Çin ekonomisi, Orta Doğu'daki savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkilerinin hissedildiği yılın ilk çeyreğinde yüzde 5 büyüme kaydetti.

Ulusal İstatistik Bürosunun (UİB) yayımladığı verilere göre, Çin'in Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) Ocak-Mart 2026 döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 arttı.

Birinci çeyrekte büyüme, Orta Doğu'daki savaşın etkilerinin mart ayı verilerine olumsuz yansımasına rağmen, hükümetin bu yıl için 'yüzde 4,5 ila 5' olarak belirlediği hedef doğrultusunda gelişim gösterdi.

GSYH, ilk çeyrekte geçen yılın 4. çeyreğine kıyasla yüzde 1,3 artış kaydetti.

Çin ekonomisi 2025'in 4. çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,5, yıl genelinde ise yüzde 5 büyüme kaydetmişti. Hükümet, büyümedeki ivme kaybı karşısında önceki 3 yılda 'yüzde 5 civarında' belirlediği yıllık büyüme hedefini 'yüzde 4,5 ila 5' olarak belirlemişti.

UİB Direktör Yardımcısı Mao Şıngyong, Çin ekonomisinin ilk çeyrekte yıla güçlü bir başlangıç yaptığını, ancak giderek karmaşık ve kırılgan hale gelen dış koşullar ve içeride güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizliğin sürmesi nedeniyle ekonomik büyümenin temelinin daha fazla güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

- Üretim ve tüketimdeki ivme yavaşladı

UİB'nin yayımladığı mart ayı ekonomik verilerine göre, savaşın etkilerinin hissedildiği ayda ülkede üretim ve tüketimdeki artış, ocak ve şubat aylarına kıyasla yavaşladı, yatırımlar ise geriledi.

Yıllık cirosu 20 milyon yuanın (yaklaşık 2,9 milyon dolar) üzerindeki sanayi işletmelerinin üretim çıktılarının hesaplandığı sanayi üretimi, martta yıllık bazda yüzde 5,7 artarken ocak ve şubat aylarındaki yüzde 6,3 artışın altında kaldı.

Tüketimin ölçüsü olarak kabul edilen perakende satışlar ise martta, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,7 artarken ilk iki aydaki yüzde 2,8'lik artışın gerisine düştü.

- Yatırımlar geriledi

Altyapı, taşınmazlar, makine ve donanım harcamalarını içeren sabit sermaye yatırımları yılın ilk 3 ayında yüzde 1,7 artarken ilk 2 aydaki yüzde 1,8'lik artışa kıyasla geriledi.

Son 3 yıldaki gerilemesiyle sabit sermaye yatırımlarını olumsuz etkileyen gayrimenkul sektöründe düşüş, bu yılın ilk çeyreğinde de devam etti. Gayrimenkul yatırımları, ilk 3 ayda, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,2 azaldı.

Yatırımcı güveninin göstergesi olarak görülen özel sektör yatırımları da ilk çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,2 düşüş kaydetti.

Ülkede Şubat 2025 sonunda yüzde 5,3 olan kentlerdeki genel işsizlik oranı, mart ayı sonunda 0,1 puan artışla yüzde 5,4 oldu.

- IMF, Çin'in büyüme tahminini düşürmüştü

Uluslararası Para Fonu (IMF), 14 Nisan'da Çin'in 2026 büyüme tahminini, zayıf iç ekonomik etkinlik ve İran savaşının etkilerini gerekçe göstererek yüzde 4,5'ten yüzde 4,4'e düşürdüğünü bildirmişti.

Orta Doğu'da savaşın enerji fiyatlarındaki yol açtığı artışın hammadde maliyetlerinden enflasyon beklentilerine kadar tüm ülkeleri olumsuz etkileyeceğine işaret eden IMF, ABD, Avro bölgesi ve diğer majör ekonomiler için de büyüme tahminlerini düşürmüştü.

- Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan çatışma nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ın hidrokarbon kaynaklarını dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne pozitif bir başlangıç yaparak 14.250 puan seviyelerinde dengelenirken, endeksin son bir ayda yaklaşık yüzde 10 değer kazanması dikkat çekiyor. Analistler, küresel risk iştahındaki toparlanmanın ve yurt içi beklentilerin endeksi desteklediğini belirtiyor.

Enerji tarafında ise akaryakıt fiyatlarındaki gelişmeler izleniyor. Gece yarısı yapılan düzenlemeyle motorin fiyatlarında indirime gidilirken, İstanbul'da benzin fiyatı yaklaşık 62,70 TL, motorin fiyatı ise 71,59 TL seviyelerinde bulunuyor.

Makro veri gündeminde bugün TCMB tarafından açıklanacak mart ayı konut fiyat endeksi ile haftalık bankacılık istatistikleri öne çıkıyor.

Küresel piyasalarda ise Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) yayımladığı son rapor ve jeopolitik gelişmeler yatırımcıların odağında yer alıyor. IMF, 2026 yılına ilişkin küresel büyüme tahminini yüzde 3,1-3,3 aralığında korurken, özellikle Orta Doğu'daki çatışma riskleri ve artan savunma harcamalarının büyüme üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Asya tarafında Çin ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5 büyüme kaydetmesi beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, güçlü ihracat performansının zayıf iç talebi dengelediği görülüyor.

ABD tarafında ise Fed üyeleri arasında faizlerin bir süre daha mevcut seviyelerde tutulması gerektiği görüşü ağırlık kazanırken, piyasalarda yılın ilerleyen dönemlerine ilişkin faiz indirimi beklentileri korunuyor. ABD yönetiminin enerji ve dış ticaret politikalarına yönelik açıklamaları da yatırımcıların yakın takibinde bulunuyor.

Emtia piyasalarında petrol fiyatları, ABD ile İran arasındaki müzakerelere ilişkin 'verimli ilerleme' haberlerinin etkisiyle yatay bir seyir izlerken, altın ve gümüşte yukarı yönlü hareketin sürdüğü görülüyor.

Kripto para piyasalarında ise Bitcoin'de büyük yatırımcıların yeniden alıma yöneldiğine işaret eden hareketler dikkat çekiyor. Öte yandan yapay zeka teması, teknoloji hisselerini desteklemeye devam etse de, bazı varlık yöneticilerinin verimlilik beklentilerini yeniden değerlendirmeye başladığı ifade ediliyor.

Son yazımda şu olguya dikkat çekmiştim: 1924-2025 döneminde gerçekleşen yıllık enflasyon oranlarının (GSYH deflatörünün değişiminin) ortalaması yüzde 24,1. Son beş yılın enflasyonu bu ortalamanın üzerinde. 1924-2025 döneminin en yüksek iki enflasyonu da uygulanan 'garip' ekonomi politikalarından kaynaklanıyor: 1993 ve 2021 sonlarına doğru uygulanmaya başlanan politikalar bu sonuca yol açıyor. O yazıda yıllık ortalama değerleri kullanarak enflasyonun bu iki dönemde keskin biçimde sıçradığına dikkat çekmiştim.

