Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin müzakere süreçlerinin durması ve teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle karışık bir seyir izlerken, gözler bugün ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikası kararına çevrildi.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin haber akışı yatırımcıların odağında bulunuyor. ABD basınında yer alan haberlere göre, Başkan Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında nükleer programa ilişkin müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine sıcak bakmıyor.

Bölgedeki gerilimin kısa vadede biteceğine ilişkin beklentiler, yerini bölgedeki gerilimin daha geniş bir zaman dilimine yayılabileceği tahminlerine bırakırken, enerji arzına yönelik riskler Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesiyle artış gösterdi. Yükselen enerji fiyatları ve enflasyonist baskılar ABD ve Avrupa ülkelerinin temel odaklarından biri olmaya devam ediyor.

Öte yandan OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla ABD'li teknoloji hisselerinde satıcılı bir seyir öne çıktı. OpenAI'nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerine ulaşmakta zorlandığına, ayrıca şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek maliyetli yatırımlarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin endişelerin güç kazandığına yönelik basında çıkan haberler sonrası teknoloji hisselerinde satış baskısı öne çıktı.

- Fed'in politika faizini sabit tutması bekleniyor

Merkez bankaları tarafında ise Orta Doğu'daki gerilimin gölgesinde Fed'in bugün açıklayacağı para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, yatırımcılar politika metninden ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına ilişkin sinyaller arayacak.

Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırabileceği endişesi Fed'e yönelik fiyatlamalarda etkili oluyor. Mevcut şartlarda bankanın bu sene bir gevşemeye gitmesi öngörülmüyor.

Fed'de 2018'de devraldığı başkanlık görevi sırasında modern ekonomi tarihinin büyük şoklarıyla karşı karşıya kalan Powell'ın bugünkü para politikası toplantısında resmi olarak başkan sıfatıyla son mesajlarını vermesi bekleniyor.

- New York borsasında bazı 'Muhteşem Yedili' şirketlerinin bilançoları bekleniyor

Kurumsal tarafta ABD'de yoğunlaşan bilanço sezonu da piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor. Bugün 'Muhteşem Yedili' olarak bilinen Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft'un bilançoları takip edilecek.

Bilanço sezonunda özellikle büyük teknoloji firmalarının yayımlayacağı finansal tablolar ile raporlarda, yapay zeka odaklı talep görünümü ve yeni sipariş akışına yönelik mesajlar yatırımcıların odağında bulunuyor.

New York borsasında dün negatif bir seyir izlenirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,05, S&P 500 endeksi yüzde 0,49 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,90 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratları güne hafif alıcılı seyirle başladı.

Jeopolitik gerilimlerin enflasyonist endişeleri artırmasıyla tahvil piyasasında satıcılı bir seyir öne çıkıyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan yükselişle yüzde 4,36'ya çıktı. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 98,7 seviyelerinde dengelendi.

Altın tarafında ise denge arayışı öne çıkarken, ons altının fiyatı yüzde 0,2 yükselişle 4 bin 605 dolardan işlem görüyor.

Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), dün 1 Mayıs itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldı. Bu karar petrol piyasalarına yönelik belirsizliklerin artmasına neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı dün 105,5 dolara kadar yükselmesinin ardından, günü 103,9 dolardan tamamladı. Şu sıralarda Brent petrolün varili 104 dolardan işlem görüyor.

- Almanya'da tüketici enflasyonu Avrupalı yatırımcıların odağına yerleşti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlendi. Yeni günde gözler bölgenin en büyük ekonomisi olan Almanya'da açıklanacak nisan ayı enflasyonuna çevrildi. Almanya verisinde ayrıca artan enerji maliyetlerinin bölgedeki enflasyon görünümüne etkisi de izlenecek.

Öte yandan, bölgede enerji fiyatlarındaki yükselişin üretim maliyetlerini artırarak havacılık ve sanayi başta olmak üzere birçok alanda faaliyetleri üzerinde baskı oluşturabileceğine ilişkin tahminler de risk algısının yüksek kalmasında etkili oluyor.

Avrupa'nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair Group'un Üst Yöneticisi (CEO) Michael O'Leary, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle yükselen uçak yakıtı fiyatlarının, Avrupa'daki birçok havayolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmelerle dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 değer kaybederken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti.

- Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsaları sanayi ve teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişlerle dirençli kalmaya devam ederken, Japonya'da resmi tatil nedeniyle işlemler gerçekleştirilmiyor.

Yüksek seyreden enerji maliyetleri bölgede bazı ülkeler için daha sarsıcı olsa da Çin ve Hong Kong tarafında enflasyonist bir eğilimin olmaması bölgedeki risk algısının daha sınırlı kalmasında etkili oluyor. Japonya ve Güney Kore ise Orta Doğu'daki gerilim ve artan enerji maliyetlerinden daha çok etkilenirken, ihracat odaklı şirket sayısının fazla olması risklerin dengelenmesine yardımcı oluyor.

Güney Kore'de Kospi endeksi rekor serisini yeni günde de sürdürürken, söz konusu görünümde petrokimya şirketlerindeki yükseliş dikkati çekiyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 değer kazandı.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,81 değer kaybederek 14.329,34 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 artarak 16.578,00 puandan işlem gördü.

Analistler, yarın endeks ve pay vadeli kontratlarda vade sonu olduğunu hatırlatarak, yatırımcıların pozisyon taşıma ve kapatma işlemleri nedeniyle piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Dolar/TL, dünü 45,0960'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının yüzde 0,1 altında 45,0690 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve işsizlik oranı, yurt dışında ise Almanya'da enflasyon, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi ve ABD'de Fed'in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın ise direnç konumunda olduğunu söyledi.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, nisan ayı ekonomik güven endeksi

10.00 Türkiye, mart ayı işsizlik oranı

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı ekonomik güven endeksi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı tüketici güven endeksi

14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları

15.00 Almanya, nisan ayı Tüketici Fiyat Endeksi

15.30 ABD, mart ayı konut başlangıçları

15.30 ABD, mart ayı dayanıklı mal siparişleri

15.30 ABD, mart ayı inşaat izinleri

21.00 ABD, nisan ayı Fed'in faiz kararı

21.30 ABD, Fed Başkanı Powell'ın basın toplantısı

Japonya'da piyasalar kapalı

Enerji piyasaları tarafında ise Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılacağını açıklaması küresel arz dengelerine ilişkin belirsizlikleri artırdı. Söz konusu gelişmenin ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket hızlanırken, Brent petrolün varil fiyatı 110 doların üzerine çıktı. ABD ile İran arasında müzakerelerin çıkmaza girmesi ve Hürmüz Boğazı'na yönelik risklerin sürmesi de enerji fiyatlarındaki yükselişi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

ABD pay piyasaları ise güne karışık bir seyirle başladı. Yapay zekaya ilişkin artan endişeler teknoloji hisselerinde satış baskısını artırırken, OpenAI'ye yönelik beklentilerin zayıfladığına dair haberler veri merkezi yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini gündeme taşıdı. Bu gelişmelerin etkisiyle Nvidia, AMD, Broadcom ve Arm Holdings gibi çip şirketlerinin hisselerinde sert düşüşler görülürken, Nasdaq endeksi üzerinde baskı oluştu. Dow Jones endeksi sınırlı yükseliş kaydederken, S&P 500 endeksi negatif bölgede açılış yaptı.

Öte yandan ABD'de bilanço sezonu da fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor. UPS ve Spotify'ın beklentilerin altında kalan finansal sonuçları hisselerde düşüşe neden olurken, Coca-Cola'nın güçlü görünümü hisse performansına olumlu yansıdı.

Yurt içinde ise gözler veri gündemine çevrildi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıklayacağı iş gücü verileri ve ekonomik güven endeksi yatırımcıların takibinde bulunuyor. Küresel piyasalardaki dalgalı seyir ve enerji fiyatlarındaki yükselişin, yurt içi varlık fiyatları üzerinde de etkili olmaya devam etmesi bekleniyor.

Analistler, mevcut görünümde Fed'in para politikası duruşu, jeopolitik gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki hareketin küresel piyasalarda yön tayini açısından belirleyici olmaya devam edeceğini ifade ediyor.

Bu ülkeleri önce ekonomik yapıları açısından sınıflandıralım:

Çin, bu ülkeler arasında ekonomide uzmanlaşmayı en fazla çeşitlendirmiş olanıdır. Çin dışındakilerin dünya ticaretinde ağırlığı düşük görünüyor. Tayland ve Endonezya dışındakiler ağırlıklı olarak yüksek teknolojiye dayalı ürün ihracatı yapıyor. Vietnam'ın, ihracatının yarısının yüksek teknolojili ürünlere dayanması gelecek için bu ülkeyi öne çıkarıyor.

