Bu sorunun yanıtı üretim ve üretimin nasıl paylaşıldığı meselesinde yatıyor.

Ekonomide üretim; üretim faktörleri olarak adlandırılan sermaye, emek, doğal kaynaklar ve girişimciliğin bir araya gelmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte bir üretim değeri ortaya çıkar ve bu değer farklı kesimler arasında paylaşılır. Emek ücret alır, doğal kaynaklar rant getirir, girişimci kâr elde eder. Sermaye ise bu sürecin sonunda faiz ya da benzeri getirilerle kazanç sağlar. Ancak kamuoyunda tartışma çoğu zaman yanlış bir yere odaklanır: 'Şirketler mi kazanıyor, çalışanlar mı?' sorusu sıkça sorulur. Oysa asıl kritik gerilim, emeğin kazancı ile sermayenin kazancı arasındadır.

Çünkü sermaye, doğası gereği büyüme eğilimindedir. Para, doğru koşullarda kendi kendini artırabilir. Emek ise zamanla sınırlıdır. Bir insan günde ancak belli saat çalışabilir. Bu basit fark, uzun vadede neden sermayenin emeği sürekli geride bıraktığını açıklamaya yeter. Sanayi Devrimi bu dengenin kırıldığı en önemli dönüm noktası oldu. Üretim makinelerle hızlandı, ancak bu hızın bedelini büyük ölçüde emek ödedi. Uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve sağlıksız koşullar dönemin özelliği haline geldi. Çocuk işçiler fabrikalarda çalıştırıldı, işçilerin dinlenme hakkı neredeyse yok sayıldı. Emeğin ne kadar kazanacağı, nasıl yaşayacağı büyük ölçüde sermaye sahiplerinin kararına bağlıydı.

Bu tablo kalıcı olmadı. Zamanla işçiler örgütlenmeye başladı. Emek, kendi gücünün farkına vardı: Sendikalar kuruldu, grevler yapıldı. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında sosyalizm tehdidinden korkan batı dünyasında sosyal devlet anlayışı öne çıktı. Devletler, emeği koruyan yasalar çıkardı. Çalışma saatleri sınırlandı, asgari ücret uygulamaları başladı, sosyal güvenlik sistemleri kuruldu. 20'nci yüzyılın ikinci yarısı, emek ile sermaye arasında görece daha dengeli bir dönemi temsil etti.

Ne var ki bu denge de uzun sürmedi. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte dünya yeni bir ekonomik yönelim benimsedi. Sermayenin önündeki engeller kaldırıldı, küreselleşme hızlandı ve esneklik adı altında işgücü piyasaları yeniden biçimlendirildi. İşe alım ve işten çıkarma süreçleri kolaylaştırıldı, güvenceli çalışma biçimleri yerini daha belirsiz modellere bıraktı. Bu süreçte sermaye hareket alanını genişletirken, emek giderek daha kırılgan bir konuma sürüklendi.

Bugün geldiğimiz noktada, bu dönüşümün sonuçlarını açıkça görüyoruz. Sendikaların etkisi birçok ülkede azalmış bulunuyor. Güvencesiz çalışma, kısa süreli sözleşmeler ve düşük ücretler daha yaygın hale geliyor. Üstelik bu tabloyu daha da derinleştiren yeni bir faktör var: Teknoloji. Yapay zekâ, otomasyon ve dijitalleşme, birçok işi insanlardan daha hızlı ve daha ucuz şekilde yapabilir hale geliyor. Bu durum, emeğe olan talebi azaltma potansiyeli taşıyor. Mesele artık yalnızca ücretlerin düşüklüğü olmaktan çıkarak emeğe ihtiyacın azalıp azalmadığı noktasına doğru ilerliyor.

Böyle bir dünyada yeni çözümler tartışılıyor. Bunlardan biri de evrensel temel gelir. Bu düşünce, insanların çalışsa da çalışmasa da belirli bir gelir elde etmesini öngörüyor. Amaç, hem toplumsal istikrarı korumak hem de tüketimin devamını sağlamak. Çünkü insanlar gelir elde edemezse, sadece bireysel refah değil, ekonomik sistemin kendisi de sürdürülemez hale gelecek.

Önümüzdeki yıllarda kritik soru şu olacak: Eğer üretimde emeğin rolü azalırsa, ortaya çıkan değerin paylaşımı nasıl yapılacak? Sermaye daha da güçlenirken, emek tamamen sistemin dışında mı kalacak, yoksa yeni bir denge mi kurulacak?

Bu sorunun şimdilik kesin bir yanıtı yok. Ancak görünen şu ki, mesele artık yalnızca ekonomi değil. Bu soru aynı zamanda siyasetin, teknolojinin ve toplumsal tercihlerin ortak sınav sorusu olacak.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Nisan ayı enflasyonu beklenenin üzerinde gerçekleşti: Aylık olarak yüzde 4,18, yıllık olarak ise yüzde 32,37. Birkaç noktanın altını çizmek istiyorum.

Birincisi, Temmuz 2025'ten bu yana geçen 10 aylık sürede yıllık enflasyon çok belirgin bir katılık sergiledi: En yüksek düzeyi yüzde 33,5 (Temmuz 2025), en düşük düzeyi ise yüzde 30,65 (Ocak 2026) oldu. 10 aydır genişliği üç puanın biraz altında olan çok dar bir aralıkta salınıyor. Ne yükseliyor ne de düşüyor.

İkincisi, aylık enflasyon 2024 ve 2025'in aynı ayında gerçekleşen enflasyonların belirgin biçimde üzerinde. Aralarındaki fark bir puan. Tamam, savaş etkisi var; enerji fiyatları yükseldi, falan. Ama 'falan' işte... Enerji ve gıda fiyatlarını ve birkaç malı daha dışarıda bırakan iki temel enflasyon göstergesi (B ve C endeksleri) ile ölçülen temel enflasyon da yüksek: Sırasıyla yüzde 3,42 ve yüzde 3,46.

Kısmen de olsa sığınılabilecek bir siper var: Savaş etkisi

Üçüncüsü, bu katı enflasyon karşısında, 2026 sonu için belirlenen enflasyon hedefi ve Merkez Bankası'nın enflasyon tahmini çok düşük düzeylerde kaldı. Her ikisinin de güncellenmesi gerekir. Tamam, 'güncellene güncellene hedef neydi unuttuk' diyebilirsiniz ve elbette de çok haklı olursunuz. Bu kadar sık güncellenen bir hedef inandırıcı olmaz çünkü. Ama mevcut hedef de çok düşük ve ayrıca kısmen de olsa sığınılabilecek bir siper var: Savaş etkisi.

Dördüncüsü, 'TÜİK enflasyonu hakkında neden yorum yapıyorsunuz ki?' diyenler artık bu şüpheleri bir tarafa bırakmalılar. Uzun bir zamandır alternatif ölçümlerle TÜİK'in açıkladığı enflasyon oranları arasında (istatistiki anlamda) bir fark yok. Üstelik Nisan ayı için TÜİK'in açıkladığı enflasyon, hem beklenen enflasyon değerinden hem de alternatif ölçümlerden daha yüksek.