Aslında aylık frekansta inceleyince, o yazıda altını çizdiğimden daha da vahim bir tablo var: Ocak 1994'te enflasyon yüzde 69,7. Bir yıl sonra, Ocak 1995'te yüzde 130,6 oluyor. Valla oluyor; tamı tamamına 60,9 puan sıçrama. Bitmedi; 2022'deki sıçrama daha da yüksek. TÜİK tüketici enflasyonu Eylül 2021'de yüzde 19,6 iken Ekim 2022'de yüzde 85,5'e yükseliyor: 65,9 puan sıçrama. İTO'nun İstanbul için ölçtüğü enflasyondaki sıçrama ise daha da çarpıcı: Yüzde 19,8'den yüzde 108,8'e çıkmış enflasyon. Tam 89 puan artış. Hani 10.000'den 10.089'a artsa ne gam; 19,8'den 108,8'e sıçrıyor.

Sıçrayışların rasyonel bir nedeni var mı?

Birkaç gündür bu olguya takıldım. 'Ne var bunda takılacak, yıllardır bilinen gerçekler' diyebilirsiniz. Üstelik yıllarca enflasyon konusunda çok sayıda yazı 'kaleme aldığımı' da ekleyebilirsiniz. Haksız da olmazsınız. Ama bazen böyle oluyor; takılıyor insan. Takılmamın ana nedeni, doyurucu bir açıklama bulamam. Hadi, doyurucu demeyeyim de Maliye ve Hazine Bakanı'nın uygulanmakta olan ekonomi programı başladığında kullandığı sözcüğü kullanayım: Bu sıçrayışların rasyonel bir nedeni var mı?

İlla akılcı (rasyonel) bir neden aramak lazım madem, bari büyüme rekoru falan kırılmış mı diye bakayım. Yok öyle bir şey. Üstelik 1994'te tam tersi geçerli; ekonomi küçülüyor. Krizden önceki reel GSYH düzeyine ancak altı çeyrek sonra ulaşabiliyoruz. Farklı bir ifadeyle, 1,5 yılı kaybediyoruz. Enflasyon sıçrama rekorunun kırıldığı 2022'deki durum o kadar vahim değil. Ama iç açıcı da değil. 2021'in dördüncü çeyreği ile 2023'ün ilk çeyreği arasında gerçekleşen bir çeyrek öncesine kıyasla ortalama büyüme oranı (yüzde 0,83), 1998-2025 döneminde gerçekleşen ortalama büyüme oranının (yüzde 1,1) belirgin biçimde altında.

Enflasyon sıçramaları bizim marifetimiz

Peki, başka rasyonel bir neden olabilir mi? Yüz yılı aşkın bir sürede böyle olgular var elbette. Mesela 1970'lerin önemli bir kısmında ham petrol krizi yaşandı. İkinci Dünya Savaşı'nın koşullarında kıtlıklar boy gösterdi. Ama tüm dönemdeki yüksek enflasyonu bunlarla açıklamak mümkün değil. Açık ki hem ortalama yüzde 24'lük enflasyon hem de kısa sürede büyük enflasyon sıçramaları bizim marifetimiz. 1994'te enflasyonu sıçratacak bir dış gelişme yok. 2022'de bir ölçüde pandemi sonrasının küresel lojistik sorunları var. Ama el insaf, enflasyon yüzde 19'dan bu nedenle yüzde 25'e gelse amenna; 89 puan sıçrıyor. Kısacası, 'suçu' başka yerde aramamak, aynaya bakmak gerekiyor.

Ya da seçim ekonomisi diyebilirsiniz. Veya bu tür politikaların uygulanabilmesinin bir nedeninin uygulamadan yarar gördüklerini sanan kesimlerin varlığı olduğunu belirtebilirsiniz. Mesela kredi faizlerinin enflasyonun altına düştüğü dönemler bu tip 'yararlanma' dönemleri. Geliri en az enflasyon kadar artıyorsa, enflasyonun altında bir faizle borçlanmak; aman ne ala. Kaçırılmayacak bir 'fırsat'. Ama yine aynı yere geliyoruz; yüzde 19'dan yüzde 25'e ya da 30'a çıkmıyor enflasyon. Yüzde 109'a sıçrıyor. Bir süre sonra tüm ekonomi allak bullak olmuyor mu? Bu nasıl yararlanma?

Yıllar önce bir yarışma programında yarışmacı büyük ödül olan otomobili kazanmak için ne diyordu: 'Bir yardım etseniz?' İşin içinden çıkamadım vesselam.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Ortak davranış biçimi genellikle gelen araca bakmamaktır. Böyle yapılınca insan beyni tehlikeyi yokmuş gibi ya da uzaktaymış gibi mi algılıyor, bilmiyorum.

Kişiler kırmızı ışıktan yalnız başlarına geçiyorsa, yüzlerinde pek ifade olmaz.

Birkaç kişi birlikteyse yüzlere genellikle bir gülümseme yayılır.

Orta yaşın üstünde olanlar, özellikle de kadınlar kırmızıda geçerken kaygılı bir gülümsemeyle koşmaya çalışır.

Ama temelde yapılan, araçlara bakmamaktır. Herhalde tehlike, görülmediği sürece yok varsayılır. Hani 'Korkulu rüya görmektense uyanık kalmak iyidir' gibi, üstüne üstüne gelen aracı görmektense görmemeyi tercih ederek tehlikeyi savuşturduğunu sanmak:

Gelen araca bakmadan yalnızca önüne bakarak hızlıca geçmenin bir nedeni de o sekiz-on metrelik yaya geçidinde bir şekilde tökezleyip düşünce üstüne doğru gelen aracın altında kalma korkusu mudur? Belki. 'Önüme bakarak koşayım, ne olur ne olmaz bir de takılıp düşmeyeyim, yoksa gelen arabanın altında kalırım' kaygısı mı?

Şöyle ya da böyle bir tehlike üstüne doğru geliyor ve zamansız bir şekilde ondan kaçmaya çalışıyorsun. Neden? Yetişilmesi gereken bir yer mi var, yoksa bir an önce uzaklaşılması gereken birileri mi?

Kırmızı ışığa aldırış etmeyenler!

Modern dünya Trump gibi bir devlet başkanı herhalde görmedi. Elinde bulundurduğu güçle dünya ile istediği gibi oynayabileceğini düşünen ve bunu olabildiğince gerçekleştirmeye çalışan bir siyasetçi ile karşı karşıyayız. İran'a saldırıyla başlatılan savaşın ceremesini de ekonomik yönden bizim gibi enerji bağımlısı ve bölgeyle ticareti fazla olan ülkeler çekiyor.

Dışarıdan gelen böylesine olumsuz etkiler ve maliyet baskısı yetmezmiş gibi yurt içinde de muhalefetin dizayn edilmesi gerektiği şeklinde yorumlanan açıklamalar yapılıyor.

Her anlamda artık taşlar değil kayalar yerinden oynuyor!