Tabloya bakıldığında ilk dikkat çeken unsur, bölgedeki ekonomik heterojen yapıdır. Aynı coğrafyada yer almalarına rağmen ülkeler arasında hem gelir düzeyi hem de büyüme dinamikleri açısından belirgin farklar bulunmaktadır.

Çin, yaklaşık 18,7 trilyon dolarlık ekonomisiyle sistemin merkezinde yer almaya devam etmektedir. Yüzde 5 dolayındaki büyüme oranı, önceki dönemlere göre daha düşük olsa da ölçek etkisi nedeniyle küresel ekonomide belirleyici olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte yüksek kamu borcu ve artan bütçe açığı, büyümenin maliyetini artıran unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Cari fazla ise ülkenin dış ticaret gücünü koruduğunu göstermektedir.

Güney Kore, daha küçük ölçekli ancak yüksek gelirli bir ekonomi olarak farklı bir konumda bulunmaktadır. Kişi başı gelirin 36 bin doların üzerinde olması, ülkeyi gelişmiş ekonomi sınıfına yerleştirmektedir. Düşük büyüme oranı, olgunlaşmış ekonomi yapısıyla uyumludur. Buna karşın yüksek cari fazla ve düşük işsizlik oranı, sanayi ve teknoloji temelli üretim yapısının istikrarını göstermektedir.

Vietnam, bölgedeki en yüksek büyüme oranına sahip ekonomidir. Yüzde 7,8'lik büyüme, üretim zincirlerindeki kaymanın bu ülkeye yöneldiğini göstermektedir. Ancak kişi başı gelir hâlâ düşük düzeydedir. Bu durum, büyümenin erken kalkınma evresinde gerçekleştiğine işaret etmektedir. Düşük borç düzeyi ve yüksek cari fazla, dış şoklara karşı görece dayanıklı bir yapı oluşturmuştur.

Malezya, orta gelir düzeyinde yer alan ve geçiş ekonomisi özellikleri gösteren bir ülkedir. Büyüme istikrarlı olmakla birlikte kamu borcunun yüzde 70 düzeyini aşması mali alanı sınırlamaktadır. Cari fazla düşük düzeydedir ancak pozitiftir. Bu durum dış denge açısından kırılganlığın sınırlı olduğunu göstermektedir.

Tayland ekonomisi, düşük büyüme ve çok düşük enflasyon ile dikkat çekmektedir. Hatta negatif enflasyon, iç talep zayıflığına işaret etmektedir. Kamu borcu orta düzeydedir. Buna karşılık turizm ve sanayiye dayalı yapı, ekonomiyi dış şoklara açık hale getirmektedir. Büyüme dinamiği zayıf kalmaktadır.

Endonezya, büyük nüfusuna karşın hâlâ gelişmekte olan bir ekonomi görünümündedir. Yüzde 5,4'lük büyüme oranı istikrarlı kabul edilebilir. Ancak cari dengenin sıfıra yakın olması, dış tasarruf üretme kapasitesinin sınırlı olduğunu gösteriyor. Düşük borç düzeyi ise mali alanın görece geniş olduğunu ortaya koyuyor.

Topluca bir değerlendirme yaparsak üç farklı ekonomik küme ortaya çıkıyor. Çin ve Güney Kore, sistemik ve yapısal olarak küresel ekonomiyi etkileyen büyük ve olgun ekonomilerdir. Vietnam ve Endonezya, yüksek büyüme potansiyeline sahip ancak kişi başı gelir açısından düşük düzeyde kalan yükselen ekonomilerdir. Malezya ve Tayland ise bu iki grup arasında sıkışmış, yapısal dönüşüm sürecinde olan ekonomiler olarak değerlendirilebilir.

Bu yapısal farklılıklar, dış şoklara karşı duyarlılığı da belirlemektedir. Bu çerçeveye enerji fiyatları ve jeopolitik riskler, özellikle İran çatışması eklendiğinde tablo daha karmaşık hale geliyor.

Enerji ithalatçısı olan Çin, Güney Kore, Vietnam ve Tayland için bu durum maliyet artışı anlamına geliyor ve özellikle sanayi üretimi ve ihracat rekabet gücü üzerinde baskı oluşturuyor. Vietnam gibi düşük maliyet avantajına dayalı ekonomiler bu durumdan daha hızlı etkilenebilir. Buna karşılık Endonezya ve kısmen Malezya, enerji ve emtia ihracatçısı olmaları nedeniyle fiyat artışlarından görece olumlu etkilenebilir. Bu etkinin kalıcı olup olmayacağı küresel talep koşullarıyla biçimlenecek.

Jeopolitik risklerin bir diğer etkisi finansal piyasalarda ortaya çıkıyor. Risk algısındaki artış, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarını zayıflatıyor ve bu, döviz kurları ve finansal istikrar üzerinde baskı yaratıyor.

Uzak Doğu ekonomilerinin performansı yalnızca iç dinamiklerle açıklanabilecek bir yapıda değildir. Enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmeler, bu ülkelerin büyüme ve istikrar dengelerini doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle bölge ekonomilerini değerlendirirken makro verilerin yanı sıra küresel sistemdeki kırılganlıkları da dikkate almak gerekiyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Hani ciddiye alınacak görüşler olsa, örneğin bir yıl önceye gidip acaba bugünler için ne tahmin edilmiş diye bakıp bu tahminlerin ne kadar havada kaldığını ortaya koymak mümkün ama dediğim gibi bu görüşlerin ciddiye alınır bir tarafı yok ki!

Tek yönlü bir bakışla dövizin artmasından herhalde şöyle bir sonuç bekleniyor: Dolar şimdiki gibi 45 lira değil de örneğin 55 lira, 65 lira ya da 75 lira olduğunda ihracat tırmanıp gidecek. İhracatçı 1 dolara sattığı malın bedeli olarak 45 lira değil de 75 lira kazanacak.

Ne güzel, ne kadar iyimser bir düşünce!

Bir kere Türkiye'de dövizin pahalandığını duyan yabancı alış fiyatını 1 dolarda tutar mı, yoksa 'Şu satış fiyatını biraz düşür' der mi, bu pek hesaba katılmıyor.

Onu da geçtik, kur artınca ithalat pahalanmayacak mı, Türk sanayisi hiç ithal girdi kullanmıyor mu? Üretim maliyeti ne olacak?

Genel olarak maliyetler, fiyatlar nereye tırmanacak? Kur artmadığı halde savaş yüzünden petrol fiyatlarının yükselmesinin içeride dengeleri nasıl bozduğu ortada, şu dönemde bir de kur yükselse ne olacaktı?

Ya özel sektörün döviz açığı

Bir yandan dövizin mutlaka artması gerektiği, hatta bundan kaçış olmadığı söylenecek; bir yandan da özel sektörün net döviz pozisyonu açığının yıllar sonra yeniden 200 milyar doları aşmasından kaygı duyulması gerektiği dile getirilecek:

Ne denir ki; şahane bir yaklaşım, şahane bir değerlendirme!

Finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerine ilişkin son veri bu yılın şubat ayına ilişkin ve net döviz pozisyon açığı 200,3 milyar dolar.

Söz konusu ay itibarıyla toplam varlık 184,7 milyar, buna karşılık yükümlülük 385 milyar ve net tutar 200,3 milyar dolar.

Net döviz pozisyonundaki 200,3 milyar dolarlık açık şimdiye kadarki en yüksek tutara işaret etmiyor. Pozisyon açığı 2017 sonu ile 2018'in ilk yarısında daha yüksek seyretmişti. Rekor 206,8 milyar dolarla 2018'in mart ayına ait.

Döviz pozisyonu açığı 2023'ün ikinci yarısında 60 milyar dolarlara kadar düştükten sonra yükselme eğilimine girdi ve şubatta 200 milyar yeniden aşıldı.

Dolar 1 lira artsa:

Tutarları aktardım; finansal kesim dışındaki firmaların döviz yükümlülükleri döviz varlıklarından 200 milyar dolar daha fazla.

Şimdi çok basit bir soru soralım:

'Dolar 1 lira, yalnızca 1 lira arttığında bu firmaların yükü ne kadar büyüyor?'

Yanıt da çok basit değil mi, 'yalnızca' 200 milyar lira.

