- Altının onsu yaklaşık 2,5 ayın en düşüğünde

Fed'e ilişkin faiz artırımı tahminleri ve yükselen petrol fiyatlarının tetiklediği enflasyon endişeleriyle ABD'de 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,58'e çıktı ve yaklaşık son 20 günün en yüksek seviyesine ulaştı. Fed'e ilişkin tahminlerin 'şahin' tarafa kayması ve Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen dolar endeksi cuma günü 7 Nisan'dan bu tarafa ilk kez 100 seviyesini aştı.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleri ile alternatif maliyeti artan altının ons fiyatında ise düşüş eğilimi yeni haftaya da taşındı. Altının onsu yeni işlem gününde 4 bin 300 dolara gerileyerek 23 Mart'tan bu yana en düşük seviyesine indi. Ons altın şu sıralarda yüzde 0,4 azalışla 4 bin 310 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle ABD'de endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

- Avrupa'da endeks vadeli kontratlar negatif seyrediyor

Orta Doğu'da çatışma riskinin yeniden yükselmesi, enerji ithalatına bağımlılığı yüksek Avrupa ekonomileri üzerindeki baskıları artırabilecek önemli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Küresel çapta süregelen enflasyon endişelerinin gölgesinde Avrupa Merkez Bankasının (ECB) perşembe günü alacağı para politikası kararları yakından takip edilecek. Bankanın bu toplantıda 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan Orta Doğu'da jeopolitik risklerin artması teknoloji hisselerinde düşüşlere yol açarken, değerli metallerdeki geri çekilme de madencilik şirketlerinin hisselerinde satışları beraberinde getirdi.

Bu arada Avrupa Birliği (AB), İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes anlaşmasının kalıcı barış ve güvenliğin tesis edilmesi için önemli bir fırsat olduğunu belirterek, taraflara 'anlaşma hükümlerine tam olarak uyma' çağrısında bulundu.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

- Japonya ve Güney Kore borsaları satış baskısı altında

Cuma günü New York borsasında görülen satıcılı seyir yeni işlem haftasında Asya tarafına da yansıdı. Asya borsalarında negatif bir seyir izlenirken, Orta Doğu'da artan riskler bölge piyasalarındaki satış baskısının temel nedeni olarak öne çıkıyor.

Yatırımcıların yapay zeka ve teknoloji şirketlerini sorgulamalarıyla Güney Kore ve Japonya borsasında sert düşüşler görüldü.

Öte yandan Japonya ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,8 ile beklentilerin üzerinde büyümesine karşın, bu oran yüzde 2,1 olarak açıklanan öncü tahminin altında kaldı.

Analistler, Japonya ekonomisinin zayıf sermaye harcamalarının etkisiyle yılın ilk çeyreğinde ivme kaybettiğini bildirdi.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu ayki toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da Japonya borsası üzerinde satış baskısı oluşturdu. BoJ'un gelecek hafta politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,2, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,3 düştü.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,28 değer kaybederek 13.694,19 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,77 geriledi.

Dolar/TL kuru cuma gününü 46,0520'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1010'dan işlem görüyor.

Yurt içinde bu hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı ile politika metninde verilecek mesajlar piyasaların odağında yer alacak.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Almanya, nisan ayı fabrika siparişleri

11.30 Avro Bölgesi, haziran ayı Sentix yatırımcı güven endeksi

14.30 Türkiye, mayıs ayı reel efektif döviz kuru (TCMB)

Her ikisi de 1 lira değerinde iki madeni para düşünelim. Biri altından, diğeri gümüşten yapılmış olsun. Devlet her ikisine de aynı nominal değeri vermiş olsa bile insanlar daha değerli olan altın parayı harcamak istemez; onu saklar, biriktirir ya da eritip satar. Günlük alışverişlerde ise daha az değerli olan gümüş para kullanılır. Sonuçta altın para dolaşımdan çekilir ve piyasada yalnızca gümüş para kalır. Gresham Yasası'nın anlattığı mekanizma budur: Kötü para iyi parayı piyasadan kovar.