Çok daha kapsamlı bir programa ihtiyaç var

Beşinci vurgulamak istediğim olgu ise programın başlangıcından bu yana tekrarlaya tekrarlaya benim usanmadığım ama muhtemelen sizlerin okumaktan sıkıldığınız gerçek. Şu: Bu kadar yüksek enflasyonlu bir ülkede enflasyonu sadece para ve maliye politikaları ile düşürmek mümkün değil. Bunlar gerekiyor ama yeterli değiller. İlk akla gelen hemen şu soru: Bu ülkede Eylül 2021'de enflasyon yüzde 19, hedef yüzde 5 iken politika faizi yüzde 19 düzeyindeydi. Birkaç ay önce atanan Merkez Bankası Başkanı ile birlikte aniden politika faizi düşürülmeye başlandı. 13 ay sonra enflasyon 80 puan daha yüksek (bu sefer İTO enflasyonu): Yüzde 109. Buna yol açan düşük faiz-canlı ekonomi-rekabetçi kur anlayışı ve buna izin veren kurumsal yapı değiştirilmeden enflasyonun düşeceğine inanılır mı? Türkiye'nin çok daha kapsamlı bir programa ihtiyacı var.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

TÜİK, tüketici fiyatlarında nisanda yüzde 4,18 artış olduğunu açıkladı. Geçen yılın nisandaki artış yüzde 3'tü.

Aylık artış geçen yılki oranın çok üstüne çıkınca mart sonunda yüzde 30,87 olan yıllık oran nisan sonunda yüzde 32,37'ye yükseldi.

Bu öyle azımsanacak, önemsenmeyecek, umursamıyormuş gibi yapılacak bir dönüş, bir yükseliş değil. Yıllık oran tam 1,5 puan arttı.

Hem zaten aylık artışa bakar mısınız; yüzde 4,18! Avrupa Birliği'nde yıllık oran mart itibarıyla yüzde 2,8 ve ekonomi yönetimleri bu oran daha da artarsa diye adeta uykusuz geceler geçiriyor ve önlem üstüne önlem almaya çalışıyor.

Önümüzdeki dört aya dikkat!

Nisanda geçen yılki yüzde 3'ün çok üstünde bir gerçekleşme oldu ve yıllık oran yönünü belirgin olarak yukarı çevirdi. Ama sanki bunun devamı gelecek gibi:

Geçen yılın mayıs, haziran, temmuz ve ağustos aylarındaki oranlar baz etkisi yönüyle bu yılki yıllık oranın artmasına yol açacak gibi görünüyor.

Geçen yıl mayısta yüzde 1,53, haziranda yüzde 1,37 artış yaşanmıştı. Aylık artışlar temmuz ve ağustosta ise yüzde 2,06 ve 2,04 düzeyinde oluşmuştu.

Bu yıl aylık artışları şu savaş koşullarında öyle yüzde 2'lere, hele hele daha aşağılara çekmek pek mümkün görünmediğine göre yıllık oranın en azından önümüzdeki dört ay boyunca yukarı gideceğini öngörmek yanlış olmaz.

Bu dört aydaki toplam artış yalnızca yüzde 7. Bu yıl böyle bir oranda kalmak hiç mi hiç mümkün görünmediğine göre:

Yıl sonuna doğru yıllık oranın yönünü hızlı bir şekilde yukarı çevireceğini de şimdiden söylemek mümkün. Geçen yıl 'olağanüstü bir performans' sergilenerek kasım ve aralıkta yalnızca yüzde 0,87 ve yüzde 0,89 düzeyinde kalan fiyat artışlarını bu yıl böylesine düşük tutabilmek mümkün olacak mı?

Aşama aşama revizyon

2026 yılına yüzde 16'lık enflasyon hedefiyle girildi. Hem Merkez Bankası'nın hedefi bu düzeydeydi, hem orta vadeli programda yer verilen hedef. Ama yüzde 20'nin altında bir oranda kalınabileceğine inanan neredeyse yoktu ve tahminler yüzde 20-25 arasında toplanıyordu.

Savaşın patlak vermesiyle birlikte tahminler bir adım öteye taşındı ve yüzde 25-30 arasına çekildi.

Savaş uzamaya başladı ve yurt dışında oluşan bazı fiyatların iç piyasadaki etkisinin çok daha fazla olacağı anlaşıldı. Olumsuz hava şartları da fiyat artış hızının tahminlerin üstüne çıkmasına yol açtı. Buna bir de fiyatlama davranışlarındaki bozulma ve fiyat artış istismarının had safhaya ulaşması eklenince işte nisandaki gibi bir oran ortaya çıktı ve şimdi tahminler bir kez daha revize edildi. Yıllık tahmini hâlâ yüzde 25-30 arasında olanlar varsa da tahminler ağırlıklı olarak yüzde 30-35 arasına doğru kaymaya başladı.

TCMB artık 19 da diyemez; yoksa 16 bile der mi?

Merkez Bankası yılın ikinci enflasyon raporunu 14 Mayıs'ta açıklayacak. Daha önce de birkaç kez bu raporla birlikte bu yılın enflasyon tahmin aralığı ve yanı sıra enflasyon hedefinin yukarı çekilmesinin beklenmesi gerektiği üstünde durdum.

Bu yıla başlarken enflasyon tahmin aralığı yüzde 13-19, enflasyon hedefi yüzde 16 olan Merkez Bankası, ilk enflasyon raporunda tahmin aralığını yüzde 15-21 olarak revize etmiş ancak yüzde 16'lık hedefinde bir değişiklik yapmamıştı.

Merkez Bankası zaten geçen yıl enflasyon hedefi ile tahmini ayrıştırırken hedefte çok zorunlu olmadıkça değişiklik yapmayacağını açıklamıştı.

Şimdi ortada biraz farklı bir tablo var:

Nisan enflasyonunun yüzde 4,18 olarak açıklanmasıyla ilk dört aydaki artış yüzde 14,64'e ulaştı.

Daha önceki yazılarımda Merkez Bankası'nın 14 Mayıs'ta enflasyon tahmin aralığını yüzde 18-24 yapabileceğini, enflasyon hedefini ise yüzde 19'a çıkarmasının makul olacağını ifade etmiştim.

Ama artık yüzde 19'luk hedefin de hiç mi hiç anlamı kalmadı:

İlk dört aydaki yüzde 14,64'lük artıştan sonra kalan sekiz aydaki toplam artış yüzde 3,8'de tutulabilirse yıllık oran yüzde 19 olur.

Ama kabul etmek gerekir ki sekiz ay için yüzde 3,8 artış öngörüsü de Merkez Bankası açısından aslında 'Ben enflasyonla mücadeleyi kağıt üstünde sürdürüyorum, gerisi beni ilgilendirmez, gerçekleşme ne olursa olsun' demekten başka bir anlam taşımaz.

Enflasyonla mücadele görüntüsü vermek iyidir elbette ama böyle oranlarla ortaya çıkınca o görüntüyü vermek şöyle dursun giderek azalan inandırıcılık da tümüyle yitirilir.

Ya yüzde 16 sabit kalırsa!

Bunları Merkez Bankası'nın hedefini yüzde 19'a çıkarabileceği varsayımına göre dile getiriyorum. Tabii ki bir olasılık da yüzde 16'lık hedefin hiç değiştirilmemesi. Merkez Bankası tutar tahmin aralığını yüzde 15-21'den çok daha yukarı çeker ama enflasyon hedefini yüzde 16'da tutar; tutar mı tutar!

Hedefin tahmin aralığının altında kalması gibi bir durum yaşanabilir; ama bu ilk kez olacak değil ki: Geçen yıl da böyleydi.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Bu yükselişte özellikle Asya piyasalarındaki güçlü görünüm ve kurumsal yatırımcı ilgisindeki toparlanma etkili oldu.

