New York borsası, Orta Doğu'da sağlanan geçici ateşkesin durumuna dair belirsizliklerle güne karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,14 azalarak 47.840,63 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yatay seyirle 6.783,69 puan olurken, Nasdaq endeksi yüzde 0,05 artışla 22.646,35 puana ulaştı.

ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişelerle pay piyasalarında açılışta karışık seyir izlendi.

Analistler, Orta Doğu'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik tarafların geçici ateşkese varmasının ardından İran'dan gelen ateşkes ihlali haberlerinin risk iştahını törpülediğini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İsrail'in Lübnan'a saldırılarının ABD ile varılan geçici ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise bunun ateşkes anlaşmasının bir parçası olmadığını ve "asla böyle bir söz vermediklerini" belirtti.

Açık tutulması ateşkes anlaşmasının kilit bir şartı olan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin İsrail'in Lübnan'a düzenlediği saldırıların ardından durdurulduğuna yönelik haberler de petrol fiyatlarını yukarı çekti.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personelin, ek mühimmat ve silahlarla birlikte "varılan gerçek anlaşma tam olarak yerine getirilene kadar İran'ın içinde ve çevresinde kalmaya devam edeceğini" kaydetti.

Trump, aksi halde saldırıların yeniden başlayacağı ve bunun "daha büyük ve daha önce kimsenin görmediği kadar daha güçlü şekilde" gerçekleşeceği tehdidinde bulundu.

Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 3,3 artarak 97,91 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 5 artışla 99,11 dolara yükseldi.

Makroekonomik veri tarafında, ABD ekonomisi, 2025'in dördüncü çeyreğinde yüzde 0,5 ile tahminlerin altında büyüdü.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı ise 4 Nisan ile biten haftada 219 bine çıkarak beklentileri aştı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi de şubatta aylık bazda yüzde 0,4 ve yıllık bazda yüzde 3 ile beklentilere paralel arttı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 3 Nisan ile biten haftada yüzde 1,3 ve 388 milyar 642 milyon 503 bin lira artışla 29 trilyon 55 milyar 87 milyon 426 bin liradan, 29 trilyon 443 milyar 729 milyon 929 bin liraya yükseldi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 0,3 azalarak 15 trilyon 521 milyar 203 milyon 385 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 2,8 yükselişle 10 trilyon 308 milyar 826 milyon 654 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 270 milyar 831 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 232 milyar 523 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında, parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 3 Nisan itibarıyla 2 milyar 785 milyon dolarlık artış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,8 artışla 6 trilyon 164 milyar 369 milyon 316 bin liraya çıktı.

Söz konusu kredilerin 746 milyar 285 milyon 452 bin lirası konut, 46 milyar 66 milyon 340 bin lirası taşıt, 2 trilyon 360 milyar 551 milyon 526 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 11 milyar 465 milyon 998 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 3 Nisan ile biten haftada 393 milyar 521 milyon 256 bin lira artarak 24 trilyon 255 milyar 630 milyon 916 bin liraya çıktı.

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Buna göre, 3 Nisan itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 3 milyar 127 milyon dolar artışla 58 milyar 417 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 27 Mart'ta 55 milyar 290 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri de 3 milyar 180 milyon dolar artışla 100 milyar 49 milyon dolardan 103 milyar 229 milyon dolara yükseldi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 3 Nisan haftasında bir önceki haftaya göre 6 milyar 306 milyon dolar artışla 155 milyar 339 milyon dolardan 161 milyar 645 milyon dolara çıktı.

TCMB rezervleri, Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 'Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri'ni yayımladı.

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler, 3 Nisan haftasında 217,8 milyon dolarlık hisse senedi, 784,3 milyon dolarlık DİBS satarken, 15 milyon dolarlık ÖST aldı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin 27 Mart haftasında 38 milyar 627,3 milyon dolar olan hisse senedi stoku, 3 Nisan haftasında 39 milyar 93,8 milyon dolara yükseldi.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 14 milyar 997,6 milyon dolardan 14 milyar 303,8 milyon dolara gerilerken ÖST stoku da 1 milyar 863,3 milyon dolardan 1 milyar 872,7 milyon dolara çıktı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 3 Nisan itibarıyla 355 milyar 949 milyon lira artarak 24 trilyon 545 milyar 957 milyon liradan 24 trilyon 901 milyar 906 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 294 milyar 90 milyon lira artarak 27 trilyon 928 milyar 268 milyon liradan 28 trilyon 222 milyar 359 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 159 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı bu dönemde 27 milyar 350 milyon lira artarak, 3 trilyon 159 milyar 277 milyon liraya çıktı. Söz konusu tutarın 747 milyar 32 milyon lirası konut, 46 milyar 165 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 366 milyar 80 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 66 milyar 949 milyon lira artarak 3 trilyon 842 milyar 775 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 2,9 artışla 3 trilyon 12 milyar 18 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 144 milyar 69 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 867 milyar 949 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 3 Nisan itibarıyla önceki haftaya göre 15 milyar 912 milyon lira artışla 682 milyar 574 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 511 milyar 225 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 3 milyar 887 milyon lira artarak 5 trilyon 544 milyar 51 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 19 milyon lira azalarak 1 milyar 515 milyon liraya düştü. Böylece KKM büyüklüğü, toplam mevduatın yüzde 0,01'ini oluşturdu.

Savaşla yaşanan şok İkinci Dünya Savaşı sonrası yaşanan en büyük şok. Ateşkese varılması memnuniyet verici ama normalleşme en iyi ihtimalle aylar alacak. Küresel enflasyonun yükselmesi riskiyle karşı karşıyayız.

Finansal koşullar sıkılaşırken büyüme tahminlerinin aşağı yönlü risk taşıması risk iştahını azaltıyor. Risk iştahının azalması birçok gelişmekte olan ülkeden fon çıkışına neden oluyor.