Günümüzde bunun tersinin yaşandığı görülüyor. İnsanlar değerini koruyacağına inandıkları rezerv paralara yönelirken, yerel para birimlerinden uzaklaşabiliyor. Buna dolarizasyon deniyor. Bu nedenle bazı iktisatçılar belirli koşullarda artık 'iyi paranın kötü parayı piyasadan kovduğunu' ileri sürüyor. Para piyasalarında etkisi tartışmalı hale gelse de Gresham Yasası, insan davranışlarının belirlediği sosyal alanlarda giderek geçerli hale geliyor.

Düşük değerdeki paranın daha değerli olan parayı dolaşımdan itmesinde olduğu gibi toplumsal yaşamda da niteliksiz olan çoğu zaman nitelikli olanı geri plana itebiliyor. Bilginin yerini sloganların, emeğin yerini gösterişin, liyakatin yerini sadakatin aldığı ortamlarda Gresham Yasası adeta sosyal bir yasaya dönüşebiliyor.

Bunun örneklerini sosyal medyada her gün görmek mümkün. Uzun araştırmaların ürünü olan bir makale birkaç yüz kişiye ulaşırken, doğruluğu tartışmalı sansasyonel bir paylaşım milyonlarca kişiye erişebiliyor. Gürültü çoğu zaman sesi bastırıyor, gösteri içeriğin önüne geçiyor. Çünkü niteliksiz olanın yayılması için gereken çaba, nitelikli olanın üretilmesi için gereken çabadan çok daha düşük.

Benzer durum kurumlarda da ortaya çıkıyor. Liyakat yerine yakınlık ilişkilerinin ödüllendirildiği yapılarda başarılı insanlar zamanla sistemin dışına itiliyor. Akademide bilimsel üretimden çok görünürlüğün değer kazandığı ortamlarda nitelikli araştırmacılar geri çekiliyor. İş hayatında performans yerine sadakatin ödüllendirildiği yerlerde ise vasatlık istisna olmaktan çıkıp kural haline geliyor.

Kuralların zayıfladığı ve hesap verilebilirliğin azaldığı ortamlarda bu süreç hızlanıyor. Vasatlık kendi benzerlerini çoğaltırken, nitelikli insanlar ya sistemin dışına itiliyor ya da sessiz kalmayı tercih ediyor. Sonuçta iyi olan ortadan kaybolmuyor; tıpkı eski altın paralar gibi dolaşımdan çekiliyor. Değerini koruyor, ancak görünürlüğünü kaybediyor.

İlerlemek isteyen toplumların önündeki temel sorun yalnızca ekonomik istikrarı sağlamak değildir. Onun yanında iyi olanın görünür, değerli ve ödüllendirilebilir olduğu kurumlar yaratabilmektir. Ekonomide güvenilir para nasıl dolaşımı ve güveni sağlıyorsa, sosyal yaşamda da liyakat, dürüstlük ve bilgi ancak desteklendikleri ölçüde kamusal alanda varlık gösterebilir.

Bir toplumun gerçek zenginliği yalnızca ürettiği servette değil, iyi olanı dolaşımda tutabilme kapasitesinde ölçülür. Altının kasalara çekildiği bir ekonomi nasıl yoksullaşırsa, liyakatin, bilginin ve dürüstlüğün görünmez hale geldiği toplumlar da aynı şekilde güç kaybeder.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

'Türkiye'nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır.'

Şimşek bu sözleri selefi Nureddin Nebati'nin adeta gözlerine bakarak söyledi;

'Her şey senin yüzünden böyle oldu' dercesine. İşte bu görev devir tesliminin üstünden üç yıl geçti ve dezenflasyon programı üçüncü yılını doldurdu.

Mehmet Şimşek görevi devraldığında yıllık enflasyon yüzde 40 düzeyindeydi, şimdi ise yüzde 33. Üç yılda kaydedilen düşüş bu kadar, kendi içinde oranlarsak yüzde 17,5'lik bir iyileşme var.

Peki ya bu üç yılın toplamında yaşanan enflasyon ne kadar? Öyle ya, Amerikalı düşünür Ralph Waldo Emerson'a atfedilen o meşhur sözdeki gibi 'Mutluluk varılacak bir yer ya da bir hedef değil, yolculuğun ta kendisidir'.