Haftanın ilk işlem gününde yüzde 2'nin üzerinde değer kazanan Bitcoin, 80 bin 594 dolara kadar yükseldi. Böylece 31 Ocak'tan bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış oldu. Piyasadaki bu hareketlilik yalnızca Bitcoin ile sınırlı kalmadı; başta Ether olmak üzere birçok büyük altcoin'de de yukarı yönlü bir seyir izlendi.

Asya piyasaları destek verdi
Kripto varlıklardaki bu yükseliş, Asya borsalarındaki olumlu hava ile paralel ilerledi. Özellikle teknoloji şirketlerinin beklentilerin üzerinde gelen finansal sonuçları, yatırımcıların risk iştahını artırdı. Bu gelişmeler, Asya hisse senedi endekslerinin yeniden tarihi zirvelerine yaklaşmasını sağladı.

Öte yandan jeopolitik gelişmeler de piyasaların radarında. Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim ve ABD ile İran arasında gelen karşılıklı açıklamalar, küresel risk algısı üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

ETF girişleri dikkat çekiyor
Kurumsal yatırımcı tarafında da hareketlilik gözleniyor. ABD'deki spot Bitcoin ETF'lerine yalnızca bir günde 630 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti. Bu durum, kurumsal talebin yeniden güç kazandığına işaret ediyor.

Uzmanlara göre türev piyasalardaki pozisyonlanma, kısa vadede fiyatın 85 bin dolar seviyesine doğru hareket edebileceğini gösteriyor.

80 bin dolar kritik eşik
Piyasa analistleri, 80 bin dolar seviyesini önemli bir psikolojik direnç olarak değerlendiriyor. Bu seviyenin üzerinde kalıcılık sağlanması halinde kripto piyasasında daha güçlü bir yükseliş trendinin başlayabileceği ifade ediliyor.

Ayrıca ABD'de kripto varlıklara yönelik düzenlemeler konusunda ilerleme beklentisi de piyasalardaki iyimserliği destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar, sürecin henüz erken aşamada olduğuna ve temkinli olunması gerektiğine dikkat çekiyor.

Koleksiyon Mobilya (KLSYN)
Şirket yönetim kurulu tarafından alınan karara göre, pay başına 0,15 TL brüt, 0,1275 TL net temettü dağıtılması planlanıyor. Temettü ödeme tarihi ise henüz açıklanmadı.

Ağaoğlu Avrasya GYO (AAGYO)
Ağaoğlu Avrasya GYO yatırımcılarına pay başına 0,42796 TL temettü dağıtma kararı aldı. Açıklamaya göre brüt ve net tutarın aynı olması dikkat çekti. Temettü tarihine ilişkin henüz bir bilgi verilmedi.

Başkent Doğalgaz (BASGZ)
Başkent Doğalgaz ise temettü konusunda en yüksek dağıtımı açıklayan şirket oldu. Buna göre yatırımcılara pay başına 2,00 TL brüt, 1,70 TL net temettü ödenecek. Temettü dağıtım tarihi ise 20 Temmuz olarak duyuruldu.

Yeni dönemde İstanbul Topkapı Üniversitesi'nin; yapay zekâ, veri teknolojileri, biyoteknoloji, sağlık teknolojileri ve uzay araştırmaları gibi stratejik alanlarda akademik ve teknolojik kapasitesini artırması hedefleniyor. Üniversite yönetimi, özellikle yeni nesil dijital teknolojilere dayalı eğitim modelleri ile uygulamalı araştırma merkezlerinin güçlendirilmesini öncelikli gündem maddeleri arasında değerlendiriyor.

Emre Tezmen'in liderliğinde üniversitenin, sanayi-üniversite iş birliklerini artırarak Ar-Ge ekosistemini geliştirmesi ve uluslararası akademik projelerde daha aktif rol üstlenmesi planlanıyor. Bu kapsamda teknoloji girişimciliği, inovasyon merkezleri ve disiplinlerarası araştırma projelerine yönelik yeni yatırımların hayata geçirilmesi bekleniyor.

Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD ordusuna ait gemilere saldırması halinde İran'ın 'yeryüzünden silineceğini' savundu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ABD savaş gemileri ile boğazdan geçen ticari gemilere saldırdığını ve buna karşılık İran'a ait 6 botun batırıldığını açıklamıştı.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, İran'ın saldırısına karşılık ABD ordusunun, 'sivil gemileri hedef alan' İran'a ait 6 botu vurarak batırdığını ifade etmişti.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim

İran'ın, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir gemiyi 2 füze ile hedef aldığı bildirilmişti.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'nda yer alan haberde, İran ordusunun ABD donanmasına ait gemiyi hedef almasına ilişkin detaylar paylaşılmıştı.

Haberde, ABD'ye ait geminin radarını kapatarak Hürmüz Boğazı'nda yaklaşmaya çalıştığı ve radarını açtığı sırada tespit edildiği kaydedilmişti.

İran tarafından ABD gemisine 'ateşkesi ihlal ettiği' yönünde uyarı mesajları gönderildiği, geminin uyarılara aldırış etmemesi üzerine İran ordusunun geminin çevresine uyarı amaçlı seyir füzesi, İHA ve roket fırlattığı kaydedilmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran'ın ABD savaş gemisine iki füzeyle saldırdığı iddialarının asılsız olduğunu öne sürmüştü.

Yapılan yeni düzenlemeye göre, ABD'de faaliyet gösteren dijital varlık hizmet sağlayıcıları, kullanıcıların yalnızca stabil coin tutmaları karşılığında faiz ya da benzeri bir getiri sunamayacak. Ayrıca bu tür ödemelerin, bankalardaki faizli mevduatlara benzer ekonomik sonuçlar doğurması da yasak kapsamına alındı.

Buna karşın tasarı, kripto platformlarının tamamen ödülsüz kalmasını öngörmüyor. Gerçek kullanım faaliyetlerine dayalı teşviklerin önü açık bırakılıyor. Örneğin transfer işlemleri, staking, piyasa yapıcılığı ya da kullanıcı sadakat programları gibi alanlarda ödül verilmesi mümkün olacak. Ancak bu uygulamaların çerçevesi, ABD'li düzenleyici kurumlar tarafından önümüzdeki bir yıl içinde netleştirilecek.

Yeni metinde dikkat çeken bir diğer detay ise platformların ödül sistemlerini kullanıcı davranışlarına göre şekillendirebilmesine izin verilmesi. Kullanıcı bakiyesi, varlıkların elde tutulma süresi ve platform içi aktiviteler gibi kriterler ödül hesaplamasında kullanılabilecek. Böylece doğrudan faiz vermeden, dolaylı teşvik modellerinin önü açık tutuluyor.

Tasarıya göre stabil coin ihraççıları bazı sınırlamaların dışında bırakılırken, bu kuruluşların zaten mevcut düzenlemeler gereği doğrudan faiz ödemesi yapmaları yasaklanmış durumda.

Öte yandan yeni düzenleme yalnızca finansal getirilerle sınırlı değil. Stabil coin'lerin yatırım aracı gibi pazarlanması, devlet güvencesi altında olduğu izlenimi verilmesi ya da mevduat sigortası kapsamında gösterilmesi de yasaklanıyor. Bu kurallara uymayan şirketler ciddi para cezalarıyla karşı karşıya kalabilecek.

Aylar süren anlaşmazlıkların ardından gelen bu uzlaşma, tasarının Senato'daki komite sürecinde yeniden ele alınmasının önünü açabilir. Sürecin devamında farklı taslaklarla uyumlaştırma yapılması ve ardından Kongre'nin iki kanadında nihai onay aşamasına geçilmesi bekleniyor.

