Merkez Bankası açısından yapılması gereken ilk iş, yasasındaki hükümete danışmanlık görevi maddesine dayanarak programın eksikliklerinin giderilmesini istemek ve bunu kamuoyuna da açıklamak. İkinci olarak, enflasyon hedefini ve tahminini yükseltmek gerekiyor. Olağanüstü bir dönem çünkü.

Savaş, ateşkes, 'anlaştık, yok, anlaşmadık, Hürmüz Boğazı'nı kapattım, ben de senin gemilerinin çıkışına izin vermiyorum, al işte bir gemini vurdum ve el koydum:' Başımız dönüyor. Petrol fiyatları -savaş öncesi düzeyine yaklaşmasa da- bir aşağıya bir yukarıya. Acaba ABD daha da ileri giderse, İran Körfez ülkelerinin enerji tesislerini iyice kullanılmaz hale getirecek mi? İleri gitmese de durum bu şekilde devam ederse ne olacak? Küresel piyasalar ne kadar karışacak? Gübre sevkiyatı ne olacak?

Soruları çoğaltmak mümkün; gerek yok. Bu ortamda Merkez Bankası Para Politikası Kurulu çarşamba günü toplanıyor. Zor bir durum para otoritesi için. En büyük zorluk, uygulanan ekonomi programının eksik bir program olmasından kaynaklanıyor. Enflasyon bu kadar yüksekken bir de yargı sisteminde ve ihale kanununda önemli sorunlar var. Siyasetin müdahalesine açık olmaması gereken kurumlar bu müdahalelere sonuna kadar açıklar. Açlık sınırının altındaki asgari ücretten şikâyet edilmesinin gösterdiği gibi, bazı sektörlerde verimlilik düzeyi çok düşük. Ayakta kalmakta büyük zorluk çekiyorlar. Savaş ortamı bu sorunların daha da ağırlaşmasına yol açıyor.

Bu ortamda -artık ne olduğunu unuttuğum ve yazıyı yazarken Merkez Bankası internet sayfasına girip hatırlamaya gerek de duymadığım- enflasyon hedefinin bir anlamı kalmadı. Keza Merkez Bankasının 2026 sonu gerçekleşme tahmini de anlamını yitirdi. Çünkü savaş olmasa da, zaten önemli yapısal sorunları olan bir ülkenin bir de bulunduğu coğrafyada önemli bir savaş varsa, bu nedenle enerji fiyatları yükseliyorsa ve arz sıkıntıları hasıl oluyorsa, salt para politikasını sıkılaştırmaya ve bütçe açığını kontrol altına almaya çalışan bir ekonomi programı ile enflasyonu düşürmek mümkün değil.

Bu çerçevede, savaşın ilk günlerindeki haklı para politikası tepkisi bir tarafa bırakılırsa, artık döviz satarak kuru bir yerde tutmaya uğraşmak da bana anlamlı gelmiyor. Tamam, savaşın bir hafta sonra bitip tarafların anlaşacağını bilseniz, kur artışının geçici olacağına dayanarak döviz satarsınız. Ama bilmiyoruz. Ortalık daha da gerginleşirse, o rezerv lazım bize. Üstelik bu koşullar altında, sürdürülebilir olmayan döviz satışları ile enflasyonu ne kadar dizginleyebileceksiniz?

Bu ortamda Merkez Bankası açısından yapılması gereken ilk iş, yasasındaki hükümete danışmanlık görevi maddesine dayanarak programın eksikliklerinin giderilmesini istemek ve bunu kamuoyuna da açıklamak. İkinci olarak, enflasyon hedefini ve tahminini yükseltmek gerekiyor. Olağanüstü bir dönem çünkü. Üçüncü olarak da döviz müdahalelerini azaltmakta yarar var. Bu koşullar altında fiili politika faizi yüzde 40'da tutulabilir. Bir diğer alternatif, durum daha da vahimleşme emareleri gösterecek olursa, gecelik borç verme faizini (koridorun üst sınırını) yüzde 43'e çıkarmak ama şimdilik yüzde 40 ile sistemden para çekmeye devam etmek. Sanki bu daha iyi bir seçenek gibi.

Derseniz hangileri yapılacak? Birinci -ki en önemlisi- yapılmayacak elbette. Diğerlerini bilmiyorum.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Bir zaman geçince 'görmeye, duymaya ve söylemeye' başla ama asıl muhatabı karşına alamadığın için hedef tahtasına başkasını koy!

Önce bankacılık kesiminden yükselen sesler, ardından bazı medya kuruluşlarında zaman zaman depreşen sözüm ona faiz odaklı çıkışlar...

Kimi tutar bu programın ömrünü tamamladığını söyler, sanki ortada gerçek bir ekonomik program varmış ve işe yarayacağı gerçekten umuluyormuş gibi; kimi de tutar 'Bu operasyonu kimin adına çektiniz'in değişik bir versiyonunu gündeme getirir. Adeta 'Tamam işte, kamuoyu da, bankacılar da bizim gibi düşünüyor' yaklaşımından güç alarak:

Ama amaç da pek net değil, amaç üzüm yemek mi, bağcıyı dövmek mi? Gerçi birilerini dövmekse amaç, hedef alınanın bağın sahibi değil bağda çalışan olduğu ortada.

Kimse heveslenmesin!

