Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat güne yatay seyirle 15.940,00 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,91 düşüşle 15.939,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kayıplarının bir kısmını telafi ederek 15.965,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,01 üzerinde 15.940,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve teknoloji rallisinin duraksamasıyla yön arayışı öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Yurt içinde ise enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor. Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,40 oldu.

Analistler, bugün yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.000 ve 16.100 puanın direnç, 15.800 ve 15.700 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve teknoloji rallisinin duraksamasıyla yön arayışı öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.

Jeopolitik riskler ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmeler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici oluyor. Yatırımcıların piyasaları rekor seviyelere taşıyan yapay zeka hisselerine olan ilgisinin düşmesi piyasalarda teknoloji sektöründen kaynaklı iyimserliğin azalmasına neden oldu.

ABD'li çip üreticisi Broadcom'un gelir tahminin ve çip satışlarına ilişkin sunduğu görünümün beklentilerin altında kalması da teknoloji hisselerindeki sert yükselişleri durdurdu.

Jeopolitik gerilimlerin tırmanmasına karşın Orta Doğu'da ABD ile İran arasında anlaşmanın sağlanacağına yönelik beklentilerin devam etmesi ise piyasalardaki teknoloji kaynaklı satış baskısını dengeledi.

ABD Temsilciler Meclisinde, Washington yönetiminin İran'a yönelik saldırılarının sona ermesini öngören 'savaş yetkileri' tasarısının kabul edilmesi küresel piyasalarda risk algısının biraz azalmasına destek verdi.

ABD Başkanı Donald Trump da Oval Ofis'te düzenlediği bir etkinliğin ardından dış politika ve İran gündemine ilişkin yaptığı değerlendirmede anlaşma yapmak için İran lideri Mücteba Hamaney ile görüşebileceğini belirterek, 'Onunla tanışmaktan onur duyarım. Bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim.' dedi.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 30 Mayıs ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 13 bin kişi artarak 225 bine yükseldi ve piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Jeopolitik riskler ana gündem olmaya devam ederken, piyasalarda bu hafta ABD'deki iş gücü piyasası verileri öne çıkıyor.

Analistler, ABD'de bu hafta JOLTS açık iş sayısı ve ADP özel sektör istihdamı verilerinin beklentilerin üzerinde geldiğini, tarım dışı istihdam verisinin de beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gidebileceğine yönelik tahminlerin güç kazanabileceğini söyledi.

Para politikası cephesinde de Fed yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid merkez bankasının önündeki seçeneğin sabırlı olup faiz oranlarını sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu kontrol altına almak amacıyla faizleri artırmak arasında olduğunu ifade etti.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ise para politikasının şu anda iyi bir konumda olduğunu ancak ekonomideki belirsizliklerin faiz oranlarının gelecekteki seyrine ilişkin net bir görüş ortaya koymayı zorlaştırdığını aktardı.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,47'de, dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 99,4 seviyesinde seyrediyor.

Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin devam eden belirsizliklerle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,1 artışla 94,4 dolarda seyrederken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 445,3 dolardan işlem görüyor.

- Dow Jones endeksi rekor kırdı

New York borsasında dün karışık bir seyir izlendi. Teknoloji şirketlerinde düşüşler görülmesine karşın açıklanan makroekonomik verilerin ABD'de ekonominin dirençli kaldığını göstermesi ve ekonomik aktivitenin devam edeceğine yönelik beklentiler sanayi şirketlerinin hisselerine yönelimi artırdı.

Kurumsal tarafa bakıldığında Broadcom hisseleri yüzde 12,6 değer kaybetti.

Diğer çip üreticilerinin hisselerinde de düşüş görülürken Qualcomm'un hisseleri yaklaşık yüzde 3, AMD'nin hisseleri yüzde 3,6 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 7,7 geriledi.

Öte yandan, siber güvenlik çözümleri sunan ABD'li teknoloji şirketi CrowdStrike'ın hisseleri de gelir beklentilerinin zayıf bulunmasıyla yüzde 3,8 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 1,73, S&P 500 endeksi yüzde 0,41 artarken, Nasdaq endeksi yüzde 0,09 geriledi. Dow Jones endeksi, 51.657,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı.

- Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları, İsrail ve Lübnan'ın ateşkesin uygulanması konusunda mutabık kaldığına yönelik haberler sonrasında petrol fiyatlarındaki geri çekilmelerin pozitif etkileriyle alış ağırlıklı seyretti.

Avrupa borsalarındaki pozitif seyirde sağlık sektöründeki yükselişlerin de etkisi oldu. Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde ise perakende satışlar nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4 düşerken, yıllık bazda yüzde 1 yükseldi.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde perakende satışların aylık yüzde 0,3 azalacağı, yıllık yüzde 0,3 artacağı yönündeydi.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Basel III küresel bankacılık standartlarının bir parçası olan ve bankaların alım-satım faaliyetlerinden kaynaklanan risklerin daha doğru ölçülmesinin amaçlandığı Ticaret Hesabının Temel Gözden Geçirilmesi (FRTB) kurallarında geçici değişikliklerin kabul edildiğini açıkladı.

AB bankacılık sektörünün uluslararası rakipleriyle eşit şartlarda rekabet edebilmesini sağlamak amacıyla bankalar için yeni piyasa riski sermaye çerçevesinin uygulanmasına yönelik hedefli ve geçici değişiklikler getirildi.

Öte yandan İngiltere'deki siyasi belirsizlik ülke gündeminde yer almaya devam ederken, ülkede savaştan dolayı artan enerji maliyetleri ve yüksek faiz oranlarından kaynaklı olarak inşaat sektörüne ilişkin riskler de öne çıkıyor.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,60, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,15, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi de yüzde 0,27 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları Çin hariç negatif seyrediyor

Asya borsaları da teknoloji hisseleri kaynaklı satış baskısıyla Çin hariç negatif seyrediyor. Teknoloji hisseleri kaynaklı olumsuz etkilerle Güney Kore borsasında sert düşüşler görülürken dolar/Güney Kore wonu paritesi de 1.550 ile 2009'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Analistler, kırdığı rekorlarla öne çıkan Kospi endeksindeki sert düşüşlerin küresel hisse senedi piyasasına ilişkin risk algısının artmasına sebep olabileceğini söyledi.

Güney Kore piyasaları ayrıca Güney Kore Çalışma Bakanı Kim Young-hoon'un ülkenin en büyük teknoloji firmalarının yapay zeka karlarının daha büyük bir kısmını tedarikçiler, taşeronlar ve çalışanlarla paylaşması gerektiğini söylediğine dair haberlerden de olumsuz etkiledi.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu ayki toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da Japonya borsası üzerinde satış baskısı oluşturuyor.

Ülkede nisan ayına ilişkin hane halkı harcamalarının yüzde 1,6 yükselerek beklentilerin üzerinde artması BoJ'un faiz oranlarını artırmak için daha fazla hareket alanına sahip olduğunu gösterdi.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 değer kaybederken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde ise yüzde 0,4 değer kazandı.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,67 değer kaybederek 13.872,25 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,16 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü yüzde 0,1 artışla 46,0270'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,0740'tan işlem görüyor.

Bugün yurt içinde enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin mayıs ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,65) nisanda yüzde 32,37 olan yıllık enflasyonun mayısta yüzde 32,53'e çıkacağı tahmin ediliyor.

Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,40 oldu.

Analistler, bugün yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam, Avro Bölgesi'nde büyümenin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, Mayıs ayı Tüketici Fiyat Endeksi TÜİK

10.00 Türkiye, Mayıs ayı Üretici Fiyat Endeksi TÜİK

11.00 Türkiye, Nisan Konaklama İstatistikleri KTB

14.00 Türkiye, Nisan Bankacılık Sektörü Bilanço Bilgileri BDDK

12.00 Avro Bölgesi, 1. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla

15.30 ABD, Mayıs ayı tarım dışı istihdam

15.30 ABD, Mayıs ayı ortalama saatlik kazançlar

15.30 ABD, Mayıs ayı işsizlik oranı

17.30 Türkiye, Mayıs ayı hazine nakit dengesi

Baskın sırasında İsrail askerleri ile Filistinliler arasında çatışma yaşanırken, İsrail askerlerinin gerçek mermi ile ses ve göz yaşartıcı gaz bombaları kullandığı belirtildi.

Müdahale sırasında belde merkezindeki bir tarım arazisinde yangın çıktığı kaydedildi.

Filistin Sağlık Bakanlığı, Sivil İşler İdaresinin, 18 yaşındaki Heysem İzzeddin Ömer Humeyde'nin İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiğini bildirdiğini duyurdu.

Açıklamada, İsrail ordusunun Humeyde'nin cenazesini alıkoyduğu da aktarıldı.

İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler, neredeyse her gün Batı Şeria'nın farklı bölgelerine baskınlar düzenliyor.

Bu saldırılar sık sık ölüm, yaralanma ve gözaltılarla ayrıca mülklerin tahrip edilmesi, ekinlere ve hayvanlara zarar verilmesiyle sonuçlanıyor.

"Donbas bölgesinin tamamını kontrol etmek mi istiyorsunuz yoksa anlaşma sağlamaya hazır mısınız?" sorusunu yanıtlayan Putin, bu hususların birbiriyle çelişmediğini söyledi.

Putin, Rus ordusunun Ukrayna’da cephenin tüm yönlerinde ilerlediğini belirterek "Son zamanlarda yaklaşık 2 bin 440 kilometrekare alan üzerinde kontrol sağlandı. Rus güçleri, her gün ilerliyor. Rusya, Luhansk Halk Cumhuriyeti’nin tamamını, Donetsk Halk Cumhuriyeti’nin yüzde 85'ini, Zaporijya bölgesinin yüzde 80’ini kontrol altına aldı. Bu süreç devam ediyor." diye konuştu.