Dolayısıyla enflasyon düşecek, sıkın dişinizi denilen sürede yaşanan enflasyon ne olacak? Üç yıl, beş yıl sonra enflasyon düşecek ve rahata erişilecek, o da olursa, peki bu sürede çekilen sıkıntılar?

Üç yıllık enflasyon yüzde 215

İşte TÜİK verileri ve son üç yılda yaşanan enflasyon; tam yüzde 215. Gerçek artışın çok daha yüksek olduğu dile getirilecektir, biliyorum. Varsayın ki bu oran tümüyle gerçeği yansıtıyor; yine de çok yüksek. Şimşek'in üç yıllık görev süresinin ilk yılında, yani Haziran 2023-Mayıs 2024 dönemindeki enflasyon yüzde 75,45 oldu. İkinci on iki aylık dönemin enflasyonu yüzde 35,41'e indi.

Bu yılın mayısı itibarıyla son on iki aydaki enflasyon ise pek değişmedi ve yüzde 32,61'de kaldı. Üç yılın birikimli toplamı da yüzde 215.

Türk halkına 'mutluluk' diye vaat edilen oran ine ine 40'tan 33'e indi ama bu dönemde başlangıçta 100 olan genel fiyat düzeyi 315'e çıktı.

Bu ortalama artış: Bazı detaylar var ki yüzde 215'lik ortalama artışı çok geride bıraktı.

Okuma, barınma, yeme!

TÜFE'de üç yılda kaydedilen yüzde 215 artışın ortalamaya işaret ettiğini bir kez daha vurgulayıp sektörlerdeki durumu aktarayım.

TÜFE'nin ana sektörleri içinde bu üç yılda en çok zam gören yüzde 428 ile eğitim. İkinci sırada yüzde 371 ile konut grubuna ilişkin harcamalar, üçüncü sırada ise yüzde 248 ile lokanta ve konaklama grubu harcamaları geliyor.

Bu oranlar, kapsamında çok sayıda alt kalemin bulunduğu ana sektörlerde kaydedilen artışlar. Peki ya daha detaylı bir şekilde harcama kalemleri bazında bakıldığında durum ne?

Yükseköğretim ücreti fena!

Ana gruplardaki artışta eğitimin ilk sırada yer aldığını belirttim. Bu ana sektör kapsamında yer alan yükseköğretim ücretinde üç yılda tam yüzde 683 artış kaydedildi. Yükseköğretim bu oranla en çok zam gören mal ve hizmet sıralamasında ilk sırada yer aldı.

Zam oranında ikinci sırada köprü, otoyol gibi hizmetleri kapsayan geçiş ücretleri geliyor. Bu hizmetlerde kaydedilen toplam zam oranı yüzde 556.

Gerçek kira, zam oranında üçüncü sırada bulunmakla birlikte TÜFE'de çok önemli bir yere sahip. TÜFE'de yüzde 6,76 ağırlığı bulunan kirada üç yıldaki artış oranı yüzde 524 oldu. Kiranın ağırlığının aslında bu düzeyin çok daha üstünde olması gerektiği görüşümü bir kez daha belirteyim.

Aylık ortalama artış:

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek görevi devraldığında 'rasyonel zemin' vurgusu yaparken tarih belirtmemekle birlikte çok muhtemeldir ki Eylül 2021'deki faiz indirimiyle başlatılan süreci ve o tarihten Mayıs 2023 sonuna kadar yaşananları kastediyordu.

Peki bu iki dönemi, yani Ekim 2021-Mayıs 2023 dönemi ile Haziran 2023-Mayıs 2026 dönemini kıyaslarsak ne görüyoruz?

Kıyaslamayı tek bir gösterge üstünden, enflasyon açısından yapacağım. Ekim 2021'den Mayıs 2023'e kadarki yirmi aylık dönemdeki aylık ortalama fiyat artışı neydi, son üç yıldaki aylık ortalama fiyat artışı ne oldu?

Önceki yirmi ayın aylık ortalama fiyat artışı yüzde 4,2.