1970'lerde yaşanan şoklardan çok daha büyük bir şok var. Yüksek enerki fiyatları gündem olmaya devam ederse küresel resesyon riski olabilir.

Önemli olan ateşkesin devamı ve bununla birlikte tedarik zincirlerinin yeniden inşasıdır.

Ateşkes bozulursa büyümede düşüş, enflasyonda yükseliş olur.

Gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik temelleri aslında sağlam. Türkiye'de de bunu gördük. Türkiye'de risk fiyatlaması çarpıcı biçimde dün indi. Risk iştahının dönme ihtimali oldukça yüksek.

Savaşın süresi beklenenden uzun sürdü, yayılımı da öyle. Ama 45 günün altında kalması olumlu. dedi

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Türk Eximbank'ın ICIEC işbirliğiyle sağladığı 10 yıl vadeli 100 milyon avroluk kredi, Türk ihracatçılarının işletme sermayesi ve yatırım finansmanı ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılacak.

Söz konusu kaynakla, özellikle ihracatçı firmaların üretim kapasitelerinin artırılmasına, yeni pazarlara erişimlerinin desteklenmesine ve küresel değer zincirlerindeki konumlarının güçlendirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Son işlemle, Türk Eximbank'ın sağladığı uzun vadeli finansmanın toplamı 500 milyon avroyu aştı. Katılım finans ilkeleriyle uyumlu olarak temin edilen bu kaynak, finansal çeşitliliğin artırılması ve farklı yatırımcı gruplarının Türkiye ekonomisine erişiminin kolaylaştırılması açısından da önemli bir rol üstleniyor.

Söz konusu işlem, bu yönüyle yalnızca bir finansman temini değil aynı zamanda uluslararası finansal mimaride çeşitlilik ve derinliğin artırılmasına yönelik stratejik bir adım olarak da öne çıkıyor.

'İhracatçılarımızın büyüme stratejilerini destekliyoruz'

Açıklamada anlaşmaya ilişkin değerlendirmeleri yer alan Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, artık uluslararası ticaretin yalnızca mal ve hizmet akışından ibaret olmadığını, aynı zamanda finansman yapılarının niteliğiyle şekillenen çok katmanlı bir ekosisteme dönüştüğünü bildirdi.

Güney, 'Bu çerçevede ihracatın sürdürülebilir biçimde artırılması, uzun vadeli, uygun maliyetli ve çeşitlendirilmiş finansman kaynaklarına erişimle doğrudan ilişkilidir. Türk Eximbank olarak bu anlayışla, ihracatçılarımızın finansmana erişimini güçlendirirken, aynı zamanda finansman araçlarımızı küresel eğilimlerle uyumlu şekilde çeşitlendirmeye büyük önem veriyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

İslam Kalkınma Bankası Grubunun önemli kuruluşlarından ICIEC ile uzun yıllara dayanan köklü ve geniş yelpazede işbirliklerinin bulunduğunu kaydeden Güney, 'Uluslararası birlik ve platformlar çatısı altında da devam eden güçlü ortaklığımız bulunmaktadır. Son işlem de söz konusu stratejik yaklaşımın güçlü yansımasıdır. Bu süreklilik hem kurumsal işbirliklerimizin derinliğini hem de Türkiye'ye duyulan güveni ortaya koymaktadır.' ifadelerini kullandı.

Ali Güney, sağlanan finansmanın ihracatçılara sağlayacağı katkılara ilişkin şu açıklamalarda bulundu:

'Sağlanan bu finansman ihracatçılarımızın işletme sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasının ötesinde, yatırım odaklı büyüme stratejilerinin desteklenmesine de hizmet edecektir. Özellikle üretim kapasitesini artırmaya, katma değerli ihracatı geliştirmeye ve firmalarımızın uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü kalıcı biçimde yükseltmeye yönelik yatırımların finansmanında etkin bir şekilde kullanılmasını öngörüyoruz. Önümüzdeki dönemde de uluslararası finans kuruluşlarıyla geliştirdiğimiz işbirliklerini çeşitlendirerek, ihracatçılarımıza sunduğumuz finansman imkanlarını daha da genişletmeyi ve Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme vizyonuna güçlü katkı sağlamaya devam edeceğiz.'

Bakanlık, yılın ikinci çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni açıkladı.

Buna göre, ihracat beklenti endeksi, bu dönemde bir önceki çeyreğe göre 10,1 puan azaldı. Yılın ilk çeyreğinde 109,2 olan endeks, ikinci çeyrekte 99,1 seviyesine geriledi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 10,4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeks, bir önceki çeyreğe göre gelecek 3 aya ilişkin ihracat beklentisi, ihracat sipariş beklentisi ve son 3 aya ilişkin ihracat sipariş düzeyi azalış yönünde, şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyine ilişkin değerlendirmeler ise artış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın ikinci çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi de bir önceki çeyreğe göre 4,4 puan azalarak 104,9 seviyesinde gerçekleşti. Endeks geçen yılın aynı dönemine göre ise 1,3 puan arttı.

Endekse, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi, şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler azalış, gelecek 3 aya ilişkin birim fiyatı beklentisi ise artış yönünde etki etti.

Gram altın, güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 770 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki artışa paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 6 bin 753 liradan tamamladı.

Güne yükselişle başlayan gram altın saat 10.35 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,30 artışla 6 bin 770 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakika itibarıyla çeyrek altın 11 bin 260 liradan, Cumhuriyet altını 45 bin 540 liradan satılıyor.

Altının onsu, önceki kapanışın yüzde 0,3 üstünde 4 bin 725 dolardan işlem görüyor.

Hürmüz Boğazı'nda akışın tam normalleşmediğine ve jeopolitik risklerin fiyatlamalarda etkisini sürdürdüğüne işaret eden gelişmeler altın fiyatlarının yönü üzerinde etkili oluyor.