Avrupa borsaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa Birliği (AB) menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25'e çıkaracağını açıklamasının ardından haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı.

Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600 yüzde 0,99 değer kaybıyla 605,51 puana geriledi.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,24 düşerek 23.991,27, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,71 azalarak 7.976,12 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,59 gerileyerek 47.478,13 puandan kapandı.

İngiltere'de ise resmi tatil nedeniyle FTSE 100'de işlem yapılmadı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.22 itibarıyla yüzde 0,21 düşüşle 1,17 seviyesini gördü.

Avrupa piyasaları, Orta Doğu'daki gerilime ve ABD'nin AB üretimi araçlara yönelik yeni tariflerine odaklandı.

ABD Başkanı Trump, 1 Mayıs'ta ticaret anlaşmasına uymadığı gerekçesiyle AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergisi oranının yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

AB ile ABD arasında ticaret anlaşması görüşmeleri, Temmuz 2025'te İskoçya'daki Trump'a ait Turnberry golf sahasında tamamlanmıştı.

Anlaşma kapsamında, AB ülkeleri ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul etmiş, buna karşılık ABD'nin ise AB ürünlerine yüzde 15 oranında tarife uygulayacağı açıklanmıştı.

AB tarafının yapılan anlaşmanın onay sürecini halen tamamlayamaması ABD'nin tepkisini çekti.

AB Komisyonu Sözcüsü Thomas Regnier, ABD'nin Birlik menşeli otomobil ve kamyonlara yönelik gümrük vergilerini yüzde 25'e çıkarma tehdidine tepki göstererek bütün seçeneklerin masada olduğunu açıkladı.

Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), nisan ayında 52,2 puanla son 47 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

AB Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, Avrupa'da jet yakıtı arzında olası sıkıntılara karşı hazırlıkların devam ettiğini, kimsenin krizin ne kadar süreceğini öngöremediğini söyledi.

Avro Grubu Başkanı Kiryakos Pierrakakis, Brüksel'de Avro Bölgesi ülkelerinin maliye bakanları toplantısı girişinde, Orta Doğu'daki krizin etkisinin Avrupa'daki her hane ve işletmede hissedildiğini belirtti.

Erdoğan, 'Türkiye, belirsizliğin arttığı, insanlığın yön arayışının hızlandığı günümüzde bölgesinin en güçlü, en istikrarlı ülkesi olarak adından söz ettirmektedir.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, '(Avrupa Birliği) Türkiye'ye yönelik stratejik şaşılık, maalesef Birliğin pek çok kurumunda hem de çok bariz biçimde varlığını muhafaza ediyor.' diye konuştu.

Erdoğan, 'Türkiye'nin tam üye olarak yer almadığı bir AB'nin küresel bir aktör ve çekim merkezi olmayacağı artık anlaşılmalıdır.' dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Avrupa Birliği, Türkiye'nin yapıcı tavrının kıymetini çok iyi bilmeli, bunu hor kullanmamalı, bunu zora sokacak eylem ve söylemlerden imtina etmelidir.' ifadelerini kullandı.

Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti:

'Unutulmasın ki ne Türkiye eski Türkiye'dir, ne de dünya eskisi gibi Batılı devletlerin nüfuz alanına sıkışmış haldedir'

'Dün olduğu gibi bugün de mesele Ankara'nın nerede durduğu değil, mesele Brüksel'in geleceğin dünyasında nerede olmak istediğidir, kendini nerede gördüğüdür'

'Bugün Avrupa'nın Türkiye'ye duyduğu ihtiyaç, Türkiye'nin Avrupa'ya olan ihtiyacından daha fazladır. Yarın bu ihtiyaç daha da artacaktır'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kurban Bayramı tatilinin 9 gün olacağını açıkladı.

Erdoğan, '(Evlilik Kredisi) Geri ödeme dönemi içerisinde ikinci çocuğun da olması halinde kalan taksitlerin tamamını hibe edeceğiz.' dedi.


(devam edecek...)

Fiyatlardaki yükselişte, İran'dan insansız hava aracıyla (İHA) düzenlenen saldırı sonucu Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Fuceyra bölgesindeki petrol sanayinin hedef alınması etkili olurken, bölgede çıkan ve genişleyen yangının kontrol altına alınması için sivil savunma ekiplerinin müdahalede bulunduğu bildirildi.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı kaynaklı gerilim sürerken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), gün içinde Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin geçişlerinin sağlanması amacıyla bugün hayata geçecek Özgürlük Projesi'ne destek vermeye başlayacağını ve bu süreçte 15 bin askeri personelin görev alacağını açıklamıştı.

CENTCOM'dan yapılan açıklamada, 'Bu görev, hayati öneme sahip bu uluslararası ticaret koridorundan serbestçe geçiş yapmak isteyen ticari gemilere destek sağlayacaktır.' ifadesi kullanılmıştı.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi'nin ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda denizcilik düzenlemesine müdahalesinin ateşkesin ihlali anlamına geleceğine yönelik açıklamaları ise bölgedeki gerilimin devam edeceğine işaret ederek fiyatları destekliyor. İran ordusu, ABD donanmasının bölgeye yaklaşması halinde hedef alınacağını duyurmuştu.

Piyasalarda Orta Doğu kaynaklı arz kesintisi endişeleri devam ederken Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülkenin haziranda üretimi beklentiler dahilinde günlük 188 bin varil artırma kararı ise fiyatların aşağı yönlü hareketini destekleyen başka bir unsur oldu.

Grubun bir sonraki toplantısı 7 Haziran'da yapılacak.

SPK'nın duyurusuna göre, RODRG.E payları 5 Mayıs 2026 tarihli işlemlerin başlangıcından 4 Haziran 2026 seans sonuna kadar emir paketi tedbiri kapsamında işlem görecek. Bu tedbir çerçevesinde yatırımcılar için bir dizi sınırlama getiriliyor. Buna göre, piyasa emri ile piyasadan limite emir girişi kısıtlanırken; mevcut emirlerin iptali, emir miktarının azaltılması ve fiyatın kötüleştirilmesi de yasaklanacak. Ayrıca emir toplama aşamasına ilişkin veri akışında da kısıtlamaya gidilecek.

RODRG.E paylarında halihazırda yürürlükte olan açığa satış ve kredili işlem yasağı ile brüt takas uygulaması da söz konusu yeni tedbir süresi boyunca devam edecek.

Öte yandan, BORLS.E payları için ise aynı tarihler arasında brüt takas tedbiri uygulanacak. Bu uygulama kapsamında yatırımcıların alım-satım işlemleri eş zamanlı olarak nakit ve menkul kıymet bazında gerçekleştirilecek. BORLS.E'de mevcutta uygulanan açığa satış ve kredili işlem yasağı da bu süre boyunca yürürlükte kalacak.

BIST 100 endeksi, güne 64,27 puan ve yüzde 0,45 artışla 14.506,83 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.321,03 puanı, en yüksek 14.544,57 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,51 değer kaybederek 14.369,61 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 114,35 puan ve yüzde 0,69 azalışla 16.486,77 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 2,58, sanayi endeksi yüzde 0,25 değer kazanırken, hizmetler endeksi yüzde 1,02 ve mali endeks yüzde 1,33 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 39'u prim yaptı, 59'u geriledi 2 tanesi yatay seyretti. Türk Hava Yolları, ASELSAN, Astor Enerji, Sasa Polyester ile Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 559 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 559 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,9 düşüşle 6 milyon 651 bin 300 lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 45,0725, satışta 45,2531 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,9377, satışta 45,1178 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1715, sterlin/dolar paritesi 1,3560 ve dolar/yen paritesi 157,062 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 3,2 artışla 111,1 dolardan işlem görüyor.