Son üç yılın aylık ortalama fiyat artışı ise yüzde 3,2.

Son üç yılın ortalamasının yüzde 3,2 olması ilk yıldaki yüksek orandan kaynaklandı, bu doğru. Peki son bir yıla bakalım; aylık ortalama artış yüzde 2,38. Buna düşük ya da makul bir oran denilebilir mi?

Ne dersiniz, bu dezenflasyon programı galiba(!) hadi başarısız demeyelim de, pek başarılı olmadı. Diyorsanız ki 'Bu programın başarılı olmasını bekleyen var mıydı ki', doğru söze ne denir, siz de haklısınız.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Haftanın Başı: Zirveler ve Yeni Duyurular

Pazartesi 1 Haziran piyasalar olumlu açıldı. Hafta başında üç önemli duyuru yapıldı.

NVIDIA COMPUTEX'te yeni nesil çipleri sergiledi. Tayvan'ın başkenti Taipei'deki COMPUTEX 2026 fuarında NVIDIA CEO'su Jensen Huang sahneye çıktı. Şirket, Arm tabanlı yeni nesil tüketici yapay zeka çipi RTX Spark Superchip'i tanıttı. NVIDIA aynı zamanda robotik altyapısını genişletti. JetPack 7.2 yazılım paketi, NemoClaw ajanlı yapay zeka çatısı ve Isaac GR00T açık kaynak insansı robot platformu birlikte duyuruldu. Jensen Huang, Marvell Technology için "sıradaki trilyon dolarlık şirket" yorumunu yaptı. MRVL hissesi hafta içinde yüzde 25-32 yükseldi.

Çinli Unitree halka arz onayı aldı. Şanghay Bilim ve Teknoloji İnovasyon Kurulu (STAR Market) 1 Haziran günü Çinli insansı robot şirketi Unitree'nin halka arz başvurusunu onayladı. Hedef değerleme 6,2 milyar dolar. Şirket dünyada halka açık olarak işlem görecek ilk saf insansı robot üreticisi olacak. Aynı gün NVIDIA, Unitree'nin H2 Plus modelini akademik araştırma için referans tasarım olarak seçti.

S&P 500 tarihi zirve gördü. 2 Haziran Salı günü S&P 500 endeksi 7.600 puanın üstünde kapandı. Bu hareket yapay zeka şirketlerinin liderliğinde gerçekleşti. Dell Technologies yüzde 10,7, HP yüzde 8, ServiceNow yüzde 9,2 yükseldi. HPE bilançosu hisse başına kazanç beklentilerini ezici şekilde aştı.

Yapay zeka şirketlerine Türkiye'den nasıl yatırım yapılır anlattık: Yapay Zeka Hisseleri Türkiye'den Nasıl Alınır

Broadcom Bilanço Şoku: Trendin Kırılma Noktası

Hafta ortasında, 3 Haziran Çarşamba akşamı, yapay zeka çiplerinin önemli üreticisi Broadcom yılın ikinci çeyrek bilançosunu açıkladı. Rakamlar normal ölçütlerle güçlüydü. Gelir 22,19 milyar dolar, yıllık yüzde 48 büyüme. Yapay zeka çipi geliri 10,8 milyar dolar, yıllık yüzde 143 büyüme. Ancak yatırımcılar üç detayı sevmedi.

Birincisi üçüncü çeyrek yapay zeka geliri rehberi 16 milyar dolar olarak verildi. Bu rakam analist beklentilerinin 360 milyon dolar altında kaldı. İkincisi şirket yıllık yapay zeka hedefini yükseltmedi. Üçüncüsü CEO Hock Tan, Broadcom'un en büyük yapay zeka müşterisi Google'ın çip tedarik zincirini çeşitlendirebileceğini ima etti.

4 Haziran Perşembe günü piyasalar sert tepki verdi. Broadcom hissesi yüzde 13 düştü. Tek seansta 286 milyar dolarlık piyasa değeri buharlaştı. Bu Wall Street tarihinin en büyük tek günlük şirket kayıplarından biri oldu. Satış dalgası diğer çip hisselerine yayıldı.