Ama 'Kur artmalı' diyenleri öyle 1 liralık artış kesmez!

Kur en az 10 lira, 20 lira, hatta belki 30 lira artmalı.

Peki, örneğin 10 liralık bir artışın yükünü hiç düşündünüz mü; tam 2 trilyon lira.

Ya 30 liralık bir dolar kuru artışının yükü; tam 6 trilyon lira.

Hani bir söz var ya 'Ya sayı saymayı bilmiyorsun' diye başlayan:

Kısa vadelide fazla var

Finansal kesim dışındaki firmaların toplam net döviz pozisyonu eksi 200 milyar dolar ama kısa vadeli net pozisyonda 4,6 milyar dolar fazla var.

Kısa vadeli döviz varlığı 148,1 milyar, döviz yükümlülüğü ise 143,5 milyar dolar düzeyinde. Kısa vadeli net döviz pozisyonu fazla olmaya fazla ama tutar çok hızlı bir azalış gösterdi.

Kısa vadeli net pozisyon fazlası 2022'nin son aylarında 70 milyar doların üstünde bulunuyordu.

Varlık ve yükümlülüklerin vadesi

Yazıdaki iki grafiğin yan yana olmasının bir nedeni var. Varlık ve yükümlülüklerin vadesi daha rahat görülebilsin istedim.

Finansal kesim dışındaki firmaların toplam döviz varlıklarının önemli bir bölümü kısa vadeli. Örneğin bu yılın şubat ayındaki yaklaşık 185 milyar dolarlık varlığın yüzde 80 oranındaki 148 milyar doları kısa vadeli, yani vade bir yıldan kısa.

Oysa aynı tarihteki 385 milyar dolarlık yükümlülüğün yüzde 37 oranındaki yaklaşık 143 milyar dolarlık kısmı kısa vadeli.

Bu oranlar hiç kuşku yok ki çok olumlu bir dengeye işaret ediyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

S&P 500 endeksi yüzde 0,49 azalarak 7.138,80 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,90 kayıpla 24.663,80 puana indi.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler, yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla pay piyasalarında negatif bir seyir izlendi.

The Wall Street Journal'daki haberde, OpenAI'nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerini tutturamadığı belirtilirken şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek harcamalarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin kaygılar öne çıktı.

Bu durum, teknoloji hisselerini baskılarken özellikle çip şirketlerinin hisselerindeki düşüşler öne çıktı. Nvidia'nın hisseleri yüzde 1,6, Broadcom'un hisseleri yüzde 4,4, AMD'nin hisseleri yüzde 3,4 ve Arm Holdings'in hisseleri yaklaşık yüzde 8 değer kaybetti.

Analistler, ABD'li teknoloji devlerinden Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft'un yarın açıklanması beklenen bilançolarının yatırımcılar tarafından yakından takip edileceğini belirtti.

Jeopolitik tarafta ise ABD ile İran arasında müzakerelerin çıkmaza girmesi, petrol fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalabileceğine dair endişeleri artırdı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, TSİ 23.00 itibarıyla yüzde 2,7 artışla 111,1 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 3,7 artarak 99,9 dolardan alıcı buldu.

CNN'in haberinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine 'sıcak bakmadığı' iddia edildi.

Ayrıca Axios haber platformundaki bir haberde, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın sona erme ihtimalinin yakın zamanda görünmediği aktarıldı.

Öte yandan bilanço sezonu yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken lojistik şirketi UPS'in karının ilk çeyrekte düşmesi sonrası hisseleri yaklaşık yüzde 4 geriledi.

Dijital müzik platformu Spotify'ın da ikinci çeyreğe ilişkin kar tahmininin beklentilerin altında kalmasıyla hisseleri yüzde 12,4 değer kaybetti.

Coca-Cola'nın hisseleri ise yıllık kar tahminini yükseltmesinin ardından yüzde 3,9 değer kazandı.

General Motors'un hisseleri de şirketin ilk çeyrekteki karının beklentilerin üzerinde gelmesi ve yıl sonu kar tahminini yükseltmesi sonrası yüzde 1,3 yükseldi.

Yatırımcıların dikkati yarın Fed'in Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısından çıkacak kararlara çevrilirken bankanın politika faizini sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Resmi görev süresi 15 Mayıs'ta dolacak Jerome Powell'ın başkanlık edeceği son FOMC toplantısı olması beklenen toplantının ardından yapacağı açıklamalar yakından izlenecek.

Trump paylaşımında, İran tarafının ABD'den Hürmüz Boğazı'nın açılmasını talep ettiğini de iddia etti. Söz konusu boğaz, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olmasıyla biliniyor.

Bilindiği üzere Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapalı tutulduğu ifade edilirken, Trump'ın açıklamasında ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasına atıfta bulunduğu değerlendiriliyor.

Trump'ın paylaşımında şu ifadeler yer aldı:
'İran az önce bize 'çöküş aşamasında' olduklarını bildirdi. Liderlik sorunlarını çözmeye çalışırken (ki bence bunu başaracaklar!), bizden Hürmüz Boğazı'nı bir an önce açmamızı istiyorlar.'

Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600 yüzde 0,37 değer kaybederek 606,58 puana geriledi.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,46 azalarak 8.104,09 puana, Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,27 düşüşle 24.018,26 puana indi.

Öte yandan İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,11 değer kazanarak 10.332,79 puana, İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,77 artışla 48.040,24 puana ve İspanya'da IBEX 35 endeksi yüzde 0,46 yükselişle 17.774,90 puana ulaştı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.12 itibarıyla yüzde 0,05 düşüşle 1,172 oldu.

Öte yandan kurumsal tarafta yoğun bilanço trafiği ve hukuki süreçler, hisse fiyatları üzerinde belirleyici oldu. İngiliz enerji şirketi BP'nin hisseleri, şirketin beklentileri aşan kar rakamlarının ardından Londra borsasında yüzde 1,7 değer kazandı.

Alman biyoteknoloji şirketi Bayer'in hisseleri, ABD Yüksek Mahkemesindeki 'Roundup' davası ve beraberindeki protestoların etkisiyle yüzde 4,6 geriledi.

Enerji ve jeopolitik gelişmeler piyasaları baskılıyor

Orta Doğu'daki savaşa ilişkin belirsizlikler yatırımcıların odağında kalmaya devam ediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) OPEC'ten ayrılma kararı piyasalarda sarsıntı yaratırken, Orta Doğu'daki arz güvenliğine ilişkin endişeler fiyatları baskıladı. Yatırımcılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açma teklifine yönelik vereceği mesajları da yakından takip ediyor.

Gözler merkez bankalarında

Piyasalar, bu hafta ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) açıklayacağı faiz kararlarına odaklandı.

Fed'in faizleri sabit tutması beklenirken, piyasalar Jerome Powell sonrası dönem için sinyalleri takip ediyor.

ECB tarafında ise bugün yayımlanan Banka Kredi Anketi (BLS), Avro Bölgesi'ndeki bankaların enerji maliyetleri ve artan finansman giderleri nedeniyle kredi standartlarını sıkılaştırdığını ortaya koydu.

Analistler, ECB'nin bu hafta faizleri sabit bırakacağını ancak haziran ayı için faiz artırım kapısını açık tutabileceğini öngörüyor. Analistler, piyasaların şu an 'klasik bir pat durumunda' olduğunu, İran ile ilgili somut bir yumuşama sinyali gelene kadar temkinli seyrin korunabileceğini belirtiyor.

BIST 100 endeksi, güne 14,51 puan ve yüzde 0,10 artışla 14.608,52 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.329,34 puanı, en yüksek 14.608,52 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,81 değer kaybederek 14.329,34 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 315,70 puan ve yüzde 1,88 düşüşle 16.470,22 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 0,04 değer kazanırken, sanayi endeksi yüzde 1,56, mali endeks yüzde 1,60 ve hizmetler endeksi yüzde 2,45 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 17'si prim yaptı, 83'ü geriledi. Sasa Polyester, Astor Enerji, ASELSAN, Türk Hava Yolları ile Tüpraş en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 573 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 573 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 2,1 düşüşle 6 milyon 660 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 37,06, bileşik getirisi yüzde 40,50 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,9390, satışta 45,1191 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,9078, satışta 45,0877 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1706, sterlin/dolar paritesi 1,3501 ve dolar/yen paritesi 159,653 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 1,7 artışla 103,6 dolardan işlem görüyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 264,67 puan azalırken, toplam işlem hacmi 174,6 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,97, holding endeksi yüzde 1,09 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 1,41 ile spor, en fazla kaybettiren ise yüzde 4,70 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enerji arzına ilişkin endişeleri artırması ve yapay zeka hisselerine yönelik satış baskısının teknoloji sektörü öncülüğünde risk iştahını zayıflatmasıyla negatif bir seyir izliyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de güne pozitif başlamasına karşın, günü küresel piyasalara paralel satıcılı bir seyirle tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde ekonomik güven endeksi ve işsizlik oranının, yurt dışında ise ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararı ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın basın toplantısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

ABD'de Conference Board Tüketici Güven Endeksi, savaştan dolayı yükselen benzin fiyatlarına dair endişelere rağmen nisan ayında 92,8'e çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Conference Board, Amerikalı tüketicilerin eğilimlerini ölçen Tüketici Güven Endeksi'ne ilişkin nisan ayı verilerini açıkladı.