New York borsası, Orta Doğu'daki son gelişmelerin petrol fiyatlarını yukarı çekmesiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi, yüzde 1,13 azalarak 48.941,90 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,41 azalışla 7.200,75 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,19 kayıpla 25.067,80 puana indi.

Orta Doğu'daki gerilime dair gelişmeler fiyatlamaları belirlemeye devam ederken, pay piyasalarında negatif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump, dün Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan 'tarafsız' ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamıştı.

Bugün ise İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir geminin 2 füzeyle hedef alındığını bildirdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın saldırı iddialarının asılsız olduğunu öne sürdü.

CENTCOM'un açıklamasında, 'Hiçbir ABD donanma gemisi vurulmadı. ABD kuvvetleri, Özgürlük Projesi'ni destekliyor ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını sürdürüyor.' ifadesi kullanıldı.

Ayrıca Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen Güney Kore bandıralı bir gemiye saldırı düzenlediğini ve buna karşılık İran'a ait 7 botu batırdıklarını açıkladı.

Öte yandan, İran kaynaklı olduğu öne sürülen insansız hava aracı (İHA) ve füzelerle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) topraklarına yönelik saldırı gerçekleştirildiği bildirildi.

Bu gelişmelerle Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 5'ten fazla artışla 113,82 dolar olurken, aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 3 artarak 105,06 dolardan alıcı buldu.

Analistler, Orta Doğu'daki gelişmelerin piyasaların seyrinde önemli rol oynadığını belirterek, şirketlerin finansal sonuçlarının da hisse senedi fiyatlarını etkilediğini kaydetti.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de fabrika siparişlerinin tutarı martta yüzde 1,5 ile beklentilerin üzerinde arttı.

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da izlenirken, New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enflasyon seviyeleri, iş gücü piyasasından gelen çelişkili sinyaller ve Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı artan belirsizliğin alışılmadık bir durumu ortaya koyduğunu söyledi.

Williams, 'Para politikasının mevcut duruşu, tam istihdam ve fiyat istikrarı hedeflerimize yönelik riskleri dengelemek için uygun bir konumda.' değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop'un e-ticaret şirketi eBay'i satın almak için 55,5 milyar dolarlık teklif sunduğunu açıklaması sonrasında eBay'in hisseleri yüzde 5 değer kazandı.

Bu hafta ABD'nin istihdam verileri ile Paramount Skydance, Palantir Technologies, Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin yayımlayacağı bilançolar takip edilecek.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 72,94 puan azalırken, toplam işlem hacmi 194,8 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 2,80, holding endeksi yüzde 1,20 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 2,16 ile metal ana sanayi, en fazla kaybettiren ise bankacılık oldu.

Küresel piyasalarda Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve enerji fiyatlarına ilişkin endişeler risk iştahını sınırlarken, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de Avrupa borsalarına paralel günü negatif bir seyirle tamamladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklaması, petrol tedarikine ilişkin endişeleri bir miktar azaltmıştı.

Bugün ise İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir geminin 2 füzeyle hedef alındığını bildirdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise İran'ın saldırı iddialarının asılsız olduğunu belirtti.

Yurt içinde açıklanan verilere göre ise Türkiye'de enflasyon, nisanda aylık bazda yüzde 4,18, yıllık bazda yüzde 32,37 oldu. AA Finans'ın nisan ayı enflasyon verilerine ilişkin beklenti anketine katılan ekonomistler, nisanda Tüketici Fiyat Endeksi'nin aylık bazda yüzde 3,19 artacağını tahmin etmişti.

Analistler, yarın yurt içinde reel efektif döviz kurunun, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

New York borsası, haftanın ilk işlem gününe düşüşle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,17 azalarak 49.416,66 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,02 azalışla 7.228,38 puana ve Nasdaq endeksi yüzde ​0,01 kayıpla 25.112,18 puana indi.

Orta Doğu'daki gerilime dair gelişmeler fiyatlamaları belirlemeye devam ederken pay piyasalarında açılışta negatif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklaması petrol tedarikine ilişkin endişeleri bir miktar azaltmıştı.

Bugün ise İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir geminin 2 füze ile hedef alındığını bildirdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın saldırı iddialarının asılsız olduğunu öne sürdü.

CENTCOM'un açıklamasında, "Hiçbir ABD donanma gemisi vurulmadı. ABD kuvvetleri, Özgürlük Projesi'ni destekliyor ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını sürdürüyor." ifadesi kullanıldı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de bugün verdiği bir röportajda, "ABD Hürmüz Boğazı'nı trafiğe açıyor." şeklinde konuşurken, İranlıların boğaz üzerinde kontrolü olmadığını, mutlak kontrolün kendilerinde olduğunu savundu.

Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ABD gemisine füzelerin isabet ettiğine dair haberle sıçrayan petrol fiyatları, haberin yalanlanmasıyla bir miktar geri çekildi.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 3'e yakın artışla 110,97 dolar olurken, aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 1 artarak 102,89 dolardan alıcı buldu.

Analistler, Orta Doğu'daki gelişmelerin piyasaların seyrinde önemli rol oynadığını belirterek, şirketlerin finansal sonuçlarının da hisse senedi fiyatlarını etkilediğini kaydetti.

Öte yandan, ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop'un e-ticaret şirketi eBay'i satın almak için 55,5 milyar dolarlık teklif sunduğunu açıklaması sonrasında eBay'in hisseleri yüzde 6 değer kazandı.

Bu hafta ABD'nin istihdam verileri ile Paramount Skydance, Palantir Technologies, Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin yayımlayacağı bilançolar takip edilecek.

3 Nisan 2026'da Tokyo'da Microsoft Başkan Yardımcısı Brad Smith ve Japonya Başbakanı Sanae Takaichi yan yana basın toplantısı verdi. Açıklanan rakam: 10 milyar dolar. Süre: 4 yıl, 2026-2029. Microsoft'un Japonya'ya yaptığı en büyük yatırım. Aynı zamanda dünya genelinde tek bir ülkeye yaptığı en büyük tek seferlik yatırım.

Bu yatırım sadece bir veri merkezi yatırımı değil. Yapay zeka çağında yeni bir kavramın somut karşılığı: "Sovereign AI" — yani egemen yapay zeka.

Sovereign AI Ne Demek?

Geleneksel anlayışta yapay zeka modelleri ABD merkezliydi. ChatGPT'ye verilen veriler ABD sunucularında işleniyor, oraya kaydediliyor, oradan değerlendiriliyor. Avrupa, Asya, Türkiye — her ülke bu sürece tabi. Kendi vatandaşlarının verilerini kontrol edemiyor.

Sovereign AI bu mantığı tersine çeviriyor. Bir ülkenin kendi sınırları içinde, kendi denetiminde, kendi diline ve kültürüne uygun yapay zeka altyapısı kurması. Veri ülkeden çıkmıyor. Modeller yerelde eğitiliyor. Hükümet kontrolü mümkün.

Microsoft Japonya yatırımı bu mantığın somut örneği. SoftBank ve Sakura Internet ile ortaklık. Tüm GPU'lar (yapay zeka hesaplama çipleri) Japonya'da. Tüm veriler Japonya'da kalıyor. Microsoft Azure altyapısı yerelleştiriliyor.