Ama ekonomi adeta aşılanmış gibi, pek bir şey olmamış gibi yoluna devam ediyor ya da ettiği sanılıyor. Oysa sıkıntı çok büyük.

Konuyu hemen dövize, altına bağlayacak değilim. Ekonomide sıkıntı olduğu yolunda bir görüş dile getirildi mi, akla ilk 'Döviz fırlar mı, altın ne olur' gibi sorular geliyor. Belki daha doğrusu özellikle dövizle ilgili 'Tırmanıp gidecek' türü görüşler ileri sürülüyor. Sanki döviz tırmanıp bir anda 60 liraya, 70 liraya çıksa sorunlar geride kalacakmış gibi. Bunun tüm dengeleri daha da bozacağı ne yazık ki hâlâ göz ardı edilebiliyor. Ayrıca Merkez Bankası'nın net rezervi milyarlarca dolar eksi iken bile kur artışına izin verilmemiş, şimdi mi verilecek, bu bile düşünülmüyor.

Gerçek sorun piyasada; ama finans piyasalarında değil.

Sabit gelirlilerin; asgari ücretlinin, emeklinin durumu zaten belli. Şimdi bu kesimlere küçük esnaf ve KOBİ'ler de eklendi. Hatta KOBİ sınıfının dışındaki büyük işletmeler arasında bile sıkıntı çekenler giderek çoğalıyor.

Reel sektörde işler giderek tatsızlaşıyor. Herkesin gördüğü bir gerçeği son olarak IMF de dile getirdi. Tüm dünya gibi Türkiye'nin büyümesine ilişkin tahmin aşağı çekildi. Daha önce Türkiye'nin bu yıl yüzde 4,2 büyüyeceğini tahmin eden IMF, bu oranı yüzde 3,4'e indirdi. Savaşın seyrine göre yüzde 3,4 bile yakalanamayabilir.

Hemen her şey olumsuz seyrediyor. Bakmayın kısa dönemli iyileşmelere, savaş uzadığı sürece ne yazık ki daha kötü günler yaşamak kaçınılmaz.

Peki kırmızı ışıkta başını öne eğerek, büyük resme bakmadan ve gelen araçları dikkate almadan, üstelik elinden tuttuğu çocuğu da sürükleyerek, hem gelmekte olan araçları, hem de tüm trafiği tehlikeye düşürerek koşmanın zamanı mı?

Geçici kurumlar vergisi yok, bütçe normale döndü

Kurumlar vergisi ocak ayında 13,7 milyar, şubatta 376,3 milyar, martta ise 22,3 milyar lira oldu.

Kurumlar vergisini şubatta böylesine tırmandıran bir kalem var. Maliye Bakanlığı bu kalemi zorlama bir ifadeyle 'kurumlar geçici vergisi' diye tanımlıyor ama doğru tanım 'geçici kurumlar vergisi' olmalı. İşte bu kalemde ocakta 5,5 milyar olan gelir, şubatta 372,5 milyara fırlamıştı, marttaki tutar ise 21,3 milyar lira oldu.

Geçici vergilerde dördüncü ödemenin geçen yıl yeniden getirilmesinden sonra bu yıl şubatta rekor bir gelir söz konusu olmuştu.

Şubat ayında fazla veren merkezi yönetim bütçesi martta geçici vergi olmadığı için kurumlar vergisinin normale dönmesiyle birlikte yeniden açıkla kapandı.

Merkezi yönetim bütçesi ocaktaki 214,5 milyarlık açıktan sonra şubatta 24,4 milyar lira fazla vermişti. Martta yeniden 229,9 milyar lira açık oluştu.

Faiz dışı fazla ise ocakta 241,9 milyar, şubatta 208,1 milyar lira düzeyindeydi. Tutar mart ayında 6,1 milyara geriledi.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

S&P 500 endeksi yüzde 0,8 artışla 7.022,95 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 1,59 kazançla 24.016,02 puana çıktı. İki endeks de tüm zamanların en yüksek kapanış değerine ulaştı.

Yatırımcıların Orta Doğu'daki çatışmalara diplomatik bir çözüm bulunacağına dair umutları sürerken, pay piyasalarında karışık bir seyir izlendi.

Dün İran ile 2 gün içinde Pakistan'da yeni bir görüşmenin yapılabileceğini söyleyen ABD Başkanı Donald Trump, yeni bir röportajında da savaşın 'bitmeye yakın' olduğunu ifade etti.

Trump, aynı röportajda ABD Merkez Bankası Başkanı (Fed) Jerome Powell'a yönelik eleştirilerini sürdürürken, Fed binasının yenilenmesine ilişkin soruşturmanın devam etmesi gerektiğini belirtti.

Powell'ı görevden almakla tehdit eden Trump, 'O zaman onu kovmak zorunda kalacağım, eğer zamanında ayrılmazsa.' dedi.

Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda da 'Çin, Hürmüz Boğazı'nı kalıcı şekilde açmamdan çok memnun.' ifadesini kullanırken, Çin'in İran'a silah göndermemeyi kabul ettiğini aktardı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de İran'la geçici ateşkesin uzatılması için yoğun müzakerelerin halen devam ettiğini ve görüşmelerin 'verimli' geçtiğini söyledi.

Öte yandan Fed'in yayımladığı 'Bej Kitap' raporu, Orta Doğu'daki çatışmanın, ABD'li şirketler için belirsizlik kaynağı olduğunu gösterdi.

Raporda, 'Orta Doğu'daki çatışma istihdam, fiyatlandırma ve sermaye yatırımıyla ilgili karar alma süreçlerini zorlaştıran başlıca belirsizlik kaynağı olarak gösterildi, birçok firma bekle-gör tutumunu benimsedi.' değerlendirmesi yer aldı.

Makroekonomik veri tarafında, Fed New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, nisanda 11 değerine çıkarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

ABD'de ithalat fiyat endeksi martta aylık yüzde 0,8, ihracat fiyat endeksi yüzde 1,6 arttı.

Kurumsal tarafta, ABD'nin büyük bankalarından Bank of America ile Morgan Stanley'nin hisseleri, bugün yayımladıkları ilk çeyrek bilançosunda beklentilerin üzerinde kar ve gelir bildirmeleri sonrasında sırasıyla yüzde 1,8 ve yüzde 4,5 değer kazandı.

Orta Doğu'daki çatışmalar sonrasında yükselen benzin fiyatlarının tekrar ne zaman galon başına 3 dolara ineceği sorulan Bessent, bunun müzakerelerin nasıl geçeceğine bağlı olacağını vurguladı.

Bessent, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın 'bitmeye yakın' olduğuna yönelik sözlerine işaret ederek, 'ABD, ateşkes konusundaki üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdi. Hürmüz Boğazı henüz tamamen yeniden açılmadı. Dolayısıyla bekleyip göreceğiz ve iyimserim ki, bu yaz aylarında, benzin fiyatlarının başında 'üç' rakamını göreceğiz.' dedi.