Buna göre, Tüketici Güven Endeksi nisanda geçen aya kıyasla 0,6 puan artarak 92,8 değerine yükseldi.

Endekse dair piyasa beklentisi bu dönemde 89 değerini alması yönündeydi.

Tüketici Güven Endeksi'ne ilişkin mart ayı verisi ise 91,8'den 92,2 değerine revize edildi.

Amerikalı tüketicilerin mevcut iş ve iş gücü piyasası koşullarına ilişkin değerlendirmelerini yansıtan Mevcut Durum Endeksi ise nisanda 0,3 puan azalarak 123,8 değerine indi.

Tüketicilerin gelir, iş ve iş gücü piyasası koşullarına ilişkin kısa vadeli değerlendirmelerini yansıtan Beklentiler Endeksi de aynı dönemde 1,2 puan artışla 72,2 değerine ulaştı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Conference Board Başekonomisti Dana Peterson, tüketici güveninin Orta Doğu'daki savaşın petrol fiyatlarında ani bir yükselişe yol açmasıyla artan benzin fiyatlarına dair ciddi endişelere rağmen nisanda hafif bir artış gösterdiğini belirterek ancak genel itibarıyla kayda değer bir değişiklik yaşanmadığını kaydetti.

Tüketicilerin mevcut ve beklenen iş koşullarına ilişkin değerlendirmelerinin geçen aya kıyasla hafif bir düşüş gösterdiğine işaret eden Peterson, bu durumun, tüketicilerin hem mevcut hem de beklenen iş gücü piyasasına dair algılarındaki mütevazı iyileşmelerin yanı sıra nisan ayında biraz daha iyimser bir görünüm sergileyen gelir beklentileriyle dengelendiğini anlattı.

New York borsası, yapay zekaya ilişkin artan endişelerin teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşturmasıyla güne karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,22 artarak 49.276,8 puana çıktı.

S&P 500 endeksi yüzde 0,55 azalışla 7.133,74 puana gerilerken, Nasdaq endeksi yüzde 1,11 kayıpla 24.609,57 puana indi.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken, OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla pay piyasalarında açılışta karışık bir seyir izlendi.

The Wall Street Journal'da yer alan haberde OpenAI'nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerini tutturamadığı belirtilirken, şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek harcamalarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin kaygılar öne çıktı.

Bu durum teknoloji hisselerini baskılarken, özellikle çip şirketlerinin hisselerindeki düşüşler öne çıktı. Nvidia'nın hisseleri yüzde 3'ten, Broadcom'un hisseleri yüzde 4'ten, AMD'nin hisseleri yüzde 6'dan ve Arm Holdings'in hisseleri yüzde 8'den fazla değer kaybetti.

Jeopolitik tarafta ise ABD ile İran arasında müzakerelerin çıkmaza girmesi, petrol fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalabileceğine dair endişeleri artırdı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 3,2 artışla 111,7 dolara tırmandı. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 3,8 artarak 100,1 dolardan alıcı buldu.

CNN'nin haberinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine "sıcak bakmadığı" iddia edildi.

Ayrıca Axios haber platformunda yer alan bir haberde, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın sona erme ihtimalinin yakın zamanda görünmediği aktarıldı.

Öte yandan, bilanço sezonu yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken, lojistik şirketi UPS'in karının ilk çeyrekte düşmesi sonrası hisseleri yüzde 4'e yakın geriledi.

Dijital müzik platformu Spotify'ın da ikinci çeyreğe ilişkin kar tahmininin beklentilerin altında kalmasıyla hisseleri yüzde 10'un üzerinde değer kaybetti.

Coca-Cola'nın hisseleri ise yıllık kar tahminini yükseltmesinin ardından yüzde 5'ten fazla değer kazandı.

- Finansal Kurumlar Birliği Başkanı Ali Emre Ballı:
- 'FKB'ye bağlı sektörler, ekonominin farklı alanlarında dengeyi sağlayan kritik unsurlar olarak bu yapının temelini oluşturuyor'

Finansal Kurumlar Birliğinin (FKB) temsil ettiği finansal kiralama, faktoring, finansman, varlık yönetimi ve tasarruf finansman şirketlerinin toplam müşteri sayısı 6,8 milyonu aştı.

FKB'den yapılan açıklamaya göre, Birliğin 14. Olağan Genel Kurulu, sektör temsilcileri ve paydaşların katılımıyla İstanbul'da gerçekleştirildi.

Küresel belirsizliklerin, finansmana erişim koşullarındaki sıkılaşmanın ve ekonomik dengelenme sürecinin öne çıktığı bu konjonktürde, FKB'ye bağlı sektörlerin reel ekonomi ile kurduğu doğrudan temas ve sağladığı finansman desteği genel kurulda bir kez daha gündeme geldi.

Genel kurulda açıklanan rakamlara göre, FKB'ye bağlı sektörlerin toplam işlem hacmi 2025 sonu itibarıyla 3 trilyon 730 milyar liraya, aktif büyüklüğü 1 trilyon 725 milyar liraya ulaştı.

Toplam 6,8 milyonu aşkın müşteriye ulaşan banka dışı finans sektörü, 1200'ün üzerinde şube ve yaklaşık 19 bin 400 çalışanla finansal sistemin en yaygın temas alanlarından birini oluşturdu. Bu tablo, banka dışı finans yapısının yalnızca büyüklük olarak değil, ekonomi ile kurduğu doğrudan ilişki açısından da güçlendiğine işaret etti.

Toplantıda finansal kiralama, faktoring, finansman, varlık yönetimi ve tasarruf finansman şirketlerinin sektörel verileri de paylaşıldı. Buna göre, finansal kiralama sektörü 309 milyar lira işlem hacmi ve 536 milyar lira aktif büyüklüğe kavuşurken faktoring sektörü 1 trilyon 727 milyar lira işlem hacmiyle ticari alacak finansmanında öne çıktı.

Finansman sektörü 483 milyar lira işlem hacmi ve 354 milyar lira aktif büyüklüğe erişirken tasarruf finansman sektörü 654 şubeye ulaştı ve 1 milyonu aşkın kişi tasarruf finansman sürecine dahil oldu.

Varlık yönetim sektörü ise 55 milyar lira aktif büyüklük ve 21 milyar lira özkaynak seviyesine ulaştı.

- 'FKB'ye bağlı sektörler ekonominin farklı alanlarında dengeyi sağlıyor'

Genel kurulda konuşan FKB Başkanı Ali Emre Ballı, Birliğe bağlı sektörlerin finansmana erişimini kolaylaştıran, ticaretin sürekliliğini destekleyen ve yatırımların hayata geçirilmesine katkı sağlayan yapılar olarak ekonomide kritik bir rol üstlendiğini bildirdi.

Banka dışı finans sektörünün ekonominin sürekliliğini sağladığını kaydeden Ballı, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Bugün yalnızca finansman sağlayan bir yapı değil, ekonominin işleyişini mümkün kılan, ticaretin sürekliliğini destekleyen ve yatırımların zamanında hayata geçirilmesine katkı sunan kritik bir finansal altyapı haline geldik. Bu yapının güçlenmesi, ekonomik dengelenme sürecinin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyici bir rol üstlenmektedir. Finansal sistemin gücü, onu oluşturan yapıların sağlığıyla doğrudan bağlantılı. FKB'ye bağlı sektörler, ekonominin farklı alanlarında dengeyi sağlayan kritik unsurlar olarak bu yapının temelini oluşturuyor.'

Ballı, varlık yönetim sektörünün yalnızca alacak yönetimi yapan bir yapı olmadığını belirterek, 'Bu sektör, finansal sistemde biriken riskin kontrollü şekilde çözülmesini, bireylerin ve işletmelerin yeniden ödeme sistemine dahil edilmesini ve kaynakların ekonomiye kazandırılmasını sağlayan önemli bir denge mekanizmasıdır.' ifadelerini kullandı.