Detay büyük. Japonya 5 yıl içinde bilim ve teknolojiye 380 milyar dolar (60 trilyon yen) yatırım yapmayı planlıyor. Microsoft'un 10 milyar dolarlık katkısı bu büyük resmin parçası. Hedef: 2030'a kadar 1 milyon Japon mühendis ve geliştiricisi yapay zeka yetkinliği kazansın.

Microsoft'un global yapay zeka stratejisinde bu yatırım kritik. Anthropic'in 1 trilyon dolar değerlemesi karşısında pozisyon güçlendirme: Anthropic 1 Trilyon Doları Aştı: Yeni AI Devi

Niye Şimdi? Niye Japonya?

Üç sebep öne çıkıyor.

Birincisi: Çin gerilimi. ABD yapay zeka çiplerini Çin'e satmıyor, Çin de kendi alternatiflerini geliştiriyor (Huawei Ascend 950 PR çipi). Japonya bu gerilimde stratejik konumda. ABD müttefiki ama Çin'e coğrafi yakın. Microsoft Japonya'yı "Asya yapay zeka kalesi" olarak konumlandırıyor.

İkincisi: Japonya'nın işgücü krizi. Nüfus yaşlanıyor, çalışan azalıyor. Üretim sektörü zorlanıyor. Yapay zeka ve robotik bu krizin en ciddi çözüm yolu görülüyor. Takaichi yönetiminin "Sovereign AI" stratejisi tam olarak bunu hedefliyor — Japonya'nın endüstriyel temelini yapay zeka ile yenilemek.

Üçüncüsü: Anthropic ve OpenAI rekabeti. Microsoft eskiden OpenAI'da yüzde 27 ortaktı, AI altyapı tekelini elinde tutuyordu. Şimdi OpenAI AWS Bedrock'a geçti, Anthropic Google ve Amazon ile büyük anlaşmalar yaptı. Microsoft "tek müşteri" stratejisini değiştirip "ülke bazlı egemen AI" stratejisine geçti.

Sakura Internet hisseleri ilan günü yüzde 20 sıçradı. SoftBank yüzde 1,6 yükseldi. Yatırımcılar mesajı aldı: Japon AI ekosistemi büyüyor, yerel oyuncular kazanıyor.

Türkiye İçin Bir Aynası Var mı?

Türkiye'nin de benzer bir yol haritası var.

Bakan Mehmet Fatih Kacır kasım ayında TBMM'ye sundu: 2030'a kadar Türkiye yapay zeka işlemci kapasitesini 250 megavattan 1 gigavata çıkaracak. 156 kübit kuantum bilgisayar getirilecek. Türkçe Büyük Dil Modeli geliştirilecek. Sanayide 200 bin robot kullanımı hedeflenecek. HIT-30 destek programı 30 milyar dolar yatırım hedefli.

Sayılar Japonya'nın 380 milyar dolarına göre küçük ama oran benzer. Türkiye GSYİH'sının yaklaşık yüzde 3'üne denk geliyor — Japonya'nın yüzde 8'lik tahsisinin yarısı.

Asıl soru: Türkiye benzer bir Microsoft anlaşması yapacak mı? Şu anda işaret yok. Ancak iki olasılık masada.

Birincisi: Microsoft Türkiye yatırımı. Microsoft daha önce Türkiye'de Azure veri merkezi açtı (2023). Şimdi büyütme tartışması var ama somut rakam yok. Japonya örneğindeki 10 milyar dolar gibi bir yatırım Türkiye için çok büyük olur — yıllık doğrudan yabancı yatırımının yüzde 80'inden fazlası.

İkincisi: Anthropic ya da Google AI yatırımı. Apple-Google AI ittifakı sonrası Google Cloud'un Türkiye'de pozisyon güçlendirme arayışı var. Anthropic'in Çin/Rusya yasağı sonrası NATO ülkeleri öne çıkıyor — Türkiye stratejik bir aday.

Türk şirketleri açısından önemli ders var. Microsoft, Google, Anthropic, OpenAI gibi şirketler artık "ülke bazlı stratejik partner" arıyor. Sakura Internet, SoftBank, NTT gibi yerel oyuncular kazanıyor. Türkiye'de Turkcell, Türk Telekom, Garanti BBVA Teknoloji benzer pozisyon alabilir mi?

Yapay zekanın diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Sonuç: Yeni Bir Soğuk Savaş

Yapay zeka çağı yeni bir küresel rekabet yaratıyor. Eskiden silah teknolojisi belirleyiciydi. Şimdi yapay zeka altyapısı belirleyici.

Japonya seçimini yaptı: Microsoft. Çin kendi yolunu çizdi: Huawei. ABD modelleri Pentagon ile sıkı bağlı. Avrupa kendi yolunu arıyor — Mistral gibi yerel modeller, AB Yapay Zeka Yasası.

Türkiye'nin seçimi henüz net değil. Ama 10 milyar dolarlık Microsoft Japonya yatırımı bir milat. Türkiye için iki yıl içinde benzer bir karar masada olacak. Hangisini seçmemiz gerektiği bizim ekonomik geleceğimizi belirleyecek.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Mayıs 2026 itibarıyla İstanbul'un ortalama kirası, yıl başında belirlenen net asgari ücretin 3.755 TL üzerinde. Yani sadece dört duvar arasında oturmanın aylık maliyeti, kanunla belirlenmiş minimum ücretten yüksek. Yemek, ulaşım, fatura, sağlık — hiçbiri hesaba katılmadı.

Daire alma hayali daha da uzakta. Ortalama bir 100 metrekarelik daire İstanbul'da 200.000 dolar civarında — yaklaşık 9 milyon TL. Asgari ücretle çalışan biri, yıllık 336.906 TL kazanıyor. Bu paranın tamamını biriktirebilse — yiyip içip kirasını ödemeden — daireyi alması 27 yıl sürecek. Ev sahibi olduğunda emekli olacak yaşa gelmiş olacak.

İstanbul'un Yaşam Maliyeti

Ortalama.net verilerine göre İstanbul'da yaşamak ortalama 92.430 TL aylık net maaş gerektiriyor. Bu rakam asgari ücretin üç katından fazla.

Detaylar daha çarpıcı. Aylık kira hariç gider ortalama 42.474 TL — yani sadece beslenmek, faturaları ödemek, ulaşım için bu kadar. Ulaşım için aylık 2.788 TL ayrı. Bir fincan filtre kahve 162 TL — bir asgari ücretli yılda kahve içerek brüt aylık kazancını harcayabilir.

Asgari ücretli için tablo basit. Aylık 28.075 TL kazanıyor. Sadece ortalama kira 31.831 TL. Daha kira ödenmeden 3.755 TL açıkta. Onbin TL daha düşük kira bulsa bile yemek, ulaşım, fatura, sağlık için elde 18.075 TL kalıyor. Bu tutar İstanbul'da iki kişilik bir ailenin gıda harcamasına bile yetmiyor.

Çözüm aileyle yaşamak, ev paylaşmak, ya da İstanbul'dan başka bir şehre taşınmak. Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerde de durum benzer ama İstanbul kadar ekstrem değil. Anadolu şehirlerinde asgari ücretli rahat olabilir — orta gelirli olarak yaşar.

1 milyon TL'lik mevduatın aylık faizinin asgari ücreti aştığını detaylı işledik: 1 Milyon TL'nin Aylık Faizi Asgari Ücreti Aştı

27 Yılda Bir Daire

Daire alma hayali sayılarda da net görünüyor.