Ukrayna’nın çatışmalarda büyük kayıplar verdiğine işaret eden Putin, "Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin asker sayısı, son zamanlarda 100 bin azaldı. Aylık kayıpları 40 bin civarında. Bu yılın başında ordudan firar edenlerin sayısı yaklaşık 60 bine ulaştı. İnsanlar, orduya zorla alınıyor, motivasyonları yok. Kimse savaşmak istemiyor." ifadelerini kullandı.

Vladimir Putin, Ukrayna krizini barış yoluyla çözmeye hazır olduklarını dile getirerek "Ukrayna ile barış yoluyla, Anchorage'da (ABD Başkanı Donald) Trump’la uzlaşıya vardığımız esaslar temelinde anlaşmaya hazırız ve bu konuda istekliyiz. Rusya, Anchorage'de sağlanan uzlaşıları kabul ediyor. Ukrayna tarafı da bunları kabul etmeli. Böylece çatışmalar sonlandırılacak. Ukrayna’yı bu konuda ikna etmek lazım." dedi.

Ukrayna yönetiminin iktidarda kalmak için çatışmaları durdurmak istemediğini aktaran Putin, "Kiev, iç siyasetteki durumdan dolayı krizi çözmeye hazır değil. Eğer orada barış sağlanması durumunda, Kiev'deki iç siyasi mücadele, iktidar mücadelesi ve ekonomik durumu kökten kötüleştirecek." diye konuştu.

Müzakere etmek için çatışmaların durdurulmasına ihtiyaç olmadığını söyleyen Putin, "Çatışmaların yerine, Anchorage'da sağlanan uzlaşılar doğrultusunda savaşı tamamen durdurmak daha iyi." değerlendirmesinde bulundu.

Putin, Ukrayna yönetiminin meşruiyetiyle ilgili ise "Ukrayna ile barış anlaşmasını meşru yönetimle imzalamak istiyoruz. Eğer belgeleri imzalama noktasına gelirsek, bunları imzalayacak şahısları bulacağız. Yeter ki istesinler." ifadelerini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı, ülkesinin Ukrayna’daki askeri sanayi tesislerine yönelik sistematik olarak düzenlediği saldırılarda Oreşnik orta menzilli hipersonik balistik füzesini tam ölçekli olarak kullanmadıklarını kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna krizini samimi şekilde çözmeye çalıştığını belirten Putin, "Trump’ın teklifleri, barış anlaşmasının temelini oluşturabilir." görüşünü paylaştı.

Vladimir Putin, ABD yönetiminin şu an İran kriziyle meşgul olduğuna dikkati çekerek "Eğer Ukrayna’daki kriz bölgesel nitelikteyse, İran’la ilgili kriz küresel niteliktedir. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, küresel ekonomiyi etkiledi. Maalesef, Avrupa devletleri Ukrayna krizine küresel boyut kazandırmaya çalışıyor." şeklinde konuştu.

Avrupa ülkeleriyle diyaloğa açık olduklarını dile getiren Putin, ancak bunun için Avrupa’nın sömürgeci yaklaşımdan vazgeçmesi ve Rusya ile eşit şekilde konuşması gerektiğinin önemine değindi.

Rusya’nın Avrupa’ya saldırmak istediği yönündeki iddiaların ise "saçmalık" ve "provokasyon" olduğunu vurgulayan Putin, NATO ile savaşmanın anlamsız olduğunu söyledi.

Vladimir Putin, İran’la ilgili duruma ilişkin, "İran halkı, krizlerin çözümünde kendi çıkarlarının da dikkate alınması gerektiğini kanıtladı. İran halkı birlik içinde mücadele etti. Bu, sorunların nihai çözümünde mutlaka dikkate alınması gereken bir faktör." değerlendirmesinde bulundu.

ABD ve İran'ın krizin çözümüne yönelik girişimlerinin olumlu sonuçlara yol açacağı ve meselenin çözüleceği umudunu paylaşan Putin, Rusya’nın bu süreçte yardımcı olmak için elinden geleni yapmaya hazır olduğunu dile getirdi.

Filistin meselesinin İran ve Hürmüz Boğazı’ndaki durum nedeniyle unutulduğunu ileri süren Putin, "Bu trajedi devam ediyor." ifadesini kullandı.

ABD’nin Hindistan’a Rusya ile işbirliği konusunda baskı kurmaya çalıştığına işaret eden Putin, bunun uluslararası ve ikili ilişkileri zedelediğini belirtti.

Vladimir Putin, Hindistan ile ilişkileri geliştirmeye devam edeceklerini dile getirerek, "Hindistan’ı güvenilir ortak olarak görüyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Ermenistan'ın AB ile yakınlaşmasını değerlendiren Putin, bunun Ermenistan'ın Avrasya Ekonomik Birliğindeki üyeliğiyle çeliştiğini vurguladı.

İran'la bir anlaşma yapmaya yakın olduklarını kaydeden Trump, anlaşma sağlanması halinde İran'ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul edeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın hemen açılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların büyük kısmının zaten temizlendiğini anlatan Trump, anlaşma sağlanır sağlanmaz boğazın gemi trafiğine açılacağını vurguladı.

Trump, İran'la anlaşma noktasında ülkenin lideri Mücteba Hamaney ile görüşmeye açık olup olmadığı yönündeki bir soruya, "Onunla görüşmek istemiyorum, ama görüşürsem, onunla tanışmaktan onur duyarım; bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim. Eğer anlaşırsak, onunla görüşmem mümkün olabilir." şeklinde yanıt verdi.

Olası bir Trump-Hamaney görüşmesinin Beyaz Saray'da olup olmayacağı yönündeki soruyu ise Trump, bu konuları henüz görüşmediklerini ifade ederek yanıtladı.

ABD Başkanı, İran'ın askeri ve siyasi kapasitesini büyük ölçüde yok ettiklerini savunarak, "Bir şekilde kazanacağız, ya kağıt üzerinde (anlaşma yoluyla) kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız." dedi.

Bununla beraber İran'ı Venezuela ile kıyaslayan Trump, İran'ın çok daha zor bir başlık olduğunu ve askeri açıdan Venezuela'daki gibi olmadığını vurguladı.

"Burası (İran) Venezuela gibi değil; oraya girip biraz kalıp çıkarsın, burası ise farklı." diyen Trump, İran'da kapsamlı askeri operasyon yapabilmenin çok daha ağır bir askeri sevkiyatı gerektirdiğini ifade etti.

Trump, "İran, Amerikan askerlerini öldürürse bu ülkeye yeniden saldırır mısınız?" şeklindeki bir soruya ise, "Eğer (İran) askerlerimizi öldürseydi, sanırım hiç tereddüt etmeden saldırılara yeniden başlardım." diye yanıt verdi.

Öte yandan Trump, Lübnan konusunda hem Hizbullah tarafıyla hem de İsrail tarafıyla görüştüğünü ve barış anlaşmasına yönelik olumlu bir sürecin içinde olduklarını dile getirdi.

Trump, "Hizbullah bizi aradı ve artık durmaya ne dersiniz dediler. Bence orada bazı olumlu gelişmeler yaşanacak. Lübnan’da biraz barışın sağlanabilmesi gerçekten çok güzel olurdu." dedi.

Diğer yandan Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için ABD askerlerini İran topraklarına gönderme fikrini tartıştıklarını, ancak bu tür bir askeri operasyonun "çok riskli" olduğuna karar verip bundan vazgeçtiklerini anlattı.

Trump, bununla beraber, İran'daki nükleer kalıntıların çıkarılması konusunda İran'ın kendileri ile işbirliği yapacağını düşündüğünü belirtti.

Küba'daki yönetimin neredeyse "tamamen çöktüğünü" ve Küba halkına "iyilik" yapmak istediklerini savunan Trump, Kübalıların kendilerinden yardım istediklerini ifade etti.

ABD Başkanı, "Orası bir nevi çökmüş durumda. İran İslam Cumhuriyeti ile işimizi bitirir bitirmez burayla ilgileneceğiz. Her seferinde tek bir iş yapmayı severim. Dönüş yolunda (Küba'da) kısa bir mola vereceğiz." ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca, Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel'e ABD'nin getirdiği yeni yaptırımların işe yarayacağını savundu.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin Rusya Devlet Başkanı Putin'e yaptığı "ikili" görüşme çağrısına ilişkin görüşü sorulan Trump, bu durumu memnuniyetle karşıladığını belirtti.

"Bir araya gelmeyi konuşuyor olmalarına sevindim. Bence bunda bizim de büyük payımız var. Buluşurlarsa harika olur, bu işi halletmeleri lazım." diyen Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın artık sona ermesi gerektiğini ifade etti.

İki ülkenin de bir anlaşmaya varmak için bazı tavizler vermesi gerektiğini kaydeden Trump, bu tavizlerin neler olabileceği ile ilgili sorulara yanıt vermemeyi tercih ettiğini söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Putin'e sosyal medya hesabından yayımladığı açık mektupta, iki liderin bir araya gelmesi ve savaşı aralarında sona erdirmeleri gerektiğini belirtmişti.

Savaşın bitirilmesi gerektiğini vurgulayan Zelenskiy, "Bunu dürüstçe, onurlu bir şekilde yapmalıyız ve yeni bir savaşın çıkmayacağını garanti etmeliyiz. ABD'nin tüm dikkatini İran meselesine ayırdığını görüyoruz ve dikkatlerinin Avrupa'daki savaşa yönelmesini beklemek yanlış." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında kömür üretimine yönelik açıklamalarda bulundu.