- Dijital dönüşüm ve veri altyapısının güçlendirilmesi ele alındı

Genel kurulda, FKB Finansal Kiralama Sektör Temsil Kurulu Üyesi Bülent Mutlu, FKB Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Faktoring Sektörü Başkanı Nurcan Taşdelenler, FKB Finansman Sektör Temsil Kurulu Üyesi Ali Dabağcı ile FKB Tasarruf Finansman Sektörü Başkanı Ahmet Özcan da sektörleri hakkında bilgi verdi.

Dijital dönüşüm ve veri altyapısının güçlendirilmesinin de öncelikli başlıklar arasında yer aldığı genel kurulda, FKB çatısı altında geliştirilen Finansal Kiralama Sözleşme Tescil Sistemi (FKSTS), Merkezi Fatura Kaydı Sistemi (MFKS) ve FKBulut Ortak Veri Merkezi (FKBulut) gibi altyapıların sektörlerde şeffaflığı artırdığı, risk yönetimini güçlendirdiği, operasyonel verimliliğe ve sürdürülebilirliğe katkı sağladığı ifade edildi.

'Tam esneklik' stratejisi

Açıklamada, ayrılık kararının enerji politikalarında yeni bir dönemi temsil ettiği vurgulanırken, BAE'nin artık 'tam esneklik' stratejisiyle hareket edeceği ifade edildi. Bu kapsamda ülke:

• Piyasa koşullarına daha hızlı ve bağımsız yanıt vermeyi,
• Günlük 5 milyon varillik üretim kapasitesi hedefini kota sınırlaması olmadan kullanmayı,
• Küresel piyasa istikrarına örgüt dışından katkı sunmayı amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı etkisi

Kararın zamanlaması dikkat çekti. Hürmüz Boğazı'nda yaşanan abluka nedeniyle küresel petrol arzının ciddi şekilde daraldığı bir dönemde alınan karar, bölgedeki jeopolitik dengeleri yeniden şekillendirebilir.

BAE'nin, boğazı baypas eden Füceyre boru hattı ve ihracat terminali sayesinde alternatif sevkiyat avantajına sahip olması, ülkeye stratejik üstünlük sağlıyor.

Petrol fiyatları ve üretim hedefi

Küresel piyasalarda Brent petrol 100-110 dolar bandında işlem görürken, arz sıkıntısının sürdüğü bir ortamda BAE'nin üretim kotalarından çıkmak istemesi uzun süredir gündemdeydi. Abu Dabi yönetimi, kota sınırlamalarının yatırım iştahını baskıladığını savunuyordu.

OPEC için 'ağır kayıp'

BAE, Suudi Arabistan ve Irak'ın ardından örgütün en büyük üçüncü üreticisiydi. Bu nedenle ayrılık kararı:

• OPEC'in arz kontrol gücünü zayıflatabilecek,
• Körfez ülkeleri arasındaki diplomatik uyumu sarsabilecek,
• Küresel fiyatlama mekanizmasında yeni bir dönemi başlatabilecek

bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

- 'Sanayi gücümüzün korunması, geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi konusunda 'Türkiye Yüzyılında Yatırımlar İçin Güçlü Merkez Programı' başta olmak üzere öngörülen adımların hızla hayata geçirilmesi kararlaştırılmıştır'
- 'Bölgemizde yaşanan gelişmelerin ekonomimize olası etkilerini en aza indirmek ve piyasaların sağlıklı işleyişini sürdürmek için gerekli tedbirler alınmaktadır'
- 'Tedarik zincirlerinde değişimin hız kazandığı, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı bir dönemde, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun üretimi güçlendirmek amacıyla aktif sanayi politikalarına öncelik verilmektedir'
- 'Türkiye, güçlü üretim altyapısı ve jeostratejik konumuyla önemli bir potansiyele sahiptir. Ülkemizin küresel transit ticaretteki konumunu güçlendirecek, ülkemizi enerji ve ticarette işlevsel bir koridora dönüştürecek politikaları hayata geçirmeye devam edeceğiz'

Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) toplantısının ardından yapılan açıklamada, 'Sanayi gücümüzün korunması, geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi konusunda 'Türkiye Yüzyılında Yatırımlar İçin Güçlü Merkez Programı' başta olmak üzere öngörülen adımların hızla hayata geçirilmesi kararlaştırılmıştır.' ifadesi kullanıldı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığında EKK toplantısı düzenlendi.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki toplantıya, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci ve Ahmet Baha Öğütken, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanı Ümit Önal, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Şahap Kavcıoğlu, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi (KOSGEB) Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar ve bazı bakan yardımcıları katıldı.

Toplantının ardından yapılan yazılı açıklamada, küresel ekonominin, belirsizliklerin ve jeopolitik gerginliklerin arttığı zorlu bir dönemden geçtiğine işaret edilerek, uygulanan program sayesinde makrofinansal istikrarın önemli ölçüde güçlendiği, ekonomideki kırılganlıklar azalırken, şoklara karşı dayanıklılığın arttığı belirtildi.

'Bölgemizde yaşanan gelişmelerin ekonomimize olası etkilerini en aza indirmek ve piyasaların sağlıklı işleyişini sürdürmek için gerekli tedbirler alınmaktadır' ifadesine yer verilen açıklamada, artan petrol fiyatlarına yönelik eşel mobil sisteminin geçici olarak uygulamaya alındığı, gübre başta olmak üzere kritik tarımsal girdilere yönelik dış ticaret tedbirlerinin getirildiği ve stratejik stok yönetiminin güçlendirildiği kaydedildi.

- 'Aktif sanayi politikalarına öncelik verilmektedir'

Açıklamada, turizm sektörüne yönelik destek paketinin devreye alındığı ve ihracatçıların kefalet limitleri artırılarak finansmana erişimlerinin kolaylaştırıldığı hatırlatılarak, 'Tedarik zincirlerinde değişimin hız kazandığı, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı bir dönemde, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun üretimi güçlendirmek amacıyla aktif sanayi politikalarına öncelik verilmektedir.' değerlendirmesinde bulunuldu.

Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi ve HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile stratejik yatırımlar ve yüksek teknolojili üretimin desteklendiği anımsatılan açıklamada, şunlar paylaşıldı:

'KOSGEB aracılığıyla KOBİ'lerimizin finansmana erişimini kolaylaştıran, üretim kapasitesini geliştiren, yeşil ve dijital dönüşümünü hızlandıran, rekabetçiliğini güçlendiren ve inovasyon odaklı üretimlerini destekleyen adımlar atılmaktadır. Ayrıca savunma sanayimizin yerli ve milli imkanlarla geliştirilmesi, ihracat ve yüksek teknoloji üretimi teşvik edilmekte, bu alandaki yatırım ve Ar-Ge çalışmaları desteklenmektedir.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından geçtiğimiz hafta açıklanan 'Türkiye Yüzyılında Yatırımlar İçin Güçlü Merkez Programı' kapsamında atılacak hukuki, idari, mali ve kurumsal adımlarla, ülkemizin bölgesel bir yönetim merkezi haline gelmesi, küresel transit ticaretten daha fazla pay alması, girişimcilik ekosisteminin güçlenmesi ve İstanbul Finans Merkezi'nin önde gelen finans merkezlerinden biri olması hedeflenmektedir. Program çerçevesinde hayata geçirilecek yatırımcı dostu düzenlemeler, vergi teşvikleri, 'Tek Durak Büro' uygulamasıyla sadeleştirilen ve hızlandırılan bürokratik süreçler ile İstanbul Finans Merkezi (İFM) odaklı politikalar sayesinde daha rekabetçi bir yatırım ortamı oluşturulması amaçlanmaktadır.'

- 'Türkiye önemli bir potansiyele sahip'

EKK toplantısında, imalat sanayisindeki gelişmeler ile KOBİ'lerin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların da değerlendirildiği aktarılan açıklamada, 'Sanayi gücümüzün korunması, geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi konusunda 'Türkiye Yüzyılında Yatırımlar İçin Güçlü Merkez Programı' başta olmak üzere öngörülen adımların hızla hayata geçirilmesi kararlaştırılmıştır.' bilgisi verildi.