Öte yandan dün açıklanan ABD Merkez Bankası (Fed) tutanakları, Orta Doğu'daki gerilimin ekonomide çift yönlü risk oluşturduğunu açıklıyor. Enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıların güçlenebileceği, buna karşın iş gücü piyasasında zayıflama riskinin arttığı değerlendirmesi, Fed'i faiz indirimi ile artışı arasında daha zor bir dengeyle karşı karşıya bırakıyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), şubat dönemine ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, şubatta bir önceki aya kıyasla yüzde 1,51, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25,72 yükseldi.

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 2,33, işçilik endeksi yüzde 0,2 arttı.

Yıllık bazda malzeme endeksi yüzde 23,73, işçilik endeksi yüzde 29,12 artış gösterdi.

Bina inşaatı maliyet endeksi, şubatta bir önceki aya göre yüzde 1,25, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 25,72 yükseliş kaydetti. Şubatta bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 2,08 arttı, işçilik endeksi yüzde 0,04 azaldı. Geçen yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 23,89, işçilik endeksi yüzde 28,74 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, şubatta bir önceki aya göre yüzde 2,36, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 25,72 yükseliş gösterdi. Söz konusu yapılarda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3,11, işçilik endeksi yüzde 1,03 artış kaydetti. Malzeme endeksi, şubatta yıllık bazda yüzde 23,24, işçilik endeksi yüzde 30,46 yükseldi.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 97,03 dolardan işlem görüyor.

ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesin ardından dün 90,40 dolara kadar gerileyen Brent petrolün varil fiyatı, günü 94,75 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.45 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,41 artarak 97,03 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 97,48 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki artışta, geçici ateşkese karşın Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamalar ile İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının yol açtığı arz endişeleri etkili oldu.

İki haftalık ateşkes şartlarından biri olarak Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişleri yeniden başlamış olsa da İran'ın geçiş ve erişim üzerinde önemli ölçüde kontrolünü sürdürmesi nedeniyle deniz taşımacılığındaki aksamalar devam ediyor.

İran Limanlar ve Denizcilik Kurumu, devlet televizyonundan yaptığı duyuruda, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş planlayan gemilerden olası deniz mayınları riskine karşı İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ile koordinasyon sağlamalarını istedi ve boğaza giriş ve çıkış rotası harita eşliğinde anlatıldı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'na yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde ise İsrail'in Lübnan'a saldırıları nedeniyle boğazın kapatıldığı ifade edilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, geçici ateşkes kapsamında 'İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını ve Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını' belirterek, aksi halde saldırılara devam edileceği tehdidinde bulundu.

Trump, tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personelinin ek mühimmat ve silahlarla birlikte 'varılan gerçek anlaşma tam olarak yerine getirilene kadar İran'ın içinde ve çevresinde kalmaya devam edeceğini' belirtti. Aksi halde saldırıların yeniden başlayacağını öne süren Trump, bunun 'daha büyük ve daha önce kimsenin görmediği kadar daha güçlü şekilde' gerçekleşeceğini iddia etti.

İsrail'in Lübnan'a yönelik artan saldırıları da ateşkesin geleceğine ilişkin belirsizliği derinleştirdi.

İsrail ordusu, dün öğle saatlerinde Beyrut ile Lübnan'ın doğu ve güney kesimlerine ön uyarı yapmadan, eş zamanlı yaklaşık 100 hava saldırısı düzenlemişti. Akşam saatlerinde ise İsrail uçakları Beyrut'un 'Tel Hayyat' bölgesini hava saldırılarıyla hedef almıştı. Dünkü saldırılar, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana Lübnan'a düzenlediği en şiddetli saldırılar olarak kayda geçti.

Öte yandan, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt dün düzenlediği basın brifinginde, 11 Nisan'da İslamabad'da yapılacak ABD-İran müzakerelerinin ilk turuna Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılacağını, görüşmelere ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in de öncülük edeceğini açıkladı.

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ve bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade ederken İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini belirtmişti.

Brent petrolde teknik olarak 99,46 doların direnç, 94,54 doların destek olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar/TL, güne yükselişle başlamasının ardından 44,5530 seviyesinden işlem görüyor.

Dün düşüş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 altında 44,5030'dan tamamladı.

Dolar/TL saat 09.50 itibarıyla yüzde 0,1 artışla 44,5530'dan işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,2 yükselişle 52,0340'tan, sterlin/TL önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 59,7690'dan satılıyor.

Dolar endeksi de yatay seyirle 99,1 seviyesinde bulunuyor.

ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes, tarafların anlaşmayı ihlal edici hamleleriyle tehlikeye girdi. Bu durum varlık fiyatlarında oynaklığı artırırken bölgeye ilişkin haber akışı yatırımcıların odağında yer alıyor.

Öte yandan dün ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Söz konusu gelişmelerin paralelinde makroekonomik veri tarafında ise ABD'de bugün açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi verileri de yakından takip edilecek.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 4,76 değer kazanarak 13.536,84 puandan tamamladı.

Bugün açılışta BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 6,23 puan ve yüzde 0,05 azalışla 13.530,61 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,51, holding endeksi yüzde 0,06 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,01 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen yüzde 0,85 ile tekstil deri oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.300 puanın destek, 13.600 ve 13.700 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen nisan vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 5,61 artışla 15.820,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını geri vererek 15.780,00 puandan işlem gördü.

Nisan vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,40 altında 15.756,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 15.700 ve 15.800 puanın direnç, 15.500 ve 15.400 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında geçici ateşkes sağlanmasına karşın ateşkesin bozulabileceğine yönelik tedirginliklerle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak büyüme ve Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi verilerine çevrildi.