"Temiz ve güzel" kömürün gücüyle Amerikalılar için enerji fiyatları ve yaşam maliyetlerini düşürmek adına tarihi bir adım attıklarını dile getiren Trump, Çin dahil birçok başarılı ülkenin kömür kullandığını, "büyük çöküş" yaşayan bazı ülkelerin ise "pek bir işe yaramayan" rüzgar gibi alternatiflere yöneldiğini anlattı.

Trump, "Bugün duyurduğum 700 milyon dolarlık yatırımın bir sonucu olarak 14 kömür santralini ve 42 kömür madenini koruyacak, iki yeni kömür santrali ve devasa bir yeni ihracat terminali inşa edeceğiz. Bu adımlar 14 binden fazla istihdamı destekleyecek ve Amerikan halkına elektrik masraflarından 50 milyar dolar tasarruf sağlayacak." diye konuştu.

West Virginia, Kentucky, North Carolina, Indiana, Tennessee, Arizona, Arkansas, Oklahoma, North Dakota ve Wisconsin'deki 13 kömür santralini kurtarmak için "Savunma Üretim Yasası"nı devreye soktuklarını ifade eden Trump, bu adımın söz konusu tesislerin operasyonel ömürlerini on yıllarca uzatacağına dikkati çekti.

Trump, bunun elektrik şebekesinin güvenilirliğini sağlamlaştıracağını ve Amerikan halkı için elektrik fiyatlarını düşük tutacak yatırımlar yapılmasına olanak tanıyacağını vurguladı.

Bu yazdan itibaren West Gateway projesinin temelinin atılacağını ve 2028 yazına kadar yılda 12 milyon tondan fazla kömürün dünyanın dört bir yanındaki ülkelere gönderileceğini bildiren Trump, söz konusu projenin 10 yıldan fazla bir süredir geciktirildiğini öne sürdü.

Trump, "dolandırıcılık" olarak nitelendirdiği, yeşil enerji için ayrılan yaklaşık 200 milyon doları, Maryland'de bir kömür santralini yeniden başlatmak ve Alaska ile West Virginia'da iki yeni kömür santrali inşa edilmesi için tahsis edeceklerini söyledi.

Bu santrallerin yeni teknolojilerle "temiz şekilde" inşa edileceğini kaydeden Trump, ABD'de 2013'ten beri kömür santrali açılmadığını belirtti.

Trump, halihazırda kömürle ilgili 76 projeyi onayladıklarına değinerek, "Geçen yıl 17 gigavatlık kömür enerjisinin devreden çıkmasını engelledik. Bu, yaklaşık 13 milyon eve en düşük fiyattan yetecek kadar güç demek." değerlendirmesinde bulundu.

ABD İçişleri Bakanı Doug Burgum da önceki yönetimin aşırı sübvansiyonlu, kesintili ve hava durumuna bağlı elektrik kaynaklarının peşinden gittiğini bu nedenle şebekenin risk altına girdiğini öne sürdü.

Trump yönetiminin ülkede kömürü korumak, geliştirmek ve yaygınlaştırmak için önceki yönetimlerden çok daha fazla çaba harcadığını savunan Burgum, "Ülkemize, elektrik şebekemize, yapay zekadaki rekabet gücümüze ve üretime güç sağlamak için uygun fiyatlı, güvenilir ve emniyetli Amerikan enerjisinin omurgası kömürdür." dedi.

Eichner, Trump'ın, telefon görüşmesinin ayrıntılarını açıklamasının, iki liderin ilişkilerinin bozulduğuna işaret edebileceği yorumunu yaptı.

Eichner'e göre, Netanyahu'nun İsrail ordusuna Beyrut'a saldırma emri vermesi, İran'la bir anlaşmaya varmaya çalışan ve bu adımın, çabalarını sekteye uğratmasından korkan Trump'ı kızdırdı.

İsrail'in Beyrut ve Dahiye'ye yönelik büyük ölçekli saldırı olasılığı, Washington ve birçok Arap ülkesinde ciddi endişelere yol açtı.

Yeniden büyük ölçekli bölgesel bir savaş çıkmasını istemeyen Trump, Netanyahu'nun Beyrut'u vurma tehdidini duyduğunda onun "kontrolü" kaybettiğini düşündü.

İsrailli analiste göre, Trump bölgesel bir anlaşmaya varmak istiyor ancak onun bölgedeki kilit ortağı bunun gerçekleşmemesi için elinden geleni yapıyor.

Eichner'e göre, Trump ve Netanyahu arasındaki ilişki son derece hassas bir aşamaya girmiş durumda. Zira Trump artık savaş döneminden anlaşmalar dönemine geçmek istiyor ama Netanyahu'nun da aynı kulvarda seyrettiğinden emin olamıyor.

Analist yazısını şu ifadelerle bitiriyor:

"İki lider arasındaki mevcut kriz geçici bir anlaşmazlık mı yoksa daha derin stratejik bir dönüşüm mü? Trump, bölgesel anlaşmalara varmayı kendisine hedef olarak belirlemişse Netanyahu'nun Orta Doğu'daki en önemli dayanağı mı yoksa yoluna çıkan bir engel mi olduğuna karar vermek zorunda kalabilir."

Amerikan Axios haber platformunda 2 Haziran'da çıkan haberde, Trump'ın 1 Haziran'da telefonda görüştüğü İsrail Başbakanı Netanyahu'ya sert çıktığı belirtilmişti.

Haberde, Trump'ın İsrail'in Lübnan'da son günlerde gerginliği tırmandırmasından duyduğu rahatsızlığı açıkça dile getirerek Netanyahu'ya, "Sen delisin." ifadesini kullandığı kaydedilmişti.

(1) Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarıyla Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan varlıklar, 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilebilecek. Bildirilen varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında vergi alınacak. Ancak varlıkların belirli vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetlerinde, kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde bu oran, taahhüt süresine bağlı olarak yüzde 0 ile yüzde 4 arasında uygulanacak.

(2) Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, bu statüyü kazanmadan önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâhlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmaması şartıyla, yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna edilecek.

(3) Doğrudan Yabancı Yatırımlar Yasası'nda yapılan değişiklikle, en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren ilişkili şirketlere veya şirketler topluluklarına hizmet sunmak üzere kurulan ve yıllık hasılatlarının en az yüzde 80'ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketleri 'nitelikli hizmet merkezi' olarak tanımlanıyor.

Nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde 95'i kurum kazancından indirilebilecek. Belirli bölgelerde bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. İndirim, faaliyete geçilen hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi boyunca geçerli olacak.

Ayrıca bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin, brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilecek. Endüstri bölgeleri ve İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri için bu sınır brüt asgari ücretin beş katı olarak uygulanacak.

(4) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yine yurt dışında satılmasından veya yurt dışındaki mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların yüzde 95'i kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından indirilebilecek. Belirli endüstri bölgeleri ile İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren kurumlar bakımından bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak.

(5) Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim kazançlarına yüzde 12,5 oranında kurumlar vergisi uygulanacak.

Yasanın bazı maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girerken, bazı düzenlemeler 1 Ocak 2027, 1 Temmuz 2027 ve daha sonraki tarihlerde uygulanmak üzere yürürlüğe girecek.

Bu düzenleme, bir varlık barışı yasasından çok, Mevlânâ'nın 'Gel, ne olursan ol yine gel' çağrısını hatırlatıyor.

Bu tür düzenlemeler hakkındaki görüşlerimi şöyle özetleyebilirim:

(1) Yabancı yatırımcıya ya da varlıklarını yurt dışında tutan yerli yatırımcıya sağlanan avantajlar, Türkiye'de faaliyet gösteren ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren yatırımcılara tanınan çerçevenin ötesine geçmemelidir. Dolayısıyla varlıklarını Türkiye'ye getirenlere, aynı varlıkları Türkiye'de elde edip zamanında beyan eden ve vergisini ödeyen mükelleflere hangi hükümler uygulanıyorsa, aynı hükümler uygulanmalıdır.

Tanınabilecek tek ayrıcalık, geçmişe dönük ceza uygulanmaması olabilir. Bunun ötesine geçen her düzenleme, Türkiye'de kazancını dürüstçe beyan eden ve vergisini zamanında ödeyen mükellefler açısından bir adaletsizlik yaratır. Devletin görevi, yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz yerine getirenleri dezavantajlı duruma düşürmek değil, onları teşvik etmektir.

(2) Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya bu işlemlere aracılık edilmesinden elde edilen kazançların büyük ölçüde kurumlar vergisinden istisna edilmesi, ilk bakışta Türkiye'yi bölgesel bir ticaret merkezi haline getirme amacı açısından makul görülebilir. Ancak işlemin konusu, tarafları ve mal hareketi tamamen yurt dışında gerçekleşeceğinden, bu faaliyetlerin etkin biçimde denetlenmesi son derece güç olacaktır. Bu nedenle, söz konusu düzenlemenin kara para aklama ve uluslararası vergi şeffaflığı bakımından ne tür riskler yaratabileceği dikkatle değerlendirilmelidir. Bu alanda ortaya çıkabilecek sorunların Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleri ve gri liste deneyimi açısından nasıl önleneceği ise ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır.