Toplantıda, son dönemdeki finansal gelişmelerin ele alındığı, ABD/İsrail-İran savaşının finansal piyasalar ve bankacılık sektörü üzerindeki muhtemel etkilerinin Kurul üyeleriyle istişare edildiği belirtilen açıklamada, şunlar dile getirildi:

'İFM başta olmak üzere finansal sistemimizin küresel piyasalardan daha fazla pay almasını hedefleyen tedbirler gözden geçirilmiştir. Kamu bankalarının yurt dışında şube açmalarına ilişkin yürütülen çalışmalar ele alınmıştır. Türkiye, güçlü üretim altyapısı ve jeostratejik konumuyla önemli bir potansiyele sahiptir. Ülkemizin küresel transit ticaretteki konumunu güçlendirecek, ülkemizi enerji ve ticarette işlevsel bir koridora dönüştürecek politikaları hayata geçirmeye devam edeceğiz.'

UBS'in 2025 Küresel Servet Raporu'na göre Türkiye 2024'te dünyada dolar milyoneri sayısını en hızlı artıran ülke oldu. Artış oranı yüzde 8,4. Dünya ortalamasının tam yedi katı.

Sayı olarak: Bir yılda 7 bin yeni milyoner. Toplam Türk dolar milyoneri sayısı 68 bine yaklaştı. UBS'in tahmini daha çarpıcı: 2028'e kadar bu rakam yüzde 43 daha artarak 87 bin kişiye çıkacak.

Niye Bu Kadar?

Cevap birkaç katmanlı.

Birinci katman: Yüksek faiz. 2023'ten bu yana TCMB politika faizini yüzde 50'ye kadar yükseltti, şu an yüzde 37'de. Bu faiz seviyesinde mevduat tutmak inanılmaz kazanç sağladı. BDDK verilerine göre 1 milyon TL ve üzeri mevduata sahip kişi sayısı 2 milyon 377 bine ulaştı — bir önceki yıl 1,6 milyondu.

Bu kişilerin toplam mevduatı 16,99 trilyon TL. Türkiye'deki tüm banka mevduatlarının yaklaşık yüzde 75'i sadece 2,1 milyon kişinin elinde. Yani nüfusun yüzde 2,5'i, ülke mevduatının dörtte üçünü tutuyor.

İkinci katman: Döviz ve gayrimenkul. 2018-2022 döneminde dolar/TL kurundaki sert artış döviz tutanları büyük kazandırdı. 2023 sonrası KKM (Kur Korumalı Mevduat) ve yüksek faiz birleşimi parası olanları yine ödüllendirdi. İstanbul'da gayrimenkul fiyatları son 5 yılda dolar bazında bile yükseldi.

Üçüncü katman: İhracat ve dış ticaret. Türk lirasındaki değer kaybı ihracatçıyı destekledi. Tekstil, savunma sanayii, otomotiv ve kimya sektörlerindeki şirket sahipleri TL bazında servetlerini katladı.

Ama Bir Sorun Var

UBS raporunun aynı sayfasında daha az konuşulan bir veri var. Türkiye'de reel kişi başına servet — yani enflasyondan arındırılmış değeriyle — 2024'te yüzde 14,6 düştü.

Daha çarpıcısı: Median servet (toplumun tam ortasındaki kişinin serveti) yüzde 21 geriledi. Yani Türk vatandaşının ortancası daha fakir. Sadece üst dilim daha zengin.

BDDK'nın bir başka rakamı: Türkiye'deki banka hesaplarının 163 milyonunun bakiyesi 10 bin TL'nin altında. 2020'de 10 bin TL altı hesapların sistemdeki payı yüzde 2,69'du. Bugün yüzde 0,7. Yoksul daha yoksul, zengin daha zengin.

Bu eşitsizlik OECD ülkeleri içinde en yüksek seviyelerde. Gini katsayısı 0,433 — gelir dağılımı ne kadar dengesizse o kadar yüksek olur. Türkiye 161 ülke arasında gelir eşitsizliğinde 74. sırada.

Sen Hangi Tarafta Olabilirsin?

Türkiye'de milyoner olmak mümkün — ama otomatik değil. Verilere bakıldığında dolar milyoneri olmanın ortak özellikleri belli: Mevduat tutmak (yüksek faizden faydalanmak), döviz biriktirmek (kura karşı koruma), gayrimenkul sahipliği (özellikle İstanbul, Ankara, İzmir), ihracat tabanlı işletme sahipliği.

Tipik dolar milyonerinin servet yapısı şöyle: Toplam servetinin yaklaşık üçte biri finansal varlıklar (mevduat, hisse, fon, eurobond), üçte ikisi finansal olmayan varlıklar (gayrimenkul, işyeri, araç, altın). Borç oranı düşük.

Bu yapı İspanya, Yunanistan, İtalya'nın milyonerleriyle benzer. Üretim ve gayrimenkule yatırım — finansal piyasalarına değil.

Ama önemli bir uyarı: 2024'ün rakamları geriye dönük. 2025'te TCMB faiz indirim sürecine girdi, bu döngü değişiyor. Önümüzdeki yıllarda mevduatla milyoner olma kapısı daralabilir. Yatırım çeşitlendirmesi her zamankinden önemli.

Türkiye'de yatırım rehberini okuyabilirsin: Türkiye'de Yatırım Rehberi 2026

Dolar mı altın mı sorusunu detaylı işledik: Dolar mı Altın mı? 2026 Karşılaştırması

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Sebep: ABD-İran müzakeresi yine kilitlendi. Ama bu sefer hikaye geçen haftadan farklı.

Pazartesi, İran ABD'ye yeni bir teklif sundu: Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari gemilere açabiliriz, ama ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasını ve savaşı sona erdirmesini istiyoruz. Üstelik nükleer programa ilişkin tartışmaları daha sonraya erteleme önerisinde bulundular.

Trump Pazartesi sabahı ulusal güvenlik ekibiyle toplandı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt teklifin değerlendirildiğini doğruladı. Ama Trump'ın kırmızı çizgileri net: nükleer silah olmaz.

Hürmüz Hâlâ Kilitli

Savaş 28 Şubat'ta başladı. İki ay oldu. Hürmüz Boğazı'nın kilitlenmesi tüm dünyanın enerji akışını sarstı.

Normalde günde 129 tanker geçen boğazdan, son haftalarda günlük 7 ila 15 arası tanker geçebildi. Lipow Oil Associates başkanı Andy Lipow'a göre günde 20 milyon varil ham petrol, yakıt ve petrokimyasal etkilenmiş durumda. Lipow şunu vurguladı: Düşmanlıklar bugün dursa bile piyasanın normale dönmesi aylar alacak — mayınların temizlenmesi, tanker kuyruklarının çözülmesi, üretim ve rafinajın kademeli yeniden başlaması gerekiyor.

Brent fiyatı savaş öncesinde 70 dolardı. Bugün 111. Yüzde 50'nin üzerinde artış. Üst üste altı gündür yükseliyor.

Hizbullah da denklemi karıştırıyor. Lübnan'daki ABD-İsrail-Lübnan müzakerelerini açıkça reddetti. İran ise İsrail'in Lübnan'daki saldırıları durmadıkça anlaşma olmayacağını söylüyor. Yani Hürmüz krizi sadece petrolle ilgili değil — Lübnan'daki ateşkesin kırılganlığıyla iç içe.

Türkiye'ye Yansıması

Türkiye için iki kanaldan etki gelecek.

Birincisi enerji fiyatları. EPDK 25 Nisan'da motorin fiyatına yeni zam yapılmıştı. Petrolün 111 dolara çıkması yeni zam dalgasını mayıs ve haziran'a taşıyacak. Litre fiyatının 70 TL'nin üzerini aşması bekleniyor. LPG ve doğalgaz da etkilenecek.

İkincisi enflasyon. TCMB geçen hafta politika faizini yüzde 37'de sabit tutarken karar metninde "Enflasyonun ana eğilimi nisan ayında bir miktar yükselebilir" demişti. Petrol 111 dolarda kalırsa nisan TÜFE'si beklentinin üzerine çıkar. Mayıs faiz artırımı olasılığı tartışılır.

Borsa İstanbul açısından bankacılık endeksi geçen hafta yüzde 1,31 düşmüştü. Petrol kaynaklı enflasyon endişesi yeniden yükselirse bankacılık üzerinde baskı sürebilir. Savunma sanayii hisseleri ise geleneksel olarak jeopolitik risklerden olumlu etkileniyor.