Washington'da devam eden IMF ve Dünya Bankası toplantıları vesilesiyle Orta Doğulu mevkidaşlarıyla görüşmeler yaptığına değinen Bessent, bakanların boğazlar yeniden açılır açılmaz, bir hafta içinde petrol pompalamaya tekrar başlayabileceklerini belirttiğini aktardı.

Bessent, '20 Haziran ile 20 Eylül arasındaki bir tarihte, benzin fiyatlarının yeniden 3 dolar seviyesine inebileceği konusunda iyimserim.' ifadelerini kullandı.

Benzin istasyonlarını yakından takip edeceklerini anlatan Bessent, 'Fiyatları çok hızlı artırdılar, petrolün düştüğü hızla ki son 10 günde fiyatlar önemli ölçüde geriledi, onların da fiyatları aynı hızla aşağı çekeceklerini umuyoruz.' diye konuştu.

- Rus ve İran petrolü için tanınan muafiyet uzatılmayacak

Dün 'Ekonomik Öfke' operasyonunu duyurduklarını anımsatan Bessent, bir yılı aşkın süredir hem İran'a yapılan ödemeleri bloke ederek hem de İran Devrimi Muhafızları Ordusu hesaplarının peşine düşerek, İranlılar üzerinde azami düzeyde baskı uyguladıklarını anlattı.

Bessent, İranlıların Körfez İşbirliği Konseyi'ndeki komşularını bombalamakla 'ölümcül bir hata' yaptığını ve bu komşuların artık fonlar konusunda şeffaf olmaya daha istekli olduğunu savunarak, şunları kaydetti:

'Dolayısıyla, İran Devrimi Muhafızları Ordusu ve İran yönetiminin herhangi bir üyesinin daha fazla fonunu dondurma yönündeki talebimizi kendilerine ilettik. Yaptığımız bir diğer şey ise şirketlere ve ülkelere, şunu bildirmek oldu: Eğer İran petrolü satın alıyorsanız veya İran'a ait paralar bankalarınızda tutuluyorsa ikincil yaptırımları uygulama konusunda kararlıyız.'

İran'ın 'terörizmin en büyük destekçisi' olduğunu öne süren Bessent, Çin'in İran'ın petrolünün yüzde 90'ından fazlasını satın aldığını, bunun da Çin'in enerji ihtiyacının yüzde 8'ine denk geldiğini dile getirdi.

Bessent, '(Hürmüz) Boğazdaki bu abluka nedeniyle, Çin'in alımlarında bir duraksama yaşanacağına inanıyoruz. Ancak şunu da belirtmeliyim ki, iki Çin bankası ABD Hazine Bakanlığından mektuplar aldı. Hangi bankalar olduğunu söylemeyeceğim ancak kendilerine şunu ilettik: 'Eğer hesaplarınız üzerinden İran'ın para akışının gerçekleştiğini kanıtlayabilirsek, ikincil yaptırımlar uygulama konusunda kararlıyız.'' dedi.

Ayrıca Bessent, denizdeki Rus ve İran petrolünün satışına izin veren geçici muafiyeti de yenilemeyeceklerini bildirdi.

- 'Warsh'ın Fed Başkanlığı görevine zamanında geleceği konusunda iyimserim'

Bessent, Trump'ın Fed Başkanı Jerome Powell'ı görevden alma isteğine ilişkin soru üzerine, bu görev için aday gösterilen Kevin Warsh'ın Fed başkanı olması yönündeki sürecin işlediğini anlattı.

Warsh'ın Fed başkanı adaylığının görüşüleceği Senato oturumunun 21 Nisan'da yapılacağını söyleyen Bessent, 'Warsh harika bir aday. Senato'daki Cumhuriyetçilerin bu konuda hemfikir olduğunu biliyoruz. Bu nedenle Kevin Warsh'ın Fed Başkanlığı görevine zamanında geleceği ve böylece bu konunun artık tartışılmasına gerek kalmayacağı hususunda son derece iyimserim.' şeklinde konuştu.

Bessent, Senatör Thom Tillis'in Warsh'ın adaylığını onaylamayacağını belirttiğinin anımsatılması üzerine, şöyle devam etti:

'Senatör Tillis'in, Fed ve Amerikan halkı için en doğru olanı yapmak istediğinden eminim. Kendisi de Kevin Warsh'ın Fed Başkanlığı için harika bir aday olduğunu kamuoyu önünde ifade etmişti. Oturumların gerçekleşmesini bekleyelim ve sürecin nereye varacağını görelim.'

Fed, Amerikan ekonomisindeki mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı 'Bej Kitap' raporunun nisan sayısını yayımladı.

Bankanın 12 şubesinden gelen analizlerle hazırlanan raporda, genel ekonomik faaliyetin 8 bölgede 'hafif ila ılımlı' hızda arttığı, 2 bölgede neredeyse hiç değişiklik olmazken; diğer 2 bölgede 'hafif ila ılımlı' düşüşlerin bildirildiği aktarıldı.

Raporda, 'Orta Doğu'daki çatışma; istihdam, fiyatlandırma ve sermaye yatırımıyla ilgili karar alma süreçlerini zorlaştıran başlıca belirsizlik kaynağı olarak gösterildi, birçok firma bekle-gör tutumunu benimsedi.' değerlendirmesi yer aldı.

Fed'in raporunda, gelecekteki koşullara ilişkin yaygın belirsizlik ortamında iş dünyasının beklentilerinin farklılık gösterdiği ifade edildi.

Fiyat artışlarının genel olarak ılımlı seyrini sürdürdüğüne işaret edilen raporda, genel olarak girdi maliyetlerindeki artışların satış fiyatlarındaki artışları geride bırakarak kar marjlarını daralttığı aktarıldı.

Raporda, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle tüm bölgelerde enerji ve yakıt maliyetlerinin keskin bir artış gösterdiği, bu durumun nakliye ve sevkiyat maliyetlerinin yükselmesine, plastik, gübre ve diğer petrol türevli ürünlerin fiyatlarının artmasına yol açtığı belirtildi.

Enerjiyle ilgili artışların ötesinde girdi maliyetlerindeki baskıya da dikkati çekilen raporda, birkaç bölgede tarifeler nedeniyle çelik, bakır ve alüminyum gibi metallerin fiyatlarında artış bildirildiği kaydedildi.

Raporda, iş gücü piyasası tarafında ise genel olarak istihdamın istikrarlı seyrettiği veya hafif artış gösterdiği ancak bir bölgede hafif düşüş kaydedildiği aktarıldı.

Matriks'ten Mayıs Ortasında Ödeme

Matriks Finansal Teknolojiler A.Ş., hisse başına 0,199051 TL brüt, 0,1691933 TL net temettü dağıtma kararı aldı. Temettü ödemesi 15 Mayıs tarihinde gerçekleştirilecek.

SDT Uzay Temettüyü İki Taksitte Verecek

Savunma sanayi şirketi SDT Uzay ve Savunma Teknolojileri A.Ş., temettüyü iki taksit halinde dağıtacak. Her bir taksit için 0,0912004 TL brüt ve 0,0775203 TL net ödeme planlandı. Ancak temettü tarihleri henüz açıklanmadı.