Eğer yanılmıyorsam, 2008 yılından bu yana çıkarılan ve her seferinde bu son denilen varlık barışı düzenlemelerinin sayısı bununla birlikte sekize ulaşmış bulunuyor. Bir önceki düzenleme yürürlüğe girdiğinde meselenin artık 'varlık barışı' aşamasını çoktan aşıp 'sürekli af' niteliği kazandığını söylemiştim. Bugün ise yalnızca affeden değil, belirli yatırımcı gruplarına sistematik avantajlar tanıyan bir yapıya doğru ilerlediğimizi düşünüyorum. Döviz ihtiyacının arttığı ve doğrudan yabancı sermaye girişlerinin zayıfladığı bir dönemde, kısa vadeli sermaye girişlerini teşvik etmeye yönelik bazı uygulamalara başvurulması anlaşılabilir. Ancak geçici ihtiyaçlar için geliştirilen istisnai düzenlemelerin kalıcı hale getirilmesi ciddi sorunlar yaratabilir.

Vergi sisteminin temel ilkeleri olan eşitlik, adalet ve öngörülebilirlikten uzaklaşıldığında, kısa vadede elde edilen kazançlar uzun vadede toplum açısından çok daha büyük maliyetler yaratabilir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Türkiye'nin işsizlik verileri de aynen böyle:

Görünen işsizlik başka, oysa gerçek bambaşka:

Görünen işsizlik fena değil, hatta son yıllarda azalma eğiliminde. Öte yandan gerçek işsizlikte yön yukarı doğru.

Görünen işsizlik yer altındaki ofisin duvarına yansıtılan manzara.

Gerçek işsizlik ise o manzarayı yansıtan düğme kapatıldıktan sonra ortaya çıkan sevimsiz çıplak duvar.

Bize hep manzara izlememizi söylüyor ve öneriyorlar ama biliyoruz ki geri planda o sevimsiz duvar var.

Nisan verileri

TÜİK'in dün açıkladığı nisan ayına ilişkin işgücü istatistiklerinde önceki dönemlere göre kayda değer bir değişiklik yok; zaten işgücü istatistiklerinin öyle aydan aya önemli bir değişiklik göstermesi de pek beklenmez.

Görünür işsizlik oranı marttan nisana yüzde 8,1'den yüzde 8,2'ye çıktı, gerçek işsizliğin göstergesi olan atıl işgücü oranı ise yüzde 31,3'ten yüzde 30,1'e geriledi.

Bu oranlarda önemli olan aylık küçük oynamalar değil zaten, uzun dönemli eğilimin neye işaret ettiği:

Görünen aşağı, gerçek yukarı:

Duvardaki manzara gayet güzel, zaman geçtikçe daha da güzelleşiyor. Nasıl mı?

Görünen işsizlik oranı 2014 yılından bu yana olan dönemde en yüksek düzeye pandeminin etkisiyle 2019-2020 yıllarında çıktı. Bu yıllarda kimi aylar işsizlik oranı yüzde 14'ü bile aştı.

Pandemi geride kaldı, işler normale döndü, işsizlik oranı da tek haneli düzeylere indi.

2021'in ortasında yüzde 13,5 dolayında bulunan görünür işsizlik oranı yavaş yavaş azaldı ve yüzde 8'lere oturdu.

Ya bu manzaranın arkasına adeta hapsolan duvar, yani gerçek işsizlik, yani atıl işgücü oranı?

Atıl işgücü oranı 2022 yazından bu yana inişli çıkışlı bir eğri çizse de genel olarak hep artıyor.

Gerçek işsizlik oranı yönünü aşağı çevirmişken atıl işgücü oranının artması çelişki gibi görünmekle birlikte bunlar aslında birbirini tamamlayan göstergeler.

İnsanlar adeta ne iş bulursa çalışmak istiyor ve çalışıyor ama bir yandan da arayış içinde. Zamana bağlı eksim istihdam olarak nitelenen bu kavramı TÜİK şöyle açıklıyor:

'İstihdamda olan ve 40 saatten daha az süre çalışıp daha fazla gelir elde etmek amacıyla daha fazla süre çalışmak istediğini belirten ve mümkün olduğu durumda daha fazla çalışmaya başlayabilecek olan kişiler.'

Yani bu kişiler istihdamda ama işinden memnun değil, daha çok çalışmak ve para kazanmak istiyor ve o yüzden aslında iş arıyor. Dolayısıyla aslında bu kişileri bir başka bakış açısıyla aslında işsiz saymak gerekiyor.

Bir de klasik işsizlik tanımı içinde yer almayan potansiyel işgücü var. Bu grupta yer alanlar üç başlıkta toplanıyor:

■ İşbaşı yapabilecek durumda olduğu halde iş bulacağına inanmadığı için iş aramayan kişiler.

■ Çeşitli nedenlerle iş aramayan, ancak iki hafta içinde işbaşı yapmaya hazır olduğunu belirtenler.

■ Son dört hafta içinde en az bir iş arama kanalını kullanan fakat iki hafta içinde işbaşı yapamayacak durumda olan kişiler.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Flap Kongre Toplantı Hizmetleri Otomotiv ve Turizm A.Ş. genel kurulunda hisse başına brüt 0,1066666 TL, net 0,0906666 TL temettü dağıtımı kabul edildi. Ancak ödeme tarihi henüz açıklanmadı.

Kocaer Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise hisse başına brüt 0,1697127 TL, net 0,1442557 TL temettü dağıtma kararı aldı. Şirketin temettü ödemeleri 1 Temmuz tarihinde gerçekleştirilecek.

Öte yandan, Kiler Holding A.Ş., Kimteks Poliüretan Sanayi ve Ticaret A.Ş., Kuyaş Yatırım A.Ş., Oylum Sınai Yatırımlar A.Ş., Tureks Turizm Taşımacılık A.Ş. ve Kiler Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ise kâr payı dağıtmama yönünde karar aldıklarını açıkladı.

Temettü Kararları Özeti

Açıklanan kararlar kapsamında 9 şirketten yalnızca 3'ü nakit temettü dağıtımı gerçekleştirirken, 6 şirket kâr payı dağıtmama kararı aldı. Özellikle AAGYO'nun hisse başına 0,42796 TL'lik temettü tutarı günün en yüksek nakit kâr payı açıklamalarından biri olarak dikkat çekti.

S&P 500 endeksi yüzde 0,41 artarak 7.584,31 puana çıkarken, Nasdaq endeksi yüzde 0,09 azalışla 26.830,96 puana geriledi.

ABD'li çip üreticisi Broadcom'un beklentilerin altında kalan geliri yarı iletken hisselerini baskılarken pay piyasalarında karışık bir seyir izlendi.

Dün piyasa kapanışının ardından bilançosunu açıklayan Broadcom'un geliri, üç aylık dönemde yıllık bazda yüzde 48 artışla 22,2 milyar dolara yükselmesine rağmen piyasa beklentilerinin altında kalmıştı.

Şirket ayrıca, yıl geneline ilişkin yapay zeka çiplerinden elde etmeyi hedeflediği 100 milyar dolarlık satış tahmininde değişikliğe gitmemişti. Görünümün yatırımcıların beklentilerini karşılayamamasıyla Broadcom hisseleri yüzde 12,6 değer kaybetti.

Diğer çip üreticilerinin hisselerinde de düşüş görülürken Qualcomm'un hisseleri yaklaşık yüzde 3, Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri yüzde 3,6 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 7,7 geriledi.

Öte yandan, siber güvenlik çözümleri sunan ABD'li teknoloji şirketi CrowdStrike'ın hisseleri de gelir beklentilerinin zayıf bulunmasıyla yüzde 3,8 düştü.

Jeopolitik tarafta ise Orta Doğu'daki gelişmeler yatırımcıların odağında olmaya devam ederken ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump yönetiminin İran'a yönelik saldırılarının sona ermesini öngören 'savaş yetkileri' tasarısını kabul etti.

Lübnan ve İsrail'in ABD arabuluculuğunda 'şartlı ateşkese' varması da Orta Doğu'daki gerilimin kısa vadede sona erebileceğine yönelik iyimserliği artırsa da Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, İsrail, Lübnan topraklarından çekilene kadar savaşmaya devam edeceklerini söyleyerek ateşkesi reddetti.

Orta Doğu'daki gerilimin ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin endişeler sürerken yatırımcılar, ABD'de açıklanan makroekonomik verileri de yakından takip ediyor.

Ülkede yarın açıklanacak tarım dışı istihdam verisi öncesinde iş gücü piyasasına ilişkin veriler değerlendirilirken, bugün açıklanan verilere göre ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 30 Mayıs ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 13 bin kişi artarak 225 bine yükseldi ve piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

ABD'de tarım dışı iş gücü verimliliğinde yılın ilk çeyreğinde kaydedilen artış ise yüzde 0,8'den yüzde 0,3'e revize edildi.

Para politikası cephesinde de ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları izlenirken, Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid merkez bankasının önündeki seçeneğin sabırlı olup faiz oranlarını sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu kontrol altına almak amacıyla faizleri artırmak arasında olduğunu ifade etti.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ise para politikasının şu anda iyi bir konumda olduğunu ancak ekonomideki belirsizliklerin faiz oranlarının gelecekteki seyrine ilişkin net bir görüş ortaya koymayı zorlaştırdığını aktardı.

Şirket tarafından yapılan açıklamaya göre bordo-mavili kulüp, profesyonel futbolcu Sidny Lopes Cabral'ın kesin transferi konusunda Benfica ile anlaşmaya vardı. Anlaşma kapsamında Trabzonspor, Benfica'ya sözleşme fesih bedeli olarak toplam 7 milyon euro ödeyecek. Söz konusu tutarın 3 taksit halinde ödeneceği belirtildi.