Geçen haftanın detaylı piyasa özeti: TCMB Sabit, Trump 3 Gün Süre Verdi: Haftalık Özet

Hürmüz'deki ilk krizi anlattık: Hürmüz Açıldı Kapandı: 48 Saatte Her Şey Değişti

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Şirket sadece üç hafta önce — 1 Nisan'da — Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu'na (SEC) gizli halka arz başvurusunu yapmıştı. Şubat 2026'da ise Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI'ı 250 milyar dolara satın almıştı. Birleşik şirket o zaman 1,25 trilyon dolar değerindeydi.

Şimdi rakam daha da büyüdü. Halka arz hedefi 1,75 ila 2 trilyon dolar arasında. Toplanacak sermaye 75 milyar dolar. Saudi Aramco'nun 2019'daki 29,4 milyar dolarlık dünya rekorunu 2,5 katından fazla aşacak.

SpaceX'in finans şefi Bret Johnsen Nisan başında dikkat çeken bir cümle söyledi: "Perakende yatırımcılar bu IPO'nun kritik parçası olacak — tarihteki herhangi bir halka arzdan daha büyük bir parça."

Karşılaştırma için: Türkiye'nin yıllık gayri safi yurt içi hasılası yaklaşık 1,3 trilyon dolar. Yani Musk, Türkiye'nin yıllık ekonomisi büyüklüğünü aşan bir özel şirketi halka açıyor.

Ama asıl soru rakam değil. Niye böyle bir şey yapıyor?

Cevap: Uzayda Veri Merkezi

Şubat'ta Musk birleşmenin nedenini tek cümleyle özetlemişti: "Yapay zekanın elektrik talebi karasal çözümlerle karşılanamaz."

Daha önce yazdığımız bir hikaye var. Virginia'da John Steinbach adlı vatandaşın elektrik faturası 100 dolardan 281 dolara çıktı. Sebep: Evinin yakınında yapay zeka için inşa edilen dev veri merkezleri. ABD'nin 24 eyaletinde benzer protestolar var. Maine yasak çıkardı, Ohio referandum hazırlıyor.

Yapay zekanın faturası kimin sorusuna yanıt aramaya devam edenler için Musk'ın cevabı bu: Faturayı kimseye yıkmayalım. Veri merkezini Dünya'dan götürelim.

Yapay zekanın enerji krizini detaylı anlattık: Yapay Zekanın Faturasını Kim Ödüyor?

1 Milyon Uydulu Plan

Birleşmeden günler önce, 30 Ocak 2026'da SpaceX, FCC'ye (ABD Federal İletişim Komisyonu) bir başvuru yaptı. İçerik: 1 milyona kadar uydu fırlatma izni talebi.

Bu uyduların görevi internet sunmak değil. Yapay zeka veri merkezi olmak. Her uydu küçük bir sunucu. Bir araya geldiklerinde dev bir bilgisayar kümesi. Güneş enerjisiyle çalışacak, sınırsız enerjiye sahip, soğutma derdi olmayacak çünkü uzayın kendisi çok soğuk.

FCC Başkanı Brendan Carr başvurudan sonra X'te paylaşım yaptı. Şöyle dedi: "Bu, Kardashev II uygarlık seviyesine ilk adım." Astrofizikte bu kavram, bir uygarlığın kendi yıldızının enerjisini tamamen kullanabilme aşamasını anlatır. Yani: ABD hükümeti artık gezegenler arası enerji stratejilerini destekliyor.

Musk daha kısa konuştu: "2-3 yıl içinde yapay zeka için en ucuz enerji kaynağı uzay olacak."

İki Sorunlu Şirketin Birleşmesi

Hikaye sadece vizyon değil. İki şirketin de finansal dengesi değişti.

xAI son altı ayda 250 milyon dolar gelir elde etti, ama aynı dönemde 2,5 milyar dolar zarar etti. Grok adlı yapay zeka aracı OpenAI'ın ChatGPT'siyle, Google'ın Gemini'siyle, Anthropic'in Claude'uyla yarışıyor — ama kasayı eritir bir hızla.

SpaceX ise tablonun diğer ucunda. Quilty Space tahminine göre 2026'da 20 milyar dolar gelir, 14 milyar dolar EBITDA elde edecek. Geçen yıl Starlink 10 milyon aboneyi geçti, 10 milyar dolar tek başına bu hizmetten gelir yarattı. Toplam 2025 geliri 16 milyar dolar.

Birleşme iki şirkete de soluk aldırdı. xAI, SpaceX'in nakit akışına eriştirdi. SpaceX ise IPO öncesi büyüme hikayesi kazandı.

Haziran 2026: Tarih Yazılacak

SpaceX'in halka arz takvimi netleşti.

1 Nisan'da SEC'e gizli S-1 başvurusu yapıldı. Halka açık S-1 prospektüsü Nisan sonu ya da Mayıs başında bekleniyor. Roadshow — yani şirketin yatırımcılara sunum gezisi — 8 Haziran 2026 haftasında başlayacak. 11 Haziran'da 1.500 katılımcılı dev bir perakende yatırımcı etkinliği planlanıyor.

Sunumu Musk değil, SpaceX CEO'su Gwynne Shotwell yapacak. Musk geleneksel yatırımcı sunumlarına nadir katılır.

İlginç bir detay: SpaceX halka arz paylarının yüzde 30'unu perakende yatırımcılara ayırıyor. Wall Street'in alıştığı oran yüzde 10. Yani Musk küçük yatırımcıyı doğrudan içeri almak istiyor. Bu rakam bile daha yetersiz olacak — talebin arzı 10-20 kat aşacağı tahmin ediliyor.

Tarih de tesadüf değil. Haziran ortasında Musk'ın doğum günü var. Aynı dönemde nadir bir gezegen hizalaması olacak.

Stratejik bir hesap daha var. OpenAI ve Anthropic de 2026 sonunda halka arz planlıyor. Bloomberg'in haberine göre Musk kasten onlardan önce piyasaya çıkmak istiyor — kurumsal yatırımcı bütçesinin büyük bölümünü kapmak için.

Peki Sıradaki Adım?

Polymarket adlı tahmin pazarında bir bahis var: Tesla ile SpaceX'in 30 Haziran 2026'dan önce birleşeceği iddiası. Olasılık şu an yüzde 12-24 arasında. Düşük gibi görünebilir ama altı ay öncesinde bu bahis yüzde 1'di.

Eğer gerçekleşirse, analistlerin "Musk Trinity" — Musk Üçlemesi — dediği yapı oluşacak. Tesla'nın robotları ve sürücüsüz arabaları, SpaceX'in uzay altyapısı, xAI'ın yapay zeka modelleri. Hepsi tek bir çatı altında.

Tesla zaten xAI'a 2 milyar dolar yatırmıştı. Şimdi bu yatırım birleşme yoluyla SpaceX'in bir parçası. Aralarındaki sınır giderek incelir. Tesla araçları Grok'u önyüklü olarak satıyor. xAI ise Tesla'nın Megapack bataryalarını veri merkezlerinde kullanıyor. Hatta Musk'ın diğer şirketleri Tesla'nın Cybertruck satışlarının yüzde 20'sini oluşturuyor — şirketler birbirinin müşterisi haline geldi.

Bir gelişme daha var. SpaceX, Anysphere — yani Cursor'un yapımcısı yapay zeka kodlama şirketi — için 60 milyar dolarlık satın alma opsiyonu hakkında haberler yer aldı. Eğer bu da gerçekleşirse Musk'ın imparatorluğu yapay zeka kodlamayı da kapsayacak.

Yapay zekanın diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Sen Ne Yapmalısın?

Direkt SpaceX hissesi alamıyorsun çünkü şirket henüz halka açık değil. Ama Haziran'da bu değişebilir.

Eğer Türkiye'den yabancı hisse hesabın varsa SpaceX IPO'sunda alma şansın olabilir — özellikle perakende yatırımcıya yüzde 30 kontenjan ayrıldığı düşünülürse. Ama dikkat: 1,75 trilyon dolar değerleme yıllık 16 milyar dolar gelir için ekstrem yüksek. Hisse başına gelir oranı geleneksel ölçütlerle savunulması zor — 87 katlık bir oran. Palantir gibi pahalı sayılan hisseler bile bu seviyenin altında. Musk'ın Tesla, X, SolarCity gibi her büyük halka arzında ciddi volatilite yaşandı. İlk gün rekor kıran fiyatlar haftalar sonra gerileyebilir.

Bir de açık risk var: Roadshow Haziran ortasında, ABD-İran gerginliği aynı dönemde. Trump'ın "3 günü kaldı" mesajı sonrası petrol 105 dolara çıktı. Eğer Haziran'da askeri çatışma yoğunlaşırsa, Nasdaq düşüşte olur, en iyi şirketin bile IPO'su tıkanır.