Dün Orta Doğu'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik tarafların geçici ateşkes açıklamasının ardından İran tarafından gelen ateşkes ihlali haberleri küresel risk iştahının törpülenmesine neden oluyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile dün yaptığı telefon görüşmesinde, İran'da Siri ve Lavan adalarına yapılan saldırıların ateşkesi ihlal anlamına geldiğini belirterek, 'İran'ın sunduğu 10 şarttan birisi de Lübnan'da ateşkesin sağlanmasıdır. İran her türlü saldırıya karşılık verecektir.' dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de yaptığı açıklamada, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ABD ile varılan geçici ateşkesi ihlal ettiğini aktararak, 'Top ABD'nin sahasında. Dünya, ABD'nin taahhütlerini yerine getirip getirmeyeceğini izliyor.' ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında varılan geçici ateşkese dair şartların net ve açık olduğunu vurgulayan Erakçi, 'ABD, ateşkes ya da İsrail aracılığıyla devam eden savaş arasında bir seçim yapmak zorunda. İkisini birden seçemez.' değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İsrail'in Lübnan'a saldırılarının İran'la yapılan geçici ateşkesin bir parçası olmadığını belirterek, 'Asla böyle bir söz vermedik.' dedi.

Söz konusu gelişmeler yatırımcılar tarafından yakından takip edilirken, Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin sürmesi geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişeleri baskılıyor.

Öte yandan, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, 11 Nisan Cumartesi günü İslamabad'da yapılacak ABD-İran müzakerelerinin ilk turuna Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılacağını açıkladı.

ABD'li sözcü, görüşmelere ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in öncülük edeceğini duyurdu.

- Fed tutanaklarında enflasyon ve istihdama yönelik riskler vurgulandı

Öte yandan ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Ayrıca tutanaklar, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Analistler, ABD'de bugün açıklanacak büyüme ve PCE Fiyat Endeksi verilerinin yanı sıra yarın açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini belirterek, söz konusu verilerin bankanın gelecekte izleyeceği yol haritasına ilişkin bilgi vereceğini kaydetti.

- New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında dün Orta Doğu'daki geçici ateşkes ve düşen petrol fiyatlarının etkisiyle pozitif bir seyir öne çıkarken, Dow Jones endeksi yüzde 2,85, S&P 500 endeksi yüzde 2,51 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,80 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.

Orta Doğu'daki geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişeler tahvil piyasasında sert hareketlere neden oldu. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 4,23 seviyesine kadar gerilemesinin ardından ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişelerle yüzde 4,29'dan kapandı. Yeni işlem gününde ise 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,30 seviyesinde bulunuyor.

Altın fiyatları da ateşkes ihlallerine yönelik haber akışından etkilenirken, bölgede gerilimin tekrar artabileceği ve enerji maliyeti kaynaklı fiyat artışlarına yönelik endişelerle dün kazançlarının önemli bir kısmını geri verdi. Ons altın dün yüzde 0,3 artışla 4 bin 719 dolardan kapanırken, yeni günde yatay seyirle işlem görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı ise Hürmüz Boğazı'nın geçişlere tekrar açılmasının ardından sert düşüş kaydetti. Dün yüzde 8,2 düşüşle 94,5 dolara düşen Brent petrolün varil fiyatı, yeni işlem gününde geçici ateşkesin bozulabileceğine yönelik endişelerle yüzde 0,3 yükselişle 94,8 dolardan satılıyor.

- AB, enerji piyasalarında kısa sürede normalleşme beklemiyor

Avrupa borsalarında dün alıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki geçici ateşkes haberinin ardından bölgede risk iştahı yükseldi.

Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklı artan enerji maliyetleri ve arz sıkıntısından en çok etkilenen bölgelerden olan Avrupa'da, geçici ateşkes haberinin ardından bir miktar rahatlama olsa da enerji piyasasına yönelik endişeler sürüyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkese rağmen Avrupa'da yüksek enerji fiyatlarının kısa sürede düşmeyeceğini söyledi.

Itkonen, yaşanan krizin kısa sürmeyeceğini vurgulayarak, 'Şu anda yüksek enerji fiyatlarına yol açan bu krizin kısa süreli olacağına dair kendimizi kandırmamalıyız.' dedi.

AB'nin Hürmüz Boğazı'ndan enerji ürünleri tedarikine ilişkin Itkonen, 'Aldığımız hacimlere bakacak olursak sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık yüzde 8,5'i Hürmüz Boğazı'ndan geliyor. Ham petrol ve petrol ürünleri dahil olmak üzere petrol tarafında ise bu oran yaklaşık yüzde 7 civarında ve ağırlıklı olarak Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden sağlanıyor. Jet yakıtı ve dizel açısından ise bu oran yaklaşık yüzde 40 seviyesinde.' ifadelerini kullandı.

Diplomatik tarafta ise Orta Doğu'da geçici ateşkesin bozulabileceği endişeleri bölgede de etkili olurken, Avrupa Birliği (AB) başkanları, 7 Avrupa ülkesi ile Kanada'nın liderleri, ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesin, savaşa hızlı ve kalıcı bir son vermek için müzakerelerin önünü açması gerektiğini açıkladı.

Bu gelişmelerle, dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 5,1, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 4,5, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,7 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 2,5 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.

- Asya borsaları ateşkesin bozulabileceği endişeleriyle negatif seyrediyor

Asya borsalarında, Orta Doğu'daki geçici ateşkesin bozulabileceği endişesiyle artan risk algısının etkisiyle negatif bir seyir izleniyor.

Bölge ekonomileri çatışmalar esnasında Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatılmasından büyük ölçüde etkilenirken, Orta Doğu'daki çatışmaların tekrar başlayabileceği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin aksayabileceği endişesi bölge piyasalarında risk algısını artırıyor.

Dün güçlü yükselişlerin görüldüğü bölge piyasalarında bugün geçici ateşkese yönelik tedirginlikler etkisini gösterirken, taraflardan gelecek mesajlar yakından takip ediliyor.