Ayen Enerji'den Nisan'da Nakit Dağıtım

Enerji sektörünün önemli oyuncularından Ayen Enerji A.Ş., hisse başına 0,7810329 TL brüt, 0,6638779 TL net temettü dağıtacak. Ödeme tarihi 21 Nisan olarak duyuruldu.

Lider Faktoring'den Mayıs Sonunda Temettü

Lider Faktoring A.Ş. ise yatırımcılarına 0,1563606 TL brüt, 0,1329065 TL net temettü ödemesi yapacak. Temettü tarihi 21 Mayıs olarak açıklandı.

Yapılan açıklamaya göre, İsviçre ve İspanya'daki bu borsalardan sağlanan gerçek zamanlı piyasa verileri, Chainlink'in 'oracle' altyapısı sayesinde akıllı sözleşmeler tarafından doğrudan kullanılabilir hale gelecek. Bu sayede geleneksel finans verileri ile blok zinciri uygulamaları arasındaki köprü daha da güçlenecek.

Söz konusu entegrasyon, özellikle merkeziyetsiz finans (DeFi) alanında yeni ürünlerin geliştirilmesine zemin hazırlayabilir. Türev ürünler, tokenlaştırılmış endeksler ve farklı finansal enstrümanların ortaya çıkması beklenirken, yaklaşık 2 trilyon euroluk piyasa büyüklüğünü temsil eden bu veri akışının tokenizasyon sürecine önemli katkı sunacağı ifade ediliyor.

Öte yandan Chainlink'in finans dünyasıyla kurduğu bağlar bununla sınırlı değil. Şirket daha önce küresel ödeme ağı SWIFT ile de çeşitli tokenizasyon testleri gerçekleştirmişti. Bu çalışmalarda, itibari para birimleri ve menkul kıymetlerin dijital versiyonlarının hızlı ve güvenli şekilde transfer edilebildiği görülmüştü.

Yeni anlaşma, geleneksel finans ile blok zinciri teknolojisinin giderek daha fazla iç içe geçtiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Reuters tarafından aktarılan bilgilere göre karar, hem Merkez Bankası hem de dijital varlıkları denetleyen kurum tarafından doğrulandı. Bu gelişme, 2026 yılında yürürlüğe giren Dijital Varlıklar Yasası'nın ardından geldi. Söz konusu yasa, sıkı kara para aklama önlemleriyle birlikte kripto şirketlerinin finansal sisteme entegre olmasının önünü açmıştı.

Pakistan Dijital Varlıklar Düzenleme Kurumu Başkanı Bilal bin Sakıb, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, dijital varlıkların artık finans sisteminin bir parçası haline geldiğini vurguladı. Sakıb, bankaların risk yönetimi ve inceleme süreçlerinden sorumlu olacağını belirtirken, müşteri mevduatlarının doğrudan kripto yatırımlarında kullanılmasına izin verilmeyeceğinin de altını çizdi.

Öte yandan Pakistan, kripto ve blokzincir alanında uluslararası iş birliklerini de hızlandırıyor. Ülke, geçtiğimiz aralık ayında yaklaşık 2 milyar dolarlık varlığın tokenizasyonu için Binance ile anlaşmaya vardı. Bunun yanı sıra ocak ayında, sınır ötesi ödemelerde sabit coin kullanımını mümkün kılmak amacıyla World Liberty Financial ile de bir ortaklık kuruldu.

Tüm bu adımlar, Pakistan'ın dijital finans ve kripto ekosisteminde daha aktif bir rol üstlenmeye hazırlandığını gösteriyor.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,47 gerileyerek 10.559,58 puana, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,64 değer kaybıyla 8.274,57 puana ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,04 azalarak 48.155,82 puana düştü.

Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,09 artarak 24.066,7 puana çıktı.

Avro/dolar paritesi TSİ 19.17 itibarıyla yüzde 0,03 yükselerek 1,18 seviyesinden işlem gördü.

Avrupa piyasaları, Orta Doğu'daki çatışmalara diplomatik bir çözüm bulunabileceğine dair haber akışına odaklandı.

Dün, İran ile 2 gün içinde Pakistan'da yeni bir görüşmenin yapılabileceğini söyleyen ABD Başkanı Donald Trump, yeni bir röportajında da savaşın 'bitmeye yakın' olduğunu ifade etti.

Bugün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi şubatta bir önceki aya göre yüzde 0,4 artarken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,6 düşüş gösterdi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu yetkililerinin, rekabet kurallarının ihlal edilip edilmediğini belirlemek üzere İtalyan gıda şirketi Ferrero'nun ofislerinde incelemeler yürüttüğü açıklandı.

Tezmen, 'Biz her zaman yatırım araçlarını geniş kesimlere ulaştırmayı hedefledik. Çünkü mantık basit: kazan-kazan olursa başarı ve sürdürülebilirlik olur' ifadelerini kullandı. Bu yaklaşımın yalnızca bireysel fayda değil, aynı zamanda makro ölçekte kalıcı bir etki yarattığını belirten Tezmen, dar bir kesime hitap eden modellerin uzun vadede sürdürülebilir olmadığını dile getirdi.

Gayrimenkul tarafındaki gelişmelere de değinen Tezmen, Proje GYO yapısının sektörde önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti. TN1 projesinin bu vizyonun ilk somut adımı olduğunu belirten Tezmen, söz konusu modelin konut sahipliğini artırma hedefiyle hayata geçirildiğini söyledi.

Konut sahipliği oranlarının düştüğü ve arzın giderek zorlaştığı bir döneme girildiğine dikkat çeken Tezmen, Tera Holding'in bu süreçte sorumluluk alarak daha geniş kitlelere erişilebilir çözümler sunmayı amaçladığını vurguladı.

Tezmen, şirketin önümüzdeki dönemde de yatırımcıya değer katmaya ve konut sahipliğini desteklemeye yönelik çalışmalarını sürdüreceğini sözlerine ekledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Cumhuriyet savcılarımız, mülkiye, maarif müfettişlerimiz soruşturmaları titizlikle yürütmektedir. Olay tüm boyutlarıyla mutlaka aydınlığa kavuşturulacaktır.' dedi.

Georgieva, Washington'da gerçekleştirilen 'IMF ve Dünya Bankasının Bahar Toplantıları' çerçevesinde basın toplantısı düzenledi.

Orta Doğu'daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini vurgulayan Georgieva, mevcut ateşkesin kalıcı bir barışa zemin hazırlamasını umduğunu söyledi.

Georgieva, çatışmanın küresel ekonomi üzerindeki etkisinin şimdiden görüldüğüne işaret ederek, 'Çatışma, devam eder ve petrol fiyatları uzun bir süre yüksek seyrederse, önümüzdeki zorlu dönemlere hazırlıklı olmalıyız.' dedi.

IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'ndaki tahminlere dikkati çeken Georgieva, tüm ülkelerin artan enerji fiyatlarından etkilendiğini ancak enerji ithalatçısı ülkelerdeki olumsuz etkilerin daha belirgin olduğunu anlattı.