Daha güvenli yol: Tesla. Musk üçlemesi gerçekleşirse ya da SpaceX IPO'su başarılı olursa Tesla hissesinin de yukarı hareket etmesi muhtemel. Tesla zaten Grok'u araçlarına yerleştirdi, SpaceX-xAI başarısı doğrudan Tesla'ya yansır.

Daha dolaylı yol: Yapay zeka altyapısı. Nvidia, AMD, TSMC. Hangi yapay zeka şirketi kazanırsa kazansın, çiplerini bu firmalardan alıyor. Uzayda da yere de.

Bir de psikolojik bir hatırlatma: Musk'ın açıklamaları sıklıkla zamanından önce yapılır. "2-3 yıl içinde uzayda veri merkezi" derken aslında 5-7 yıl olabilir. SpaceX bile başlangıçta "2-3 yıl içinde Mars'a insan göndereceğiz" diyordu — 2002'de. Hâlâ gönderilmedi.

Vizyon büyük. Ama büyük vizyonlar hep zamanında gerçekleşmiyor.

Yapay zeka şirketlerinin halka arz hikayesini anlattık: ChatGPT'ye Reklam Geldi — Sırada Ne Var?

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Günün ilk yarısında düşüş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 80,59 puan ve yüzde 0,55 düşüşle 14.513,42 puana indi.

Toplam işlem hacmi 79,7 milyar lira oldu. Bankacılık ve holding endeksi yüzde 0,68 değer kaybetti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.472,24 puanı, en yüksek 14.608,52 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 29'u yükselirken 70'i düştü, 1 tanesi yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Astor Enerji, Sasa Polyester, ASELSAN, Türk Hava Yolları ve Tüpraş oldu.

Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 1,83 bilişim, en fazla kaybeden ise yüzde 2,37 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Günün ilk yarısında teknoloji endeksi yüzde 1,16 değer kazanırken, sanayi endeksi yüzde 0,17, hizmetler endeksi yüzde 1,34 ve mali endeks yüzde 0,57 değer kaybetti.

ABD/İsrail ve İran arasında ikinci ayına ulaşan çatışmalar ve gerilim yatırımcıların temel gündem maddesi olmayı sürdürürken Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve artan enerji maliyetleri pay piyasalarında risk iştahını sınırlıyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, dün gördüğü rekor seviyelerin ardından güne pozitif başlamasına karşın günün ilk yarısını negatif seyirle tamamladı.

Analistler, günün geri kalanında ABD'de New York Fed Tüketici Güven Endeksi, Richmond Fed İmalat Sanayi Endeksi ve Konut Fiyat Endeksi'nin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.600 ve 14.700 puanın direnç konumunda olduğunu ifade etti.

Altının ons fiyatı 4 bin 610 dolar

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören gösterge kağıdı 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 36,98, bileşik getirisi yüzde 40,40 seviyesinde gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1690, sterlin/dolar paritesi 1,3490 ve dolar/yen paritesi 159,6 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 45,0550 liradan, avro 52,7310 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 1,5 azalışla 4 bin 610 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 2,2 artışla 104,1 dolardan işlem görüyor.

ECB'nin bölgedeki 161 finans kuruluşunun katılımıyla gerçekleştirilen ve para politikası için kritik bir gösterge kabul edilen Nisan 2026 Banka Kredi Anketi (BLS) raporu yayımlandı.

Rapora göre, Avro Bölgesi'ndeki bankalar, yılın ilk çeyreğinde şirketlerin krediye erişimini beklenenden daha sert bir şekilde kısıtladı.

Bankaların kurumsal krediler için uyguladığı onay kriterlerindeki sıkılaşma, 2023'ün üçüncü çeyreğinden bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Bankalar, kredi standartlarındaki bu sert değişimin ana nedenleri olarak ekonomik görünüme ilişkin artan risk algısını ve düşük risk toleransını gösterdi.

Özellikle enerji yoğun sektörler ve Orta Doğu ile ticari bağları olan firmalara yönelik kredi iştahının azaldığı görüldü.

Şirketlerin kredi talebinde yılın ilk çeyreğinde hafif bir düşüş yaşandı. Anket sonuçları, firmaların yüksek belirsizlik nedeniyle sabit yatırımlarını ertelediğini ortaya koydu.

Öte yandan, yükselen enerji fiyatları nedeniyle bazı firmaların işletme sermayesi ve likidite ihtiyaçları için kredi talebinde bulunduğu gözlemlendi.

Hane halkı tarafında ise durum daha durağan seyretti. Konut kredisi talebi değişim göstermezken tüketici kredilerine yönelik talep azalan tüketici güveni ve yüksek faiz oranları nedeniyle sert bir düşüş kaydetti.

İkinci çeyrek beklentileri

Bankalar, 2026'nın ikinci çeyreğinde de kredi standartlarındaki sıkılaşmanın 'daha belirgin ve yaygın' bir hal alacağını öngörüyor.

Başta İran olmak üzere Orta Doğu merkezli jeopolitik gerilimlerin enerji maliyetlerini ve bankaların kendi fonlama maliyetlerini artırmasının, kredi musluklarının bir süre daha kapalı kalmasına neden olması bekleniyor.

Özellikle konut ve tüketici kredilerinde, azalan güven endeksi ve harcamalardaki daralma sebebiyle talebin düşmeye devam etmesi öngörülüyor.

Gözler ECB kararında

Anket sonuçları, ECB'nin para politikası rotası açısından önemli bir rehber niteliği taşıyor. Birçok uzman, ECB'nin, perşembe günü gerçekleştireceği toplantıda faiz oranlarını sabit tutmasını bekliyor.

Öte yandan, İran ile yaşanan gerilim ve buna bağlı olarak tırmanan enflasyonist baskılar karşısında ECB Başkanı Christine Lagarde, bankanın her türlü senaryoya hazırlıklı olduğu ve müdahaleye hazır bulunduğu mesajını yineledi.

Uzmanlar, mevcut sıkılaşma eğilimi ve jeopolitik riskler göz önüne alındığında, haziran ayındaki toplantıda bir faiz artışının güçlü bir ihtimal olarak masada olduğunu belirtiyor.

Bu arada, Eurosystem'in, Avro Bölgesi'ndeki bankaların kredi koşullarına ilişkin bilgi edinmesini sağlayan ECB'nin Banka Kredi Anketi, yılda dört defa yapılıyor. Son anket, 19 Mart-7 Nisan tarihlerinde gerçekleştirildi.

AMB anketine göre önümüzdeki 12 ayda medyan enflasyon beklentileri, Şubat'taki yüzde 2,5 seviyesinden yüzde 4'e yükseldi.

Önümüzdeki üç yıla ilişkin beklentiler yüzde 2,5'ten yüzde 3'e yükseldi; bu oran, Ekim 2022'deki son zirve seviye olan yüzde 3,1'in hemen altında.

Beş yıllık enflasyon beklentisi de hafif artışla yüzde 2,3'ten yüzde 2,4'e yükseldi ve Avrupa Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik orta vadeli enflasyon hedefinden daha da uzaklaştı.

Ankete göre tüketicilerin ekonomiye ilişkin beklentileri de kötüleşiyor. Tüketiciler, önümüzdeki 12 ay içinde gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 2,1 oranında daralacağını öngörüyor; Şubat anketinde beklenti yüzde 0,9 daralmaydı. Bir yıl sonraki işsizlik oranı beklentisi ise yüzde 10,8'den yüzde 11,3'e yükseldi.

Avrupa Merkez Bankası, artan enerji maliyetlerinin işçilerin daha yüksek ücret talep etmesine ve firmaların satış fiyatlarını artırmasına yol açıp açmayacağını izliyor. Benzin gibi kalemlerin ötesinde ikincil enflasyon etkileri faiz artırımlarını tetikleyebilir, ancak Perşembe günü yapılacak toplantıda faiz oranlarında herhangi bir değişiklik beklenmiyor. Bloomberg'in anketine katılan ekonomistler, Haziran ayındaki toplantıda çeyrek puanlık bir artış öngörüyor.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi Peter Kazimir geçen hafta yaptığı açıklamada, 'Çatışma ne kadar uzun sürerse ve verdiği hasar ne kadar büyük olursa, olumsuz etkisi de o kadar şiddetli olur. Birkaç ay önce olası bir faiz indirimi konuşulurken, bugün hafif bir artışın gerekli olabileceği ihtimalini tartışıyoruz.' ifadelerini kullanmıştı.