Bölgedeki diplomatik temaslar da izlenirken, Japonya Savunma Bakanı Koizumi Şinciro, başkent Tokyo'yu ziyaret eden Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles ile görüştü.

Görüşme sonrası düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Koizumi, 'Orta Doğu küresel dikkatleri üzerine çekse de Japonya çevresi ve Hint-Pasifik bölgesinde güvenliğimize yönelik bir boşluk oluşmasına izin vermemeliyiz.' ifadesini kullandı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 değer kaybetti.

- Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 4,76 değer kazanarak 13.536,84 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışının yüzde 0,25 altında 15.780,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dünü 44,5030'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 44,5310'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de büyüme, PCE Fiyat Endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.700 puanın direnç, 13.400 ve 13.300 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, şubat ayı kişisel gelirler ve harcamalar

15.30 ABD, şubat ayı PCE Fiyat Endeksi

15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları

15.30 ABD, 4. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH)

17.00 ABD, şubat ayı toptan eşya stokları

Küresel piyasalarda ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin ardından artan risk iştahı öne çıkarken, yurt içinde enerji fiyatları ve enflasyon görünümü yatırımcıların odağında yer alıyor.

Küresel pay piyasalarında, Orta Doğu'da gerilimin azalabileceğine yönelik beklentilerle birlikte güçlü bir toparlanma yaşanıyor. ABD borsalarında teknoloji hisseleri öncülüğünde yükselişler dikkat çekerken, özellikle Nasdaq endeksinde yüzde 3'ü aşan artışlar kaydedildi. Söz konusu gelişmeler, yatırımcıların güvenli liman varlıklardan çıkarak yeniden riskli varlıklara yönelmesine neden oldu.

Asya tarafında da iyimserlik hakim olurken, Japonya ve Güney Kore borsalarında sert yükselişler görüldü. Analistler, ateşkesin kalıcılığına ilişkin belirsizliklerin devam ettiğini ancak kısa vadede küresel risk iştahını desteklediğini belirtiyor.

Öte yandan petrol fiyatlarında dalgalı seyir sürüyor. Brent petrol fiyatları ateşkes sonrası bir miktar geri çekilse de jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması fiyatlar üzerinde oynaklığa neden oluyor. Enerji fiyatlarındaki bu hareketlilik, küresel enflasyon görünümü açısından da yakından izleniyor.

Makroekonomik veri akışı ve para politikalarına ilişkin beklentiler de piyasaların yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor. ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim sürecine ilişkin belirsizlikler sürerken, tahvil faizlerinde dalgalı bir seyir izleniyor. Analistler, enflasyon ve büyüme verilerinin Fed'in politika adımlarına yön vereceğini ifade ediyor.

Yurt içinde ise Türkiye'nin ihracat pazarlarına ilişkin veriler ekonomik aktiviteye dair olumlu sinyaller veriyor. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi martta 50,3 seviyesinde gerçekleşerek ihracat talebinde üst üste 27. ay iyileşmeye işaret etti.

Bununla birlikte enerji fiyatlarındaki artışlar yurt içi gündemin üst sıralarında yer alıyor. Akaryakıt ürünlerine yapılan zamlar, döviz kuru ve küresel petrol fiyatlarındaki hareketlerin etkisiyle şekillenirken, söz konusu gelişmelerin enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri artırdığı değerlendiriliyor.

Pay piyasalarında ise küresel risk iştahındaki artışın etkisiyle pozitif bir seyir izleniyor. Borsa İstanbul'da özellikle bankacılık ve holding hisselerinde alımlar öne çıkarken, vadeli işlem ve opsiyon piyasasında (VİOP) endeks kontratlarında güne yükselişle başlangıçlar dikkat çekiyor.

Şirketler tarafında ise Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan bildirimler yakından takip ediliyor. Bedelsiz sermaye artırımı kararları, temettü ödeme takvimleri ve yeni iş sözleşmelerine ilişkin açıklamalar, hisse bazlı hareketliliği artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Analistler, küresel piyasalarda jeopolitik gelişmelerin yanı sıra merkez bankalarının politika adımlarının, yurt içinde ise enflasyon ve enerji fiyatlarının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini ifade ediyor.

Merkez Bankası'nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak.

Havuza su akmıyor ama havuzdan ikide bir su kullanıyorsanız eninde sonunda havuzdaki su biter. Türkiye'de şu anda sabit kur ya da 2000'deki gibi artış hızı sabit kur rejimi uygulanıyor olsaydı, para krizinin eşiğindeydik ya da o eşiği çoktan geçip kriz yaşıyor olurduk. Zira döviz arzının çok azalıp döviz talebinin çok arttığı bir ortamda Merkez Bankası faiz yükseltmiyorsa sürekli döviz satmak zorunda kalırdı. Faizi de garip seviyelere yükseltemeyeceğine göre, sabit kur sistemi terk edilir, dalgalı kur rejimine geçilirdi.

Bu işi hızlandıran da spekülatörlerin havuzdaki suyun azalmasının ilk emarelerini görerek, yüklü miktarda lira cinsi mali varlık satıp döviz almaları olurdu. Dalgalı kur rejimi uygulamasına çok daha yüksek bir kur, faiz ve çok düşük bir döviz rezervi ile başlanırdı. En önemlisi de kurun sabit kalacağı düşüncesi ile ileriye yönelik döviz cinsinden sözleşme imzalayanların bir kısmı (döviz cinsinden yükümlülük altına girenler) büyük sıkıntıya düşer, iflaslar başlar ve ekonomi küçülürdü.