Son söyleneceği en başta söyleyeyim. Hiç kimse heyecanlanmasın, eğer beklenti içindeyse hayal kırıklığına uğrayacağını bilsin; seçim yaklaşana kadar ekonomi yönetiminde çok önemli değişiklikler olmaz; bağda çalışan işçi görevine devam eder.

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e karşı olan cephenin genişlediği ve güçlendiği, bunun da Şimşek'in 'görevden affını' istemesiyle sonuçlanacağı düşüncesinde olanlar gitsin kendine başka bir meşgale bulsun.

Ekonomi politikasının nasıl bir şekil alacağını düşünürken sondan başa gitmek gerekir. Son, seçimdir ve ekonomik tercihlerde ortaya çıkacak değişikliği belirleyecek olan da seçimin tarihidir.

Seçim ve makas

Bu yıl bir seçim var mı, yok.

Seneye seçim var mı, en azından ilk yarıda yok.

Seçim olsa olsa en erken 2027'nin ikinci yarısında.

Anayasanın ara seçimi gerekli kılan hükümlerine uyulacak mı, hayır; dolayısıyla ara seçim de yok.

Seçime ilişkin bu takvimin söylediği şu:

'Bu yıl kim ne kadar şikayet ederse etsin ekonomi politikasında temelde bir değişiklik olmaz. Hangi bankacı ne derse desin, hangi medya kuruluşu ne yazarsa yazsın, temel politikalarda değişiklik gündeme gelmez.

Hem ekonomide bazı kararlar alarak, bazı uygulamaları değiştirerek istenilen sonucu elde etmek mümkün değil ki: Bunlar işin kolayı zaten, önemli olan sağlıklı bir ekonomi ortamı oluşturmak, o da ekonomik değil, siyasi bir tercih. O da yapılmaz.

Adalet algısının böylesine bozulduğu bir ortamda ekonomiye ilişkin üç beş kararla sorunun üstesinden gelineceğini düşünmek fazla iyimserlik olmaz mı?

Ufukta bir seçim görünmediğine göre yakınan yakındığıyla kalır ve hiçbir şey değişmez.'

Üç işaret:

Bu köşede 22 Aralık'ta 'Ne zaman seçim ne yazık ki ancak o zaman birazcık geçim' başlıklı bir yazı kaleme almıştım. O yazıda enflasyonla mücadeleyi ikinci plana iten ve toplumun nefes almasına katkıda bulunan adımlar görüldüğünde bunun seçimin ayak sesleri olarak okunması gerektiğini vurgulamıştım.

Seçimin yaklaştığını gösteren işaretler neler mi olurdu:

Bir; faiz muhtemelen olması gerekenden daha fazla düşürülür ve krediye erişim kolaylaşır, böylece hem hanehalkının, hem reel sektörün görece de olsa rahatlaması sağlanır.

İki, çalışanlara ve emeklilere enflasyon farkının ötesinde artışlar verilir.

Üçüncü olarak da bazı para ve vergi cezaları belki anapara da dahil affedilir.

Zaten şimdi bir anlamda örtülü olarak yapılması istenenler bunlar.

Örtülü olarak, çünkü 'Bu program ömrünü tamamladı' diyenlerin de, 'Program çöktü' diyenlerin de önerdikleri somut bir program yok. Programın çöktüğünü dile getiren bir medya kuruluşundan tabii ki teknik bir program önerisinde bulunması beklenmez; ama bu görüşü ileri sürenler pekala ekonomik olmayan gerçek çözümü dile getirebilir; ama onu da yapamazlar.

Çünkü gerçek çözüme değinmek el yakar! Tabii ki öyle bir sorun olduğu da kabullenilmiyordur, o da ayrı.

Bankacılar ne ister, belli:

Bankacılık kesiminin ne istediği, ne isteyebileceği çok açık. Bu istekler kapalı kapılar ardında hep dile getiriliyordu, bu kez daha açık bir şekilde söylendi.

Bankacı emaneten para toplar ve üstüne kâr koyarak o parayı kredi olarak kullandırır, bir başka ifadeyle satar.

Banka, doğal olarak daha düşük maliyetle para toplamak ister. Bu sayede kredi faizi düşük olacaktır, ucuz kredi kolay satılacaktır.

Oysa şimdi yüksek faiz yüzünden hem mevduat maliyetli, hem kredi faizi yüksek seyretmektedir ve kredi geri dönüşünde sorun yaşanmaktadır. Bankalar bir de tabii ki kredi kullandırmada sınırlama olmamasını tercih eder.

Şimdi her türlü sorun var. Faiz görece yüksek, toplanan para da sınırlamalar yüzünden ve pahalı bulunduğu için yeterince satılamıyor.

Bu istekleri yerine getirmek çok basit de, sonrası başka maliyetlere yol açıyor işte. Ekonomi yönetiminin temel önlem anlayışı herkesin 'perhiz yapmasını sağlamak' olduğu için 'daha az yenilsin, içilsin, daha az kredi kullanılsın, daha az üretilsin, tüketilsin' mantığı güdüldüğü için buna izin verilmiyor ve çıkarlar işte bu aşamada çatışıyor.

Bankacılık kesimi de bekleyecek; seçim yaklaşınca tüm bu sorunlar geride kalacak.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,01 azalışla 49.442,56 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,24 azalarak 7.109,14 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,26 düşüşle 24.404,39 puana indi.

ABD ve İran arasındaki görüşmeler ile geçici ateşkesin seyrine ilişkin belirsizlik sürerken pay piyasalarında negatif bir seyir izlendi.