- 'Hedef odaklı olmayan mali önlemler sorunları uzatır'

Georgieva, üye ülkelere makroekonomik ve finansal istikrarın korunmasına yönelik kısa vadeli politika tavsiyelerinden bahsetti.

Ülkelere, para politikası alanında adım atmadan önce durumu iyice değerlendirmelerini tavsiye eden Georgieva, 'Şok öncesinde para politikası uygulamaları iyi ayarlanmış olan ve beklentilerin istikrarlı seyrini koruduğu ülkeler için 'bekle ve gör' yaklaşımı doğru bir tercihtir, diğer ülkelerde ise mali politika alanında erken tedbirler alınması gerekebilir.' diye konuştu.

Georgieva, bir süredir kamu borçlarının mali politika uygulama alanını kısıtladığına dair uyarılar yaptıklarını, şokların üst üste gelmesinden kaynaklanan kümülatif etki nedeniyle borç seviyelerinin yüksek noktalara ulaştığını dile getirdi.

Birçok ülkenin şu ana kadar hedef odaklı olmayan vergi indirimlerinden, enerji sübvansiyonlarından ve fiyat kontrollerinden kaçındığını aktaran Georgieva, ancak bazı ülkelerin hedef odaklı olmayan önlemler, ihracat kontrolleri veya geniş kapsamlı vergi indirimleri uygulamaya koyduğuna işaret etti.

Georgieva, 'Bu önlemlerin ardındaki niyet iyi olsa da halkı şoktan korumak amacıyla atılan hedef odaklı olmayan adımlar, yüksek fiyatların yol açtığı sıkıntıyı sadece uzatacaktır.' ifadesini kullandı.

- 'Koşulların nasıl gelişeceğini bekleyin'

Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Georgieva, tedarik zincirlerinde yaşanan fiziksel aksaklıklar konusunda endişeli olduklarını söyledi.

Georgieva, özellikle Körfez bölgesinden yapılan ithalata büyük ölçüde bağımlı olan Asya'da, sadece petrol ve doğal gazda değil, bazı diğer ürünlerde de sıkıntılar yaşandığını belirterek, 'Savaş, yarın sona erse bile bu sorun bir gecede ortadan kalkmayacak.' şeklinde konuştu.

Merkez bankalarına tavsiyelere de değinen Georgieva, şöyle devam etti:

'Eğer yüksek bir güvenilirliğe sahipseniz, hedefinizin fiyat istikrarını korumak olduğunu gösterin ancak acele etmeyin. Koşulların nasıl gelişeceğini bekleyin. Savaştan daha hızlı çıkabilirsek, harekete geçmek gerekmeyebilir. Ancak bu güvenilirliğe sahip olmayan merkez bankalarının daha güçlü sinyaller vermeleri gerekebilir. Dolayısıyla bu durum, ülkeye göre değişecektir.'

- 'Uzun vadeli enflasyon beklentileri çıpalanmış durumda'

Georgieva, 2026 yılına ilişkin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize ettiklerine işaret ederek, enflasyonun gerilemekte olduğu oldukça iyi bir seyir izlendiğini ancak kısmi bir geri dönüşün söz konusu olduğunu anlattı.

ABD ve Avro Bölgesinde kısa vadeli enflasyon beklentilerinin yükseldiğine değinen Georgieva, 'Ancak şimdilik iyi haber şu ki uzun vadeli enflasyon beklentileri sağlam bir şekilde çıpalanmış durumda. Bu da çatışmaların daha hızlı şekilde çözülmesinin hala mümkün olduğu bir dönemde olduğumuzu gösteriyor.' dedi.

Georgieva, enflasyonun gıda fiyatlarına sıçrama riskinden endişe duyduklarını ifade ederek, gübre tedarikinin makul bir fiyattan kısa sürede yeniden başlamaması durumunda, gıda fiyatları üzerinde baskı oluşabileceğini kaydetti.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, 50,14 puan artarak 14.252,38 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 33,96 puan ve yüzde 0,24 artışla 14.236,21 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.181,58 puanı, en yüksek 14.314,11 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,35 değer kazanarak 14.252,38 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 41,46 puan ve yüzde 0,25 artışla 16.366,26 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 1,26, sanayi endeksi yüzde 0,70, hizmetler endeksi yüzde 0,38 ve mali endeks yüzde 0,15 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 68'i prim yaptı, 30'u geriledi, 2 tanesi yatay seyretti. Sasa Polyester, Türk Hava Yolları, ASELSAN, Türkiye İş Bankası (C) ile Türkiye Altın İşletmeleri en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 808 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 808 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,9 artışla 6 milyon 918 bin 400 lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,93, bileşik getirisi yüzde 40,35 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,6368, satışta 44,8157 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,6161, satışta 44,7949 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1801, sterlin/dolar paritesi 1,3573 ve dolar/yen paritesi 158,981 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 0,6 artışla 93 dolardan işlem görüyor.

Açıklamaya göre, NİBAS.E paylarında 16 Nisan 2026 tarihli işlemlerin başlangıcından itibaren 15 Mayıs 2026 tarihli işlemlerin sonuna kadar brüt takas uygulaması geçerli olacak. Bu süre zarfında yatırımcıların alım-satım işlemleri, takas süreçlerinde netleştirme yapılmadan ayrı ayrı gerçekleştirilecek.

Öte yandan, söz konusu payda halihazırda yürürlükte olan VBTS tedbirleri de devam edecek. Bu kapsamda daha önce getirilen açığa satış yasağı ile kredili işlem yasağı, brüt takas süresi boyunca da uygulanmayı sürdürecek.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 50,14 puan artarken, toplam işlem hacmi 172,5 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,20 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 2,80 ile spor, en fazla kaybettiren ise yüzde 0,83 ulaştırma oldu.

Küresel piyasalarda Orta Doğu'daki çatışmalara diplomatik bir çözüm bulunacağına dair umutların artmasıyla pozitif bir seyir izleniyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de Orta Doğu'daki müzakerelere ilişkin iyimserliğin etkisiyle günü pozitif seyirle tamamlarken, yatırımcıların odağı G20 ile Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında Washington'da bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in temaslarına çevrildi.

Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi (İstanbul North Rail Crossing Project-INRAIL) kapsamında Dünya Bankasından temin edilen 1,67 milyar avroluk finansmana yönelik anlaşmaya imza attı.

Bununla birlikte yurt içinde açıklanan verilere göre, Hazine nakit dengesi, geçen ay 279 milyar 578 milyon lira açık verdi.

Analistler, yarın yurt içinde konut fiyat endeksi ile haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Çin ve İngiltere'de büyüme, Avro Bölgesi'nde enflasyon, ABD'de sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel kamu borcunun Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranının 2029'da daha önce yalnızca İkinci Dünya Savaşı'nın ardından görülen bir seviye olan yüzde 100'e ulaşmasının beklendiğini bildirdi.

IMF, Mali İzleme Raporu'nun nisan sayısını yayımladı.