Dalgalı kur rejiminin yararları

Fakat dalgalı kur rejimi uyguluyorsanız böyle bir kriz yaşamıyorsunuz. Evet, kur yükselme baskısı altında olur, evet faiz artırmak zorunda kalabilirsiniz ama son tahlilde spekülatörlerin iştahını kabartan kuru sabit tutmak üzere verilmiş bir sözünüz yok (Not: Kur rejimini seçen elbette Merkez Bankası değil, hükümet; Merkez Bankası o rejime göre para politikası araçlarını kullanıyor.). Nihayetinde bir yandan faizi yükseltebileceğiniz düzeye kadar yükseltir, kuru da bırakırsınız gider. Sistem dalgalı kur rejimi olduğu için de ileriye yönelik döviz cinsi sözleşmeler zaten kurun sabit tutulacağı varsayımı ile yapılmaz. Kurun yükselmesinden olumsuz etkilenenler daha az, etkilenme dereceleri daha düşük olur.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırması ile başlayan savaş döneminde Merkez Bankası'nın yapabileceklerine bu çerçevede bakmak yararlı olacak. İşi zorlaştıran elbette savaşın ne kadar süreceğine ve Hürmüz Boğazı'nın ne kadar kapalı kalacağına ilişkin belirsizlik. Kaldı ki bir anlaşma yapılsa ve taraflar buna uysa bile Bölge'de hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı açık. Buralara ilişkin risk alma iştahı nasıl olur? Yerleşiklerin bu ortamda 'güvenli liman' arayışları ne kadar devam eder? Arzı keskin biçimde azalan ürünlerin arzının eski düzeylerine çıkması ne kadar süre alır?

Gerçi yazının buraya kadar olan kısmını 'kaleme aldıktan' sonra iki haftalık bir ateşkes anlaşması imzalandı ama olayların nasıl gelişeceği hâlâ belirsiz. Trump delisi ve ekürisi Netanyahu'nun ne yapacaklarını kestirmek mümkün mü? Bu ortam Merkez Bankası açısından oldukça zor bir ortam.

Bir başka zorluk: Programın eksik olması

Merkez Bankası'nın işini zorlaştıran önemli bir olgu daha var. Ekonomi programı eksik bir program. Doğrudan ekonomi ile ilgili alanların dışında önemli kırılganlıkları var Türkiye'nin. Başta şüphesiz yargı sistemi geliyor. Adil ve hızlı çalışan bir yargı sistemi kurulmasına ilişkin hızlı adımlar atılsaydı, 'bu sefer farklı' kanısı güçlenir ve programa ilişkin güveni sağlamak mümkün olurdu. Ayrıca Türkiye çok daha 'çekici' bir ülke konumuna gelirdi. Bunun yanı sıra ihale ve imar yasalarının olumlu yönde değiştirildiğini düşünün. Dahası, siyasi baskı altında kalmaları halinde ekonomiye duyulan güvenin yerle bir olduğu kurumların bağımsızlıklarının güvence altına alındığını hayal edin. Bu koşullar altında, savaş elbette yine kura yukarıya doğru baskı yapardı. Ama ekonomimin temelleri sağlamlaştırıldığı için bu büyük bir sorun olmazdı. Döviz likiditesini sağlamak üzere önlemlerinizi açıklardınız ama döviz satmanıza gerek kalmazdı. Faiz artırımları yeterli olurdu.

Enflasyon açısından bakmalı mı?

Yazı, Merkez Bankası'nın yapabilecekleri hakkında olduğu için enflasyonu dikkate almadan analiz yapmak mümkün değil. Yasası gereği Merkez Bankası'nın temel amacı fiyat istikrarını sağlamak çünkü. Bu savaş olmasaydı 2026 sonunda enflasyonun yüzde 25 civarında gerçekleşmesi beklenirdi. Savaşın birden fazla kanalla enflasyonu yükseltmekte olduğu açık. Bir yandan kura yukarıya doğru baskı, diğer yandan enerji fiyatlarındaki sıçrama, bitmedi, gübre ve plastik ürünleri fiyatları, taşıma maliyetleri... Savaş şimdi kesilmiş olsa bile üretim tesislerine ve üretilen ürünlerin dağıtım kanallarına önemli hasar verildiği ortada. Enflasyonun yüzde 30 civarında bir yerde takılıp kalması şaşırtıcı olmaz. Ateşkes bozulur ve savaş uzarsa bu düzeyin de üzerine çıkabilir. Ne kadar çıkacağı savaşın ne kadar süreceğinin yanı sıra ne kadar şiddetleneceğine de bağlı.

Ateşkes yapıldı: Merkez Bankası ne yapmalı?

Bu koşulları dikkate alarak şu soruyu sormanın tam vakti: Merkez Bankası bundan sonra ne yapmalı? Savaşın başlangıç günlerinde 'savaş kısa sürer' ihtimali ile artan döviz talebinin kuru sıçratmasını önlemek üzere döviz satmasını anlıyorum. Ama yukarıdaki tartışma çerçevesinde bunun sürdürülebilir olmadığı açık.

Ateşkes bir barış anlaşmasına dönüşürse, dövize olan talebin azalması beklenir. Buna rağmen enflasyonist baskı bir süre daha devam edecektir. Brent ham petrol fiyatı anlaşma sonrasında yüzde 14 oranında azaldı ama hâlâ 94 dolar düzeyinde; yüksek. Yukarıda vurgulandığı gibi tüm arz kısıntılarının hemen bitmesini beklememek gerekir. Bu durumda Merkez Bankası'nın en azından savaş öncesindeki politika faizi olan haftalık repo politika faizini, şu andaki fiili politika faizi olan koridorun üst sınırına (yüzde 40) yükseltmesi iyi olur. Bu çerçevede koridorun üst sınırı da yukarıya çıkar (yüzde 43?). Ateşkese bağlı belirsizliğe bağlı olarak üst sınır yeniden politika faizi olarak kullanılabilir. Ancak artan enflasyonist baskı da dikkate alınarak yüzde 40 olan politika faizi düzeyi ölçülü biçimde yükseltilebilir. Bu durumda, faiz koridorunun üst sınırı daha da yukarıya çekilir.