İran'ın geçen hafta Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari gemilerin geçişine açması ancak ABD'nin ülkeye 'deniz ablukası' uygulamaya devam edeceğini duyurması sonrası Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirilmesiyle iki ülke arasındaki gerilim tekrar yükselmişti.

ABD Başkanı Donald Trump hafta sonu ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını bildirmişti.

Ayrıca Trump, Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla eleştirdiği İran'ın anlaşma teklifini kabul etmemesi durumunda ülkedeki 'her bir enerji santralini ve her bir köprüyü imha etme' tehdidinde bulunmuştu.

ABD Başkanı Trump, dün verdiği bir röportajda ise Başkan Yardımcısı JD Vance'in Pakistan'a gideceğini ve müzakerelerin bugün başlamasının planlandığını belirtti.

İran'la bir anlaşmaya varılamaması halinde iki haftalık geçici ateşkes süresini uzatmasının 'oldukça düşük ihtimal' olduğunu kaydeden Trump, anlaşma kesinleşene kadar İran limanlarına yönelik ablukanın süreceğini aktardı.

Orta Doğu'da tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatları da yükselirken, Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 00.05 itibarıyla yüzde 4,1 artarak 94,1 dolara ulaştı. Aynı dakikalarda Batı Texas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 4,7 artışla 87,79 dolardan alıcı buldu.

ABD/İsrail-İran savaşıyla ilgili haber akışının yatırımcıların gündeminde olmaya devam ettiğini belirten analistler, gerilimdeki sınırlı bir düşüşün dahi risk iştahını desteklediğini, tırmanışın ise piyasalarda hızla temkinli bir havaya yol açtığını kaydetti.

Öte yandan, Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklanan gerilimin ekonomi ve şirket karlılıkları üzerindeki olası yansımalarını değerlendirmek üzere dikkatler bu hafta açıklanacak bilançolara çevrilirken, savunma şirketleri Lockheed Martin, RTX Corporation ve Northrop Grumman Corporation ile teknoloji tarafında IBM, Intel ve Amerikan elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın finansal sonuçlarını açıklaması bekleniyor.

Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. başta olmak üzere Pasifik Holding A.Ş., Orçay Ortaköy Çay Sanayi ve Ticaret A.Ş., Niğbaş Niğde Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş., Lüks Kadife Ticaret ve Sanayii A.Ş. ve Birlik Mensucat Ticaret ve Sanayi İşletmesi A.Ş. yönetim kurulu veya genel kurul kararları doğrultusunda temettü dağıtmayacaklarını duyurdu.

Aynı şekilde Kaleseramik, Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş., Dünya Holding A.Ş., Petkim Petrokimya Holding A.Ş. ve IC Enterra Yenilenebilir Enerji A.Ş. da kâr payı dağıtımı yapmayacak şirketler arasında yer aldı.

CoinShares tarafından yayımlanan haftalık rapora göre, fonlara toplamda 1.4 milyar dolarlık net giriş gerçekleşti. Bu tutar, ocak ayından bu yana kaydedilen en yüksek haftalık seviyeye işaret ediyor.

Üst üste üçüncü haftada da pozitif akışın sürdüğü görülürken, en büyük payı yine Bitcoin aldı. Bitcoin odaklı fonlara 1.1 milyar dolarlık yatırım yapılırken, Ethereum fonları da 328 milyon dolarlık girişle dikkat çekti. Böylece Ethereum fonlarının yıl başından bu yana toplam performansı yeniden artıya dönerek 197 milyon dolara ulaştı.

Altcoin tarafında ise daha dalgalı bir tablo öne çıktı. XRP fonlarında 56.2 milyon dolarlık net çıkış yaşanırken, Solana fonlarından da 2.3 milyon dolar çekildi. Buna karşılık Chainlink ve Sui fonları sırasıyla 5.3 milyon ve 2.2 milyon dolarlık giriş kaydetti. Zcash ile Litecoin fonlarında ise sınırlı da olsa yatırım artışı gözlendi.

Öte yandan, Bitcoin fiyatındaki düşüşe oynayan 'short' stratejili fonlar da 2.2 milyon dolarlık giriş aldı.

Bölgesel dağılımda ise ABD merkezli ürünler açık ara öne çıktı ve 1.49 milyar dolarlık girişle toplam akışın büyük kısmını oluşturdu. Varlık yönetim devi BlackRock ise yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırımla haftanın en fazla fon çeken kurumu oldu.

Strategy'nin bundan önceki büyük hamlesi, 25 Kasım 2024 tarihinde yaptığı 55 bin BTC'lik alımdı. Son işlem, o tarihten bu yana gerçekleştirilen en büyük satın alma olarak kayıtlara geçti.

Şirketin 2020 yılının Ağustos ayından bu yana yaptığı toplam Bitcoin yatırımı 61.5 milyar doları bulurken, ortalama alım maliyeti ise 75.527 dolar seviyesinde gerçekleşti. Ancak mevcut piyasa koşulları göz önüne alındığında, şirketin toplam yatırımlarında yaklaşık 320 milyon dolarlık bir zarar söz konusu.

Bu büyük alımın finansmanı ise Strategy'nin hem ana hissesi olan MSTR hem de getiri sağlayan STRC hisselerinin satışından elde edilen kaynaklarla sağlandı.