İstanbul'da ortalama metrekare fiyatı 1.700 ile 2.300 dolar arasında değişiyor. Beşiktaş, Şişli, Kadıköy gibi merkezi semtlerde 3.000 doları geçiyor. Çekmeköy, Sancaktepe, Esenyurt gibi gelişmekte olan ilçelerde 1.000-1.500 dolar.

Ortalama bir aile için uygun büyüklük 100 metrekare. Bu durumda fiyat 200.000 dolar — bugünkü kurla 9 milyon TL. Birinci elden konutlara katılım payı ya da uzun vadeli kredi seçenekleri var ama temel rakamlar değişmiyor.

Asgari ücretli için matematik şu: Yıllık net 336.906 TL kazanç. Bunun tamamını biriktirse — yemek, kira, ulaşım, sağlık hiçbiri yok — 9 milyon TL'lik daireyi 27 yılda alabilir. Aile destek almazsa, miras yoksa, ek gelir yoksa — bu kişinin İstanbul'da ev sahibi olması neredeyse imkânsız.

Diğer taraftan: 1 milyon TL biriktirmiş bir kişi için durum farklı. Yüksek mevduat faiziyle yıllık 350.000 TL faiz geliri elde edebilir. Bu para asgari ücretle eşit. Yani parası olan, daha çok kazanır. Olmayan, daha geride kalır. 2026'da Türkiye'nin gelir dağılımı bu açıyı genişletiyor.

2026 Türkiye'sinin İki Yüzü

Türkiye'de iki ekonomik gerçek paralel olarak ilerliyor.

Bir tarafta yüksek faiz dönemi sürüyor. TCMB politika faizi yüzde 37'de sabit. Mevduat sahiplerine yüzde 38-46 brüt faiz veriyor. Tasarrufu olan, bankaya parayı koyuyor, çalışmadan asgari ücret kadar gelir alıyor. BDDK verilerine göre 2 milyon 377 bin Türk vatandaşı 1 milyon TL ve üzeri mevduatta tutuyor.

Diğer tarafta enflasyon yaşam maliyetlerini sürekli artırıyor. Mart 2026 yıllık TÜFE yüzde 30,7 — bu rakam asgari ücret zammından yüksek. 4 Mayıs Pazartesi açıklanacak Nisan TÜFE verisi Mayıs kira artışlarını netleştirecek. Yıllık ortalama TÜFE'ye göre kiralar yüzde 30 artacak.

Asgari ücretle çalışan ev sahibi olamıyor, kirayı bile zorlukla ödüyor. Tasarrufu olan ise para çoğaltıyor. İki Türkiye paralel yaşıyor, ama farkları açılıyor.

14 Mayıs TCMB Enflasyon Raporu kritik. Faiz indirim dönemi başlarsa mevduat faizi düşer, tasarruf sahibinin pasif geliri azalır. Aynı zamanda enflasyon düşerse asgari ücretli için yaşam maliyeti rahatlar. Türkiye'nin iki ekonomik yüzü arasındaki açının daralması ya da genişlemesi büyük oranda TCMB'nin önümüzdeki üç ay nasıl davranacağına bağlı.

Yapay zekanın ve dünya ekonomisinin diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Sonuç: Şehirler Pahalanıyor, Hayaller Uzaklaşıyor

İstanbul'da yaşamak bir lüks haline geldi. Asgari ücretli için sadece kira yetmiyor — daire alma hayali ise neredeyse imkânsız. 27 yıllık biriktirme matematiği bunu net gösteriyor.

Bu durumun çözümü kolay değil. İstanbul'un nüfusu 16 milyonu aştı, sürekli iç göç var, konut talebi yapısal. Arz tarafında yeni proje üretimi maliyeti yüksek (inşaat malzemeleri, işçilik, arsa pahalı). Yani fiyatlar kısa vadede düşmeyecek.

Genç nesil için stratejik kararlar gündemde. İstanbul'da kalmak mı, başka şehre taşınmak mı? Maaş yüksek ama hayat pahalı. Anadolu'da maaş düşük ama hayat ucuz. Karar her bireye özel — ama 2026 sayıları matematik şunu söylüyor: İstanbul'da asgari ücretle yaşamak artık mümkün değil.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

OpenAI Şubat 2026'da yıllık 25 milyar dolar gelir oranına ulaştı. Anthropic 19 milyar dolarda. Aralarında 6 milyar dolar fark var. Ama bu fark hızla kapanıyor — Anthropic Mart sonu 30 milyar dolara, Nisan'da 40 milyar dolara çıktı. Yani aslında geçti.

Bu hikaye sadece iki şirketin yarışı değil. Tarihteki en büyük halka arzlardan biri yaklaşıyor. Ekim 2026'da Anthropic, sonra muhtemelen Q4'te ya da 2027 başında OpenAI. Türk yatırımcı için sorulması gereken soru basit: Bu trene binilir mi, biniliyorsa nasıl?

Sayılar Bir Hikaye Anlatıyor

OpenAI 2023'te 2 milyar dolar yıllık gelirdeydi. 2024 sonu 6 milyar. 2025 sonu 20 milyar. Şubat 2026'da 25 milyar. Üç yılda 12 katı büyüme. ChatGPT haftalık aktif kullanıcı sayısı 910 milyona çıktı — Ekim'de 800 milyondu.

Anthropic'in hikayesi daha da çarpıcı. Ocak 2025'te yıllık 1 milyar dolar gelirdeydi. Nisan 2026'da 30 milyar dolar — 30 katı büyüme on beş ayda. Tarihte hiçbir teknoloji şirketi bu hızla büyümedi. Microsoft, Google, Meta hiçbiri.

Aradaki fark sadece sayıda değil. Yapı farklı. OpenAI tüketici gelirlerine bağımlı — ChatGPT abonelikleri toplam gelirin büyük kısmını oluşturuyor. Anthropic ise kurumsal pazarda lider — yıllık 1 milyon dolar üzerinde harcayan şirket sayısı iki ayda iki katına çıktı, 1.000'i aştı. Fortune 10 şirketlerinin sekizi Anthropic müşterisi.

Kurumsal API pazarında daha çarpıcı veri var. OpenAI'ın payı 2023'te yüzde 50'ydi, Mart 2026'da yüzde 25'e düştü. Anthropic'in payı yüzde 12'den yüzde 32'ye çıktı. Yani büyük şirketler Claude'u tercih ediyor. ChatGPT bireysel kullanım için, Claude iş için.

Anthropic'in 1 trilyon dolar değerlemesini detaylı işledik: Anthropic 1 Trilyon Doları Aştı: Yeni AI Devi

Üç Tarihsel Halka Arz

Yapay zeka çağında üç büyük halka arz yarışıyor.

Birincisi Anthropic. Ekim 2026 hedefli. Beklenen sermaye 60 milyar dolar üzeri. Pre-IPO platformlarda 1 trilyon dolar değerleme görüyor — ama bankacıların IPO hedefi 380-500 milyar dolar bandında. Aradaki fark "balon" tartışması yaratıyor. S-1 dosyası — yani halka arz öncesi resmi belge — Eylül civarında bekleniyor.

İkincisi OpenAI. Q4 2026 ya da 2027 başı. Beklenen sermaye Anthropic'i geçecek — bazı yatırımcılar 1 trilyon dolar değerleme öngörüyor. Ama profesyonel analistler bu rakamı abartılı buluyor. PitchBook araştırması: "OpenAI iş kalitesi temelleri en zayıf, ancak en yüksek değerleme komutu" diyor.