Ayrıca anlaşmada, futbolcunun ilerleyen dönemde başka bir kulübe transfer edilmesi halinde elde edilecek transfer gelirinden, Benfica'ya ödenen veya ödenecek bedeller düşüldükten sonra kalan kısmın yüzde 20'sinin Portekiz ekibine verileceği ifade edildi.

Trabzonspor, oyuncu ile 5 yıllık sözleşme imzaladı. Yapılan anlaşmaya göre Sidny Lopes Cabral'a her sezon için 1 milyon 300 bin euro garanti ücret ödenecek.

Öte yandan menajerlik hizmet bedeli olarak, futbolcuya ödenecek brüt ücret tutarının yüzde 5'i oranında ödeme yapılacağı açıklandı.

ASELSAN'dan 271,5 Milyon Dolarlık Savunma Anlaşması

ASELSAN, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile radar ve kamu güvenliği haberleşme sistemlerinin tedarikine yönelik toplam 271.454.294 ABD doları tutarında sözleşmeler imzaladığını duyurdu. Teslimatların 2026-2033 yılları arasında gerçekleştirileceği belirtilirken, söz konusu anlaşmanın şirket cirosuna olumlu katkı sağlaması bekleniyor.

Türkiye Sigorta'da Prim Üretimi %31 Arttı

Türkiye Sigorta, 2026 yılının ilk beş ayında brüt prim üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre %31 artışla 79,17 milyar TL'ye ulaştığını açıkladı. Şirket, büyümesini güçlü prim üretimi performansıyla sürdürdü.

Meditera'dan İhalede Tam Başarı

Meditera Tıbbi Malzeme, Isparta İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 242 kalemlik tıbbi sarf ve biyomedikal malzeme ihalesinde verdiği 10,76 milyon TL tutarındaki teklifin tamamının şirket lehine sonuçlandığını duyurdu.

Şirket ayrıca İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından gerçekleştirilen cihaz alım ihalesine katıldığını açıkladı. İhalenin sonucu ilerleyen dönemde netleşecek.

Emlak Konut'ta Proje Geliri Revize Edildi

Emlak Konut GYO, İstanbul Başakşehir Hoşdere 7. Etap Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı Projesi'nde yüklenici firma ile yapılan ek protokol kapsamında asgari şirket payı gelirinin 861 milyon TL'den 1,34 milyar TL'ye yükseldiğini açıkladı.

FORTE ile HAVELSAN Arasında Sözleşme İmzalandı

Forte Bilgi İletişim Teknolojileri ve Savunma Sanayi, daha önce kazandığını duyurduğu ihale kapsamında HAVELSAN ile sözleşme imzaladı. Sözleşmenin bedeli KDV hariç 622 bin ABD doları olarak açıklandı.

THY'nin Air Europa Yatırımında Kritik Eşik Aşıldı

Türk Hava Yolları, İspanyol hava yolu şirketi Air Europa'ya yönelik planlanan yatırım sürecinde önemli bir aşamanın tamamlandığını bildirdi. Şirket, İspanya Devleti'nden Doğrudan Yabancı Yatırım (FDI) onayının alındığını açıkladı.

Yaklaşık 300 milyon euro tutarındaki yatırım kapsamında THY'nin Air Europa'da %25 ila %27 arasında azınlık payı edinmesi planlanıyor. İşlemin 2026 yılı içerisinde tamamlanması hedefleniyor.

Anadolu Hayat'ın Prim Üretimi 9,6 Milyar TL'yi Aştı

Anadolu Hayat Emeklilik, 2026 yılının ilk beş ayında toplam brüt prim üretiminin 9,64 milyar TL seviyesinde gerçekleştiğini duyurdu.

Varlık Yönetim Şirketlerinden Yeni Portföy Alımları

Birikim Varlık Yönetim, Türkiye İş Bankası'nın gerçekleştirdiği tahsili gecikmiş alacak satışında 380,7 milyon TL anapara büyüklüğündeki bireysel portföy ihalesini kazandı.

Gelecek Varlık Yönetimi ise aynı satış sürecinde toplam 827,5 milyon TL anapara büyüklüğündeki iki karma portföy için en yüksek teklifi vererek ihaleyi kazandığını açıkladı. Her iki işlem de banka yönetim kurulu onayının ardından kesinleşecek.

QNB Bank'tan 385 Milyon Doları Aşan Sendikasyon Kredisi

QNB Bank, uluslararası finans kuruluşlarıyla toplam büyüklüğü yaklaşık 386 milyon dolar eşdeğerine ulaşan sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyon kredisi anlaşması imzaladı. Kredi üç farklı vadede ve altı ayrı dilim halinde yapılandırıldı.

VKGYO'dan Mecidiyeköy'de 1,7 Milyar TL'lik Satın Alma

Vakıf GYO, İstanbul Şişli Mecidiyeköy'de bulunan ve VakıfBank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfı mülkiyetindeki taşınmazı 1,7 milyar TL bedelle satın aldığını açıkladı. Tapu tescil işlemlerinin tamamlandığı belirtilirken, bağımsız değerleme raporunda taşınmazın değeri 1,706 milyar TL olarak belirlendi.

Günün Öne Çıkanları

• ASELSAN: 271,5 milyon dolarlık yeni savunma sözleşmesi
• THY: Air Europa yatırımında İspanya'dan FDI onayı
• EKGYO: Proje gelirinde yaklaşık 480 milyon TL artış
• VKGYO: 1,7 milyar TL'lik gayrimenkul alımı
• QNB Bank: 385 milyon doların üzerinde sürdürülebilirlik sendikasyonu
• MEDTR: 10,76 milyon TL'lik ihaleyi kazandı
• FORTE: HAVELSAN ile 622 bin dolarlık sözleşme imzaladı

Fitch, Küresel Ekonomik Görünüm Raporu'nun haziran sayısını 'Petrol Fiyatlarındaki Şok Küresel Büyüme Beklentilerini Vurdu' başlığıyla yayımladı.

Raporda, ABD-İran Savaşı'nın tetiklediği petrol krizinin küresel büyüme beklentilerini olumsuz etkilediği belirtildi.

Artan petrol fiyatları nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomik büyüme tahmininin 0,2 puan düşürülerek yüzde 2,4'e indirildiği belirtilen raporda, dünya ekonomisinin gelecek yıl ise yüzde 2,5 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, yüksek enflasyonun reel ücretleri düşürmesi, tüketimi frenlemesi ve şirketlerin girdi maliyetlerini artırması nedeniyle tahminlerde genel olarak bir düşüş yaşandığı aktarıldı.

Fitch'in raporunda, yapay zeka ile ilgili yatırımlarda beklenenden güçlü ivmenin petrol şokunun küresel ekonomik faaliyet üzerindeki etkisini hafiflettiği, bu durumun dünya ticaretini ve Asya'nın ihracatını desteklediği ifade edildi.

- ABD ve Avro Bölgesi ekonomilerinin büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyon

ABD'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin 0,3 puan düşürülerek yüzde 1,9'a indirildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl da yüzde 1,9 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, Avro Bölgesi'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin de 0,4 puan düşürülerek yüzde 0,9'a çekildiği aktarıldı. Fitch'in raporunda, Avro Bölgesi ekonomisinin gelecek yıl yüzde 1,1 büyümesinin öngörüldüğü bildirildi.

Çin ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin ise 0,3 puan artırılarak yüzde 4,6'ya yükseltildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl yüzde 4,3 büyümesinin öngörüldüğü aktarıldı.

Türkiye ekonomisine dair değerlendirmelerin de yer aldığı raporda, ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 2,8 ve gelecek yıl yüzde 4,4 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Fitch, mart ayında yayımladığı tahminlerde Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,6 büyümesini öngörmüştü.

- Petrol fiyatı tahmini yukarı yönlü revize edildi

Fitch'in raporunda, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının 14 haftayı bulduğu ve temmuz ayından önce açılmayacağının varsayıldığı belirtilerek, Brent petrolün ortalama fiyatına ilişkin tahmininin bu yıl için varil başına 70 dolardan 87 dolara revize edildiği aktarıldı.

Raporda, 'Petrol şoku küresel büyüme için güçlü bir engel teşkil ediyor ancak temel senaryomuz 1970'lerdeki yıkıcı petrol şoklarına kıyasla çok daha az şiddetli.' ifadesi yer aldı.

Reel petrol fiyatlarının 1979'da varil başına 170 dolara ulaştığı anımsatılan raporda, ayrıca petrol tüketiminin dünya ekonomisindeki payının 1980'den bu yana yarıya indiği ifade edildi.

- Fed ve BoE'nin faizleri sabit tutması, ECB'nin artırması bekleniyor

Petrol şokunun enflasyonist etkisinin küresel para politikası görünümünü de etkilediğine işaret edilen raporda, pandemi sonrası enflasyon deneyimi hala tazeyken merkez bankalarının fiyat şokunun kalıcı etkilere yol açabileceğinden endişe duyduğu ve beklentileri çıpalamaya özen gösterdiği aktarıldı.

Raporda, politika faizlerinin 2021'e kıyasla çok daha yüksek, işgücü piyasası koşulları ve ücret baskılarının daha zayıf ve maliye politikasının daha az genişleyici olduğu anlatıldı.

ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faizleri bu yıl sabit tutmasının ve 2027'de yeniden indirimlere başlamasının beklendiği belirtilen raporda, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) ise haziran ayında 25 baz puan faiz artırmasının ancak bu artışın gelecek yıl geri alınacağının tahmin edildiği aktarıldı.