Şirketin kurucusu Michael Saylor, kısa süre önce yaptığı 'Daha büyük düşün' paylaşımıyla yeni alımların sinyalini vermişti. Bu son hamle de söz konusu mesajın bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, '(Okul saldırıları) Sosyal medya ve dijital iletişim platformlarında yalan, manipülatif ve zararlı içerik yayan hesaplarla ilgili gerekli önlemleri aldık.' dedi.

Erdoğan, 'Bu tarz caniler sadece masumların kanını dökmeyi değil, terör örgütleri gibi toplumda infial uyandırmayı, tedirginlik, korku oluşturmayı da hedefliyorlar.' ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, '(Okul saldırıları) Böyle bir acı üzerinden milleti tahrik etmek sorumsuzluktur. Kimsenin öğretmenlerimizi, öğrencilerimizi tedirgin etmeye hakkı yoktur.' diye konuştu.

'(Okul saldırıları) Şiddet kültürünü besleyen mikropların teşhisinde ne kadar isabetli olursak, tedavi sürecinde de o derece başarı sağlarız. Okullarımızın güvenliği meselesi önceliklerimizin en başındadır. Burada en küçük bir taviz söz konusu değildir ve olmayacaktır.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'İnternetin karanlık dehlizlerinde görünür görünmez varlığımızı yapay zekadan da istifade ederek daha da güçlendireceğiz.' dedi.

Erdoğan, şunları söyledi:

'Okul-kolluk işbirliğinin artırılması, yeni çalışma modellerinin geliştirilmesi yine bu süreçte atacağımız adımlardan biri olacaktır. Veli Randevu Sistemi'ni daha etkin hale getireceğiz. Dijital bağımlılıkla mücadelede velilerimize yönelik destek ve danışma hattını devreye alacağız.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Suç ve şiddet temalı yapımlarda faillerin güçlü, etkileyici, cezadan muaf hatta saygın biri olarak gösterilmesi gençlerimizin gerçeklikle bağını zedeliyor.' dedi.

Erdoğan, şunları kaydetti:

'Haber bültenlerinde failin suç yönteminin ayrıntılı verilmesi, saldırı görüntülerinin tekrar tekrar servis edilmesi çocuklarımızda taklit riskini büyütüyor. RTÜK başta olmak üzere ilgili kurumlarımızla özellikle ekranda şiddet ve yozlaşma meselesinin üzerine daha tavizsiz gitmekte kararlıyız. Şiddeti özendiren, çarpık ilişkileri meşrulaştıran yapımlardan ziyade aileyi merkeze alan, iyiliği teşvik eden yapımlara daha fazla yer verilmeli.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyen ateşli silah sahiplerine, silahın çocuk tarafından ele geçirilmesi halinde verilecek cezayı artıracağız.' diye konuştu.

FLAP.E paylarında halihazırda yürürlükte bulunan açığa satış ve kredili işlem yasağı ile brüt takas uygulaması da belirtilen süre boyunca devam edecek.

Öte yandan, IZFAS.E payları için de ayrı bir tedbir kararı alındı. Buna göre, aynı tarihler arasında söz konusu payda açığa satış ve kredili işlemler yasaklandı.

BIST 100 endeksi, güne 125,56 puan ve yüzde 0,86 azalışla 14.462,37 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.414,81 puanı, en yüksek 14.609,86 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,71 değer kaybederek 14.484,91 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 132,00 puan ve yüzde 0,79 düşüşle 16.591,23 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre sanayi endeksi yüzde 0,16 değer kazanırken, teknoloji endeksi yüzde 1,21, mali endeks yüzde 1,05 ve hizmetler endeksi yüzde 0,62 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 25'i prim yaptı, 73'ü geriledi. Türk Hava Yolları, Sasa Polyester, Astor Enerji, Akbank ile Yapı ve Kredi Bankası en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 809 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla 4 bin 809 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,5 düşüşle 6 milyon 928 bin 400 lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,05, bileşik getirisi yüzde 39,30 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,7639, satışta 44,9433 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,6676, satışta 44,8466 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1786, sterlin/dolar paritesi 1,3538 ve dolar/yen paritesi 158,569 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 3,6 artışla 91,4 dolardan işlem görüyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 103,02 puan azalarak, toplam işlem hacmi 205,5 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,54, holding endeksi yüzde 0,80 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,29 ile metal ana sanayi, en fazla kaybettiren ise yüzde 7,57 ile aracı kurumlar oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının etkisiyle karışık bir seyir izlerken, yatırımcıların odağı ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarının ardından ABD ile İran arasındaki müzakerelere çevrildi.

İran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını duyurmasının ardından geçen hafta artan risk iştahı, bölgede tansiyonun tekrardan yükselmesiyle yeni haftada azaldı.

Bununla birlikte Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance'in öncülüğündeki heyetin İslamabad'daki müzakerelere katılacağını teyit ederken, İran'la anlaşmanın "bu gece imzalanmasını umduğunu" belirtti.

Analistler, yarın yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise Almanya'da Zew ekonomik güven endeksi, ABD'de perakende satışlar ve bekleyen konut satışlarının takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.600 ve 14.700 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

New York borsası, ABD donanmasının hafta sonu İran'a ait bir kargo gemisine müdahalede bulunmasının ardından iki ülke arasındaki gerilimin yeniden artmasıyla haftanın ilk işlem gününe düşüşle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,05 azalarak 49.422,37 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,13 azalışla 7.117,05 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,21 kayıpla 24.417,52 puana indi.