Savaş devam ederse: Merkez Bankası ne yapmalı?

Peki, ateşkes istenilen sonucu vermez ve savaş devam ederse? Merkez Bankası'nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak. O zaman ileride -savaş uzarsa ve şiddetlenirse çok da ileride bir tarihte değil- yapamayacağı şeyi şimdiden kendi rızası ile yapmaktan vazgeçmek daha akılcı bir davranış olmaz mı?

Bu çerçevede doğru politikanın, döviz satmamak, döviz talebinin şiddetine bağlı olarak faiz artırmak ve enflasyonun yüzde 30'a, savaş şiddetlenir ve daha da uzun sürerse yüzde 35'e yükselmesine rıza göstermek olduğunu düşünüyorum. Elbette bu rızayı gösterirken şeffaf biçimde yeni hedefini, tahminini ve neden bu yolu seçtiğini anlatmak gerekiyor.

Peki, bu politika zaten zorluk çekmekte olan sanayi üretimi ile ihracatı vurmaz mı? Mevcut reel faiz düzeyinin ne kadar yükseleceğine bağlı. Reel faizin çok fazla yükselmeyeceği koşullar oluşursa, soruya verilecek yanıt 'hayır' şeklinde olur. Kaldı ki döviz kuruna döviz satarak müdahale de olmayacağına göre (politika bileşiminde o da var) liranın reel olarak değer yitirmesi söz konusu olacak. İhracatçının kurdan yana şikayetlerinin azalması beklenir.

Bu elbette ihracatın artacağı anlamına gelmiyor. Aksine, gelişmiş modeller kullanarak TEPAV araştırmacılarının elde ettikleri ilk sonuçlar savaş nedeniyle ihracatı en fazla etkilenecek ülkelerden birinin de Türkiye olduğunu gösteriyor. Farklı bir deyişle, savaşın sürmesi ve şiddetlenmesi durumunda, reel faizi eksi düzeye çekseniz bile kur artacak diye ihracatı yükseltmeniz mümkün olmayacak. İhracatçı ve elbette sanayici giderek artan girdi temin etme sıkıntısı ile yüzleşecekler. Buna fazla yapılabilecek bir şey yok; talep olsa da yeteri kadar üretemeyecek bazı sektörler.

Bu durumda, Merkez Bankası'nın faiz politikasını, önce döviz talebinin dizginlenmesi ve sonra da enflasyonun yükseltilen yeni hedeften (30, 35?) daha yukarıya çıkmaması için oluşturması gerekiyor. Bunlardan daha öncelikli olan da şu: Lira cinsinden faizleri sıçratan bir likidite sıkışıklığına izin vermemek gerekiyor.

Savaş sürerse, büyüme düşecek enflasyon yükselecek

Çok fazla belirsizlik var ama şu oldukça açık: Şiddetlenmese bile savaşın sürmesi halinde Türkiye'de büyüme belirgin biçimde düşecek, enflasyon da yükselecek. Maliye politikasını ya da para politikasını gevşeterek bu sondan kaçış mümkün görünmüyor. Sonuçta önemli bir arz şokundan söz ediyoruz. Bu dönemde, nafile çabalarla zaman kaybetmek yerine, iç barışı tesis etmeye, ekonomik (ve ekonomiyi etkileyen) kurumsal yapıyı güçlendirmek için kullanmaya odaklanmak gerekiyor. Bu da 'olmayacak duaya amin demek' gibi oldu ama buraya not düşmekte yarar var; ben de not düştüm.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yalnızca enerji de değildi tabii ki. İhracat sekteye uğrayacak, diğer yandan ithalat artacak ve ticaret açığı büyüyecekti. Zaten mart ayında bunun işaretleri alınmıştı. Turizm sektörünün 'akan rezervasyon' diye tanımladığı rezervasyonların hızı savaşla birlikte çok büyük ölçüde düşmüş, hatta yaz sezonu için yapılmış rezervasyonlarda da iptaller gözlenmeye başlamış ancak bu düşüş giderek yavaşlamıştı. Dolayısıyla turizmden beklenen gelir elde edilemeyecek, bütün bunların sonucu olarak cari açık öngörülenin çok üstüne çıkacaktı ve bu da daha fazla döviz ihtiyacı doğuracaktı. Daha fazla döviz ihtiyacı da daha yüksek maliyetle borçlanmak demekti.

Tüm dünya ekonomileri gibi Türkiye ekonomisinde de büyüme yavaşlayacak, bu da işsizliğin artmasına yol açacaktı.

Enerji fiyatlarındaki artışın piyasalarda yaratacağı kaçınılmaz etki enflasyonun tırmanması olacaktı. Hemen herkesin kuşkuyla baktığı TÜİK'in verilerine göre bile ilk çeyrekteki enflasyon yüzde 10'u geçmişti ve bu oranda savaşın etkisi neredeyse hiç yoktu. Özellikle mart ayında savaşa ve savaşın etkisiyle akaryakıta gelen yüklü zamlara rağmen yüzde 1,94'lük bir oran açıklanmış olması TÜİK'in oranlarına olan güvensizliğin iyice artmasına neden olmuştu.

Bütün bunlar konunun ekonomik boyutuydu. Bir de önceki gün neredeyse tüm dünya adeta dile getirmekten korkarcasına bir nükleer kâbusu yaşadı. Ne zaman ne yapacağı, ne zaman ne söyleyeceği kestirilemeyen, diplomatik bir üsluba hiçbir zaman sahip olamayan Trump gibi bir başkanın elinde öylesine bir güç vardı ki, 'Bir medeniyetin yok edileceği' söylemi 'Acaba kastedilen nükleer bomba' mı sorusunu gündeme getirdi.