Cuma Günü: Wall Street'in 8 Aydaki En Kötü Günü

5 Haziran Cuma sabahı yayımlanan ABD Mayıs istihdam raporu piyasaları şok etti. Yeni iş sayısı 172.000 oldu. Bu rakam analistlerin beklediği 88.000'in neredeyse iki katıydı. İşsizlik oranı yüzde 4,3 ile sabit kaldı.

Güçlü istihdam normal şartlarda olumlu kabul edilir. Ancak yatırımcılar tam tersini düşündü. Güçlü iş gücü piyasası, Federal Reserve'ün faiz indirimini ertelemesi, hatta yıl içinde faiz artırması olasılığını yükseltti. 10 yıllık ABD tahvil faizleri sert yükseldi. Hisse senedi piyasası baskı altına girdi.

Cuma günkü ABD borsa tablosu şöyleydi.

• Nasdaq Composite: Yüzde 4,18 düştü, 25.709 puana geriledi. 2025 Nisan'daki Liberation Day tarife krizinden bu yana en sert düşüş.
• S&P 500: Yüzde 2,64 düştü. 10 hafta üst üste süren yükselişini sonlandırdı.
• Dow Jones: 695 puan kayıpla yüzde 1,35 düştü.
• PHLX Çip Endeksi: Yüzde 8,5 düştü. 2 günlük toplam kayıp yüzde 10'u aştı.
• VIX (Korku Endeksi): Yüzde 34 yükselişle 20 seviyesinin üstüne çıktı.

Reuters'a göre ABD'de işlem gören çip üreticileri Cuma günü tek günde 1 trilyon doların üzerinde piyasa değeri kaybetti. Nvidia yüzde 6, AMD yüzde 6,3, Micron yüzde 6,3, Marvell yüzde 8 düştü. Broadcom Cuma günü ek yüzde 7,5 düştü, iki günlük toplam kaybı yüzde 19'a ulaştı.

Yapay zeka hisselerindeki sert düşüşü detaylı işledik: Yapay Zeka Hisselerinde Sert Düşüş

Bitcoin Çakıldı: 60.000 Dolar Eşiği Aşıldı

Yapay zeka satış dalgasından kripto piyasası da etkilendi. Bitcoin Cuma günü 60.000 doların altına geriledi. Bu rakam Ekim 2024'ten bu yana ilk kez görülen seviye. Hafta boyunca üst üste rekor ETF çıkışları gerçekleşti.

CNBC'ye göre Bitcoin Şubat 2026'dan bu yana en kötü haftasını yaşadı. Yapay zeka teknolojisi ve kripto, son yıllarda yatırımcıların aynı sepette tuttuğu iki temel risk varlığı haline gelmişti. Bir tarafta düşüş yaşandığında diğer taraf da etkileniyor.

Kripto borsası Coinbase, Robinhood ve MicroStrategy gibi şirketler de Cuma günü sert düşüşler yaşadı. MicroStrategy üzerine açığa satış pozisyonları rekor seviyelere ulaştı.

Hafta Sonu: Orta Doğu Yeniden Alevlendi

Hafta sonu küresel gündem yeniden Orta Doğu'ya kaydı. Üç gün üst üste tırmanan gerilim, Pazar gününe damga vurdu.

Cumartesi 6 Haziran. ABD Merkezi Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son iki günde Hormuz Boğazı'na doğru ilerleyen altı İran intihar drone'unu düşürdüğünü açıkladı. Aynı gün sabaha karşı Kuveyt ve Bahreyn'e doğru fırlatılan yedi balistik füze büyük ölçüde önlendi. İran ABD'yi Nisan ayında imzalanan kırılgan ateşkesi ihlal etmekle suçladı.

Pazar 7 Haziran sabahı. İsrail Hava Kuvvetleri Beyrut'un güney banliyölerini bombaladı. Saldırılar, Hizbullah'ın kuzey İsrail'e attığı füzelere misilleme olarak yapıldı. Lübnan kaynaklarına göre saldırılarda iki kişi hayatını kaybetti, 20 kişi yaralandı. Lübnan Ordusu Tuğgenerali Wissam Sabra, askeri bir araca yapılan saldırıda öldü.