İran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını duyurması sonrası geçen haftayı yükselişle tamamlayan endeksler, bölgede tansiyonun tekrardan yükselmesiyle yeni haftaya negatif bir başlangıç yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump, dün ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını bildirdi.

Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla eleştirdiği İran'ın anlaşma teklifini kabul etmemesi durumunda ülkedeki "her bir enerji santralini ve her bir köprüyü imha etme" tehdidinde bulundu.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise bugün yaptığı açıklamada Pakistan'ın başkenti İslamabad'da ABD ile yapılması beklenen ikinci tur müzakerelere ilişkin Tahran yönetiminin henüz bir planının bulunmadığını söyledi.

ABD/İsrail-İran savaşıyla ilgili haber akışının yatırımcıların ana gündemi olmaya devam ettiğini belirten analistler, gerilimdeki sınırlı bir düşüşün dahi risk iştahını desteklediğini, tırmanışın ise piyasalarda hızla temkinli bir havaya yol açtığını kaydetti.

Bu gelişmelerle petrol fiyatları yükselirken, Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yaklaşık yüzde 3,9 artarak 93,98 dolara yükseldi. Aynı dakikalarda Batı Texas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 4,9 artışla 87,97 dolardan alıcı buldu.

Öte yandan, Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklanan gerilimin ekonomi ve şirket karlılıkları üzerindeki olası yansımalarını değerlendirmek üzere dikkatler bu hafta açıklanacak bilançolara çevrilirken, savunma şirketleri Lockheed Martin, RTX Corporation ve Northrop Grumman Corporation ile teknoloji tarafında IBM, Intel ve Amerikan elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın finansal sonuçlarını açıklaması bekleniyor.

Geçen ay 100 dolardı.

"40 yıldır bu evde yaşıyorum. Böyle bir fatura hiç görmedim" dedi Steinbach. Ardından nedeni öğrendi: Evinin birkaç kilometre ötesinde yapay zeka için devasa veri merkezleri inşa ediliyordu. Ve bu merkezlerin elektrik faturasının bir kısmı — farkında olmadan — ona yıkılmıştı.

Steinbach yalnız değil. ABD'nin 24 eyaletinde binlerce kişi aynı soruyu soruyor: Yapay zekanın faturasını neden biz ödüyoruz?

Yapay Zeka Neden Bu Kadar Elektrik Yiyor?

ChatGPT'ye bir soru sorduğunda, bu soru dünyanın bir yerindeki dev bir binaya gidiyor. Bu bina içinde binlerce sunucu var — sürekli çalışan, sürekli ısınan, sürekli soğutulması gereken makineler.

Buna veri merkezi deniyor. Ve bunlar inanılmaz miktarda elektrik tüketiyor.

ABD'deki veri merkezleri 2025'te 80 gigavat elektrik kullandı. 2028'e kadar bu rakamın 150 gigavata çıkması bekleniyor. Fark ne kadar büyük? İspanya'nın tüm elektrik tüketimini üç yılda yeniden yaratmak gibi.

Google, Microsoft, Meta, Amazon, OpenAI — hepsi bu yıl yapay zeka altyapısına toplam 650 milyar dolar harcayacak. Sadece bu yıl.

Ama işin tuhaf tarafı: Bu yatırımın büyük bölümü bile hayata geçemiyor.

Yapay zekanın bu hıza nasıl ulaştığını anlattık: Sıfırdan 852 Milyar Dolara: ChatGPT Nasıl Büyüdü?

Transformatör 5 Yıl Bekliyor

Bir veri merkezini inşa etmek için sunucular yetmiyor. Şebekeye bağlanmak için transformatör lazım. Bu transformatörlerin teslimat süresi 2020'de 2 yıldı. Bugün 5 yıl.

Sightline Climate'in raporuna göre 2026'da devreye alınması planlanan 16 gigavatlık kapasitenin yalnızca 5 gigavatı gerçekten inşaat aşamasında. Geri kalan 11 gigavat sadece kağıt üzerinde. 650 milyar dolar harcanıyor ama altyapı yetişemiyor.

Orta gerilim ekipmanları 2028'e kadar teslim edilemiyor. Bazı bölgelerde şebeke bağlantı kuyruğu 7 yıl. ABD'nin Çin'e transformatör ithalatı 2022'de 1.500 üniteydi, 2025'te 8.000'i aştı. Ticaret savaşında Çin'e karşı rekabeti kazanmaya çalışan bir teknoloji endüstrisinin can damarı şimdi Çin'den geliyor.

İsyan Başladı

Virginia dünya genelinde en yoğun veri merkezi bölgesi. Virginia Valisi Abigail Spanberger geçen yıl seçimi kısmen "yükselen elektrik faturaları" kampanyasıyla kazandı.

Protestolar sadece Virginia'da değil. 24 eyalette aktivist gruplar veri merkezlerine karşı çıkıyor. 30'dan fazla eyalette 300'ü aşkın yasa teklifi verildi — moratoriumdan vergi düzenlemesine, su kullanımı kısıtlamasına kadar.

Maine büyük veri merkezlerine bir yıllık yasak koydu. Wisconsin'de sakinler referandumla bir veri merkezi projesini engelledi. Ohio'daki sakinler 400.000 imza toplayarak kalıcı yasak için referandum hazırlıyor. Festus, Missouri'de şehrin sekiz kişilik belediye meclisinin yarısı veri merkezi karşıtı oylarla değiştirildi.