Bütün bu sıraladıklarım önceki gece yarısına kadar olan bitendi, düşünülenlerdi. İran ve ABD arasında ateşkes sağlanmasıyla tüm dünya bir nefes aldı, soluklandı. Ama sorun geride kalmadı tabii ki. Zaten sağlanan bir ateşkes ve elbette bir süresi var. Ateşkes bozulabilir, ateşkes bozulmasa bile süre bittikten sonra bu kez soluklanmış olan taraflar yeniden savaşa tutuşabilir. Bütün bunlar olmasa ve savaş tümüyle bitse bile kaybedilenleri anında yerine koymak mümkün olmayacak. Ne enerji fiyatları kısa zamanda savaş öncesindeki düzeye döner, ne istense bile döndürmek mümkün olabilir. Körfez'deki yanmış yıkılmış enerji tesislerini yeniden kurmak çok zaman ister.

Kaldı ki fiyatlar bu enerji maliyetleri yüzünden arttı bir kere ve geri dönüş çok zor. Mevsimsel ürünlerin fiyatları arza bağlı olarak günden güne bile değişebilir ve aşağı gelebilir ama bu durumu tüm mal ve hizmetler için geçerli saymak yanlış olur. Bazı kalemlere bu maliyetler yapıştı bir kere:

Ekonomide ne beklemeli?

Ateşkesin getirdiği ekonomik rahatlamaya daha detaylı bakalım:

Tabii ki ateşkes, savaş tümüyle sona ermiş gibi bir etki doğurmayabilir. Ama yine de ateşkesle birlikte çok şey anında değişti bile.

Sağlanan ateşkesle birlikte Türkiye de ekonomide bir dizi kaybını belli ölçüde de olsa telafi edebilme olanağına kavuştu.

■ Örnek mi, ilk etapta motorine dünden geçerli olmak üzere yapılan yüzde 10 düzeyindeki astronomik zam bugün-yarın fazlasıyla geri alınacaktır. Çünkü ham petrol fiyatlarında bu satırların yazıldığı saat itibarıyla yüzde 14-15 dolayında bir ucuzlama vardı. Motorinde de bu orana yakın bir indirim gelmesi bekleniyor.

■ Yazımın girişinde saydığım olumsuzluklar yavaş yavaş tümüyle değilse bile belli ölçüde yok olacaktır. Dış ticaret normal seyrine dönecek, turizm ile ilgili kaygılar giderilecek, hatta Körfez bölgesindeki ülkelere daha mesafeli yaklaşması muhtemel turistlerin Türkiye'ye yönelmesi mümkün olabilecektir.

■ Merkez Bankası döviz rezervini yeniden toparlama olanağına kavuşacaktır.

■ Para Politikası Kurulu'nun 22 Nisan'da yapacağı toplantıda faiz artırımına gitmek zorunda kalacağı görüşü giderek daha çok taraftar buluyordu. Halen yüzde 37 olan haftalık repo ihale faizi belki yüzde 40'a çıkarılacak ve fonlamada yeniden haftalık repoya dönülecek ve ama fiili faiz oranı değiştirilmemiş olacaktı. Çünkü piyasa zaten 1 Mart'tan beri haftalık repo ihaleleri yoluyla değil yüzde 40 faizle gecelik borç verme kanalından fonlanıyor. 22 Nisan'da politika faizi yüzde 40'a çıkarılırsa gecelik borç verme faizi de muhtemelen yüzde 43 olacaktı. İşte ateşkes sayesinde Merkez Bankası belki de 22 Nisan'da oranlarda bir değişikliğe gitme gereği duymayacak; hatta fonlamayı yeniden haftalığa çekerek faizi fiilen indirebilecektir.

Haritayı değiştiremediler

Sağlanan ateşkesle dünya en azından şimdilik rahat bir nefes aldı. Savaşan taraflara bakıyorsunuz; ikisi de kendini kazançlı sayıyor.

Ama herkesin gördüğü gerçek, bu savaştan İran'ın kazançlı çıktığı. Elbette İran daha fazla yıkıma uğradı, elbette daha fazla can kaybı verdi. Ama ABD üç beş günde kıracağını sandığı İran'ın direncini bir türlü aşamadığı gibi neredeyse tüm üst düzey yetkilileri devre dışı bırakmasına rağmen rejimi yıkma anlamında da hiç mesafe alamadı. Gerçi Trump'a bakarsanız rejim değişti de o nasıl oldu pek anlaşılamadı. Trump mantığı deyip geçmek gerek!

Artık moral üstünlüğü tartışmasız İran'da. ABD ve İsrail, İran'ın tahminlerinin çok ötesinde sert bir kaya olduğunu gördü. Şurası kesin, artık Ortadoğu'ya dönük planlar tümüyle yeniden gözden geçirilecektir.

Bu hiç kuşku yok ki Türkiye'nin toprak bütünlüğü açısından da çok önemli bir gelişmedir. Birilerinin Türkiye'nin topraklarında gözü vardı; yurt içinden ve dışından bunu pervasızca dile getirenler çıkıyordu ve bu hayaller yapılan tuhaf haritalara da yansıyordu. Ama bu savaşla birlikte Türkiye'nin güneydoğusunu da kapsayacak ve İran ve Irak'tan da toprak alacak şekilde kurulması planlanan Kürt devleti hayali en azından şimdilik suya düştü. Aynı şekilde İsrail'in genişleme hayalleri de:

Girişte belirttiğim görüşü bir kez daha tekrar etmek gerekirse ateşkes tabii ki sürelidir ve bu iki hafta bittikten sonra savaş yeniden alevlenir mi, bilinmez. Ya da ateşkes ihlal edilir ve bu iki hafta bile sözde kalır mı, o da bilinmez. Ama umulan ateşkesle birlikte bu savaşın tümüyle bitmesi. İşte bu varsayımla bakınca görülen, Ortadoğu haritasının değişmeyeceğidir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.