Raporda, küresel kamu borcu dinamiklerinde 2025 yılında kayda değer bir iyileşme yaşanmadığı, Orta Doğu'da savaşın çıkmasının ise halihazırda gergin olan küresel tabloya yeni bir mali baskı kaynağı eklediği belirtildi.

Çatışmanın enerji arzını aksatarak, finansal koşulları sıkılaştırarak ve hükümetleri fiyat artışlarını dizginlemek ile mali alanı muhafaza etmek arasında seçim yapmaya zorlayarak küresel çapta önemli etkilere yol açtığına işaret edilen raporda, mali etkisinin oldukça asimetrik olduğu vurgulandı.

Raporda, ekonomik görünüme bir yıl önce hakim olan politika belirsizliğindeki keskin artış zirve noktasından gerilese de temel mali ve jeopolitik baskıların hafiflemediği kaydedildi.

- Faiz ödemeleri küresel GSYH'nın yaklaşık yüzde 3'üne yükseldi

Küresel ekonominin direnç göstermesine rağmen mali görünümün kötüleştiğine işaret edilen raporda, küresel brüt kamu borcunun 2025'te GSYH'nin yüzde 93,9'una yükseldiği, mevcut gidişatla 2029 yılına kadar daha önce yalnızca İkinci Dünya Savaşı'nın ardından görülen bir seviye olan yüzde 100'e ulaşmasının beklendiği bildirildi.

Raporda, küresel kamu borcunun GSYH'ye oranının 2026'da yüzde 95,3, 2027'de yüzde 97,2 ve 2028'de yüzde 98,8 olmasının öngörüldüğü belirtildi.

Küresel borcun yüksek seviyesinin yanı sıra mevcut mali düzenlemelerin işaret ettiği gidişatın temel endişe kaynağı olduğu kaydedilen raporda, yüksek faiz oranları ve piyasaların mali haberlere duyarlılığının artmasının bu gidişatı karşılayacak alanın daraldığını gösterdiği ifade edildi.

Raporda, borç dinamiklerinin iyileştiği ülkelerde bile kamu borç seviyelerinin birçok durumda Kovid-19 krizi sırasındaki zirve noktalarının üzerinde kalmaya devam ettiği belirtilerek, faiz ödemelerinin ise sadece 4 yılda küresel GSYH'nin yüzde 2'sinden yaklaşık yüzde 3'üne keskin bir şekilde yükseldiği aktarıldı.

- Orta Doğu'daki çatışma kamu maliyelerini daha da zorlayabilir

ABD'nin GSYH'nin yüzde 7 ila yüzde 8'i oranında genel kamu açığı verdiğine dikkati çekilen raporda, ülkenin görünürde bir borç konsolidasyon planı bulunmadığı ve brüt borcunun 2031 yılına kadar GSYH'nin yüzde 142,1'ine ulaşmasının beklendiği belirtildi.

Raporda, Çin'in ise deflasyonist baskılar altında iç talebi desteklemeyi amaçlayan kısa vadeli mali genişlemesinin ülkenin genel açığını GSYH'nin yaklaşık yüzde 8'ine çıkardığı ve devam eden büyük açıkların ülkenin borcunu 2031'e kadar GSYH'nin yüzde 126,8'ine taşımasının beklendiği kaydedildi.

IMF'nin raporunda, Orta Doğu'daki savaşın yüksek küresel faiz oranları, doların değer kazanması ve enerji fiyatlarındaki artışlar yoluyla olumsuz finansal ve emtia fiyat dinamiklerini güçlendirme tehdidi oluşturduğu, yükselen piyasa ve gelişmekte olan ekonomilerdeki makroekonomik baskıları daha da artırdığı ifade edildi.

Çatışmanın daha yüksek gıda ve yakıt fiyatları, sıkılaşan finansal koşullar, düşen ekonomik faaliyet ve artan savunma giderleri yoluyla kamu maliyelerini daha da zorlayabileceği vurgulanan raporda, çatışmanın uzadığı bir senaryoda risk altındaki küresel borcun 4 puan artabileceği kaydedildi.

Raporda, yapay zeka bağlantılı varlık değerlemelerinde yaşanacak bir düzeltmenin de risk altındaki küresel borcu 2,4 puan daha artırabileceği uyarısında bulunuldu.

IMF'nin raporunda, Türkiye'nin genel kamu borcunun GSYH'ye oranının ise 2026'da yüzde 25,5, 2027'de yüzde 26,9, 2028'de yüzde 27,3, 2029'da yüzde 27,4, 2030'da yüzde 28 ve 2031'de yüzde 27,5 olmasının beklendiği belirtildi.

New York borsası, ABD ve İran'ın anlaşmaya varabileceğine yönelik iyimserlikle güne yükselişle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,03 artarak 48.549,14 puana ulaştı.

S&P 500 endeksi yüzde 0,15 artışla 6.978,17 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,21 kazançla 23.688,12 puana çıktı.

Orta Doğu'daki çatışmalara diplomatik bir çözüm bulunacağına dair umutlar artarken pay piyasalarında açılışta pozitif seyir izlendi.

Dün İran ile 2 gün içinde Pakistan'da yeni bir görüşmenin yapılabileceğini söyleyen ABD Başkanı Donald Trump, yeni bir röportajında da savaşın "bitmeye yakın" olduğunu ifade etti.

Trump aynı röportajda ABD Merkez Bankası Başkanı (Fed) Jerome Powell'a yönelik eleştirilerini sürdürürken Fed binasının yenilenmesine ilişkin soruşturmanın devam etmesi gerektiğini belirtti.

Powell'ı görevden almakla tehdit eden Trump, "O zaman onu kovmak zorunda kalacağım, eğer zamanında ayrılmazsa." dedi.

Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda da "Çin, Hürmüz Boğazı'nı kalıcı şekilde açmamdan çok memnun." ifadesini kullanırken, Çin'in İran'a silah göndermemeyi kabul ettiğini aktardı.

Makroekonomik veri tarafında, Fed New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, nisanda 11 değerine çıkarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

ABD'de ithalat fiyat endeksi martta aylık yüzde 0,8, ihracat fiyat endeksi yüzde 1,6 arttı.

Kurumsal tarafta, ABD'nin büyük bankalarından Bank of America ile Morgan Stanley'nin hisseleri, bugün yayımladıkları ilk çeyrek bilançosunda beklentilerin üzerinde kar ve gelir bildirmeleri sonrasında sırasıyla yüzde 3 ve yüzde 2,5 değer kazandı.

Dünya nüfusunun yüzde 53'ü — yaklaşık 4,3 milyar insan — artık düzenli olarak yapay zeka kullanıyor. Bu, kişisel bilgisayarın ve internetin benimsenmesinden çok daha hızlı bir büyüme. Cep telefonundan da hızlı.

Peki sen bu tablonun neresinde duruyorsun?

Bu Rapor Neden Önemli?