Pazar 7 Haziran öğleden sonra. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) İran'dan İsrail'e doğru fırlatılan füzelerin tespit edildiğini açıkladı. Savunma sistemleri aktive edildi. Bu saldırı, Nisan ayındaki ateşkesten bu yana İran'ın İsrail'e yönelik ilk doğrudan füze saldırısıydı.

Trump, sosyal medya hesabından İran'a uyarı mesajı paylaştı. "İran masaya geri dönmeli ve bir anlaşma yapmalıdır" dedi. İran ise ABD'nin ateşkesi ihlal ettiğini, müzakerelerin durduğunu söyledi. Pakistan İçişleri Bakanı Mohsen Naqvi Cumartesi günü Tahran'a giderek arabuluculuk girişimlerini sürdürdü.

Bu gelişmelerin piyasalardaki olası etkileri Pazartesi günü görülecek. Brent petrol Cuma kapanışında 95 dolar bandındaydı. Pazar gecesi vadeli işlemler hareketli bir Pazartesi açılışına işaret ediyor. Geçmiş örnekler, bu tür gerilimlerin petrol fiyatlarında yüzde 5-10 sıçramaya yol açabildiğini gösteriyor. Asya borsaları Pazartesi sabahı kritik bir test geçirecek.

Apple WWDC 2026 Hazırlığı: Siri'nin Tarihi Dönüşümü

Apple, 8 Haziran 2026 Pazartesi günü Cupertino'da düzenleyeceği WWDC 2026 keynote'una hazırlandı. Hafta boyunca sızdırılan bilgilere göre Apple en büyük yapay zeka hamlesini yapmaya hazırlanıyor.

Sızıntılara göre Apple, Google ile yıllık 1 milyar dolar değerinde bir anlaşma imzaladı. Google'ın 1,2 trilyon parametreli özel Gemini büyük dil modeli, Siri'nin yeni nesil sürümüne güç verecek. Yeni Siri standalone bir chatbot uygulaması olarak da sunulacak. ChatGPT, Claude ve Gemini ile doğrudan rekabet edecek.

Apple aynı zamanda iOS 27, iPadOS 27, macOS 27, watchOS 27 ve visionOS 27 sürümlerini tanıtacak. Tüm bu sistemler yeni Siri ile derinlemesine entegre olacak. Etkinliğin sloganı "All Systems Glow" oldu.

Spotify'ın yapay zeka geçişini de işledik: Spotify Müzikten Yapay Zekaya Geçiyor

Diğer Önemli Gelişmeler

Meta milyarlarca dolarlık hisse satışı raporu. Financial Times'ın haberine göre Meta yapay zeka altyapısını finanse etmek için ikincil hisse satışı planlıyor. Şirketin hissesi Cuma günü yüzde 6'dan fazla düştü.

Google'dan SpaceX'e aylık 920 milyon dolar. CNBC'nin haberine göre Google, Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI için SpaceX veri merkezlerinden aylık 920 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesi kiralayacak. Bu anlaşma yapay zeka altyapı yarışının boyutunu gösteriyor.

NASA tarihinin en büyük yeniden yapılanmasını duyurdu. NASA Yöneticisi Jared Isaacman 22 Mayıs'ta beş mission directorate'ı üçe indirdi. Aynı dönemde Artemis III planı değişti. Görev artık ay'a inmeyecek, Earth yörüngesinde kalıp kenetlenme testi yapacak. Detaylı yazımız: NASA Tarihinin En Büyük Değişimini Yaşıyor

Çin uzayda bebek üretimini test ediyor. 4 Haziran Perşembe günü Şenzen İleri Teknoloji Enstitüleri (SIAT), Şenzhou-22 dönüş kapsülünden çıkarılan fare embriyo numunelerini ilk kez kamuoyuna duyurdu. Detayları işledik: Çin Uzayda Bebek Üretimini Test Ediyor

Trump-OpenAI hükümet hissesi tartışması. Trump yönetimi ile OpenAI arasında hükümetin OpenAI'da hisse sahibi olabileceği yönünde görüşmelerin sürdüğü haberi geldi. Detaylar henüz netleşmedi.