Sen. Bernie Sanders ve Rep. Alexandria Ocasio-Cortez ise federal düzeyde harekete geçti. Mart 2026'da "AI Veri Merkezi Moratorium Yasası"nı Kongre'ye sundular. Sanders açıkça söyledi: "Bir avuç milyarder teknoloji oligarklarının insanlığın geleceğini şekillendiren kararlar almasına izin veremeyiz."

ABD Enerji Bakanı Chris Wright da Kongre'de kabul etti: "Ülke yapay zekaya karşı negatife gidiyor. Bu gerçek ve büyüyen bir risk."

İki yılda 18 milyar dolarlık proje iptal edildi, 46 milyar dolar ertelendi. Bunların büyük bölümünün nedeni para değil — insanlar.

Peki Kim Ödüyor?

Mekanizma basit ama sinsi.

Bir veri merkezi bölgeye geldiğinde yerel şebekeye muazzam bir yük biniyor. Bu yükü karşılamak için yeni altyapı gerekiyor — yeni transformatörler, yeni hatlar, yeni santrallar. Bu altyapının maliyeti elektrik şirketleri tarafından tüm abonelere dağıtılıyor. Sana da, komşuna da.

Üstelik veri merkezleri büyük vergi teşvikleriyle geliyor. Araştırma firması Good Jobs First'e göre bu teşvikler yıllarca yerel yönetimlerin gelir kaybetmesine yol açıyor. Tesis geliyor, vergi geliri gitmiyor — ama elektrik faturası yükseliyor.

Tepkilerin ardından Microsoft ve Anthropic kendi veri merkezlerinden kaynaklanan elektrik artışlarını kendilerinin ödeyeceğini taahhüt etti. Trump, CEO'ları Beyaz Saray'a çağırarak "Ratepayer Protection Pledge" imzalattı. Ama Oregon yasal zorunluluk getirdi: Taahhüt yetmez, yasa şart.

Analistler şüpheci. Sektör şu an zarar ediyor. Taahhütleri yerine getirme baskısı çok büyük.

Peki Bu Seni Nasıl Etkiler?

Türkiye henüz bu tartışmanın merkezinde değil. Ama küresel tablo Türkiye'yi de dolaylı etkiliyor.

Enerji fiyatları: Yapay zekanın yarattığı devasa elektrik talebi enerji maliyetlerini dünya genelinde yukarı çekiyor. Türkiye'nin enerji ithalat maliyetleri de bundan etkileniyor.

Yapay zeka hizmetlerinin maliyeti: ChatGPT, Gemini, Copilot bugün büyük ölçüde ücretsiz ya da ucuz. Şirketler şu an zarar ediyor. Bir gün bu zararı kullanıcılara yansıtacaklar. Stanford'un 2026 raporuna göre yapay zekanın tüketici değeri yılda 172 milyar dolara ulaştı — bu değerin bir gün fiyatlanması kaçınılmaz.

Siyasi risk: Amerikalıların yalnızca yüzde 33'ü yapay zekanın işlerini iyileştireceğine inanıyor — küresel ortalamanın on puan altında. ABD'li seçmenler yerel yönetimleri baskı altına aldıkça düzenleme hızlanacak. Bu, küresel yapay zeka büyümesini yavaşlatabilir.

Yapay zekanın iş dünyasına etkisini anlattık: Yapay Zekayı Artık Her 2 Kişiden Biri Kullanıyor

Fatura Kimin?

John Steinbach'ın sorusu hâlâ yanıtsız.

Teknoloji şirketleri "biz ödeyeceğiz" diyor ama somut mekanizma yok. Hükümetler "düzenleme geliyor" diyor ama hangi düzenleme belirsiz. Sakinler protestoları sürdürüyor ama şirketler inşaata devam ediyor. Transformatörler ise 5 yıl bekliyor.

Yapay zeka gerçekten herkese fayda sağlayacaksa, faturasının da herkese adil dağıtılması gerekiyor. Şu an öyle görünmüyor.

Teknoloji dünyasındaki son gelişmeleri takip etmek için: Finans Gundem Teknoloji

Yapay zekanın faydalarını da anlattık: Yapay Zeka Doktorun Kaçırdığı 3 Hatayı Buldu

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Aran'ın açıklamalarında öne çıkan ifadeler şunlar oldu:

Aslında söylediklerim canlı yayında söylendiği için, YouTube'dan da yayınlandığı için söylediklerim çok net. Ama beni üzen konu, söylediklerimin bağlamından koparılarak yıpratma amaçlı olarak kullanılması, sosyal medyada söylediklerimin nerelere çekildiğini ve ne hale geldiğini görünce bu beni çok derinden yaraladı, çok üzüldüm gerçekten.

Çünkü ben hep şunu iddia ediyorum, siz bir şeyi Türkiye'nin faydası, Türk ekonomisinin faydası için söylüyorsunuz. Bunu söylerken belirli saygı çerçevesinde söylüyorsunuz. Bir konu tartışılsın diye söylüyorsunuz.

Ama biz maalesef tartışma ortamından o kadar uzaklaşmışız ki, sizin söylediğiniz konu hemen yıpratma amaçlı bir malzemeye dönüşüyor. Ve siz bu konuda aracı olduğunuz için çok üzülüyorsunuz.