Üçüncüsü SoftBank'ın "Roze" projesi. Yapay zeka altyapı şirketi. Robotlarla veri merkezi inşa edecek. 100 milyar dolar değerleme hedefi. 2026 ikinci yarısı bekleniyor. SpaceX gibi büyük IPO'larla aynı dönemde.

Apple-Google AI ittifakının hisse boyutuna bakmıştık: Apple Yenildi: Siri Artık Google'ın Beyniyle Çalışıyor

Para Yakıyorlar — Bilinen Risk

OpenAI 2025'te 8 milyar dolar nakit yaktı. Toplam birikmiş zarar 2026'da 14 milyar dolara çıkacak. 2030'a kadar kâra geçmesi beklenmiyor. The Wall Street Journal'ın eline geçen finansal belgeler 2028 yılı için 121 milyar dolar hesaplama harcaması ve 85 milyar dolar zarar öngörüyor.

Ucuz olmayan bir gerçek: 900 milyon haftalık aktif ChatGPT kullanıcısının yaklaşık yüzde 95'i ücretsiz. Bu büyük inferans maliyeti gelirle karşılanmıyor.

Anthropic de para yakıyor ama farklı şekilde. 2024'te 5,6 milyar dolar zarar. 2028 hedefi: 70 milyar dolar gelir, 17 milyar dolar pozitif nakit akışı. OpenAI'ın aksine kâra geçme tahmini daha yakın.

İki şirketin de güveni şu: Pazar büyüyor, yapay zeka her sektöre giriyor, kim erken hâkim olursa uzun vadede kazanır. "Build it, they will come" felsefesi. Bu doğruysa harika. Yanlışsa felaket.

1 Mayıs Sürprizi: Anthropic Pentagon'dan Çıkarılıyor

Ama hikayeye dün gece bir bomba düştü. 1 Mayıs 2026'da Pentagon, sekiz büyük yapay zeka şirketiyle sınıflandırılmış askeri ağlarda AI kullanım anlaşması yaptı. SpaceX, OpenAI, Google, Microsoft, Amazon Web Services, NVIDIA, Reflection ve Oracle. Anthropic listede yok.

Bu sürpriz bir hamle. Çünkü Trump'ın geçen hafta "Anthropic toparlanıyor" dediği, Beyaz Saray'da Susie Wiles ile Dario Amodei'nin görüştüğü, "yüz kaybetmeden geri getirelim" sözünün konuşulduğu bir döneme rastlıyor. Ama Pentagon farklı yol seçti: Anthropic dışarıda kalsın, başka oyuncular gelsin.

Sebep belli olmasa da iki teori var. Birincisi: Anthropic'in "kötüye kullanım" konusundaki kırmızı çizgisi hâlâ sürüyor — yapay zekanın silah sistemlerinde, kitlesel gözetimde kullanılmaması şartını kaldırmadı. İkincisi: Pentagon "vendor lock" — yani tek satıcıya bağımlılık — istemiyor. Çoklu sağlayıcı stratejisi tercih edildi.

Sonuç Anthropic için ağır. Pentagon'da Claude şu ana kadar sınıflandırılmış ağda erişilebilir tek model. Altı ay içinde kademeli olarak çıkarılacak. Yıllık potansiyel 1 milyar dolar gelir tehlikede. Ekim 2026 halka arzından önce bu kayıp şirket değerlemesine yansıyabilir.

OpenAI tarafından bakınca farklı tablo: Pentagon kapısı açıldı. Halka arz sunumlarında "ABD ulusal güvenliği için kanıtlanmış güvenilir AI" çerçevesi eklenebiliyor. Anthropic'in zayıflığı OpenAI'ın kuvveti oluyor.

Ama Anthropic boş durmuyor. Pazar gece Wall Street Journal sürpriz haberi yayınladı: Anthropic, Blackstone ve Goldman Sachs ile 1,5 milyar dolarlık ortak girişim anlaşmasını sonuçlandırıyor. Anthropic, Blackstone ve Hellman & Friedman her biri 300 milyon dolar koyacak. Goldman Sachs kurucu yatırımcı olarak 150 milyon dolarla katılıyor. Amaç: Anthropic'in Claude araçlarını özel sermaye fonlarının portföy şirketlerine satmak. Pentagon kaybı tek günde Wall Street girişiyle dengelendi.

Türk Yatırımcı Ne Yapabilir?

Doğrudan yatırım Türkiye'den şu an mümkün değil. İki şirket de halka açık değil. IPO sonrası ABD borsalarında işlem görecekler.

Dolaylı pozisyon almak isteyenler için üç yol var.

Birincisi: Microsoft (NASDAQ: MSFT). OpenAI'da yüzde 27 ortak. Yeni anlaşma sonrası AWS Bedrock entegrasyonu da var ama temel pozisyon korunuyor. Microsoft 365 + Copilot ekosistemi OpenAI'la sıkı bağlı.

İkincisi: Amazon (NASDAQ: AMZN). Anthropic'e 25 milyar dolar üzeri yatırım yaptı. Hem AWS Bedrock hem Anthropic geliştirme tarafında ortak. AWS gelirinde dolaylı artış.

Üçüncüsü: Alphabet (NASDAQ: GOOGL). Anthropic'e 40 milyar dolar yatırım + Broadcom ile 5 GW hesaplama kapasitesi. Aynı zamanda Apple-Google AI ittifakının kazananı.

Riski yüksek tolere edebilenler için secondary market platformları (Forge Global, Hiive) sınırlı erişim sağlıyor. Ancak Türkiye'den bu platformlara erişim teknik ve hukuki olarak karmaşık. Yetkili bir yatırım danışmanı bu yolla hisse alımı düzenleyebilir — komisyon yüksek, likidite düşük, riski büyük.

En akıllıcı yöntem belki sabırlı olmak. Ekim'de Anthropic, Q4'te OpenAI halka arz olacaksa, T+1 günü hisse alabilirsin. İlk gün volatilitesi yüksek olacak ama uzun vadede pozisyonu sabit tutmak mantıklı.

Yatırım stratejilerini detaylı işledik: Türkiye'de Yatırım Rehberi 2026

Yapay zekanın diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Bir Çağ Sona Eriyor mu, Yoksa Yeni Bir Çağ mı Başlıyor?

Yapay zeka şirketlerinin halka arz yarışı 2026'nın en büyük finansal hikayesi olacak. Anthropic ve OpenAI birlikte 1,5-2 trilyon dolar piyasa değeri yaratabilir. Bu rakam Türkiye'nin yıllık gayri safi yurt içi hasılasının iki katı.

Bir taraftan büyük heyecan var. "Apple'ı kim aldıysa zengin oldu" hikayesi yapay zeka için tekrarlanabilir. Diğer taraftan ciddi risk var. Her teknoloji devriminde balonlar oluşur, patlar. 2000'lerin dot-com krizi yakın hafıza.

Sen bu konuda iki şeyi unutma. Birincisi: Yapay zeka şirketleri "kazandığı için ya da kazanmaya yakın olduğu için" değerli sayılmıyor — gelecek beklentisi için değerli. Bu beklenti gerçekleşirse harika, gerçekleşmezse 2030'da yüksek değerleme zararla biter. İkincisi: Yatırım kararını sadece manşetlere değil, yıllık raporlara, kurumsal müşteri geliştirmesine, kâr marjına bakarak ver.

Yapay zeka çağı geliyor. Halka arzı bir milat. Ama her milat aynı zamanda yeni bir başlangıç. Türk yatırımcı bu serüvene hazırlıklı katılırsa kazanır, hazırlıksız atlarsa yanar. Tercih sende.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanız ve mali durumunuzla orantılı olarak verin.