Stanford Üniversitesi'nin İnsan Merkezli Yapay Zeka Enstitüsü her yıl "Yapay Zeka Endeksi" yayınlıyor. 400 sayfayı aşan bu rapor, yapay zekanın tam olarak nerede olduğunu gösteren en kapsamlı yıllık analiz. Akademik değil, gerçek — sayılar, büyümeler, kaymalar.

2026 raporu bugün yayınlandı. Ve bu yılki bulgular sıradan değil.

Her 2 Kişiden Biri Artık Yapay Zeka Kullanıyor

Yüzde 53. Dünya nüfusunun yarısından fazlası.

Bu rakamı biraz sindirmek için karşılaştıralım: İnternet dünya nüfusunun yüzde 50'sine ulaşmak için 25 yıl aldı. Akıllı telefonlar yaklaşık 15 yıl. Üretken yapay zeka bunu 3 yılda yaptı.

Ama ilginç olan şu: Tüm ülkeler eşit değil. Singapur'da yüzde 61, Birleşik Arap Emirlikleri'nde yüzde 54 kullanım oranı var. ABD ise sadece yüzde 28,3 ile 24. sırada. Yani yapay zekayı en çok geliştiren ülke, onu en az kullananlar arasında.

Türkiye'ye dair raporda ayrı bir veri yok ama bölgesel eğilimler Orta Doğu ve Güney Avrupa'nın hızlı büyüdüğünü gösteriyor.

Yapay zekanın gündelik hayatımıza nasıl girdiğini anlattık: Yapay Zeka Kafesten Kaçtı. Sonra E-posta Attı.

Yapay Zeka Artık Görev Yapıyor — Gerçekten

Bir yıl önce yapay zeka "ajansları" — yani senin adına görev yapan yapay zekalar — çoğunlukla hayal kırıklığıydı. Verilen görevlerin yüzde 20'sini tamamlayabiliyorlardı.

2026'da bu oran yüzde 77,3'e fırladı.

Ne anlama geliyor bu? Artık yapay zekaya "şu dosyaları analiz et, raporu hazırla, ilgili kişilere gönder" diyebilirsin. Ve büyük ihtimalle yapacak.

Siber güvenlik alanında da benzer bir sıçrama var: Yapay zeka ajansları 2024'te güvenlik sorunlarının yüzde 15'ini çözebiliyordu. Şimdi yüzde 93.

Bu rakamları okuyunca akla hemen bir soru geliyor: "Bu işler insanların yerini mi alıyor?"

İşler Değişiyor — Özellikle Genç Yazılımcılar İçin

Rapor bu konuda net: Evet, değişiyor. Ve değişim zaten başladı.

22-25 yaşındaki yazılım geliştiricilerinin istihdamı 2024'ten bu yana yüzde 20 düştü. Aynı anda daha deneyimli yazılımcıların sayısı artıyor. Müşteri hizmetleri ve veri girişi gibi "yapay zekaya açık" mesleklerde de benzer tablo var.

İlginç olan şu: Yapay zekadan en çok etkilenen işler, bugüne kadar "güvenli" sayılan beyaz yakalı, ofis işleri. Fabrika işçileri değil. Yazılımcılar, analistler, müşteri temsilcileri.

Ama rapor şunu da söylüyor: Yapay zeka becerilerini edinen insanlar için talep patlıyor. BAE, Şili ve Güney Afrika yapay zeka mühendisliği becerilerini en hızlı öğrenen ülkeler arasında. Türkiye bu yarışta nerede?

Yapay zekanın sağlık alanındaki dönüştürücü etkisini anlattık: Yapay Zeka Doktorun Kaçırdığı 3 Hatayı Buldu

Çin ABD'yi Yakaladı

2023'te OpenAI açık ara liderdi. 2024'te Çin'den DeepSeek geldi ve fark kapandı. 2026'da Stanford raporu şunu söylüyor: ABD ve Çin neredeyse eşit.

Modelleri karşılaştıran Arena platformuna göre Mart 2026 itibarıyla lider Anthropic, hemen arkasında xAI, Google ve OpenAI var. Çin'in DeepSeek ve Alibaba'sı çok az geride.

Bu sadece teknolojik bir rekabet değil. Yapay zeka kimin elinde olduğu meselesi, önümüzdeki on yılın jeopolitiğini şekillendirecek. Tıpkı nükleer silah veya uzay yarışı gibi — ama çok daha hızlı.

Yapay zekanın savaş teknolojisine girişini anlattık: Yapay Zeka İlk Kez Savaştı — Hedefleri Seçen Algoritma

Peki Ya Sınıflar? Çocuklar Ne Öğreniyor?

Rapordaki belki de en çarpıcı sayı bu: ABD'deki lise ve üniversite öğrencilerinin yüzde 80'i yapay zekayı okulla ilgili görevlerde kullanıyor. Ama ortaokul ve liselerin sadece yüzde 50'sinde yapay zeka politikası var. Öğretmenlerin yalnızca yüzde 6'sı bu politikaların net olduğunu söylüyor.

Yani çocuklar kullanıyor. Ama okullar ne öğretileceğini, neyin kabul edilebilir olduğunu hâlâ bilmiyor.

Bu sadece ABD'nin sorunu değil. Türkiye'deki eğitim sisteminin yapay zekaya ne kadar hazır olduğu sorusu giderek daha acil hale geliyor.

İnsanlar Mutsuz mu?

Yapay zeka her yere girdi. Ama insanlar ne hissediyor?

Rapor karışık bir tablo ortaya koyuyor: Dünya genelinde yüzde 59 "yapay zekanın faydaları zararlarından fazla" diyor. Ama yüzde 52 "beni tedirgin ediyor" diyor da.

Bu ikisi çelişkili görünüyor ama aslında değil. İnsanlar yapay zekanın işe yaradığını görüyor. Ama kim yönetiyor, ne için kullanılıyor, nereye gidiyor — bunlara dair şüpheler sürüyor.

Ve rapordaki en önemli bulgulardan biri şu: Yapay zeka şeffaflığına güven düşüyor. Şirketler modellerinin nasıl çalıştığını, neleri nasıl öğrendiğini, neden bazen yanlış yaptığını açıklamıyor. Kullanıcılar bilmiyor, düzenleyiciler bilmiyor.

Teknoloji yazılarımızın tamamına göz atmak için: Finans Gundem Teknoloji

Peki Sen Ne Yapmalısın?

Stanford raporu 400 sayfa. Ama özetin özeti şu:

Yapay zeka artık bir seçenek değil. Dünya nüfusunun yarısı kullanıyor. İş piyasası değişiyor. Beceriler değişiyor. Okullar geride kalıyor.

Bunu anlamak için mühendis olmak gerekmiyor. Yapay zeka araçlarını denemek ücretsiz. ChatGPT, Claude, Gemini — hepsi tarayıcından erişilebilir. Nasıl kullanacağını öğrenmek, önümüzdeki beş yılda iş piyasasındaki en değerli becerilerden biri olacak.

Raporun tamamına Stanford HAI sayfasından ulaşabilirsin: hai.stanford.edu/ai-index/2026-ai-index-report

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.