Kapanışta, gösterge endeksi Stoxx Europe 600 yüzde 0,52 artışla 624,45 puana çıktı.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,60 değer kazanarak 24.944,95, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,15 yükselerek 8.244,29 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 artarak 50.174,36 puandan kapandı. İngiltere'de FTSE 100 endeksi de yüzde 0,27 artışla 10.360,32 puana ulaştı. Avro/dolar paritesi ise TSİ 19.26 itibarıyla yüzde 0,25 yükselişle 1,163 seviyesinden işlem gördü.

Analistler, piyasalarda bir yanda yapay zeka coşkusu sürerken diğer yanda para politikalarındaki belirsizlikler ve jeopolitik risklerin yatırımcıların temkinli hareket etmesine neden olduğunu belirtti.

Orta Doğu'da İsrail ve Lübnan'dan gelen ateşkes anlaşmasına sadık kalınacağı yönündeki açıklamalar petrol fiyatlarını hafifçe aşağı çekerken ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile hızlı bir anlaşma vadetmesi küresel piyasalarda yakından takip edildi.

- Yapay zeka hisselerinde Broadcom freni

Öte yandan, yapay zeka dalgasının lokomotiflerinden ABD'li çip üreticisi Broadcom'un ikinci çeyrek gelir beklentilerini karşılayamaması, teknoloji hisselerine kar satışı getirdi.

Özel yarı iletken pazarında Nvidia gibi rakiplerle mücadele eden Broadcom'un hisseleri ABD'de yüzde 14 değer kaybetti. Bu durum Avrupa'daki yarı iletken üreticilerini de baskıladı. Almanya'nın çip üreticisi Infineon'un hisseleri günü yüzde 3,4 kayıpla DAX endeksinin son sırasında tamamladı.

Çip sektöründeki kar satışlarının ardından yatırımcılar bulut sağlayıcıları ve yazılım şirketlerine yöneldi. Alman yazılım şirketi SAP'nin hisseleri yüzde 5 değer kazanarak DAX endeksini yukarı taşıdı.

- DAX endeksinde revizyon

Almanya borsalarında 22 Haziran'dan itibaren geçerli olacak endeks değişiklikleri de açıklandı. Beklentiler doğrultusunda inşaat şirketi Hochtief, DAX 40 endeksine yükseldi. Yapay zeka altyapısına ve veri merkezlerine yönelik yatırımlardan beslenen şirketin yükselişiyle birlikte, Volkswagen'in iştiraki Porsche SE endeksten düşerek orta ölçekli şirketlerin yer aldığı MDax'e geriledi.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında aldığı karar doğrultusunda, PRZMA paylarında yeni tedbir uygulanacak.

Buna göre PRZMA payları, 5 Haziran 2026 seans başlangıcından 3 Temmuz 2026 seans sonuna kadar açığa satış ve kredili işlemlere konu edilemeyecek.

Tahıl ürünlerinde üretim de bir önceki yıla göre yüzde 12,3 düşerek yaklaşık 34,2 milyon ton oldu.

Yağışların artışıyla üretimde toparlanma sürecine girildi

Bu yıl ise hava koşullarının olumlu seyretmesi ve son yılların en yüksek miktardaki yağışlarının alınmasıyla tarımsal üretimde de verimli bir döneme girildi.

Son dönemde kış yağışlarının hem miktar hem de süreklilik açısından belirgin bir şekilde artmasıyla tarımsal üretim açısından geçen yıla kıyasla olumlu bir tablo ortaya çıktı. Bu durum su kaynaklarına da olumlu yansıdı.

Kış yağışlarının etkili olması toprak nemi açısından avantaj sağlarken ilkbahar yağışlarının normalinin ve geçen yılın üzerinde gerçekleşmesiyle, tarımsal kuraklık etkileri büyük ölçüde azaldı ve hububat başta olmak üzere bitkisel üretimde rekor beklentisi güçlendi.

Hava koşullarındaki olumlu seyir, bu yılın bitkisel üretim tahminlerine de pozitif yansıdı.

Meyveler ve içecek bitkilerinde yıllık yüzde 57,8 artış tahmini

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 'Bitkisel Üretim Birinci Tahmini' verilerine göre üretim miktarlarında önemli ölçüde artış bekleniyor.

Üretim miktarlarının geçen yıla kıyasla tarla ürünleri olan tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde (yem bitkileri hariç) yüzde 12,6, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde yüzde 57,8 artması öngörülüyor.

Yaklaşık üretim miktarlarının, tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde 75,4 milyon ton, sebzelerde 33,3 milyon ton, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde ise 31 milyon ton olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Hububatta artış bekleniyor

Tahıl ürünleri üretim miktarlarının, bu yıl geçen yıla kıyasla yüzde 21,7 artarak yaklaşık 41,6 milyon ton olacağı öngörülüyor. Bu kapsamda, buğday üretiminin yüzde 26,7 artışla yaklaşık 22,8 milyon ton, arpa üretiminin yüzde 50 yükselişle 9 milyon ton olması bekleniyor.

Özellikle arpa üretimindeki artışın, yem maliyetlerine olumlu yansıması, sektörün yıllık ihtiyacı bakımından rahatlama sağlaması, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıkta süt ve besi yemi maliyetleri üzerindeki baskıyı hafifletmesi beklentisi bulunuyor.

Kuru baklagiller grubunda, nohut, kuru fasulye ve kırmızı mercimek üretiminin sırasıyla 510 bin ton, 210 bin ton ve 385 bin ton olacağı tahmin ediliyor. Şeker pancarı üretiminin de yüzde 5,8 artışla 22 milyon tonu bulması öngörülüyor.

'Bereket yılı' bolluğu bekleniyor

Geçen yıl dondan en çok etkilenen ürünler arasında yer alan meyveler grubunda ise elmada yıllık yüzde 93,6, çilekte yüzde 1,4, şeftalide yüzde 88,6, nektarinde yüzde 107,7, kirazda yüzde 255,7, üzümde yüzde 53 üretim artışı bekleniyor.

Turunçgillerden mandalinada yüzde 46,3, portakalda yüzde 63,9, limonda yüzde 63,8 üretim artışı hesaplandı. Sert kabuklu meyvelerden fındıkta yüzde 62,2, cevizde yüzde 95,1 ve Antep fıstığında yüzde 113,6 üretim artışı tahmininde bulunuldu.

Böylece söz konusu olumlu süreçle birlikte, üretimde güçlü ve bereketli bir yıl olması bekleniyor. Tarım ve gıdada üretim kapsamında sorun öngörülmezken bu doğrultuda ihracatta da rekor bekleniyor.

Üretimdeki artış öngörüsüyle iç piyasada bolluk oluşacağı, tüketicilerin de meyveler başta olmak üzere gıdaya erişiminin kolaylaşacağı belirtiliyor.

Şimşek, Küresel Kadınlar Zirvesi 2026 kapsamında düzenlenen 'Türkiye'de Ticaret Yapmak' başlıklı oturumda konuştu.

Jeopolitik gerilimlerin bugünün dünyasının yeni normali haline geldiğini dile getiren Şimşek, küresel ticarette parçalanma ve korumacı politikaların etkisiyle yapısal bir değişim görüldüğünü söyledi.

Şimşek, yüksek borçluluk seviyelerinin küresel ekonomi üzerindeki baskıyı artıran temel risklerden biri olduğuna işaret ederek, iklim krizi ve yeşil dönüşüm ihtiyacının da dünya ekonomisinin karşı karşıya bulunduğu en önemli meydan okumalar arasında yer aldığını ifade etti.

Türkiye ekonomisinin büyüklüğüne ve potansiyeline dikkati çeken Şimşek, 'Dünyada komşularının toplam ekonomik büyüklüğünden daha büyük bir ekonomiye sahip ülkelerin sayısı oldukça sınırlı, Türkiye de bu ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye'nin gayri safi yurtiçi hasılası (GSYH) geçen yıl 1,6 trilyon dolar seviyesindeydi. Satın alma gücü paritesine göre baktığınızda ise 4 trilyon doların üzerinde. Yani oldukça büyük ve dinamik bir ekonomiden söz ediyoruz. Bu nedenle Türkiye'nin sunduğu fırsatlardan yararlanmayı düşünmelisiniz.' diye konuştu.

Son 23 yılda Türkiye ekonomisinin yıllık ortalama yüzde 5,3 büyüdüğünü belirten Şimşek, Türkiye'nin yatırım yaptığı Kalkınma Yolu Projesi gibi projelerle stratejik konumunu daha da güçlendireceğini anlattı.

- 'Türkiye çok güçlü bir üretim üssü'

Bakan Şimşek, son dönemde enerji maliyetlerinin çok önemli bir konu haline geldiğini ve Türkiye'nin özellikle sanayiye rekabetçi fiyatlarla enerji sunabildiğini söyledi.

Türkiye'nin güçlü insan sermayesi ve yetenek havuzuna, son 23 yılda yaptığı 355 milyar dolarlık altyapı yatırımlarına, havalimanları ve imalat sanayisindeki büyümesine dikkati çeken Şimşek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

'Türkiye aynı zamanda çok güçlü bir üretim üssü. Kişi başı gelirimize göre imalat sanayi katma değerinde birçok gelişmiş ülkenin üzerindeyiz. Ancak burada bir zorluk da var. Orta gelir tuzağını aşmamız gerekiyor. Bu nedenle sanayinin orta-yüksek ve yüksek teknolojiye dönüşümünü destekliyoruz. Savunma sanayisi bunun en iyi örneklerinden. NATO müttefiki olarak ihtiyaç duyduğumuz ekipmanları yerli olarak geliştirmek için yatırım yaptık. Türkiye, dünyanın en büyük savunma ithalatçılarından biri olmaktan çıkarak önemli savunma ihracatçılarından biri haline geldi. Bu sektörün sağlık teknolojileri, tarım teknolojileri ve biyoteknoloji gibi alanlara da bilgi ve teknoloji aktarımı sağlayacağını düşünüyoruz. Yapay zeka destekli ileri teknoloji savunma sistemleri geliştirebiliyorsanız bunu başka sektörlere de taşıyabilirsiniz. Türkiye'de gerçekleşmesini beklediğimiz dönüşüm tam olarak budur.'