Marvell Technology S&P 500 endeksine giriyor. Pool ve Campbell's şirketlerinin yerini Marvell ve Flex alacak. Bu değişiklik yapay zeka çipi üreticilerinin endeks ağırlığını artıracak.

"Yapay zeka işten çıkarmaların lider sebebi" raporu. Challenger, Gray & Christmas'ın yeni raporuna göre yapay zeka, şirketlerin işten çıkarma sebebi olarak öne çıkardığı bir numaralı faktör haline geldi.

Önümüzdeki Hafta Ne Olacak?

8-14 Haziran haftasında yatırımcıların gündeminde dört önemli olay var.

1. Pazartesi açılışı ve petrol. Pazar günkü İran-İsrail çatışması, Asya ve Avrupa borsalarında satış baskısı yaratabilir. Brent petrol fiyatı Pazartesi açılışında 100 dolar bandına yönelebilir. ABD borsaları için Cuma günkü düşüşün ardından risk iştahının yönü kritik.

2. Apple WWDC 2026 (8 Haziran Pazartesi). Cupertino'daki keynote saat 20:00 (Türkiye saatiyle) başlayacak. Siri'nin yeni nesil sürümü, iOS 27 ve Apple Intelligence açıklanacak. AAPL hissesi için kritik bir an.

3. NASA Artemis III ekibi açıklaması (9 Haziran Salı). Houston Johnson Space Center'da yapılacak basın toplantısında ay görevinin dört astronotunun isimleri açıklanacak.

4. ABD Mayıs TÜFE verisi (11 Haziran Perşembe). Mayıs ayı tüketici enflasyonu Federal Reserve'in faiz kararlarında belirleyici olacak. Beklenti aylık yüzde 0,3 artış.

Sonuç

1-7 Haziran 2026 haftası, küresel piyasaların 2026 yılındaki en hareketli haftalarından biri olarak tarihe geçti. Hafta başında zirveler görüldü, hafta sonunda 1 trilyon dolar buhar oldu. Yapay zeka rallisindeki çatlak, Fed faiz korkusu ve teknoloji devlerinin yatırım kararları, yatırımcıların önündeki yeni dönemin işaretlerini verdi. Pazar günü İran'ın İsrail'e füze fırlatması ise yeni haftaya yeni bir endişe ekledi.

Önümüzdeki hafta küresel piyasalar yine yoğun bir gündemle karşı karşıya. Trump'ın İran'a vereceği yanıt, Apple WWDC keynote'u, NASA Artemis ekibi açıklaması ve ABD enflasyon verisi öne çıkacak. Yapay zeka pazarı geçen haftaki düşüşten toparlanabilir mi yoksa daha derin bir düzeltmeye mi giriyor sorusu masada. Orta Doğu cephesi ise yatırımcıların yakından izleyeceği jeopolitik risk başlığı oldu.

Tüm finans gündemini takip etmek için: Finans Gundem

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Toplantıda, söz konusu ülkelerin, petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik kesintiler kapsamında temmuz itibarıyla üretimlerini günlük 188 bin varil artırmaya karar verdikleri kaydedildi.

Karara göre, en yüksek üretim artışı günlük 62 bin varil ile Suudi Arabistan ve Rusya'da olacak. Bu ülkeleri günlük 26 bin varillik artışla Irak ve günlük 16 bin varille Kuveyt takip edecek. Kazakistan'ın günlük üretimini 10 bin varil, Cezayir'in 6 bin varil ve Umman'ın ise 5 bin varil artırması öngörülüyor. Böylece söz konusu ülkelerin toplam üretim artışı günlük 188 bin varile ulaşacak.

Açıklamada ayrıca kararın, değişen piyasa koşullarına göre durdurulabileceği veya geri çevrilebileceği vurgulandı. Piyasa koşullarını, üretim uyumunu ve tazmin süreçlerini her ay düzenli olarak gözden geçiren grubun bir sonraki toplantısı 5 Temmuz'da yapılacak.