Dolayısıyla ben Perşembe günü söylediklerimden sonra sosyal medyadaki yansımaları gördüğümde, gazete manşetlerini gördüğümde, o söylediğim konuların nasıl, ne tarafa çekildiğini gördüğümde, bugün bu tane tane, bir kez daha bunları açıklama gereği duydum.

Çünkü size verdiğim röportajı da aynı şekilde sağa sola sündürdüler. O nedenle ben bugün, müsaade ederseniz, tek tek ne söylediğimi, neyi kastettiğimi ve ne olduğunu hem söylemek istiyorum, hem de bu üzüntümü paylaşmak istiyorum. Zaten bizim de talebimiz o. Evet.

Yani esas orada neyi kastettiniz, ne anlattınız. Şimdi sosyal medyada çok acımasızca şunu görüyorum, program çöktü. Zaten bu program baştan beri yanlış bir programdı.

İşte İş Bankası Genel Müdürü de bunu söyledi. Dolayısıyla bu programın ne çok düşmanı ve karşısında ne çok enerjisi varmış. Bir, bunu anlıyorum.

İki, ya bu adam düne kadar bu programı desteklemiyor muydu? Ne oldu şimdi buna? Acaba ne vardı? Böyle konuştu. Bu konuda tekrar o günkü kelimelerimle şunu söylüyorum. Enflasyon tüm kötülüklerin anasıdır dedim.

Ve enflasyonla mücadelenin en öncelikli program olması gerektiği konusunda da hemfikir olduğumu, orta vadeli programın, dezenflasyon programına dayalı olan orta vadeli programın, enflasyonla mücadele programının ilk günden beri destekçisi olduğumuz ve savunucusu olduğumuzu söylüyorum. Enflasyonla mücadele etmekten daha önemli bir konumuz olmadığını da her fırsatta altını çizdim. Dolayısıyla burada söylediğim şeyler, enflasyonla mücadele konusunda söylediğim şeyler ve enflasyonun birinci öncelik olması konusunda söylediğim şeylerin hepsinin arkasındayım.

Günün ilk yarısında düşüş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 96,70 puan ve yüzde 0,66 azalışla 14.491,23 puana düştü.

Toplam işlem hacmi 94,4 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 1,21, holding endeksi yüzde 0,66 değer kaybetti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.414,81 puanı, en yüksek 14.531,39 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 33'ü yükselirken 65'i düştü. 2 hisse yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Sasa Polyester, Astor Enerji, Türk Hava Yolları, Akbank ile TÜPRAŞ oldu.

Sektör endekslerinde en çok yükselen yüzde 1,87 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı, en fazla düşen ise yüzde 1,96 ile spor oldu.

Günün ilk yarısında sanayi endeksi yüzde 0,33 değer kazanırken teknoloji endeksi yüzde 0,22, hizmetler endeksi yüzde 0,94 ve mali endeks yüzde 1,21 değer kaybetti.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle karışık bir seyir izlerken, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de Avrupa borsalarına paralel olarak günün ilk yarısını satıcılı tamamladı.

Analistler, günün geri kalanında bilanço döneminin başlamasıyla sektör ve şirket bazlı ayrışmaların daha belirgin hale gelebileceğini ve Orta Doğu'dan gelecek haberler akışının da piyasaların yönü üzerinde etkili olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.600 ve 14.700 puanın ise direnç konumunda olduğunu ifade etti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.414,81 puanı, en yüksek 14.531,39 puanı gördü.

Günün ilk yarısında sanayi endeksi yüzde 0,33 değer kazanırken teknoloji endeksi yüzde 0,22, hizmetler endeksi yüzde 0,94 ve mali endeks yüzde 1,21 değer kaybetti.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 33'ü yükselirken 65'i düştü. 2 hisse yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Sasa Polyester, Astor Enerji, Türk Hava Yolları, Akbank ile TÜPRAŞ oldu.

Altının ons fiyatı 4 bin 792 dolar

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören gösterge kağıdı 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 36,04, bileşik getirisi yüzde 39,29 seviyesinde gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1770, sterlin/dolar paritesi 1,3510 ve dolar/yen paritesi 159 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 44,8790 liradan, avro 52,8420 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 792 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 3,7 primle 91,5 dolardan işlem görüyor.

Kuruluştan yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

Rapora göre, Mart 2026'da ortalama satılık otomobil cari fiyatı bir önceki aya kıyasla değişmezken, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 22 artış gösterdi. Aylık bazda ortalama otomobil fiyatı 1 milyon 160 bin TL oldu.

Reel Otomobil Fiyatlarında Düşüş Trendi Sürüyor

Mart ayı verilerine göre enflasyondan arındırılmış ortalama reel otomobil fiyatı 137,3 olarak gerçekleşti. Reel fiyatlardaki düşüş eğilimi devam ederken; bir önceki aya kıyasla yüzde 1,9, geçen yılın aynı ayına kıyasla ise yüzde 6,7 oranında düşüş görüldü.

Talepte Canlılık Sürüyor

Otomobil talep endeksi bir önceki aya kıyasla yüzde 7,1, geçen yılın aynı ayına kıyasla ise yüzde 1,2 artış gösterdi. Aynı dönemde satılık ilan sayısı aylık bazda yüzde 6,5, satılan ilan sayısı ise yüzde 4,5 arttı. Buna bağlı olarak satılan otomobil sayısının satılık ilan sayısına oranı 0,4 puan azalarak yüzde 20,9'a geriledi. Öte yandan satılık otomobillerin ilanda kalma süresi bir önceki aya göre 0,7 gün uzayarak 22 gün olarak gerçekleşti.