- 'Sanayi ve tarımı özellikle destekliyoruz'

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin hizmetler sektörünün sağlık turizmi, dizi ihracatı, inşaat ve mühendislik gibi farklı alanlarda başarı gösterdiğinin altını çizerek, 'Jeopolitik, bugün çok önemli bir konu. Türkiye Batı'ya güçlü şekilde bağlı. NATO üyesiyiz, Avrupa Birliği'ne aday ülkeyiz ve uzun yıllardır Batı kurumlarının bir parçasıyız. Aynı zamanda Doğu ile de güçlü ilişkilere sahibiz. Yani Batı ile Doğu arasında bir sinerji oluşturuyoruz. Bölgemizdeki çatışmaların azaltılması ve arabuluculuk kapasitesinin geliştirilmesi için çalışıyoruz.' diye konuştu.

Öte yandan yeşil ve dijital dönüşümün Türkiye ekonomisi için kritik önemde olduğunu vurgulayan Şimşek, bugün Resmi Gazete'de yayımlanan vergiye yönelik düzenlemeleri de içeren Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'a işaret etti.

Şimşek, sanayi ve tarım sektöründe üretim yapan şirketler için kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5'e düşürüldüğünü anımsatarak, 'Bu, dünyadaki en düşük oranlardan biridir. Sanayi ve tarımı özellikle destekliyoruz. Hizmet ihracatı yapan şirketler için ise çok güçlü vergi avantajları sağlıyoruz. Eğitim, yazılım, sağlık turizmi, mühendislik, tasarım ve benzeri alanlarda faaliyet gösteriyorsanız önemli vergi muafiyetlerinden yararlanabiliyorsunuz.' dedi.

- 'Sorunları çözmeye ve Türkiye'de iş yapmayı daha kolay hale getirmeye kararlıyız'

Bakan Şimşek, şirket kuruluşu, oturma izinleri, vergi işlemleri ve sosyal güvenlik süreçlerinde yatırımcılara destek sağladıklarını belirterek, Türkiye'nin makroekonomik programının detaylarını anlattı.

Ülkenin en büyük sorununun enflasyon olduğunun altını çizen Şimşek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Ekonomi programımızın temel amacı fiyat istikrarı, yani enflasyonu kalıcı şekilde tek haneli seviyelere düşürmek. Mali disiplini korumak ve sürdürülebilir cari dengeyi sağlamak da diğer hedeflerimiz. Enflasyon birkaç yıl önce zirve yaptıktan sonra düşüş eğilimine girdi. Yılı büyük ihtimalle (enflasyonda) yüzde 20'li seviyelerde tamamlayacağız. Daha kötümser senaryoda bile yüzde 20'lerin üst seviyelerinde olabiliriz. Küresel ölçekte son derece zorlu bir konjonktürden geçtiğimiz düşünüldüğünde bu önemli bir ilerlemeye işaret ediyor. Ancak enflasyon hâlâ arzu ettiğimiz seviyelerin üzerinde. Bu nedenle fiyat istikrarını kalıcı biçimde sağlamak için mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.'

Şimşek, bütçe tarafında da önemli ilerleme sağlandığını ve Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında yeniden inşa için 93 milyar dolar harcandığını kaydederek, sözlerini şöyle tamamladı:

'Buna rağmen bütçe açığının milli gelire oranını yüzde 5 seviyesinden yüzde 2,9'a düşürdük. Kamu borcunun milli gelire oranı yaklaşık yüzde 24 seviyelerinde. Küresel ortalama ise yüzde 74 civarında. Bütçe görünümü açısından oldukça güçlü durumdayız. Dış dengesizlikler zaman zaman artabiliyor ancak yönetilebilir seviyede. Büyüme geçici olarak yavaşladı çünkü aynı anda birçok şokla karşı karşıyayız ve ticaret ortaklarımız da güçlü büyümüyor. Yani zorluklarımız var. Ancak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümet bu sorunları çözmeye ve Türkiye'de iş yapmayı daha kolay hale getirmeye kararlı. Kusursuz olduğumuzu iddia etmiyoruz. Önemli olan kusursuz olmak değil, doğru yönde kararlı biçimde ilerlemektir. İlerleme, mükemmelliğin rakibi değil, ona giden yolun temel taşıdır. Hedeflediğimiz noktaya henüz ulaşmadık; ancak attığımız her adım bizi o hedefe daha da yaklaştırıyor'

Kozack, düzenlediği basın toplantısında küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

ABD ekonomisine yönelik soruyu yanıtlayan Kozack, ülkede ekonomik faaliyetin yüzde 2 civarında daha ılımlı bir büyüme seviyesine geri döndüğünü söyledi.

Kozack, ABD ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,6 büyüdüğüne işaret ederek, 'Büyümede bir ılımlılaşma olsa da ekonomide sağlam bir ivme sürüyor.' diye konuştu.

ABD'de istihdam artışının ise yavaşladığına değinen Kozack, bu durumun hem iş gücü arzındaki düşüşü hem de iş gücü talebindeki azalmayı yansıttığını anlattı.

Kozack, yüksek gümrük vergilerinin enflasyona yansımasının kademeli olarak gerçekleştiğini ifade ederek, 'Ayrıca Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının manşet enflasyon üzerinde yarattığı yeni bir baskı da görüyoruz. Şu anda ABD'de enflasyonun yüzde 2 hedefine gecikmeli olarak 2027 sonu itibarıyla döneceğini öngörüyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

IMF Sözcüsü Kozack, daha önce ABD'de enflasyon hedefine dönüşü 2027 ortaları olarak öngördüklerini dile getirdi.

Kozack, 'Enflasyon üzerinde yukarı yönlü riskler olduğunu görüyoruz ve bu durum, Fed'in politika adımlarını ihtiyatla atması ve gelen verilere göre titizlikle ayarlanması gerektiğini gösteriyor. Fed'in net bir iletişim kurması da önem taşımaya devam ediyor.' dedi.

- Küresel petrol stoklarının temmuzda 5 yılın en düşük seviyesine inmesi bekleniyor

Petrol fiyatlarının Orta Doğu'daki savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 35 arttığına dikkati çeken Kozack, 'Ancak ABD ile İran arasındaki müzakerelerde sağlanan ilerleme ve son görüşmelerin ardından petrol fiyatları şu anda Dünya Ekonomik Görünümü (WEO) referans senaryomuzdan sadece yaklaşık yüzde 3 daha yüksek.' şeklinde konuştu.

Kozack, petrol fiyatlarındaki artışın büyük kısmının mart ayı başlarında Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol sevkiyatının durması ve büyük petrol tesislerinin hasar görmesi veya kapatılmasıyla gerçekleştiğini vurgulayarak, şöyle devam etti:

'Bu durum, günlük yaklaşık 14 milyon varil petrol üretiminin kesintiye uğramasına neden oldu. Küresel stratejik ve ticari stoklar, savaş başlamadan önce 8 milyar varili aşarak 5 yılın en yüksek seviyesindeydi. Bu stoklar kısmen tükendi ve temmuz ayında 7,5 milyar varil ile beş yılın en düşük seviyesine gerilemesi bekleniyor.'

Petrol fiyatlarının, petrol ürünleri üzerinde de zincirleme etkiler yarattığını dile getiren Kozack, jet yakıtı, rafine ürünler ve petrokimyasallar gibi ürünlerin tedariki ve rezervlerinin düşük seviyelere ulaştığına dikkati çekti.

Kozack, 'Bunun en iyi çözümü Hürmüz Boğazı'nın tekrar açılmasıdır.' değerlendirmesinde bulundu.

- 'Petrol fiyatlarının izleyeceği rota savaşın süresine bağlı olacak'

IMF'nin tahminlerini yaparken piyasanın petrol vadeli işlem eğrisini kullandığını aktaran Kozack, petrol fiyatları konusunda kendi projeksiyonlarını yapmadıklarını anlattı.

Kozack, 'Petrol fiyatı ve izleyeceği rota, savaşın süresine ve Hürmüz Boğazı'nın ne kadar hızlı ve ne zaman açılacağına büyük ölçüde bağlı olacaktır. Şu anda vadeli işlem eğrisinde gördüğümüz tablo, spot fiyatın vadeli işlem fiyatından daha yüksek olduğudur. Bu durum piyasanın ne düşündüğüne dair biraz fikir veriyor ve biz de projeksiyonlarımızı yaparken bunu dikkate alıyoruz.' diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra düzenlenen ortak basın toplantısında yaptığı konuşmada, Afrika dışındaki ilk resmi ziyaretini Türkiye'ye gerçekleştiren Tchiani ve heyetini Ankara'da ağırlamaktan memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Bugünkü görüşmelerin ve konuk heyetin Türk iş çevreleriyle yapacağı temasların hayırlara vesile olmasını dileyen Erdoğan, Nijer'in, derin tarihi ilişkilere sahip olunan Afrika'daki dost ve kardeş ülkelerin başında geldiğini söyledi.

Stratejik önemi yüksek bu coğrafyayla 1400'lü yıllara uzanan ilişkilerin, bugün Tchiani'nin de katkılarıyla her geçen gün geliştiğine işaret eden Erdoğan, 'Aziz kardeşimin liderliğinde, Nijer'in karşılaştığı tüm zorluklara rağmen farklı bir atılım içinde olduğunu görüyoruz. Biz de Afrika halklarının kara gün dostu olarak elimizdeki tüm imkanlarla Nijer'in kalkınma mücadelesini destekliyoruz.' diye konuştu.

Erdoğan, bugünkü görüşmelerde ortak tarih ve karşılıklı saygı üzerine bina edilen münasebetleri her alanda ilerletme iradesine sahip olduklarını teyit ettiklerini dile getirdi.

Tchiani ve heyetiyle özellikle savunma sanayi, güvenlik, enerji, madencilik, ticaret, yatırımlar, eğitim, sağlık ve tarım alanlarındaki ilişkileri etraflıca değerlendirdiklerini anlatan Erdoğan, şunları kaydetti:

'Nijer'deki yatırım fırsatlarını görüştük, ekonomik ve ticaret ortak tesisinde mutabık kaldık. Biraz önce şahit olduğumuz üzere çeşitli alanlarda anlaşmalara imza atmak suretiyle ilişkilerimizin ahdi zeminini daha da pekiştirdik. İşletme protokolünü yenilediğimiz Türkiye-Nijer Dostluk Hastanesi, Nijer ile münasebetlerimizin insani boyutuna çok kıymetli katkılarda bulunuyor. Dostluk Hastanesi ve Dostluk Okulu projelerini gerçekleştiren TİKA, sulama, tarım ve hayvancılık başta olmak üzere Nijer'in idari ve sivil altyapısının güçlendirilmesi konusunda katkılarını sürdürüyor.'

'Nijer ile işbirliğimizi sürdürmeye devam edeceğiz'

Çok önem verdikleri eğitim alanındaki işbirliğinin seyrinden memnun olduklarına dikkati çeken Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Türkiye Maarif Vakfı'mız, başkent Niamey'de 12 okulda toplam 1700'ü aşkın öğrenciye eğitim veriyor. 300'ü Türkiye olmak üzere 500'e yakın Nijerli öğrenci ülkemizde yüksek öğretim alıyor. Türkiye mezunları, gönül elçilerimiz olarak aramızdaki muhabbetin daha da güçlenmesine vesile oluyor. Az önce Yüksek Öğretim Kurulumuz ile muadil Nijerli kuruluş arasında işbirliğine dönük mutabakat metni imzalandı. İnşallah tüm bu alanlarda Nijer ile işbirliğimizi sürdürmeye devam edeceğiz.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Her fırsatta vurguladığım üzere Afrika ülkeleriyle ilişkilerimizi eşit ortaklık, karşılıklı saygı ve kazan-kazan ilkeleri temelinde geliştirmeyi sürdürüyoruz. Biz, bu münasebetleri sadece ticari ve ekonomik alanlarda değil, güvenlik, eğitim, kültür ve ulaşım gibi geniş bir yelpazede, uzun vadeli işbirlikleri olarak görüyoruz. Kıtanın, bilhassa Sahel bölgesinde istikrarsızlık oluşturan terör örgütleriyle mücadele noktasında dost ve kardeş ülkelerimizin yanındayız.' ifadelerini kullandı.

Nijer Cumhurbaşkanı Tchiani'nin liderliğinde Nijer güvenlik güçlerinin terörle mücadelesini de takip ettiklerini belirten Erdoğan, 'Kendileriyle bu çerçevede askeri eğitim ve istihbarat alanlarında daha yakın işbirliği imkanlarını da değerlendirdik. Ülkemizin bu alandaki tecrübesini paylaşmaya hazır olduğumuzu belirttik. Ayrıca konuk heyetin önde gelen savunma sanayi firmalarımızla yapacakları görüşmelerin müspet neticelerini de yakında alacağımıza inanıyorum.' dedi.

Nijer Cumhurbaşkanı Tiani: Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijer Cumhuriyeti'ne her zaman ayrı bir önem vermiştir

Nijer Cumhurbaşkanı Abdurrahmane Tiani, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2013'te Nijer'e yaptığı resmi ziyaretin kendileri için 'tarihi bir dönemin başlangıcı' olduğunu belirterek Türkiye'nin her zaman Nijer'in yanında olduğunu vurguladı.

Gösterdiği misafirperverlik nedeniyle Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür eden Tiani, davete icabetle gerçekleştirdikleri resmi ziyaretin sembolik olarak son derece önemli ve iki ülkenin işbirliği seviyesine yakışan bir ziyaret olduğunu söyledi.

Tiani, Türkiye-Nijer ilişkilerinin Osmanlı dönemine uzandığını belirterek '450 kişinin zamanında Libya'dan ayrılıp Agadez'e gelmesiyle birlikte 1405 yılından bu yana ikili işbirliğimiz güçlendi. Türkiye Cumhuriyeti'yle bağımsız Nijer Cumhuriyeti arasındaki ilk diplomatik ilişki anlaşmaları 1966 yılında imzalanmıştır.' değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye-Nijer arasındaki ilişkilerin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın başbakanlık döneminde 8 Ocak 2013'te Nijer'e resmi ziyaret gerçekleştirmesi ve bu ziyarette ikili işbirliği anlaşmasının imzalanmasıyla güçlendiğini vurgulayan Tiani, şöyle devam etti:

'O dönemden bu yana daima Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın aydın vizyonu ve iradesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'nin desteğini aldık. Kendisi (Cumhurbaşkanı Erdoğan) Nijer Cumhuriyeti'ne her zaman ayrı bir önem vermiştir. Ekselansları her zaman ilişkilerimizin gidişatını takip etti ve terör tehdidiyle başarılı bir şekilde mücadele etmemiz için de bizi destekledi.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu konudaki talimatları doğrultusunda birkaç projeye imza atıldığını ve projelerin hayata geçirildiğini kaydeden Tiani, 'Sayın Savunma Bakanı ve Nijer Devlet Bakanı'nın takibi doğrultusunda bu projeler hayata geçirildi. Gerçekten size bu anlamda teşekkür etmek istiyoruz. Şu anda hava savunma cihazlarımız, araçlarımız veya diğer askeri araçlarımız şu anda Türk araçlarıyla, Türk cihazlarıyla birlikte. Bu terör ortamında biraz daha dinginliğe ve istikrara kavuşmamızı sağladınız.' diye konuştu.

Tiani, bu alanda Nijer'e verdikleri destek için teşekkür ederek 'Böylece Nijer halkının huzuru ve güvenine katkı sağladınız.' dedi.

Türkiye-Nijer Dostluk Hastanesi vurgusu

İki ülke arasındaki ilişkilerin sadece savunma alanıyla sınırlı olmadığını, bunun dışında ilişkilerin başka alanlarda da güçlendiğini aktaran Tiani, sağlık alanında da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2013'teki ziyareti sonrasında Türkiye-Nijer Dostluk Hastanesinin inşa edildiğini hatırlattı.

Tiani, bu hastanenin aslında Nijer toplumunun kırılgan kesimine hizmet verdiğine dikkati çekerek hastanenin özellikle kadınlara her türlü sağlık hizmetini sağladığını söyledi.

Kadınların Türkiye-Nijer Dostluk Hastanesi sayesinde en uygun tedavi yöntemlerine erişme imkanına sahip olduklarını vurgulayan Tiani, 'Biz de bu sebepten dolayı oradaki hizmetlerin biraz daha genişletilmesini istedik ve az önce imzaladığımız sağlık alanındaki işbirliği anlaşmasıyla birlikte buradaki işbirliğini daha da büyütmek istedik.' ifadelerini kullandı.

'8 Ocak 2013 tarihli resmi ziyaret bizim için tarihi bir dönemin başlangıcı oldu'

Tiani, Erdoğan'ın 8 Ocak 2013'teki Nijer ziyaretini hatırlatarak şunları kaydetti:

'O dönem siz yeni bir girişimle birlikte Maarif Vakfı aracılığıyla üniversite için bizi desteklediniz ve yeni öğrencilerimizin kaliteli bir erişime sahip olmasını sağladınız. 500'den fazla öğrencimiz buradaki yüksek öğrenim hizmetlerinden faydalanmakta. Bunun dışında yine Türkiye-Nijer dostluk tesisi oluşturuldu. Dolayısıyla aslında şunu ifade edebilirim ki 8 Ocak 2013 tarihli resmi ziyaret bizim için tarihi bir dönemin başlangıcı oldu.'

Tarım, enerji, altyapı, savunma sanayi alanında Türkiye'nin desteğini gördüklerini belirten Tiani, 'Özellikle Sayın Cumhurbaşkanı'nın bize destek olduğunu görebiliyoruz. Kendisi sürekli bizim yanımızda.' dedi.

Tiani, bugünkü ziyaretinin Afrika ülkeleri dışında gerçekleştirdikleri ilk ziyaret olduğunu ifade ederek 'Umuyorum ki bu işbirliğimiz daha da devam etsin, daha da güçlensin ve örnek teşkil etsin. Hem Afrika kıtası için örnek teşkil etsin hem de dünya için örnek işbirliği ilişkisi olsun.' diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Nijer Cumhurbaşkanı Tchiani onuruna yemek verdi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Nijer Cumhurbaşkanı Abdurrahman Tchiani onuruna resmi akşam yemeği verdi.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki yemek, basına kapalı gerçekleşti.