Fiyat Değişiminde C Sınıfı Öne Çıktı

Ortalama fiyat B sınıfında 759 bin 39 TL, C sınıfında 1 milyon 20 bin TL, D sınıfında 1 milyon 467 bin TL ve E sınıfında 2 milyon 456 bin TL olarak gerçekleşti. Yıllık fiyat değişiminde en yüksek artış yüzde 25,2 ile C sınıfında, en düşük artış ise yüzde 24,1 ile B ve E sınıflarında görüldü. D sınıfında ise artış oranı yüzde 24,8 olarak gerçekleşti.

Mart Ayının Öne Çıkanı Hybrid Araçlar Oldu

Ortalama fiyat benzin türünde 1 milyon 422 bin TL, benzin ve LPG türünde 604 bin 246 TL, dizel türünde 1 milyon 117 bin TL, hybrid türünde 2 milyon 615 bin TL ve elektrik türünde 3 milyon 759 bin TL olarak gerçekleşti.

Yıllık fiyat değişiminde en yüksek artış yüzde 21,4 ile hybrid araçlarda, en düşük artış ise yüzde 10,4 ile elektrikli araçlarda görüldü. Benzin türünde artış oranı yüzde 20,4, benzin ve LPG türünde yüzde 18,9, dizel türünde ise yüzde 18,5 olarak gerçekleşti.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avrupa Birliği (AB) ile Avro Bölgesi'nin şubat ayına ilişkin mevsimsellikten arındırılmış inşaat üretimi verilerini yayımladı.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde inşaat üretimi şubatta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2, geçen yılın aynı dönemine kıyasla da yüzde 1,9 azaldı.

AB'de ise inşaat üretimi şubatta aylık bazda yüzde 0,1 artarken, yıllık bazda yüzde 2 geriledi.

AB ülkeleri arasında şubatta inşaat üretiminde önceki aya oranla en fazla düşüş yüzde 3,7 ile Polonya'da, yüzde 1,4 ile Belçika ve Fransa'da, yüzde 1,2 ile Almanya'da ölçüldü. En fazla artış ise yüzde 8,7 ile Romanya'da, yüzde 5,5 ile Slovenya'da ve yüzde 5,4 ile Slovakya'da belirlendi.

İnşaat üretimi yıllık bazda Polonya'da yüzde 13,7, İspanya'da yüzde 10,2 ve Fransa'da yüzde 3,5 azalırken, Slovenya'da yüzde 24,1, Romanya'da yüzde 15,6 ve Slovakya'da yüzde 8,2 arttı.

Hazine'den yoğun borçlanma takvimi: Nisan'da iki ihale, Mayıs'ta çeşitli enstrümanlar geliyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Nisan-Haziran 2026 iç borçlanma stratejisi kapsamında 21 Nisan Salı günü iki tahvil ihalesi düzenleyecek. İhalelerde, Mart 2028 vadeli ve 6 ayda bir %18,40 sabit kupon ödemeli devlet tahvilinin yeniden ihracının yanı sıra, Nisan 2031 vadeli sabit kuponlu tahvilin ilk ihracı gerçekleştirilecek.

Hazine'nin 17 Mart'ta gerçekleştirdiği son ihalede, TRT150328T14 kodlu tahvilde ortalama faiz %28,88 olurken, 100,100 TL fiyatla ROT dahil net 26,75 milyar TL borçlanma yapılmıştı.

Nisan ayındaki bu ihalelerin ardından Hazine, Mayıs ayında borçlanma araçlarını çeşitlendirecek. Program kapsamında bir Hazine bonosu, iki sabit kuponlu devlet tahvili, TÜFE'ye endeksli kira sertifikası ve TLREF'e endeksli devlet tahvili ihraç edilecek.

Ayrıca Mayıs ayında döviz cinsi borçlanmalar da planlanıyor. ABD doları cinsinden devlet tahvili ve kira sertifikasının yanı sıra, altına dayalı tahvil ve kira sertifikası ihraçları gerçekleştirilecek.

S&P Global Market Intelligence, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın bu haftaki toplantısında faizlerde değişim beklemiyor.

S&P Global Market Intelligence Avrupa Ekonomisi Direktör Yardımcısı Andrew Birch, 'Bankanın likiditeyi sıkılaştırmaya ve faiz dışı diğer önlemlere devam etmesi muhtemel' tahmininde bulundu.

Birch, 'Yükselen ithal enflasyon baskıları, genişleyen cari açık, kısıtlı yabancı sermaye girişleri, daha büyük tahvil getiri farkları ve düşük döviz rezervleri, merkez bankasının faiz indirimine yeniden başlamasına karşı argümanlar oluşturuyor' dedi.

Birch, İran savaşının Türk pazarı üzerindeki 'belirsiz etkisinin' 'daha uzun süreceğini' ve önceki enflasyon düşürme çabalarını boşa çıkaracağını düşünüyor. Birch, merkez bankasının faiz indirimlerine aralık ayından önce yeniden başlamasını beklemiyor.

TCMB faiz kararını 22 Nisan'da açıklayacak. Bloomberg HT'nin anketine göre politika faizinin yüzde 37 seviyesinde sabit bırakılması bekleniyor. Orta Doğu'da yükselen tansiyon ile birlikte faiz indirimi beklentisi Temmuz ayına ertelendi.